Γράφει ο Παναγιώτης Ήφαιστος

Η διαχρονική εμπειρία διδάσκει ότι στην διεθνή πολιτική και καθώς οι διακρατικές σχέσεις εξελίσσονται τα νομικά, θεσμικά, πολιτικά και στρατηγικά ζητήματα συμπλέκονται. Μείζον ζήτημα είναι κατά πόσο ένα κράτος σταθμίζει και εκτιμά ορθά  τον τρόπο που επηρεάζονται τα συμφέροντά του και οι αποφάσεις του. Αυτό απαιτεί αξιόπιστη εθνική στρατηγική, κρατικά επιτελεία στάθμισης και εκτίμησης των στρατηγικών εξελίξεων, προσδιορισμό των ιεραρχημένων εθνικών συμφερόντων και κοινωνικοπολιτική συναίνεση ως προς τα κύρια και σημαντικά. Καθώς κινούμαστε βαθύτερα στον 21ο αιώνα η όξυνση των ηγεμονικών ανταγωνισμών προκαλεί ανακατατάξεις κάθε είδους που επηρεάζουν όλα τα κράτη. Όπως εύστοχα επισήμανε ο Καναδός Πρωθυπουργός στην πρόσφατη εμβληματική ομιλία του στο Νταβόςαυξάνεται η σημασία της κυριαρχίας κάθε κράτους και απαιτείται επαναπροσδιορισμός των ιεραρχήσεων και προτεραιοτήτων:

«η κυριαρχία βασιζόταν σε κανόνες, αλλά [πλεον] θα βασίζεται όλο και περισσότερο στην ικανότητα αντοχής στην πίεση. .. Μια χώρα που δεν μπορεί να τραφεί, να τροφοδοτηθεί ή να αμυνθεί έχει λίγες επιλογές. Όταν οι κανόνες δεν σας προστατεύουν πλέον, πρέπει να προστατεύσετε τον εαυτό σας. Αυξήστε τις επιλογές. Αυτό ανοικοδομεί την κυριαρχία – κυριαρχία που κάποτε βασιζόταν σε κανόνες, αλλά θα βασίζεται όλο και περισσότερο στην ικανότητα αντοχής στην πίεση».

Όσον αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο, λόγω όξυνσης και επιτάχυνσης των ανταγωνισμών μεταξύ των ηγεμονικών δυνάμεων καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν πολύ περισσότερες προκλήσεις. Προκλήσεις οι οποίες εξ αντικειμένου απαιτούν επαναπροσδιορισμό των διπλωματικών και στρατηγικών προσεγγίσεων τόσο σε αναφορά με τον Τουρκικό αναθεωρητισμό όσο και για τις σχέσεις τους με τις μεγάλες δυνάμεις και τα κράτη της περιφέρειάς μας. Όπως ισχύει για κάθε άλλο κράτος, αυτό είναι μια πρόκληση που απαιτεί επαναπροσδιορισμό σκοπών, μέσων και στρατηγικών προσεγγίσεων.

Όπως ισχύει για κάθε κράτος, για την Ελλάδα στην κορυφή των προτεραιοτήτων βρίσκεται η εθνική ασφάλεια και η ακεραιότητα της Επικράτειας που προβλέπουν οι πρόνοιες του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των προνοιών των Συνθηκών για τις θαλάσσιες ζώνες το οποίο όσον αφορά το Αιγαίο επί δεκαετίες παραμένει ανεκπλήρωτο. Για την Κυπριακή Δημοκρατία και επειδή η Τουρκία επανειλημμένα δηλώνεται ότι σκοπός είναι ο έλεγχός της ή και η πλήρης κατάληψή της τίθεται άμεσο ζήτημα κρατικής επιβίωσης.  Εδώ θα σταθούμε περισσότερο στο λεγόμενο «κυπριακό ζήτημα», το οποίο, σε κάθε περίπτωση αναπόδραστα είναι μείζονος σημασίας ζήτημα για την εθνική στρατηγική του Ελληνικού κράτους.

            Πιο συγκεκριμένα, μετά από μισό αιώνα αδιέξοδων κατευναστικών προσεγγίσεων, αδιέξοδων διαπραγματεύσεων, διαρκούς όξυνσης του Τουρκικού αναθεωρητισμού και εν μέσω ραγδαίων διεθνών εξελίξεων, λογικά είναι σε όλους αντιληπτό και κατανοητό ότι η επιβίωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και του ενός δέκατου του Ελληνισμού στην Μεγαλόνησο, εξαρτάται από την ριζική επανατοποθέτηση και από την υιοθέτηση αυτονόητων θέσεων, αποφάσεων και στάσεων που κάτι τέτοιο προϋποθέτει, μεταξύ άλλων:

1) Άρνηση αποδοχής των παράνομων τετελεσμένων, άρνηση διαπραγματεύσεων για νομική επικύρωση των παράνομων τετελεσμένων και κατ’ επέκταση άρνηση αποδοχής εφαρμογής δήθεν λύσεων που θα καταργήσουν το μόνο αναγνωρισμένο κράτος δημιουργώντας έτσι νομικές και πολιτικές προϋποθέσεις Τουρκικής επικυριαρχίας επί όλης της Επικράτειάς της σημερινής Κυπριακής Δημοκρατίας. Κάθε νοήμων αντιλαμβάνεται ότι αυτό θα είναι το αποτέλεσμα εάν αντί να τερματιστεί η παράνομη Τουρκική παρουσία και εάν η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα δεν αποτελέσουν το πλαίσιο λύσης.

2) Απόρριψη θέσεων που επικυρώνουν την Τουρκική επικυριαρχία και αδιαπραγμάτευτη αξίωση εφαρμογής των προνοιών του διεθνούς δικαίου που αφορούν την παραβίαση της διεθνούς τάξης στην Κύπρο.

3) Αδιαπραγμάτευτη αξίωση εφαρμογής της διεθνούς και Ευρωπαϊκής νομιμότητας σε όλη την Επικράτεια της Κύπρου όπως ρητά ορίζεται ότι ισχύει στην Πράξη Προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ

4) Επειδή δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη ότι η Τουρκία θα αποδεχθεί τα πιο πάνω τερματίζοντας έτσι την παράνομη παρουσία της στην Κύπρο, απαιτείται η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία να προχωρήσουν άμεσα στην ολοκλήρωση του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΕΑΧ), στρατηγική προσέγγιση η οποία, ενώ είχε αποφασιστεί και σχεδιαστεί στην συνέχεια εγκαταλείφθηκε.

Ακολουθούν συνοπτικές επισημάνσεις για το πως συμπλέκονται τα νομικά, πολιτικά και στρατηγικά ζητήματα που αφορούν το Κυπριακό ζήτημα, ιδιαίτερα στην μεταβατική ιστορική φάση στην οποία βρισκόμαστε εν μέσω πολέμων, ηγεμονικών ανταγωνισμών, παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου ή ερμηνείας των προνοιών κατά το δοκούν, υποβάθμισης των διεθνών θεσμών και ρευστών ανακατατάξεων κάθε είδους πλανητικά και στις περιφέρειες.

ΠΡΩΤΟΝ, σε πολύ μεγάλο βαθμό και ιδιαίτερα όταν το ΣΑ δεν μεριμνά να τηρηθούν οι πρόνοιες της ισχύουσας διεθνούς τάξης που παραβιάστηκαν (όπως το ίδιο αποφάσισε όσον αφορά την ΚΔ με ψηφίσματά του το 1974,1975,1983), η εξισορρόπηση της Τουρκίας στην Κύπρο με την πλήρη υλοποίηση το Ενιαίου Αμυντικού Χώρου είναι προϋπόθεση αποτροπής επέκτασης των παράνομων τετελεσμένων. Είναι επίσης προϋπόθεση για να μπορεί να υπάρξει διπλωματική επανατοποθέτηση που θα απορρίπτει την ΔΔΟ και την αξίωση εκπλήρωσης των προνοιών του διεθνούς δικαίου που αφορούν την διεθνή τάξη.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ, το Ελλαδικό κράτος είναι απόλυτα νομιμοποιημένο να εξισορροπήσει την παράνομη τουρκική παρουσία στην Κυπριακή Δημοκρατία:

α) Επειδή είναι εγγυήτρια δύναμη,

β) Επειδή στην Κύπρο βρίσκεται το ένα δέκατο του Ελληνισμού,

γ) Επειδή η Κύπρος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά πεδία του πλανήτη και τυχόν Τουρκική επικυριαρχία θα εκτινάξει την γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας αλλάζοντας τους στρατηγικούς συσχετισμούς Ελλάδας-Τουρκίας.

Αυτή η πτυχή είναι ακόμη πιο σημαντική επειδή σε μια ιστορική φάση καταμαρτυρούμενων ραγδαίων στρατηγικών ανακατατάξεων στον πλανήτη και στην περιφέρειά μας, εάν η Ελλάδα και η Κύπρος δημιουργούν παραστάσεις ότι η Επικράτειά τους είναι αναλώσιμη αναπόδραστα τοποθετούνται πάνω στην Κλίνη του Προκρούστη των ηγεμονικών συναλλαγών.

Παρενθετικά αναφέρεται ότι το ίδιο ακριβώς ισχύει όσον αφορά την εκπλήρωση των προνοιών του διεθνούς δικαίου για την Αιγιαλίτιδα ζώνη στο Αιγαίο. Επίσης, οι κατά τα άλλα σημαντικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών για στρατηγική σύγκλιση της Ελλάδας και της Κύπρου με κράτη της Ανατολικής Μεσογείου για δημιουργία υποδομών που αφορούν τους ενεργειακούς διαδρόμους, δεν θα επιτύχουν εάν η Ελληνική πλευρά κατευνάζει τις παράνομες αξιώσεις της Τουρκίας σε όλα τα πεδία από την Κύπρο μέχρι την Θράκη δημιουργώντας έτσι παραστάσεις μη αποτελεσματικής αναχαίτισης του Τουρκικού αναθεωρητισμού.

δ) Εάν δεν υπάρξει βιώσιμη λύση με εφαρμογή της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομιμότητας, η άμεση εξισορρόπηση της Τουρκίας στην Κύπρο, όπως ήδη υπαινιχθήκαμε και υπογραμμίζεται, θα αποτρέψει το ενδεχόμενο η Άγκυρα να μεθοδεύσει την στρατιωτική κατάληψη όλης της Μεγαλονήσου. Ο σκοπός κατάληψης της Κύπρου από την Τουρκία, σημειώνεται, δηλώθηκε επανειλημμένα και επί μακρόν (Ερίμ, Νταβούτογλου, κ.α. με τελευταία περίπτωση πρόσφατη δήλωση του Ερντογάν που κατηγόρησε τον Ετσεβίτ ότι το 1974 παράλειψε να καταλάβει όλη την Κύπρο). Εάν η Κύπρος μείνει ανοχύρωτη και εάν επιχειρήσει κατάληψή της η Ελλάδα δεν έχει επιλογή και αναπόδραστα θα εμπλακεί σε πολεμική σύρραξη. Τουτέστιν, η εξισορρόπηση με εφαρμογή του ΕΑΧ 1) δημιουργεί προϋποθέσεις παραγωγικών διαπραγματεύσεων, 2) μειώνει τις δυνατότητες κατάληψης όλης της Μεγαλονήσου από την Τουρκία και 3) αποτρέπει το ενδεχόμενο εμπλοκής σε πόλεμο ο οποίος εάν λάβει χώρα δεν θα περιοριστεί μόνο στην Κύπρο.

ΤΡΙΤΟΝ, Επειδή σκοπός του παρόντος δεν είναι να γίνει εκτεταμένη ανάλυση επί ζητημάτων που αναλύθηκαν εκτενώς αλλού, ολοκληρώνω την παρέμβαση υπογραμμίζοντας τα εξής, κατά την εκτίμησή μου πολύ σημαντικά:

            α) Εάν κανείς διαβάσει προσεκτικά τις προαναφερθείσες αποφάσεις του ΣΑ του 1974,1975 και 1983, γίνεται πλήρως κατανοητό πως ρητά δηλώνεται ότι τα παράνομα τετελεσμένα της παράνομης Τουρκικής εισβολής δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση λύσης του Κυπριακού ζητήματος. Το ΣΑ πολύ σπάνια τόσο ρητά ζήτησε με ψηφίσματα την αποκατάσταση της διεθνούς τάξης και η Ελληνική πλευρά προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις και περιέργως αποδέχεται να συζητά για «λύσεις» που νομιμοποιούν τα παράνομα τετελεσμένα της παράνομης Τουρκικής εισβολής.

            β) Η ΚΔ δύναται και είναι πλέον νομικά και πολιτικά επάναγκες να δηλώσει ότι μόνο αυτές οι αποφάσεις ισχύουν και καμιά άλλη:  Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 7 του Κεφαλαίου Ι του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ όπου ορίζονται με ακρίβεια ο ρόλος και αρμοδιότητες του ΣΑ και των αντιπρόσωπων των Ηνωμένων Εθνών, νομικά, πολιτικά και θεσμικά η Κυπριακή πλευρά δικαιούται και είναι νομιμοποιημένη να απαιτεί να εφαρμοστούν οι αρχικές αποφάσεις του ΣΑ που αφορούν την διεθνή νομιμότητα και την συνεχιζόμενη παραβίαση της ισχύουσας διεθνούς τάξης από την Τουρκία. Οτιδήποτε άλλο είναι παράνομο και ασύμβατο με τον ρόλο του ΟΗΕ, του ΣΑ και των αντιπροσώπων τους. Πιο συγκεκριμένα:

1. Μεταγενέστερες «αποφάσεις» του ΣΑ είναι είδος «ανακοινώσεων» οι οποίες «καταγράφουν» εφήμερου χαρακτήρα υποχωρήσεις της κυπριακής πλευράς όταν με το «πιστόλι» των παράνομων Τουρκικών στρατευμάτων στον κρόταφο αποδεχόταν ως βάση συζήτησης των επόμενων συνομιλιών όλες τις προηγούμενες υποχωρήσεις της (και όπως ήδη αναφέρθηκε αυτές οι «αποφάσεις» με δική μας ανοχή που χρήζει να τερματιστεί παραβιάζουν τον Χάρτη του ΟΗΕ όσον αφορά τον ρόλο του ΣΑ).Πιο συγκεκριμένα, αντί νέων αποφάσεων και μέτρων για την αποκατάσταση της διεθνούς τάξης στην Κύπρο με αυτές τις «αποφάσεις/ανακοινώσεις» το ΣΑ βασικά και ουσιαστικά παραβιάζουν τον Χάρτη του ΟΗΕ επειδή αποτελούν επέμβαση στο εσωτερικό καθεστώς ενός κυρίαρχου κράτους-μέλους. Η Ελληνική πλευρά πολιτικά και νομικά είναι νομιμοποιημένη να τις παραμερίσει [άρθρο 2 παράγραφος 7 του Κεφαλαίου Ι του Χάρτη].
2. Ένα ακόμη μείζονος σημασίας ζήτημα είναι ότι, όπως συχνά υπογράμμιζε ο αείμνηστος Πρέσβης Μιχάλης Δούντας και όπως η διεθνής πρακτική καθημερινά καταμαρτυρεί, όταν διεξάγονται πολιτικές διαπραγματεύσεις που δεν τελεσφορούν, και στην περίπτωση της Κύπρου αυτό ισχύει επί μισό αιώνα, όταν αρχίζουν νέες συνομιλίες αποσύρονται τυχόν υποχωρήσεις του παρελθόντος και οι διαπραγματεύσεις αρχίζουν από μηδενική βάση, δηλαδή στην περίπτωση της Κύπρου την διεθνή τάξη για την οποίο υπάρχουν οι προαναφερθείσες αρχικές αποφάσεις του ΣΑ του 1974,1975 και 1983 που είναι συμβατές με τον Χάρτη του ΟΗΕ.

Συνοψίζοντας, Μισό αιώνα αδιεξόδων εν μέσω συνεχιζόμενης παραβίασης της διεθνούς τάξης είναι κυριολεκτικά περίεργο το γεγονός ότι η Ελληνική πλευρά δεν αποσύρει όλες τις αυτοκτονικές και αδιέξοδες υποχωρήσεις και δεν απαιτεί κάθε νέα διαπραγμάτευση να αρχίζει και να εδράζεται μόνο στις αποφάσεις του ΣΑ που αφορούν την διεθνή τάξη. Αποδοχή των παράνομων τετελεσμένων και της Τουρκικής συγκυριαρχίας/επικυριαρχίας με ΔΔΟ αποτελεί κρατική και εθνική αυτοκτονία. Επιπλέον, δημιουργούνται προϋποθέσεις μεγάλης αστάθειας που θέτει σε κίνδυνο την διεθνή ειρήνη και την διεθνή ασφάλεια στην περιφέρειά μας. Μισό αιώνα μετά την παράνομη εισβολή, λόγω παράλειψης εξισορροπητικών αποφάσεων για την εκπλήρωση του ΕΑΧ, λόγω αδιέξοδων διαπραγματεύσεων και εν μέσω ραγδαίων στρατηγικών ανακατατάξεων, απαιτείται νέος προσανατολισμός, λήψη αποφάσεων εξισορρόπησης της Τουρκίας και αδιαπραγμάτευτη αξίωση αποκατάστασης της διεθνούς και Ευρωπαϊκής νομιμότητας.  

Σημείωση: Το πιο πάνω κείμενο γράφτηκε για την εξής Διημερίδα:

Συναφείς αναρτημένες αναλύσεις

Republic of Cyprus: International and European Rule of Law as a cornerstone of peace, stability and a viable state [ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Διεθνής και Ευρωπαϊκή Νομιμότητα ως ακρογωνιαίος λίθος βιώσιμου κράτους, σταθερότητας και ειρηνικών σχέσεων] https://wp.me/p3OqMa-3u9  CONTENTS /  . – Republic of Cyprus: International and European Rule of Law as a cornerstone of peace, stability and a viable state: CONTENTS / Περιεχόμενα: 1. Prerequisites for conflict resolution. 2. The Republic of Cyprus: Member of the UN and the European Union. The protocol of accession to the EU and the resolutions of the Security Council. 3. Prerequisites for productive negotiations and conflict resolution compatible to the Chapter of the UN. 4. International and European rule of law as a prerequisite for a viable Republic of Cyprus. 5. How could the EU membership prove decisive and the concept of national interest as a central criterion. 6. Two states trapped in inefficient and dysfunctional miniature state is not a Polity but a “prison” and a source of conflict and war 

·         «Κόκκινες διαπραγματευτικές γραμμές» επίλυσης του Κυπριακού ζητήματος: Η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα». https://wp.me/p3OqMa-3AY

·         Πλαίσιο Αρχών για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού με γνώμονα το Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Διεθνές Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων 4 LANGUAGES https://piotita.gr/2016/10/26/%ce%ba%cf%85%cf%80%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%b7-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%b1-%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%af%cf%83%ce%b9%ce%bf-%ce%b1%cf%81%cf%87%cf%8e%ce%bd-%ce%b3/

·         Ελληνική Εθνική Στρατηγική: Η τριπλή στρατηγική. Έννοια σκοποί προϋποθέσεις επιτυχούς εκπλήρωσης: η περίπτωση της ευρωπαϊκής προοπτικής της Κύπρου  https://piotita.gr/?p=2557

·         Τουρκία: Εγκλήματα πολέμου – Καταστατικός Χάρτης ΟΗΕ, Διεθνές Δίκαιο by Alfred de Zayas, Geneva, THE ANNAN PLAN AND THE IMPLANTATION OF TURKISH SETTLERS IN NORTHERN CYPRUS. https://piotita.gr/2016/10/19/by–alfred–de–zayas–geneva–the–annan–plan–and–the–implantation–of–turkish–settlers–in–northern–cyprus-%ce%ad%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%b9-%ce%b5%ce%b3%ce%ba%ce%bb%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84/ 

·         Αυτοκτονία του ενός δέκατου του Ελληνισμού στην Κύπρο με ΔΔΟ. https://wp.me/p3OqMa-2Qq

·         Η Ελληνική πλευρά αυτοπαγιδευμένη. Συμφορά μας, ικετεύει για … ΔΔΟ και … μόνο ολίγον Αιγαίο. https://wp.me/p3OqMa-1Un

·                  Ελληνοτουρκικά, Κυπριακό και αυτοκτονικές τάσεις. https://wp.me/p3OqMa-2Rp –

·         Κυπριακή Δημοκρατία: Διαφύλαξη ή αυτοπαγίδευση; Γιατί κινδυνεύει να χαθεί η Κυπριακή Δημοκρατία. Πόσο κινδυνεύει η Κύπρος και η Ελλάδα. https://www.huffingtonpost.gr/entry/kepriake-demokratia-diafelaxe-e-aetopayideese_gr_5fe43a6dc5b6acb53456f25c

·         Κυπριακό: Η μεγάλη παγίδα https://piotita.gr/?p=8048

·         THE CYPRUS ISSUE: SLIDING ON A KNIFE-EDGE”, European Parliament, conference 31.1.2017 (it includes the report on «International and European law» in four languages) http://wp.me/p3OqMa-1kT

·         THE DEMOCRATIC CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF CYPRUS AS A CORNERSTONE OF RULE OF LAW AND REGIONAL STABILITY https://wp.me/p3OqMa-1Y7

·         Σταθερά και μεταβλητά κριτήρια του κυπριακού ζητήματος πριν και μετά το 1974 και τα αίτια του ελλείμματος εθνικής στρατηγικής Αλλαγή https://wp.me/p3OqMa-1gv (Κέντρο Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος, συνέδριο)

·         «Διαπραγματευτικό κεκτημένο», η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα, το ΣΑ και ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ. https://piotita.gr/?p=36913

·         Η ριζική επανατοποθέτηση είναι μονόδρομος.  H κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας τίποτα δεν επιτυγχάνει, ενώ οδηγεί όλους σε παγίδα αστάθειας. https://www.huffingtonpost.gr/entry/e-rizike-epanatopothetese-einai-monodromos_gr_60950e61e4b0ae3c687cdddd

·         In Memoriam Γιάννου Κρανιδιώτη. “Ειρηνική” επίλυση των ελληνοτουρκικών “διαφορών” https://piotita.gr/?p=2730

·         Αλλαγή στρατηγικής για το Κυπριακό: Διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα. Επανατοποθέτηση του Κυπριακού στην βάση της διεθνούς και Ευρωπαϊκής νομιμότητας και το «Διαπραγματευτικό κεκτημένο» https://piotita.gr/?p=8066

·         ΚΥΠΡΙΑΚΟ: ΔΙΑΦΘΕΙΡΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΘΕΣΜΟΥΣ, ΑΥΤΟΚΤΟΝΟΥΜΕ ΠΟΛΙΤΙΚΑ / ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΡΟΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ. https://piotita.gr/?p=4101

·         Διπλωματία και στρατηγική: Οι ειδοποιοί διαφορές είναι η ουσία. Περί «Πολιτικής ισότητας», το ΣΑ και ο Χάρτης του ΟΗΕ. https://www.philenews.com/f-me-apopsi/paremvaseis-ston-f/article/1664801/diplomatia-kai-stratigki-oi-eidopoioi-diafores-einai-i-oysia?fbclid=IwAR1mGK7tYRM5XigthvvkuHlBUm_GH-dqrKcoM5JkxCdB41XSnv-9KLiA9iQ

·         Αλλαγή στρατηγικής για το Κυπριακό: Διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα. Επανατοποθέτηση του Κυπριακού στην βάση της διεθνούς και Ευρωπαϊκής νομιμότητας και το «Διαπραγματευτικό κεκτημένο» https://piotita.gr/?p=8066

·         Τουρκικός αναθεωρητισμός και Τουρκική στρατηγική. Πώς Μεταπολεμικά η Τουρκία σταδιακά αλλά σταθερά εκπληρώνει τους αναθεωρητικούς της σκοπούς (σε αναφορά με τον Εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων της Κύπρου)  https://wp.me/p3OqMa-3KB

Π. Ήφαιστος – P. Ifestos

www.ifestos.edu.gr  www.ifestosedu.gr  ifestosedu@gmail.com

Twitter https://twitter.com/ifestosedu

Linkedin https://www.linkedin.com/in/panayiotis-ifestos-0b9382131/

Instagram https://www.instagram.com/p.ifestos/

Προσωπικό προφίλ https://www.facebook.com/panayiotis.ifestos

Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρία https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/

Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/

«Κοσμοθεωρία των Εθνών» https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos

«ΤΟ ΕΘΝΟΚΡΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ. Παθογένειες, αδιέξοδα, αίτια, πολιτικός στοχασμός, μεταμοντέρνος εθνομηδενισμός versus Έθνος και Πολιτισμός» https://piotita.gr/?p=41774

Συλλογικός τόμος: Το διεθνές σύστημα σε ιστορική μετάβαση. 21 αναλύσεις για τις αναδυόμενες προκλήσεις (Εκδ. Ποιότητα) https://piotita.gr/product/to-diethens-sistima-se-istoriki-metav/  +  https://wp.me/p3OqMa-3PM

Φιλοπατρία, Δημοκρατία, Ελευθερία https://www.facebook.com/groups/philopatria/

Προσωπική σελίδα https://www.facebook.com/p.ifestos

Πολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμα https://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBB

Διεθνής πολιτική 21ος  αιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/

ΗΠΑ: Ιστορία, Διπλωματία, Στρατηγική https://www.facebook.com/groups/USAHistDiplStrat/

Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/

Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/

Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/

Παναγιώτης Κονδύλης – https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/

Θολό Ευρωπαϊκό Βασίλειο των πρώην αποικιοκρατών και της Ευρωπαϊκής “Ένωσης” https://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/

Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτης https://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/

Εκλεκτά βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν https://www.facebook.com/groups/eklektavivlia/

Ειρηνική πολιτική επανάσταση https://www.facebook.com/groups/PolitPeacefulRevolution/

Τίτλοι-σύνδεσμοι αναρτημένων δοκιμίων, άρθρων https://wp.me/p3OqMa-26x

Πίνακες διαλέξεων και σημειώσεις διαλέξεων – πίνακες συντομογραφικής απεικόνισης πτυχών του διεθνούς συστήματος  https://wp.me/p3OqMa-1GG

Σαφές μήνυμα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει μόνο επικουρικά και όχι ως υποκατάστατο της δικαιοδοτικής κρίσης έστειλε ο Προκόπιος Παυλόπουλος, μιλώντας στο πρώτο Διεθνές Συνέδριο του “Κοινού των Ακαδημιών” και της Ακαδημίας Αθηνών, με θέμα «Μύθοι και αλήθειες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: Τα όρια χρήσης μέσων Τεχνητής Νοημοσύνης κατά την απονομή της Δικαιοσύνης».

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός και Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, έθεσε στο επίκεντρο μια θεμελιώδη διάκριση: την απόσταση ανάμεσα στη Νοημοσύνη και στη Συνείδηση. Όπως υπογράμμισε, ο άνθρωπος υπερέχει επειδή είναι «συνδυασμός homo sapiens και homo sentiens», δηλαδή διαθέτει όχι μόνο γνωστικές ικανότητες αλλά και συνείδηση, ενσυναίσθηση, αυτογνωσία. Αντίθετα, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα μεγάλα νευρωνικά δίκτυα και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα διαθέτουν μόνο τεχνητή νοημοσύνη, όχι τεχνητή συνείδηση — και αυτό, όπως τόνισε, είναι ο λόγος που δεν μπορούν να χειριστούν «με πληρότητα και κατά τον κανονιστικό προορισμό τους» κρίσιμες αόριστες νομικές έννοιες (Δίκαιο, Δικαιοσύνη, Επιείκεια).

«Δεν υπάρχει προοπτική Τεχνητής Συνείδησης»

Στην παρέμβασή του επισήμανε ότι, παρά την τεχνολογική πρόοδο και την προοπτική του κβαντικού υπολογιστή, δεν διακρίνεται στον ορίζοντα η δημιουργία τεχνητής συνείδησης «υπό την ολοκληρωμένη επιστημονικώς σύλληψή της». Έκανε μάλιστα αναφορά στο γεγονός ότι η επιστήμη δεν γνωρίζει ακόμη πλήρως πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος στη διαμόρφωση και ενεργοποίηση της συνείδησης, άρα είναι αδύνατο να «προγραμματιστεί» κάτι που παραμένει εν πολλοίς ανεξερεύνητο.

Στο ίδιο πλαίσιο, χρησιμοποίησε παράδειγμα από τον χώρο των παιχνιδιών υψηλού επιπέδου, όπως το AlphaZero, για να δείξει ότι η AI μπορεί να παράγει λύσεις που αιφνιδιάζουν τον άνθρωπο, όμως αυτό ακριβώς αναδεικνύει και τον πυρήνα του κινδύνου: η μηχανή δεν θέτει από μόνη της ηθικά όρια, ούτε μπορεί να αυτοδεσμευτεί από αυτά. Οι «ηθικοί φραγμοί», αν υπάρχουν, προέρχονται εξωτερικά από εκείνον που την προγραμματίζει. Άρα η τεχνολογία «τρέχει», ενώ οι αντικειμενικοί κανόνες χρήσης της μένουν πίσω.

Κίνδυνος «ψευδαίσθησης» στην Νομική: «αυτόματη δικαιοσύνη»

Ο κεντρικός άξονας της τοποθέτησής του ήταν ότι είναι ανεδαφική και επικίνδυνη η ιδέα πως συστήματα ΤΝ μπορούν να υποκαταστήσουν θεσμικά όργανα εξουσίας (νομοθεσία/δικαιοσύνη), είτε στην παραγωγή κανόνων είτε στην ερμηνεία και εφαρμογή τους.

Κατά τον Προκόπιο Παυλόπουλο, η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει τη νομική σκέψη μόνο επικουρικά, κυρίως όταν απαιτείται επίλυση δύσκολων τεχνικών προβλημάτων (οικονομία, φυσική, μαθηματικά) ή υποστήριξη της αποδεικτικής διαδικασίας (π.χ. πραγματογνωμοσύνες). Όμως η «καρδιά» της δικαιοσύνης —η στάθμιση πραγματικών δεδομένων με αόριστες νομικές έννοιες και αξιολογικές κρίσεις— προϋποθέτει συνδυασμό νοημοσύνης και συνείδησης, κάτι που τα συστήματα ΤΝ δεν διαθέτουν.

Ο δικανικός συλλογισμός δεν «προγραμματίζεται»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην κανονιστική ιδιοσυστασία του δικανικού συλλογισμού (μείζων πρόταση/ελάσσων πρόταση/συμπέρασμα), εξηγώντας ότι δεν μπορεί να γίνει πλήρως αντικείμενο αλγοριθμικού προγραμματισμού:

• Η μείζων πρόταση (επιλογή εφαρμοστέου κανόνα) δεν είναι «στατική», αφού το δίκαιο μεταβάλλεται και συνδέεται με ρευστή κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα.

• Η ελάσσων πρόταση (ερμηνεία κανόνα και νομικός χαρακτηρισμός των πραγματικών) απαιτεί τελεολογική προσέγγιση, στάθμιση και in concreto συγκεκριμενοποίηση αόριστων εννοιών.

• Άρα και το συμπέρασμα δεν μπορεί να παραχθεί θεσμικά με τρόπο που να ισοδυναμεί με αυθεντική δικαστική κρίση.

Στο σημείο αυτό προειδοποίησε ότι «αυτοματοποιημένες» νομικές ρυθμίσεις ή δικαστικές αποφάσεις οδηγούν σε ισοπεδωτική ρύθμιση κοινωνικών σχέσεων, αντίθετη με την αναλογική ισότητα, την αξία του ανθρώπου και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας.

ΗΠΑ: «τεχνολογική επιτάχυνση» με κόστος δικαιωμάτων

Ο Προκόπιος Παυλόπουλος στάθηκε κριτικά και σε πρακτικές που έχουν θεσμικά προχωρήσει κυρίως στις ΗΠΑ, όπου η αυτοματοποίηση αποφάσεων εμφανίζεται ως «λύση» επιτάχυνσης της δικαιοσύνης. Επισήμανε ότι εκεί έχουν καταγραφεί αποφάσεις που αφήνουν να φανούν ρατσιστικές στρεβλώσεις, ιδίως στο ποινικό πεδίο, λόγω υποκειμενικών κριτηρίων σε «κλίμακες επικινδυνότητας» και αλγοριθμικών προβλέψεων που επηρεάζουν κρίσιμα ζητήματα όπως η επιμέτρηση ποινής και η εκτίμηση υποτροπής.

Τι «ναι» στην ΤΝ: ψηφιοποίηση, οργάνωση, πρόσβαση

Παρά την αυστηρή κριτική στην ιδέα της «AI-Δικαιοσύνης», ξεκαθάρισε ότι η τεχνολογία μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα ως εργαλείο υποστήριξης: ψηφιοποίηση και οργάνωση δικαστηρίων, διαχείριση δικογραφιών, κατάθεση δικογράφων, ενημέρωση για νομοθεσία/νομολογία, κατάρτιση πινακίων, διευκόλυνση επικοινωνίας με τους διαδίκους, επιμόρφωση δικαστών, πρόσβαση στη νομολογία ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Παρέπεμψε ενδεικτικά και σε ευρωπαϊκές κατευθύνσεις (όπως του CCJE και της CEPEJ) για την «cyberjustice» ως διοικητική και λειτουργική αναβάθμιση, όχι ως αντικατάσταση της δικαιοδοτικής κρίσης.

Επίλογος με καθαρή προειδοποίηση

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η ανεξέλεγκτη χρήση αλγοριθμικών μεθόδων στη νομοθετική παραγωγή ή στην απονομή της δικαιοσύνης μπορεί να οδηγήσει σε «τερατογενέσεις» και να απομακρύνει τη Δικαστική Εξουσία από τις ρίζες της ως θεσμικής εγγύησης της ελευθερίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια: τεχνολογία, ναι — αλλά ως εργαλείο. Όχι ως αντικαταστάτης της ανθρώπινης κρίσης, εκεί που κρίνεται η ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια.