Αναλύσεις
Ο ”μυστικός κύβος” Φιντάν και οι πρώτες ενδείξεις για Ελλάδα-Κύπρο
Το παιδί που πουλούσε κουλούρια και λεμονάδες στην Ρίζε*, για να βοηθήσει οικονομικά την οικογένειά του, μεγάλωσε. Σπούδασε** σαν επαρχιωτόπουλο, πρόκοψε*** και τώρα δείχνει να είναι πιο ώριμο από ποτέ στις πολιτικές επιλογές των ανθρώπων που θα τον πλαισιώνουν στον τελικό κύκλο της πολιτικής του καριέρας.
Δείχνει να προετοιμάζει το έδαφος για μια ομαλή διαδοχή του που θα εξασφαλίσει την υστεροφημία του. Διαδοχή που δεν αποκλείεται να έχει δοκιμαστεί από χρόνια σε επίπεδο αφοσίωσης, ικανότητας και προοπτικής να φέρει εις πέρας το νεο-οθωμανικό όραμα της ”Γαλάζιας Πατρίδας”.
Στο πρόσωπό του υπερπράκτορα Χακάν Φιντάν, επικεφαλής της μέχρι χθες της MIT από το 2010, ο Ταγίπ Ερντογάν (το παιδί από τη Ριζούντα του Πόντου) βρήκε — όπως δείχνουν τα πράγματα — το ”γεράκι” που ζητούσε για να εμπιστευτεί το Υπουργείο Εξωτερικών της πατρίδας του.
Για να εμπιστευτεί το ΥΠΕΞ σε χέρια πιστού και δοκιμασμένου Αξιωματούχου ο οποίος θα εμπεδώσει σε εχθρούς και φίλους, σε Δύση και Ανατολή, ότι ο Πρόεδρός του δεν είναι απλά ισάξιος κληρονόμος και συνεχιστής του Κεμάλ Ατατούρκ, αλλά ”προστάτης των μουσουλμάνων των Βαλκανίων και του Κασμίρ” (όπως έγραψε η Daily Sabah τις προάλλες), για να μην πω των μουσουλμάνων όλου του κόσμου..
– Κι αυτά θα τα πετύχει ένας 15ετούς στρατιωτικής θητείας Τούρκος Αξιωματούχος με πτυχίο Bachelor στις Πολιτικές και Διοικητικές Επιστήμες. που πήρε απ’ το πανεπιστήμιο του Μέριλαντ στη διάρκεια της αποστολής του στο ΝΑΤΟ; σας ακούω να ρωτάτε ειρωνικά ξεχνώντας πως τα διπλώματα αριστείας δεν είναι αυτά που έκαναν τον Ταγίπ Ερντογάν από κουλουρτζή πρωθυπουργό και ΠτΤΔ επί μια εικοσαετία και βάλε.
Γιατί αυτή είναι η αλήθεια. Σε αντιθεση με εμάς που θεωρούμε τις περγαμηνές ξένων, διάσημων πανεπιστημίων βασικό προαπαιτούμενο αναρρίχησης σε θέσεις εξουσίας και επιτυχούς πολιτικής πορείας, η περίπτωση Ερντογάν απέδειξε πως πάνω απ’ αυτά είναι η αξιοσύνη στην πράξη (κατά το ”Αρχή άνδρα δείκνυσι” των δικών μας προγόνων).
Είναι οι έμφυτες ηγετικές ικανότητες και η ικανότητα πολιτικής επιβίωσης παρά τις δυσμενείς οικονομικές και άλλες συνθήκες (βλ. επιβίωση και ενδυνάμωση Ερντογάν μετά το πραξικόπημα του ’16, τον καταστροφικό σεισμό των 7,8 ρίχτερ [6/2/’23] και την σοβούσα οικονομική κρίση στην Τουρκία).
Με το σκεπτικό αυτό ξεχώρισε τον Χακάν Φιντάν ο Ταγίπ Ερντογάν στη διάρκεια της πρωθυπουργίας του και τον έκανε Σύμβουλο Εξωτερικής Πολιτικής (αντίστοιχη θέση με αυτήν που κατείχε επί τετραετίας ο δικός μας Θάνος Ντόκος της ”συνεκμετάλλευσης” του Αιγαίου…), όπου τον πρόσεξε ο Αχμέτ Νταβούτογλου (πρωθυπουργός και πρόεδρος του AKP μετά την εκλογή Ερντογάν ως 12ου Προέδρου το 2014) και τον πρότεινε ως υποψήφιο βουλευτή από την Άγκυρα στις εκλογές του 2015.
Η πρόταση Νταβούτογλου απορρίφθηκε αυθωρεί και παραχρήμα από τον Ταγίπ Ερντογάν, που διαθέτει μεγάλη διορατικότητα και γι’ αυτό επέμεινε πως η θέση του Χακάν Φιντάν είναι στην ΜΙΤ — ”Η MIT δεν είναι ένα συνηθισμένο ίδρυμα. Είναι ο σημαντικότερος θεσμός του κράτους. Εάν η Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών του κράτους είναι αδύναμη, δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει αυτό το κράτος” –, είχε πει τότε ο ”σουλτάνος” και δικαιώθηκε έναν χρόνο μετά με αφορμή το πραξικόπημα του 2016.
Ο δυναμικός Φιντάν (που μετέτρεψε τη MIT σε θεσμό με ενεργητική παρουσία σε όλες τις περιφερειακές διαδικασίες από τα Βαλκάνια ως τη Μέση Ανατολή [Λιβύη–Συρία] κι από την Ουκρανία ως τον Καύκασο, την Ασία και την Αφρική) έκανε τον Ταγίπ Ερντογάν (με τον ζήλο που επέδειξε για την πραγμάτωση των σχεδίων του Τούρκου Προέδρου) να τον χαρακτηρίσει ως ”μυστικό κύβο” του, γιατί διείδε τον ”πιστό στρατιώτη” που ζητούσε.
Τον ”Ιαβέρη” που εξουδετέρωσε (μετά από οργανωμένες επιχειρήσεις της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Τουρκίας) την αρχηγό του γυναικείου βραχίονα του κουρδικού PKK Εσμέ Εράτ (βλ. Hurriyet, Ιανουάριος 2020) και κυνήγησε απηνώς ”γκιουλενιστές” (καταζητούμενους ”τρομοκράτες” του κινήματος του Τούρκου ιερέα και παλιού φίλου του Ταγίπ Ερντογάν Φετουλάχ Γκιουλέν).
Γκιουλενιστές στρατιωτικούς (κατηγορούμενους για συμμετοχή στην απόπειρα ανατροπής του Ταγίπ Ερντογάν το ’16) και μέλη του κινήματος Γκιουλέν (μεταξύ των οποίων την συνδεόμενη με το δίκτυο του πρώην ιμάμη εκπαιδευτικό Χιλάλ Μπιλίμ), την πλειοψηφία των οποίων συνέλαβε η ΜΙΤ του Χακάν Φιντάν με μυστικές επιχειρήσεις ανά τον κόσμο συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας (βλ. Ιστοσελίδα Nordic Monitor, δημοσίευση εγγράφου από τον Τούρκο αντικαθεστωτικό αυτοεξόριστο αρθρογράφο Αμπντουλάχ Μποζκούρτ με αποδεικτικά στοιχεία παρακολούθησης μεταναστών και προσφύγων στην Ελλάδα για τον λόγο αυτό).
Μ’ αυτά και μ’ αυτά έφτασε ο Ταγίπ Ερντογάν να αποκαλεί τον στρατιωτικό διπλωμάτη και ”γεράκι” των Μυστικών Υπηρεσιών ”μυστικό κύβο” του, ενώ οι Τούρκοι περίμεναν να εξυμνήσει τους επίδοξους διαδόχους του (Τσαβούσογλου, Ακάρ και Σοϊλού), τους οποίους εν τέλει έθεσε εκτός κυβερνητικού παιχνιδιού.
Έθεσε εκτός παιχνιδιού ενισχύοντας τις φήμες ότι ο ”σκοτεινός” Φιντάν των Μυστικών Υπηρεσιών και του βαθέος κράτους της Τουρκίας επιβραβεύτηκε για την πίστη του στον ”σουλτάνο” στα δύσκολα με τη θέση του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας.
Από τη θέση αυτή προβλέπεται να αναδείξει προϊόντος του χρόνου τις διπλωματικές του ικανότητες στο γεωπολιτικό σκάκι της διεθνούς σκηνής. Όπερ προοιωνίζεται διαπραγματευτικούς αγώνες του Φιντάν για την επέκταση της ισχύος της Τουρκίας προς Δυσμάς (σε βάρος των εθνικών συμφερόντων μας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο) και σε άλλες περιοχές και σφαίρες του κόσμου από Καύκασο μέχρι την Μέση Ανατολή, την Ασία και τη Βόρεια Αφρική.
Προς ώρας, ωστόσο, κύρια αποστολή του Τούρκου ΥΠΕΞ είναι να κάνει τα αλμυρά γλυκά με τη Δύση. Να κάνει την τελευταία να στρώσει κόκκινο χαλί στον Ταγίπ Ερντογάν. Μετά από μια εβδομάδα και κάτι απ’ την επανεκλογή του, άλλωστε, δεν είναι τυχαίο που ο Τούρκος Πρόεδρος έσπευσε πρώτος να δείξει διάθεση συμβιβασμού προσκαλώντας τον Μακρόν στην Τουρκία, σε μια προσπάθεια ομαλοποίησης των σχέσεων της χώρας του με την Γαλλία (”L’ opinion”).
Κι αυτό λέει πολλά. Λέει, προπάντων, ότι ο Χακάν Φιντάν είναι έτοιμος για δράση σε μια δύσκολη περίοδο για την Τουρκία μετά το καίριο χτύπημα του Εγκέλαδου στην ήδη τραυματισμένη οικονομία της (”Υπαρκτός ο κίνδυνος χρεοκοπίας της”, Der Spiegel) και ενώ είναι ανοιχτοί οι λογαριασμοί της με το ΝΑΤΟ και με τις εκπροσώπους του Ελληνισμού προς Δυσμάς (Θράκη, Αιγαίο και Κύπρο).
Στην πρώτη περίπτωση εκκρεμεί αίτημα της Συμμαχίας στην Άγκυρα για άρση του τουρκικού βέτο στην ένταξη της Σουηδίας. Στη δεύτερη, αναφορικά με τη Θράκη, έχουμε αλλεπάλληλα μπαράζ διακίνησης μεταναστών μέσω Έβρου και εξόφθαλμες αποδείξεις (βάσει των ελληνικών εκλογικών αποτελεσμάτων του α’ γύρου) ότι το Τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής έπαιξε μέσω του ΣΥΡΙΖΑ τον ρόλο του Δούρειου Ίππου στη Θράκη.
Αυτό, άλλωστε, το αναγνωρίζουν και ντόπια στελέχη του κόμματος της Αξιωματικής αντιπολίτευσης που κατείχαν κατά το παρελθόν αυτοδιοικητικές θέσεις (βλ. καταγγελίες Ελένης Λαφτσή και Θανάση Καλογιαντσίδη για στήριξη του μουσουλμάνου υποψήφιου βουλευτή Φερχάτ Οζγκιούρ από το Τουρκικό Προξενείο, με σκοπό να κερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ την έδρα της Ροδόπης, directus.gr).
Αναφορικά τώρα με το Αιγαίο, ο νέος ΥΠΕΞ της Τουρκίας αναμένεται να εντείνει και να διεθνοποιήσει το χρόνιο αίτημα της Άγκυρας για αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών, ενώ ήδη η χώρα του αμφισβητεί μέσω Navtex — όχι μόνο την ελληνική κυριαρχία σε νησιά, νησίδες και βραχονησίδες — αλλά και την ελληνική δικαιοδοσία ως προς την Έρευνα και Διάσωση στο ελληνικό Αρχιπέλαγος.
Το απέδειξε άλλωστε πρόσφατα το συμβάν στη Χίο με τη σύγκρουση πλοίων, που φανερώνει την πρόθεση του Χακάν Φιντάν να εντείνει επιχειρησιακά την πίεση της Τουρκίας στην Ελλάδα για ”κόψιμο” του Αιγαίου στα δύο.
Την ίδια επιθετική τακτική εκδηλώνει ο νέος Τούρκος ΥΠΕΞ και στην περίπτωση της Κύπρου, όπου — σύμφωνα με άρθρο του Τούρκου αρθρογράφου Νταχάν Ιράκ στην τουρκική ιστοσελίδα ”Ντικέν” — ”θεωρείται εξαιρετικά πιθανή η προσάρτηση της Βόρειας Κύπρου” (Κατεχόμενα).
Όπερ σημαίνει ότι ο ”σκιώδης σουλτάνος” (όπως αποκαλούν τον Φιντάν) κάνει ό,τι μπορεί για να… ανταγωνιστεί σε διεκδικητικότητα και ανθελληνισμό τον καθοδηγητή-μέντορά του και να επαληθεύσει τις υποψίες ότι κατέχει πρωτεύουσα θέση στο άρμα διαδοχής του ”σουλτάνου” ως ”μυστικός κύβος” του…
Ερμηνευτικά
*Ρίζε: Ριζούντα Βόρειας Τουρκίας, Μαύρη Θάλασσα
**Σπούδασε: Κέντρα σπουδών του Ταγίπ Ερντογάν ήταν η Κατσίμπασα της Κωνσταντινούπολης (Δημοτικό Σχολείο), τα θρησκευτικά Γυμνάσια -Λύκεια Ιμάμ–Χατίπ και το Ακσαράτ (σημερινό Δημόσιο Πανεπιστήμιο Μαρμαρά), όπου σπούδασε Οικονομικές και Εμπορικές Επιστήμες σύμφωνα με το βιογραφικό του, αν και δεν έχει βρεθεί ποτέ το πτυχίο του…
***Πρόκοψε: Ταγίπ Ερντογάν, Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης (1994-’98), Πρωθυπουργός Τουρκίας (2003-2014) και Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας (2014 μέχρι σήμερα που επανεξελέγη για άλλη μια πενταετία στην ΠτΤΔ) .
Κρινιώ Καλογερίδου
GEOPOLITICO
Ενεργειακό θρίλερ, τουρκικές πιέσεις και συναγερμός για τη Μονή Σινά
Οι κίνδυνοι καθυστερήσεων στον Κάθετο Διάδρομο, η αντιπαράθεση για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου και τα ανοιχτά μέτωπα με Λιβύη και Αίγυπτο βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής. Το μήνυμα για την Αθήνα: οι συμμαχίες χρειάζονται εθνική στρατηγική και αποφασιστικότητα στο πεδίο.
Μια ευρύτερη εικόνα των πιέσεων που αντιμετωπίζει η Ελλάδα στην ενέργεια, στη διπλωματία και στην ασφάλεια παρουσίασε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή Direct News, συζητώντας με τον συνεργάτη του, Τζιοβάνη. Κεντρικός άξονας ήταν το κατά πόσο οι εξελίξεις γύρω από την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, όπως παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, μπορούν να επηρεάσουν κρίσιμα ενεργειακά σχέδια και να δημιουργήσουν περιθώρια κινήσεων για την Τουρκία.
Ο Μουντζουρούλιας επέμεινε ότι το ζητούμενο είναι η προστασία των ελληνικών συμφερόντων. Διευκρίνισε, παράλληλα, ότι οι ανησυχίες του αφορούν ενδεχόμενες καθυστερήσεις και αλλαγές στους σχεδιασμούς, χωρίς να θεωρεί δεδομένη την ακύρωση των έργων.
Κάθετος Διάδρομος: Το ερώτημα είναι ποιος κερδίζει από τις καθυστερήσεις
Η συζήτηση ξεκίνησε από την αναφερόμενη απομάκρυνση της Γκίλφοϊλ και τις καταγγελίες που, σύμφωνα με τους ομιλητές, δημοσιεύθηκαν σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.
Επικαλούμενος αναφορές του Fox News και της Wall Street Journal, ο Μουντζουρούλιας εξέφρασε προβληματισμό για το ενδεχόμενο ερευνών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν επιχειρηματικά σχήματα συνδεδεμένα με τον Κάθετο Διάδρομο. Η εκτίμησή του ήταν ότι μια τέτοια διαδικασία ενδέχεται να επιφέρει καθυστερήσεις ή αναδιάταξη συμμετοχών.
Δεν παρουσίασε, ωστόσο, τις καταγγελίες ως αποδεδειγμένες παρανομίες. Τόνισε ότι, εφόσον προκύψουν ευθύνες, πρέπει να επιληφθεί η Δικαιοσύνη, ενώ το ελληνικό ενδιαφέρον παραμένει η συνέχεια των ενεργειακών σχεδιασμών.
Ο Τζιοβάνη αντέτεινε ότι ο Κάθετος Διάδρομος και το GSI αποτελούν σχέδια με βάθος χρόνου, τα οποία δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από ένα πρόσωπο. Ως στοιχείο συνέχειας ανέφερε τον έμπειρο διπλωμάτη Τζόσουα Χακ, τον οποίο οι δύο συνομιλητές περιέγραψαν ως γνώστη της περιοχής και υποστηρικτή των ενεργειακών έργων.
Ο ανταγωνισμός του LNG και η τουρκική παράμετρος
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στον ανταγωνισμό μεταξύ αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών και στις διαφορετικές διαδρομές τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής αγοράς.
Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στη Venture Global και στην Argent LNG, συνδέοντας την πρώτη με το σχήμα που συζητήθηκε για τον Κάθετο Διάδρομο και τη δεύτερη με ανταγωνιστικούς σχεδιασμούς. Επικαλέστηκε αναφορές για επαφές της Argent LNG και του επικεφαλής της, Τζόναθαν Μπας, με την Τουρκία και με περιφερειακούς ενεργειακούς φορείς.
Στη δική του ανάγνωση, η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως πύλη εισόδου LNG προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, ενώ η Άγκυρα επιχειρεί να προωθήσει διαδρομές που αναβαθμίζουν τον δικό της ρόλο.
Η σύνδεση αυτού του ανταγωνισμού με την υπόθεση Γκίλφοϊλ τέθηκε ως προβληματισμός και ερμηνεία του παρουσιαστή, χωρίς να τεκμηριώνεται μέσα από τους υπότιτλους κάποια αιτιώδης σχέση. Το βασικό ερώτημα που έθεσε ήταν ποιος θα μπορούσε να ωφεληθεί από μια επιβράδυνση των σχεδιασμών που περνούν από την Ελλάδα.
GSI: Η Αθήνα καλείται να στηρίξει τις δεσμεύσεις της
Στο μέτωπο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε νέες τουρκικές τοποθετήσεις, οι οποίες, όπως είπε, επιχειρούν να εξαρτήσουν την υλοποίηση του έργου από την έγκριση της Άγκυρας.
Στη συζήτηση έγινε αναφορά στον Τζιχάτ Γιαϊτζί και στη σύνδεση του καλωδίου με το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Οι δύο συνομιλητές εκτίμησαν ότι το ζήτημα υπερβαίνει την κατασκευή μιας ενεργειακής υποδομής και αφορά την έμπρακτη άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο Τζιοβάνη άσκησε κριτική στην ευρωπαϊκή και γαλλική στάση, υποστηρίζοντας ότι χρειάζεται ισχυρότερη αμερικανική εμπλοκή. Ο Μουντζουρούλιας, από την πλευρά του, έθεσε την ελληνική ευθύνη στο κέντρο: η διπλωματική στήριξη αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από αποφάσεις και δυνατότητα εφαρμογής τους.
Λιβύη: Πρόταση για πίεση μέσω της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης
Η εκπομπή επεκτάθηκε στις λιβυκές αντιδράσεις για τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες και τις έρευνες νότια της Κρήτης. Ο παρουσιαστής αναφέρθηκε σε ρηματική διακοίνωση και σε προειδοποιήσεις περί αναστολής των διμερών συνομιλιών για την οριοθέτηση.
Παράλληλα, συζητήθηκε η αναφερόμενη αλλαγή στην ηγεσία του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης, με τους ομιλητές να εκφράζουν ανησυχία για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει στη στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο Τζιοβάνη πρότεινε την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ως μοχλού πίεσης. Κατά την άποψή του, η Ελλάδα πρέπει να συνδέσει τη χρηματοδοτική στήριξη με τον σεβασμό των συμφερόντων της, αντί να περιορίζεται σε επαναλαμβανόμενες διπλωματικές απαντήσεις.
Μονή Σινά: Αγωνία για την ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού
Από τα πιο φορτισμένα σημεία της εκπομπής ήταν η συζήτηση για τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε πληροφορίες για εκκρεμείς δικαστικές εξελίξεις και για πρόσθετα ακίνητα που βρίσκονται στο επίκεντρο της διαφοράς. Ο Τζιοβάνη εξέφρασε ιδιαίτερα απαισιόδοξη εκτίμηση για την έκβαση της υπόθεσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της Μονής για την Ορθοδοξία και την ελληνική παρουσία στην περιοχή.
Η αρνητική έκβαση παρουσιάστηκε ως φόβος και πρόβλεψη των ομιλητών, καθώς οι ίδιοι ανέφεραν ότι αναμένουν τη δικαστική εξέλιξη.
Η συζήτηση συνδέθηκε με ευρύτερη κριτική στην ελληνική πολιτική απέναντι στην Αίγυπτο. Οι συνομιλητές υποστήριξαν ότι η Αθήνα οφείλει να αξιολογεί τη συνεργασία με το Κάιρο βάσει συγκεκριμένων πράξεων και δεσμεύσεων.
Ισραήλ, Ινδία και ελληνική αμυντική ισχύς
Στον αντίποδα των ανησυχιών, οι δύο ομιλητές στάθηκαν στη συνεργασία με το Ισραήλ και την Ινδία, καθώς και στις επενδύσεις για την ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε επαφές με την Ινδία για αμυντική συνεργασία, drones, συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων απειλών και ενδεχόμενες συμπαραγωγές. Απέδωσε επίσης την αναφερόμενη μη συμμετοχή ελληνικών αεροσκαφών σε άσκηση στην Ινδία σε επιχειρησιακές ανάγκες, απορρίπτοντας την ερμηνεία περί προβλήματος στις διμερείς σχέσεις.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, η συζήτηση επικεντρώθηκε στις νέες πλατφόρμες και στα ελληνικά συστήματα, με ιδιαίτερη αναφορά στον «Κένταυρο» και στον «Πυρπολητή». Οι συνομιλητές υποστήριξαν ότι η τεχνολογία, η εγχώρια παραγωγή και η συνεργασία με το Ισραήλ μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την αποτροπή.
Μέση Ανατολή και Ουκρανία: Προβλέψεις για νέα ένταση
Η εκπομπή κάλυψε ακόμη την Υεμένη, τους Χούθι και το ενδεχόμενο μεγαλύτερης εμπλοκής της Τουρκίας στην υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας. Ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι μια τέτοια εμπλοκή θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παγίδα για την Άγκυρα, εκθέτοντάς την σε πρόσθετους κινδύνους.
Οι δύο συνομιλητές διατύπωσαν επίσης πρόβλεψη για νέες αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν. Στην Ουκρανία, ο Τζιοβάνη περιέγραψε μια δυσμενή, κατά την εκτίμησή του, στρατιωτική εικόνα και στάθηκε στις πιέσεις στις υποδομές και στα αποθέματα αεράμυνας.
Το συμπέρασμα που μετέφεραν στην ελληνική περίπτωση ήταν η ανάγκη για επάρκεια αποθεμάτων, σωστή χρήση των αντιαεροπορικών μέσων και ανάπτυξη οικονομικότερων λύσεων απέναντι στα drones.
Σε όλη τη συζήτηση επανήλθε το ίδιο πολιτικό αίτημα: σταθερή εθνική γραμμή, σχεδιασμός με βάθος χρόνου και αποφασιστικότητα στην προστασία των ελληνικών συμφερόντων. Για τον Μουντζουρούλια, οι εξοπλισμοί και οι συμμαχίες πρέπει να συνοδεύονται από την πολιτική βούληση που δίνει στην αποτροπή πραγματικό περιεχόμενο.
GEOPOLITICO
Ενέργεια, πόλεμος και συμμαχίες υπό δοκιμασία
Σκληρή κριτική στις ευρωπαϊκές ηγεσίες και στην ελληνική εξωτερική πολιτική, προειδοποιήσεις για την ενεργειακή εξάρτηση και αμφισβήτηση της συμμαχίας Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν–Τουρκίας περιλάμβανε η συνέντευξη του Σταύρου Καλεντερίδη στον Χρήστο Μουρτζούκο.
Από την ενεργειακή αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ρωσίας και το κόστος που επωμίζεται η Ευρώπη, μέχρι τις πολιτικές ανακατατάξεις στη Γερμανία και τη δοκιμασία της σαουδαραβικής ασφάλειας, ο διεθνολόγος Σταύρος Καλεντερίδης περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον στο οποίο οι συμμαχίες κρίνονται στην πράξη και οι πολιτικές ηγεσίες απομακρύνονται από τις κοινωνίες τους.
Μιλώντας στον Χρήστο Μουρτζούκο, στην εκπομπή «Με τη ματιά του απόδημου» του Απόδημου Παλμού, υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εγκλωβιστεί σε επιλογές που αποδυναμώνουν τις οικονομίες τους. Παράλληλα, έθεσε ερωτήματα για την ελληνική παρουσία στη Σαουδική Αραβία και χαρακτήρισε τη συμφωνία της Μέκας «κενό χαρτί».
Η Ευρώπη αποκόπηκε από τη Ρωσία και τώρα βλέπει την Ουάσιγκτον να αλλάζει πορεία
Η ενέργεια αποτέλεσε την αφετηρία της συζήτησης. Σχολιάζοντας τις αναφορές του παρουσιαστή σε αμερικανικές κινήσεις για το ρωσικό πετρέλαιο, ο Καλεντερίδης χαρακτήρισε την εξέλιξη «απίστευτη».
Κατά την ανάλυσή του, η Ουάσιγκτον πίεσε τις ευρωπαϊκές χώρες να διαρρήξουν τους εμπορικούς και ενεργειακούς δεσμούς τους με τη Μόσχα, να αγοράσουν αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία και να στραφούν σε ακριβότερο αμερικανικό φυσικό αέριο. Τώρα, όπως υποστήριξε, οι ΗΠΑ εμφανίζονται να αναζητούν οικονομικό όφελος από τους ίδιους ρωσικούς υδρογονάνθρακες.
Προχώρησε μάλιστα στην πρόβλεψη ότι θα μπορούσε να προκύψει μεταπώληση ρωσικού πετρελαίου στην Ευρώπη από αμερικανικούς ενδιαμέσους, με πρόσθετη προμήθεια.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Ευρώπη πλήρωσε το κόστος της ενεργειακής αποσύνδεσης, χωρίς να εξασφαλίσει αυτονομία στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας. Μια αμερικανορωσική ενεργειακή συνεννόηση, κατά την εκτίμησή του, θα εξέθετε τις ευρωπαϊκές ηγεσίες και τα επιχειρήματα με τα οποία δικαιολόγησαν τις επιλογές τους.
Nord Stream: Ποιος θα ελέγχει την επιστροφή της ρωσικής ενέργειας;
Ο Χρήστος Μουρτζούκος έθεσε το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας των Nord Stream με αμερικανικό ρόλο στη διαχείρισή τους, μετά τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Καλεντερίδης ενέταξε το σενάριο στην ευρύτερη κριτική του για την εξάρτηση της Ευρώπης από την Ουάσιγκτον. Υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εργαλειοποιηθεί προς εξυπηρέτηση αμερικανικών συμφερόντων, με συνέπεια την αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Αναφερόμενος στη δολιοφθορά των αγωγών, επικαλέστηκε την έρευνα του Σέιμουρ Χερς και υιοθέτησε την εκδοχή περί αμερικανικής ευθύνης. Η συγκεκριμένη απόδοση ευθύνης αποτελεί θέση που διατύπωσε ο ίδιος στη συνέντευξη.
Στη δική του ανάγνωση, η καταστροφή των ενεργειακών υποδομών και η συζήτηση για πιθανή επαναλειτουργία τους υπό διαφορετικό έλεγχο αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας: η Ευρώπη χάνει την απευθείας πρόσβαση στην ενέργεια και καλείται να πληρώσει για μια νέα σχέση εξάρτησης.
Αιχμές για την ελληνική εξωτερική πολιτική
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα ακολουθεί αντιφατικές επιλογές στα δύο μεγάλα μέτωπα.
Στο ουκρανικό, κατά τον ίδιο, συντάσσεται με τις ευρωπαϊκές δυνάμεις που επιδιώκουν τη συνέχιση της πολεμικής αντιπαράθεσης, ενώ στη Μέση Ανατολή ευθυγραμμίζεται με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η κριτική του επεκτάθηκε στον Κάθετο Διάδρομο και στα συμφέροντα γύρω από την ενεργειακή συνεργασία. Διατύπωσε καταγγελίες που αφορούν την αμερικανική διπλωματική παρουσία και την ελληνική πολιτική ηγεσία, χωρίς στη συγκεκριμένη συζήτηση να παρουσιάζονται τεκμήρια που να τις αποδεικνύουν.
Οι κοινωνίες απομακρύνονται από τα παραδοσιακά κόμματα
Στο ευρωπαϊκό πολιτικό πεδίο, ο Καλεντερίδης περιέγραψε μια βαθιά κρίση εκπροσώπησης. Συνέδεσε την ενίσχυση δυνάμεων εκτός του παραδοσιακού κυβερνητικού κορμού με την κοινωνική αντίδραση στο ενεργειακό κόστος, στην οικονομική πίεση και στον κίνδυνο πολεμικής κλιμάκωσης.
Αναφέρθηκε στην Εναλλακτική για τη Γερμανία και στο κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ, καθώς και στις δυνάμεις της Μαρίν Λεπέν και του Ζαν-Λικ Μελανσόν στη Γαλλία. Υποστήριξε ότι, παρά τις ιδεολογικές διαφορές τους, διακρίνει κοινά σημεία στην αντίθεσή τους προς τη συνέχιση του πολέμου και τη διάρρηξη των σχέσεων με τη Ρωσία.
Αμφισβήτησε, παράλληλα, τη χρήση του χαρακτηρισμού «ακραίοι» από τις κυβερνητικές δυνάμεις για τους αντιπάλους τους. Κατά τη δική του προσέγγιση, ουσιαστικότερο κριτήριο είναι η στάση κάθε πολιτικού χώρου απέναντι στον πόλεμο και στον κίνδυνο πυρηνικής σύγκρουσης.
Ο Μουρτζούκος έφερε στη συζήτηση κινητοποιήσεις για τη στέγαση, την εκπαίδευση, τη στράτευση και τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα. Ο Καλεντερίδης τις συνέδεσε με το χάσμα ανάμεσα στις κοινωνίες και στις πολιτικές ελίτ.
Πρόσθεσε ότι η εκλογική αποχή αφήνει μεγάλο τμήμα των πολιτών χωρίς πολιτική έκφραση. Προχώρησε επίσης σε συνολικότερη αμφισβήτηση του κοινοβουλευτικού μοντέλου, υποστηρίζοντας την ανάγκη ουσιαστικότερης συμμετοχής των πολιτών και επικαλούμενος την ελληνική καταγωγή της δημοκρατίας.
Οι Χούθι πιέζουν το Ριάντ – Πλήγμα στην εικόνα ασφάλειας
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, το ενδιαφέρον στράφηκε στη Μέση Ανατολή. Σχολιάζοντας τις αναφορές σε επιθέσεις των Χούθι κατά σαουδαραβικών αεροδρομίων, ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι η πίεση προς το Ριάντ ξεπερνά το στρατιωτικό επίπεδο.
Κατά την εκτίμησή του, η απειλή για τις αεροπορικές υποδομές πλήττει την εικόνα ασφάλειας της Σαουδικής Αραβίας, επηρεάζει διεθνείς διοργανώσεις και δημιουργεί προβλήματα σε επενδυτικές και επιχειρηματικές επισκέψεις.
Επικαλέστηκε επίσης αναφορές σε Σαουδάραβες αξιωματούχους, σύμφωνα με τις οποίες το Ριάντ θα μπορούσε να συζητήσει την άρση του αποκλεισμού του αεροδρομίου της Σαναά υπό συγκεκριμένους όρους.
Όπως περιέγραψε τις θέσεις των δύο πλευρών, η Σαουδική Αραβία ζητεί παύση των επιθέσεων και επιστροφή εδαφών, ενώ οι Χούθι συνδέουν την παύση των πληγμάτων με την άρση του αποκλεισμού, χωρίς να αποδέχονται εδαφικές υποχωρήσεις. Αναφέρθηκε ακόμη στην προοπτική ιρανικής διαμεσολάβησης, ως ένδειξη των πιέσεων που αντιμετωπίζει η σαουδαραβική πλευρά.
Τουρκία και Πακιστάν: Η συμμαχία δοκιμάζεται στην πράξη
Ο Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός για τη στάση της Τουρκίας στη συμφωνία της Μέκας. Την χαρακτήρισε οπορτουνιστική δύναμη, υποστηρίζοντας ότι επιδιώκει οικονομικά οφέλη από τη συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, χωρίς διάθεση ανάληψης αντίστοιχου στρατιωτικού κινδύνου.
Για το Πακιστάν επισήμανε την προϋπάρχουσα αμυντική συνεργασία και στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία, εκτιμώντας ότι ο ρόλος του παραμένει κυρίως αμυντικός.
Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε το ερώτημα ποιο ελληνικό συμφέρον υπηρετεί η παραμονή της ελληνικής πυροβολαρχίας στη Σαουδική Αραβία, αμφισβητώντας τη σκοπιμότητα της αποστολής μέσα στις συγκεκριμένες περιφερειακές συνθήκες.
«Είναι ένα κενό χαρτί»
Κλείνοντας, ο διεθνολόγος αμφισβήτησε την αποτρεπτική αξία της συμφωνίας της Μέκας.
Αναγνώρισε ότι εκκρεμεί η συγκρότηση πολιτικών και στρατιωτικών επιτροπών και η δημιουργία των αναγκαίων μηχανισμών συνεργασίας. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι η αδυναμία αποτροπής των επιθέσεων υπονομεύει ήδη την αξιοπιστία της.
«Είναι ένα κενό χαρτί στην πραγματικότητα αυτή η συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι η εικόνα αυτή δυσχεραίνει τόσο την επιβίωσή της όσο και την προσέλκυση νέων μελών.
GEOPOLITICO
Εξελίξεις μετά τις εκλογές
Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», παρουσιάζει τις εκτιμήσεις του για την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή και ασκεί σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική για την Ουκρανία.
Στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου τοποθετεί το κρίσιμο ορόσημο για τις επόμενες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής. Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», συνέδεσε την αντιπαράθεση με το Ιράν, την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας και τις προσπάθειες συνεννόησης με τη Ρωσία με το πολιτικό και ενεργειακό κόστος στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Παράλληλα, άσκησε σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή στάση απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία και προειδοποίησε ότι η Αθήνα πρέπει να εξετάσει τις συνέπειες των αμερικανικών εξελίξεων για την αντιπαράθεση με την Τουρκία.
Πρώτα οι εκλογές, μετά οι κινήσεις απέναντι στο Ιράν
Κατά την εκτίμηση του Αϋφαντή, προτεραιότητα του Αμερικανού προέδρου είναι να περιορίσει τις εκλογικές απώλειες και, εφόσον είναι δυνατόν, να διατηρήσει τον έλεγχο της Γερουσίας. Μια συμφωνία με το Ιράν πριν από την κάλπη, υποστήριξε, θα τον εξέθετε σε σφοδρή κριτική από τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Ο πρέσβης ε.τ. προέβλεψε ότι μετά τις εκλογές ενδέχεται να ακολουθήσει ένα νέο κύμα βομβαρδισμών και στη συνέχεια προσπάθεια συμφωνίας με την Τεχεράνη. Στο σενάριο που περιέγραψε, ο Τραμπ θα επιχειρήσει πρώτα να εμφανίσει στρατιωτική επιτυχία και κατόπιν να περάσει στη διαπραγμάτευση.
Στόχος, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και να αποκατασταθεί η ελεύθερη ροή πετρελαίου, χωρίς νέες καταστροφές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις που θα ακύρωναν το οικονομικό όφελος.
Για την ιρανική πλευρά, εκτίμησε ότι προετοιμάζεται ώστε να αντέξει νέα πλήγματα και να υποχρεώσει τον αντίπαλο να μοιράσει τις δυνάμεις του. Έτσι εξήγησε και το δίλημμα που, κατά τον ίδιο, αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον: αν θα διαθέσει πυρομαχικά μεγάλου βεληνεκούς εναντίον των Χούθι ή αν θα τα διατηρήσει για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η Σαουδική Αραβία και τα όρια της αμερικανικής προστασίας
Ο Αϋφαντής υποστήριξε ότι η στάση του Τραμπ απέναντι στη Σαουδική Αραβία καθορίζεται πρωτίστως από τις εσωτερικές πολιτικές ανάγκες του και την αποφυγή νέας αύξησης στις τιμές των καυσίμων.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αποτίμησή του για τη στρατιωτική επάρκεια του Ριάντ. Κατά την άποψή του, τα πλήγματα των Χούθι ανέδειξαν την αδυναμία της Σαουδικής Αραβίας να αναπτύξει αποτελεσματικές χερσαίες δυνάμεις στο απαιτητικό πεδίο της Υεμένης.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι αναζητεί δυνάμεις από τη Συρία, αναφερόμενος σε Σύρους τζιχαντιστές και μισθοφορικά σχήματα που συνέδεσε με την Τουρκία. Αντιπαρέβαλε αυτή την εικόνα με το πλεονέκτημα των Χούθι, οι οποίοι γνωρίζουν το ορεινό έδαφος στο οποίο επιχειρούν.
Ο Πούτιν ως μεσολαβητής και το πετρέλαιο ως κλειδί
Στην ανάλυση του πρέσβη ε.τ., η προσπάθεια συνεννόησης Τραμπ–Πούτιν συνδέεται και με την αναζήτηση διεξόδου στην αντιπαράθεση με το Ιράν.
Ο ίδιος ανέφερε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε ρωσική μεσολάβηση και ότι ο Πούτιν παρουσίασε τις προτάσεις της ιρανικής ηγεσίας ως βάση συζήτησης. Θεώρησε ότι η ανάγκη σταθεροποίησης της πετρελαϊκής αγοράς δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για συμφωνία.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι εξελίξεις θα επηρεάσουν τη διαμάχη διαδοχής στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ανάμεσα στον Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκο Ρούμπιο. Όπως υποστήριξε, αυτή θα αποκτήσει ιδεολογικό και προγραμματικό περιεχόμενο γύρω από τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στον κόσμο.
Σφοδρή επίθεση στην ευρωπαϊκή πολιτική
Το πιο αιχμηρό τμήμα της παρέμβασής του αφορούσε την Ευρώπη. Ο Αϋφαντής υποστήριξε ότι ευρωπαϊκές ηγεσίες επιχειρούν να επηρεάσουν την αμερικανική προεκλογική αναμέτρηση μέσω της ουκρανικής δράσης κατά ρωσικών ενεργειακών στόχων.
Σύμφωνα με τη δική του ερμηνεία, τα πλήγματα αυτά αυξάνουν τις ενεργειακές πιέσεις και το κόστος για τους Αμερικανούς καταναλωτές και αγρότες, επιβαρύνοντας πολιτικά τον Τραμπ. Πρόκειται για την εκτίμηση που διατύπωσε στην εκπομπή, αποδίδοντας συγκεκριμένη πολιτική σκοπιμότητα στην ευρωπαϊκή στάση.
«Η Ευρώπη πολεμάει μέχρι του τελευταίου Ουκρανού», ανέφερε χαρακτηριστικά, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές ηγεσίες ότι παρεμποδίζουν τις προσπάθειες συνεννόησης Ουάσιγκτον–Μόσχας και χρησιμοποιούν την Ουκρανία ως εργαλείο αυτής της πολιτικής.
Οι κοινωνίες πληρώνουν τον λογαριασμό
Ο πρέσβης ε.τ. συνέδεσε επίσης τις κοινωνικές αντιδράσεις στην Ευρώπη με την άνιση κατανομή του ενεργειακού και οικονομικού κόστους. Χρησιμοποίησε τη διατύπωση «Η Ευρώπη έχει έναν εμφύλιο πόλεμο μεταξύ της», περιγράφοντας με αυτή την έκφραση τις εσωτερικές κοινωνικές συγκρούσεις.
Σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση, χαρακτήρισε τη βία μέρος της πολιτικής διαδικασίας και υποστήριξε ότι μπορεί να αποτελεί και «δημοκρατικό δικαίωμα των διαδηλωτών». Διευκρίνισε ότι δεν είναι υπέρ της βίας, αλλά απέδωσε τις αντιδράσεις σε κρατικές πολιτικές που, κατά τον ίδιο, στερούν κοινωνικές προοπτικές και υποβαθμίζουν βασικές παροχές. Η θέση αυτή αποτέλεσε δική του πολιτική αξιολόγηση.
Το μήνυμα προς την Αθήνα για την Τουρκία
Κλείνοντας, ο Αϋφαντής έφερε τη συζήτηση στα ελληνικά συμφέροντα. Τόνισε ότι η Ελλάδα έχει ανοικτό μέτωπο διπλωματικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία, το οποίο μπορεί να αποκτήσει και διάσταση στο πεδίο.
«Οι Τούρκοι κάθε τόσο μας το υπενθυμίζουν αυτό», επισήμανε.
Γι’ αυτό, υποστήριξε, οι αμερικανικές εκλογές πρέπει να αξιολογηθούν και ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τα ελληνοτουρκικά. Το ζήτημα για την Αθήνα είναι πού θα στραφεί η προσοχή της αμερικανικής ηγεσίας μετά την κάλπη και ποιες συνέπειες θα έχει αυτή η επιλογή για τα ανοικτά ελληνικά μέτωπα.
Στο ίδιο πλαίσιο, χαρακτήρισε την ελληνική στάση απέναντι στη Ρωσία ως συμμετοχή σε πόλεμο, αποδίδοντας αυτή την περιγραφή και σε τοποθέτηση του πρωθυπουργού.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας