Αναλύσεις
Γιατί ο Ερντογάν εκλιπαρεί τον Πούτιν για συνάντηση μαζί του;
Πού οδηγούνται οι ρωσοτουρκικές σχέσεις;
Του Σάββα Καλεντερίδη
Ο Ερντογάν σχοινοβατεί μεταξύ Δύσης και Ρωσίας, κατορθώνοντας μέχρι στιγμής να αποκομίσει κέρδη και σε προσωπικό και σε πολιτικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο.
Όχι μόνο αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, αλλά κατέστησε την Τουρκία αεροπορικό κόμβο από και προς Ρωσία, καταφύγιο Ρώσων δισεκατομμυριούχων, βασικό προορισμό των Ρώσων τουριστών και δίαυλο παράκαμψης των κυρώσεων, αποκομίζοντας κέρδη πολλών δισεκατομμυρίων.
Το τελευταίο διάστημα εμφανίζονται ορισμένα «σύννεφα» στις σχέσεις Πούτιν -Ερντογάν και Ρωσίας-Τουρκίας, τα οποία ανέλυσε σε άρθρο του ο Hakan Aksay, ειδικός στις σχέσεις των δύο χωρών.
Ακολουθεί μετάφραση του άρθρου που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Τ-24:
Οι προσπάθειες για συνάντηση του Ερντογάν με τον Πούτιν οδήγησαν σε περιττή απώλεια κύρους.
Η αδυναμία της τουρκικής πλευράς να διαβάσει τι συμβαίνει στη Ρωσία έχει σημαντικό ρόλο στην αυξανόμενη ψυχρότητα μεταξύ Ερντογάν και Πούτιν που μετατρέπεται σε πρόβλημα «αδυναμίας συνάντησης».
Υπάρχει μια αντιπαράθεση στις σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας ή μάλλον Ερντογάν-Πούτιν.
Για τον Ερντογάν, η κύρια μέθοδος για να ξεπεραστεί αυτή η αντιπαράθεση είναι μια συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο. Όμως ο Πούτιν δεν βιάζεται να συναντηθεί με τον Τούρκο ομόλογό του. Σε κάποιο βαθμό, η ρωσικού τύπου προσέγγιση «κοίτα, εγώ είμαι ο δυνατός σε αυτή τη σχέση, να το θυμάσαι για άλλη μια φορά» επηρεάζει την ασάφεια και την αργοπορία της συνάντησης.
Αλλά δεν πιστεύω ότι ο Ρώσος ηγέτης είναι αρνητικός στην ιδέα της συνάντησης. Διότι δεν είναι σημαντική μόνο η Ρωσία για την Τουρκία, αλλά και η Τουρκία είναι σημαντική για τη Ρωσία. Μπορούμε μάλιστα να πούμε ότι μετά από 18 μήνες από την έναρξη του πολέμου, η Μόσχα χρειάζεται λίγο περισσότερο την Άγκυρα. Γιατί η Τουρκία είναι «παράθυρο» με τη Δύση, κατάλληλος υποψήφιος «διαμεσολαβητής».
Αλλά το ζήτημα της αδυναμίας των δύο ηγετών να συναντηθούν έχει μετατραπεί σε ένα πρόβλημα που αυξάνει την αποξένωση των δύο ηγετών φέροντας το αντίθετο αποτέλεσμα. Εδώ, νομίζω ότι είναι σημαντικός παράγοντας η αδυναμία της τουρκικής πλευράς να διαβάσει επαρκώς τι συμβαίνει στη Ρωσία, τη θέση και την ψυχολογία του Πούτιν, καθώς και ορισμένες διεθνείς πραγματικότητες. Θα το εξηγήσω αυτό, αλλά πρώτα ας εστιάσουμε στα «αίτια της μερικής ψυχρότητας».
Το Κρεμλίνο εξοργίστηκε από την απελευθέρωση των διοικητών του Αζόφ
Στην πραγματικότητα, η Τουρκία και η Ρωσία βρίσκονται σε διαφορετικά μέτωπα. Και οι δύο το γνωρίζουν και ξέρουν καλά ότι η συνεργασία τους μεταξύ τους βασίζεται στον ρεαλισμό. Και οι δύο ανησυχούν για τη χρήση της μεταξύ τους σχέσης ενάντια στη Δύση.
Η εμπειρία που απέκτησαν ο Ερντογάν και ο Πούτιν κατά τη διάρκεια των «πρώτων σοβαρών και δοκιμών γνωριμίας και συνεργασίας» την περίοδο 2004-2011 και στη συνέχεια με τα γεγονότα στη Συρία, την κατάρριψη του ρωσικού αεροπλάνου, το πραξικόπημα της «15 Ιουλίου», τη δολοφονία του Ρώσου Πρέσβη κ.λπ. δημιούργησε μια άνευ προηγουμένου διαδικασία που άλλοτε διακρινόταν από πνεύμα ενότητα και άλλοτε από καχυποψία που έφθανε μέχρι και τη μεταξύ τους σύγκρουση, κάνοντας μερικές φορές κινήσεις που έφερνε ο ένας τον άλλον σε δύσκολη θέση, αλλά στη συνέχεια έβρισκαν τον τρόπο να εξομαλύνουν και πάλι τη μεταξή τους σχέση. Παρότι τα δύο κράτη έχουν αντίθετα συμφέροντα και θέσεις στη Συρία, τη Λιβύη και τον Καύκασο, όχι μόνο δεν συγκρούονται αλλά πολλές φορές είναι μαζί και συνεργάζονται, λόγω των σχέσεων που έχουν αναπτύξει οι ηγέτες τους.
Το τελευταίο από το κουβάρι των προβλημάτων ξεκίνησε όταν το Κρεμλίνο έδωσε ανοιχτή υποστήριξη στον Ερντογάν στις εκλογές, ο οποίος, όμως, λίγο μετά έκανε βήματα που δείχνουν ότι η Τουρκία δίνει προτεραιότητα στη Δύση στις διεθνείς σχέσεις.
Κατά την επίσκεψη του Ουκρανού ηγέτη Ζελένσκι στην Τουρκία στις 7 Ιουλίου, ο Ερντογάν είπε ότι «Σου αξίζει να είσαι μέλος του ΝΑΤΟ», τόνισε ότι είναι υπέρ της Κριμαίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας ενώ ο Μπαϊρακτάρ έκανε δηλώσεις για θέματα κοινής παραγωγής και άλλων στρατιωτικών εμπορικών θεμάτων. Όλα αυτά εξόργισαν τη Μόσχα.
Ίσως το Κρεμλίνο να τα είχε ξεπεράσει αυτά, αλλά το ποτήρι ξεχείλισε με άλλη μια σταγόνα: Υπήρχε προφορική συμφωνία μεταξύ Ερντογάν και Πούτιν ότι οι διοικητές των πέντε ταγμάτων Azov τους οποίους είχε αιχμαλωτίσει η Ρωσία, θα παραδοθούν στην Τουρκία όπου και θα παραμείνουν μέχρι το τέλος του πολέμου. Ωστόσο, στο τέλος της επίσκεψής του, ο Ζελένσκι πήρε αυτούς τους διοικητές μαζί του και έβγαλε φωτογραφίες μαζί τους στην Ουκρανία. Και αυτό εξόργισε πολύ τον Πούτιν.
Γιατί το έκανε αυτό η τουρκική πλευρά; Δεν ξέρω αν είχε προβλεφθεί ότι αυτή η χειρονομία προς την Ουκρανία και τη Δύση πριν από τη συνάντηση του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους θα εξόργιζε τη Ρωσία. Ίσως ο Ερντογάν να έδωσε τους διοικητές των ταγμάτων Αζόφ στον Ζελένσκι και να του είπε κράτα το μυστικό και μην τους παρουσιάζεις δημόσια, αλλά αποκάλυψε αυτό το μυστικό ο Ουκρανός ηγέτης. Πάντως μετά από αυτά, το «περιβάλλον ενότητας και αλληλεγγύης» που επικράτησε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, η αλλαγή στάσης της Τουρκίας και το πράσινο φως που έδωσε για την ένταξη της Σουηδίας, προκάλεσε αντιδράσεις στη Ρωσία ενώ άρχισαν να ανεβαίνουν από τον ρωσικό Τύπο δημοσιεύματα του τύπου «Η Τουρκία μας πυροβολεί ξανά πισώπλατα». Και συνεχίζονται τέτοια δημοσιεύματα.
Τι δεν καταλαβαίνουν ο Ερντογάν και οι σύμβουλοί του
Ενώ έλεγα, να δούμε πού θα ξεσπάσει αυτή η οργή της ρωσικής πλευράς κατά της Τουρκίας, ήρθε στο προσκήνιο η σκληρή επέμβαση των Ρώσων σε τουρκικό πλοίο με σημαία Παλάου στον Εύξεινο Πόντο. Ήταν αδύνατο για τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες να μην γνωρίζουν ότι το πλοίο ανήκε στους Τούρκους. Ίσως με αυτή την ενέργεια να δόθηκε ένα «μήνυμα» και στο ΝΑΤΟ, στην Ουκρανία και στην Τουρκία.
Η Άγκυρα, η οποία επεδίωκε τη συνάντηση Ερντογάν με τον Πούτιν, δεν αντέδρασε σοβαρά σε αυτή την επέμβαση, λέγοντας: «Λοιπόν, ας μην υπερβάλλουμε, ας κρατήσουμε χαμηλούς τόνους».
Ας δούμε όμως την επιμονή του Ερντογάν και του στενού του περιβάλλοντος και τις προσπάθειες άκσησης πίεσης στον Πούτιν, του τύπου «πρέπει να έρθεις στην Τουρκία και η συνάντηση να γίνει τον Αύγουστο».
Φυσικά, ο Πούτιν είναι συχνά ο οικοδεσπότης σε διμερείς συνόδους κορυφής. Υπό αυτή την έννοια, είναι κατανοητό το αίτημα του Ερντογάν για «ανταπόδοση της επίσκεψης». Επίσης, αναμφίβολα, εάν ο Ρώσος ηγέτης έρθει στην Τουρκία, αυτό θα δώσει πόντους στον Ερντογάν λίγο πριν της δημοτικές εκλογές ενώ θα ανακτήσει και το ρόλο που έχασε με την αποχώρηση της Ρωσίας από τη Συμφωνία για τα Σιτηρά.
Αυτό όμως που δεν καταλαβαίνουν είναι το εξής: ο Πούτιν βρίσκεται σε έναν πολύ σημαντικό και ριψοκίνδυνο πόλεμο εδώ και 1,5 χρόνο. Ανησυχεί για την ασφάλειά του. Αποφεύγει να ταξιδεύει στο εξωτερικό και ταξιδεύει εντός της χώρας κυρίως με το θωρακισμένο τρένο του. Εξάλλου, το ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στις 17 Μαρτίου τον τρόμαξε και τον απομόνωσε σε κάποιο βαθμό. Για παράδειγμα, δεν μπόρεσε να ταξιδέψει στη Νότια Αφρική για τη σύνοδο κορυφής των BRICS και απευθύνθηκε στους συμμετέχοντες μόνο μέσω σύνδεσης βίντεο.
Έπειτα υπάρχει και το θέμα του Πριγκόζιν. Έχει δημιουργήσει ένα ζήτημα ασφάλειας στο εσωτερικό, οπότε είναι δύσκολο για έναν ηγέτη να φύγει στο εξωτερικό κουνώντας ανέμελα τα χέρια του.
Και όλα αυτά, οι Ρώσοι τα μετέφεραν στην τουρκική πλευρά με κατάλληλη γλώσσα. «Προς το παρόν, το περιβάλλον δεν είναι πολύ κατάλληλο για να βγει εκτός χώρας ο ηγέτης μας», είπε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Πεσκόφ. Τι άλλο να πουν; Όμως η επιμονή της Άγκυρας δεν σταμάτησε. Ο Αύγουστος κοντεύει να τελειώσει και μάλλον ο Πούτιν δεν θα έλθει στην Τουρκία.
Ο Ερντογάν είπε τις προάλλες: «Μπορούμε να συναντηθούμε με τον Πούτιν πρόσωπο με πρόσωπο στη σύνοδο κορυφής των G-20 στις αρχές Σεπτεμβρίου ή στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις Ηνωμένες Πολιτείες». Πολύ ενδιαφέρον! Ξέρουμε ότι ο Ερντογάν θα πάει εκεί, αλλά πώς ξέρετε ότι θα πάει ο Πούτιν;
Συμπέρασμα; Αν υπάρξει συνάντηση με τον Πούτιν (ίσως τον Σεπτέμβριο), ο τόπος συνάντησης πιθανότατα θα είναι η Ρωσία. Και για άλλη μια φορά ο Ερντογάν θα πάει στον Πούτιν. Με άλλα λόγια, το σενάριο που ήταν ξεκάθαρο από την αρχή φαίνεται να γίνεται πραγματικότητα.
Λοιπόν, όλη αυτή η προσπάθεια, η επιμονή, η αλά τούρκα πίεση «ααα, αυτή τη φορά σε περιμένουμε, θα προσβληθούμε αν δεν έλθεις», τι έφερε στην Τουρκία; Τίποτα. Απλούστατα χάσαμε αναίτια την αξιοπρέπειά μας.
Αν είχε αναλυθεί λίγο πιο προσεκτικά η κατάσταση στη Ρωσία, η πορεία του πολέμου, οι διεθνείς εξελίξεις και η διάθεση του Πούτιν και η διαδικασία γινόταν πιο ψύχραιμα, όλα αυτά δεν θα είχαν συμβεί.
GEOPOLITICO
Εγκολφόπουλος: «Το καλώδιο θα προχωρήσει κανονικότατα» – Καμία ενημέρωση στην Τουρκία
Την εκτίμηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει με τη σχεδιασμένη όδευση, χωρίς ενημέρωση ή άδεια της Τουρκίας, διατύπωσε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την πρόβλεψή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα», υποστήριξε ο Γιάννης Εγκολφόπουλος, απαντώντας στην ερώτηση για το μέλλον του καλωδίου. Κατά την ανάλυσή του, η διπλωματική προσοχή στις δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών δεν αναιρεί τη στήριξη σε ενεργειακές διαδρομές που εξυπηρετούν έναν ευρύτερο σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» ενημέρωση προς την Άγκυρα
Ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι το έργο θα προχωρήσει με τη διαδρομή που παρουσιάστηκε στον χάρτη της εκπομπής. Όπως ανέφερε, θα εκδοθούν οι προβλεπόμενες NAVTEX από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά.
Στην ερώτηση εάν θα χρειαστεί οποιαδήποτε πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτηση προς την Τουρκία, απάντησε κατηγορηματικά: «Καμία».
Χαρακτήρισε τις τουρκικές απαιτήσεις αυθαίρετες, απορρίπτοντας την αντιμετώπισή τους ως βάσιμων αιτημάτων που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τον σχεδιασμό. Παράλληλα, υποστήριξε ότι μια Τουρκία προσανατολισμένη στη συνεργασία, αντί στην επιβολή των θέσεών της, θα μπορούσε να συμμετέχει σε περιφερειακά ενεργειακά έργα.
Τα μηνύματα Ρούμπιο και οι παρασκηνιακοί χειρισμοί
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στις αναφορές του Ρούμπιο στην ασφαλή μεταφορά ενέργειας και στην ανάγκη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρόμων. Ερμήνευσε αυτές τις τοποθετήσεις ως μήνυμα που αφορά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed και τη συνεργασία του σχήματος «3+1», αναδεικνύοντας παράλληλα τον ρόλο της Αιγύπτου. Κατά την εκτίμησή του, το καλώδιο αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου πλέγματος ενεργειακών συμφερόντων, το οποίο η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει μονομερώς.
Αναγνώρισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών οφείλει να διατηρεί διπλωματικές ισορροπίες. Υποστήριξε, όμως, ότι η αποφυγή μιας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία δεν σημαίνει απουσία παρασκηνιακών χειρισμών.
«Αυτά είναι από αυτά που γίνονται και δεν λέγονται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Προβλέπει ότι η Τουρκία δεν θα στείλει πλοία
Ο αντιναύαρχος ε.α. προχώρησε στην πρόβλεψη ότι η Τουρκία δεν θα επαναλάβει την αποστολή πολεμικών πλοίων για να παρεμποδίσει τις εργασίες. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα έχει ήδη λάβει σχετικά μηνύματα από την αμερικανική πλευρά και αντιλαμβάνεται τις συνέπειες μιας αντιπαράθεσης με τον περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές κινήσεις και τη μελλοντική τουρκική στάση. Στην παρέμβαση δεν παρουσιάστηκαν έγγραφα ή επίσημες ανακοινώσεις που να επιβεβαιώνουν σχετική συμφωνία.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο έναρξης των ερευνών εντός Οκτωβρίου, το αντιμετώπισε θετικά και προέβλεψε ότι το ζήτημα της τουρκικής αντίδρασης θα υποχωρήσει από την επικαιρότητα.
Διατύπωσε επίσης την εκτίμηση ότι, εάν η Τουρκία επέλεγε την αντιπαράθεση, η Ελλάδα θα είχε στο πλευρό της το Ισραήλ και την Αίγυπτο, λόγω κοινών συμφερόντων.
Άλλο η προσωπική φιλία, άλλο τα κρατικά συμφέροντα
Στην ανάλυσή του διαχώρισε την προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά τον ίδιο, η σχέση των δύο ηγετών επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρονται τα μηνύματα, χωρίς να ακυρώνει τις αμερικανικές επιδιώξεις.
Ερμήνευσε την ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα ως παρουσίαση μιας μακροπρόθεσμης αντίληψης για τον ρόλο της Δύσης, με ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική ιστορική κληρονομιά. Όπως είπε, η εξέταση μελλοντικών συμμαχιών και πιθανών κρίσεων γίνεται ήδη με ορίζοντα τις δεκαετίες του 2040 και του 2050.
Αιχμές για τις πραγματικές δυνατότητες της Τουρκίας
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του αμφισβήτησε την εικόνα της Τουρκίας ως δύναμης που μπορεί να μετατρέπει κάθε εξαγγελία σε επιχειρησιακή δυνατότητα.
Εξέφρασε επιφυλάξεις για την πρακτική αποτελεσματικότητα της συνεργασίας Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας και υποστήριξε ότι τα συμφέροντα του Ριάντ εξυπηρετούνται από την προσέγγιση με το Ισραήλ.
Παράλληλα, προανήγγειλε αναλυτικότερη συζήτηση για τον συσχετισμό δυνάμεων Ελλάδας–Τουρκίας, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές συνεργασίες. Άσκησε κριτική σε στρατιωτικό χάρτη που είχε δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη, χαρακτηρίζοντάς τον λανθασμένο και επισημαίνοντας την ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου των πληροφοριών από ανοιχτές πηγές.
GEOPOLITICO
Απειλές για τα ελληνικά νησιά! Τι κρύβει η νέα τουρκική επίθεση
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Τουρκία να ανεβάζει τους τόνους για το GSI και να παρακολουθεί με ανησυχία την ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Στο επίκεντρο της νέας εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια βρέθηκαν οι έντονες γεωπολιτικές διεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο, η στάση της Τουρκίας απέναντι στην ηλεκτρική διασύνδεση GSI, η ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και η αναβάθμιση των σχέσεων της Αθήνας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Κοινός παρονομαστής όλων των εξελίξεων είναι η ενέργεια. Ο Great Sea Interconnector, ο οικονομικός διάδρομος IMEC και τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου δεν αποτελούν απλώς μεγάλα οικονομικά έργα. Μετατρέπονται σε πεδία στρατηγικού ανταγωνισμού, με την Ελλάδα να διεκδικεί κεντρικό ρόλο στον νέο ενεργειακό και γεωπολιτικό χάρτη.
Η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους για το GSI
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή από δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, η Άγκυρα επιχειρεί να αποκτήσει λόγο στις έρευνες και στις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Τουρκικές αναλύσεις φέρονται να ζητούν προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία ακόμη και για τη συμμετοχή γαλλικών πλοίων, προειδοποιώντας για σοβαρή κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο. Στα ίδια δημοσιεύματα διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι η Αθήνα χρησιμοποιεί τη στρατηγική της σχέση με το Παρίσι για να περιορίσει τις τουρκικές κινήσεις στην περιοχή.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν οι αναφορές σε ενδεχόμενη παρέμβαση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού κατά πλοίων που θα λάβουν μέρος στις εργασίες. Πρόκειται για σενάρια και ισχυρισμούς τουρκικών πηγών, τα οποία αποτυπώνουν το κλίμα έντασης που επιχειρεί να καλλιεργήσει η Άγκυρα γύρω από το έργο.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι το καλώδιο πρέπει να προχωρήσει χωρίς νέες καθυστερήσεις, σημειώνοντας ότι η επιτυχής υλοποίησή του θα αποτελέσει κρίσιμη δοκιμασία της ελληνικής αποφασιστικότητας.
Τουρκική ανησυχία για την ελληνική στρατιωτική ενίσχυση
Την ίδια ώρα, ο τουρκικός Τύπος παρακολουθεί στενά την εξοπλιστική αναβάθμιση της Ελλάδας. Στην εκπομπή παρουσιάστηκαν αναφορές για τα F-16 Viper, τα Rafale, την απόκτηση των F-35, τις φρεγάτες Belharra και τη σχεδιαζόμενη πολυεπίπεδη αεράμυνα «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Ισραηλινά δημοσιεύματα, σύμφωνα με την παρουσίαση, εκτιμούν ότι η Αθήνα «ανοίγει το πορτοφόλι» και στέλνει ισχυρό μήνυμα προς την Άγκυρα. Η αναβάθμιση της Πολεμικής Αεροπορίας και η ενίσχυση της αεράμυνας δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα στην περιοχή, με την Ελλάδα και το Ισραήλ να διαμορφώνουν δύο από τις ισχυρότερες αεροπορικές δυνάμεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο παρουσιαστής επισήμανε, ωστόσο, ότι τα οπλικά συστήματα δεν αρκούν από μόνα τους. Όπως τόνισε, απαιτούνται πολιτική βούληση, εθνική στρατηγική και ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής παραγωγής.
Οι προκλητικές δηλώσεις Γιαϊτζί
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στις δηλώσεις του Τζιχάτ Γιαϊτζί, ενός από τους βασικούς θεωρητικούς της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας». Ο Τούρκος απόστρατος επανέφερε απειλές και ακραία σενάρια για ελληνικά νησιά, μεταξύ των οποίων η Χίος, η Σάμος, η Ρόδος και το Καστελλόριζο.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας χαρακτήρισε αυτές τις τοποθετήσεις μέρος μιας οργανωμένης επιχείρησης ψυχολογικής πίεσης. Εκτίμησε ότι στόχος είναι η πρόκληση φόβου στην ελληνική κοινωνία και η καλλιέργεια δισταγμών στην πολιτική ηγεσία, ιδιαίτερα μπροστά στην προοπτική υλοποίησης του GSI.
Ρούμπιο, Πνύκα και αμερικανική στήριξη
Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στα μηνύματα του Μάρκο Ρούμπιο από την Αθήνα και ειδικότερα στην ομιλία του στην Πνύκα. Ο Αμερικανός αξιωματούχος αναφέρθηκε στην ιστορική συμβολή της αρχαίας Ελλάδας στη δημοκρατία, στη φιλοσοφία, στην πολιτική σκέψη και στον δυτικό πολιτισμό.
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Τουρκία. Τουρκικά μέσα κατηγόρησαν τον Ρούμπιο ότι επιχείρησε να παρουσιάσει την Ελλάδα ως γενέτειρα της Δύσης, ενώ σχολίασαν με ιδιαίτερα επιθετικό τρόπο τις αναφορές του στον Μέγα Αλέξανδρο και στην ελληνική ιστορική κληρονομιά.
Σύμφωνα με την ανάλυση της εκπομπής, η μη επίσκεψη του Ρούμπιο στην Τουρκία, η ανάδειξη της Ελλάδας και η αμερικανική στάση απέναντι στο GSI συνιστούν σαφή πολιτικά μηνύματα προς την Άγκυρα. Ο παρουσιαστής άσκησε, παράλληλα, έντονη κριτική σε όσους υποβαθμίζουν τη σημασία αυτών των εξελίξεων, ζητώντας σοβαρό δημόσιο διάλογο χωρίς προσωπικές επιθέσεις.
Η Ελλάδα ως πύλη του IMEC
Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε και στον IMEC, τον σχεδιαζόμενο διάδρομο που φιλοδοξεί να συνδέσει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Η προοπτική να αποτελέσει η Ελλάδα βασική ευρωπαϊκή πύλη του έργου θα μπορούσε να ενισχύσει καθοριστικά τη γεωπολιτική και οικονομική θέση της χώρας.
Μαζί με το GSI και τις περιφερειακές ενεργειακές συνεργασίες, ο IMEC σχηματίζει ένα νέο πλέγμα διασυνδέσεων το οποίο περιορίζει την εξάρτηση από παραδοσιακές διαδρομές. Ακριβώς γι’ αυτό, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν, τα έργα συναντούν αντιδράσεις από κράτη και ανταγωνιστικά οικονομικά συμφέροντα.
Κύπρος και Ισραήλ επιστρέφουν στο τραπέζι
Η εκπομπή κατέγραψε επίσης κινητικότητα στις συνομιλίες Κύπρου και Ισραήλ για τα κοιτάσματα «Αφροδίτη» και «Ισάι». Η επίλυση της πολυετούς εκκρεμότητας θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την αξιοποίηση σημαντικών ενεργειακών αποθεμάτων και να ενισχύσει τη συνεργασία των δύο χωρών.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη εντάσσεται στη μεγαλύτερη εικόνα: Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιχειρούν να δημιουργήσουν μια νέα αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το μήνυμα της εκπομπής
Το βασικό συμπέρασμα του «Direct News» είναι ότι η περιοχή εισέρχεται σε περίοδο επιταχυνόμενων ανακατατάξεων. Ενέργεια, άμυνα και διπλωματία συνδέονται πλέον άμεσα.
Η Τουρκία ανεβάζει τους τόνους, όμως παράλληλα παρακολουθεί με ανησυχία την ελληνική στρατιωτική ενίσχυση και τις διεθνείς συνεργασίες της Αθήνας. Για την Ελλάδα, το κρίσιμο στοίχημα είναι να μετατρέψει τη διπλωματική στήριξη και τα νέα εξοπλιστικά μέσα σε συνεκτική εθνική στρατηγική.
Οι χάρτες αλλάζουν. Το ερώτημα είναι εάν η Αθήνα θα κινηθεί με ταχύτητα, αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, ώστε να αξιοποιήσει τη γεωπολιτική ευκαιρία.
GEOPOLITICO
Καλεντερίδης: Το παράλογο γίνεται λογικό στο Αιγαίο
Αιχμές για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών, προειδοποίηση για τις «γκρίζες ζώνες» και την οικονομική εξάρτηση των νησιών, αλλά και μήνυμα για επανακαθορισμό της ελληνικής στρατηγικής, στη συνέντευξη του Σάββα Καλεντερίδη στον Νίκο Παπαδάτο.
Το κρίσιμο ζήτημα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου δεν είναι μόνο εάν θα πραγματοποιηθεί η πόντιση του καλωδίου, αλλά υπό ποιες προϋποθέσεις θα προχωρήσει και τι θα σημαίνουν αυτές για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Αυτή ήταν μία από τις κεντρικές επισημάνσεις του Σάββα Καλεντερίδη στη συνέντευξή του στον Νίκο Παπαδάτο για το Diplomatic Front.
Ο γεωστρατηγικός αναλυτής και πρώην αξιωματικός της ΕΥΠ εκτίμησε ότι οι εξελίξεις παραπέμπουν σε αναζήτηση μιας διευθέτησης, η οποία θα παρουσιαστεί με όρους όπως «ενημέρωση», «συντονισμός» ή «γνωστοποίηση». Υποστήριξε, ωστόσο, ότι πίσω από την επιλογή των λέξεων βρίσκεται το ουσιαστικό ερώτημα: εάν η διαδικασία θα ικανοποιεί τουρκικές αξιώσεις.
«Θα στρωθεί και θα στρωθεί με όρους που φαίνεται ότι ικανοποιούν την Τουρκία», ανέφερε, διατυπώνοντας τη δική του εκτίμηση για την πορεία του έργου.
Στην ίδια συνέντευξη άνοιξε τη συζήτηση για το Αιγαίο, την ΑΟΖ, τις συνέπειες των Ιμίων, τη συνεργασία με το Ισραήλ, τη Συμφωνία των Πρεσπών και τον ρόλο των υπηρεσιών πληροφοριών.
«Ήρεμα νερά», αλλά όχι ισόρροπες κινήσεις
Αναφερόμενος στη Διακήρυξη των Αθηνών και στην περίοδο αποκλιμάκωσης, ο Σάββας Καλεντερίδης αναγνώρισε ότι υπήρξαν συμφωνίες στο πλαίσιο της θετικής ατζέντας και οικονομικά οφέλη από την αύξηση των Τούρκων επισκεπτών στα ελληνικά νησιά.
Επέμεινε, όμως, ότι οι κινήσεις αποφυγής της έντασης δεν είχαν, κατά την άποψή του, το ίδιο βάρος για τις δύο πλευρές. Άλλο η Ελλάδα να περιορίζει δραστηριότητες στον χώρο της και άλλο η Τουρκία να αποφεύγει παραβιάσεις, ήταν το σκεπτικό του.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η τουριστική ενίσχυση χρειάζεται στρατηγική προσοχή, ώστε να μη μετατραπεί σε οικονομική εξάρτηση των νησιών από την απέναντι ακτή.
Κατά την ανάλυσή του, ο ελληνικός θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και οι κινήσεις για τα θαλάσσια πάρκα ανέδειξαν εκ νέου τη σύγκρουση ανάμεσα στην άσκηση ελληνικών δικαιωμάτων και στις τουρκικές διεκδικήσεις. Περιέγραψε, μάλιστα, επιστροφή των τουρκικών πρακτικών στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις», μέσω ασκήσεων, δεσμεύσεων περιοχών και αντιδράσεων στις ελληνικές πρωτοβουλίες.
ΑΟΖ και «γκρίζες ζώνες»: Το βάρος της ελληνικής αδράνειας
Ο Σάββας Καλεντερίδης επέκρινε την ελληνική στάση στο ζήτημα της ΑΟΖ, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα απέφυγε να προχωρήσει σε ανακήρυξη και σε οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Έφερε ως παράδειγμα την κυπριακή πολιτική, με τη διαδοχή ανακήρυξης και οριοθέτησης, και τόνισε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων της.
«Το παράλογο γίνεται λογικό στο Αιγαίο και εμείς χάνουμε το δίκιο μας», είπε χαρακτηριστικά, συνδέοντας τη διεύρυνση των τουρκικών απαιτήσεων με την ελληνική υποχωρητικότητα και την απουσία συνεκτικού εθνικού σχεδίου.
Για τις «γκρίζες ζώνες», εξήγησε ότι η τουρκική επιχειρηματολογία στηρίζεται στην αμφισβήτηση της κυριαρχίας νησιών και βραχονησίδων που δεν κατονομάζονται ρητά στις σχετικές συνθήκες. Αναφέρθηκε σε τουρκική μελέτη για 152 νησιά και βραχονησίδες, αποδίδοντας στην κρίση των Ιμίων καθοριστικό ρόλο στη δημόσια προβολή αυτής της θεωρίας.
Υποστήριξε ακόμη ότι οι πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες κλιμακώθηκε η κρίση δεν έχουν αποκαλυφθεί πλήρως και χαρακτήρισε σχεδιασμένη τη χρονική στιγμή της εκδήλωσής της.
Γιατί αντιδρά η Τουρκία στα θαλάσσια πάρκα
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Κίναρο και στα Λέβηθα, συνδέοντας την τουρκική αντίδραση στο θαλάσσιο πάρκο του Νοτίου Αιγαίου με την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας από την Άγκυρα.
Σύμφωνα με την ερμηνεία του, η επιτήρηση ενός πάρκου με μέσα του Λιμενικού, ραντάρ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθιστά ορατή την άσκηση ελληνικής κυριαρχίας. Αυτό, υποστήριξε, εξηγεί την τουρκική αντίδραση: η Άγκυρα επιχειρεί να εμποδίσει την έμπρακτη παρουσία της Ελλάδας σε περιοχές που εντάσσει στη δική της θεωρία περί «γκρίζων ζωνών».
Καλήν και καλώδιο: Εκτίμηση για πολιτικό μήνυμα
Ερωτηθείς για την επίσκεψη του Ιμπραήμ Καλήν, ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκαθάρισε ότι δεν γνωρίζει ποιον συνάντησε στο Μέγαρο Μαξίμου ούτε διαθέτει πληροφόρηση για το περιεχόμενο των συζητήσεων.
Εξήγησε, πάντως, ότι η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών έχει ευρύτερο ρόλο στην εξωτερική πολιτική της χώρας και ότι ο Καλήν αποτελεί στενό συνεργάτη του Ερντογάν. Με αυτά τα δεδομένα, εκτίμησε ότι η επίσκεψη πιθανόν αφορούσε ζητήματα πέρα από τη συνεργασία των υπηρεσιών πληροφοριών, με κυριότερο το καλώδιο.
Ως προς τη διαδικασία των εργασιών, υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να περιοριστεί στην έκδοση NAVTEX, στην οποία περιλαμβάνονται οι συντεταγμένες, ο χρόνος και το είδος των εργασιών. Αντίθετα, παρουσίασε τις πρόσθετες γραπτές γνωστοποιήσεις και την αναμονή τουρκικής απάντησης ως διαδικασία που μπορεί να επιτρέψει στην Άγκυρα να εμφανιστεί ότι παρέχει άδεια.
Συνέδεσε την εκτίμησή του με την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου τον Ιούλιο του 2024, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία χρησιμοποίησε τη στρατιωτική πίεση για να επιβάλει τους στόχους της.
Η Ελλάδα χρειάζεται επανακαθορισμό στρατηγικής
Η κριτική του δεν περιορίστηκε στα ελληνοτουρκικά. Αναφέρθηκε στις εκκρεμότητες με την Αλβανία και στις πιέσεις που, κατά την άποψή του, δέχεται η χώρα από το περιφερειακό της περιβάλλον.
«Η Ελλάδα πρέπει να επανακαθορίσει την ύπαρξή της στο διεθνές σύστημα», τόνισε.
Εκτίμησε ότι η γεωγραφική θέση της Τουρκίας τής προσφέρει ιδιαίτερη χρησιμότητα για τις μεγάλες δυτικές δυνάμεις στον Εύξεινο Πόντο, στον Καύκασο και στη Μέση Ανατολή. Για την Ελλάδα ανέδειξε τη σημασία της Σούδας, της Αλεξανδρούπολης και των ενεργειακών υποδομών, επιμένοντας στην ανάγκη καλύτερης διαπραγμάτευσης των ελληνικών πλεονεκτημάτων.
Ως μέσα ενίσχυσης της ελληνικής θέσης πρότεινε την ενεργοποίηση της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και μια ευφυέστερη διπλωματία.
Συνεργασία με το Ισραήλ με βάση την κοινή απειλή
Στο ζήτημα του Ισραήλ, ο Σάββας Καλεντερίδης καταδίκασε τη βάρβαρη τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς, ενώ άσκησε σκληρή κριτική στην ισραηλινή αντίδραση και στους εποικισμούς στη Δυτική Όχθη.
Διατύπωσε επίσης εκτιμήσεις για πιθανές μελλοντικές εδαφικές επιδιώξεις του Ισραήλ, συνδέοντάς τες με την αναζήτηση στρατηγικού βάθους.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, υποστήριξε ότι η συνεργασία με το Ισραήλ πρέπει να υπηρετεί την ενίσχυση της άμυνας και την αντιμετώπιση της κοινής τουρκικής απειλής, χωρίς να συνεπάγεται αποδοχή κάθε ισραηλινής ενέργειας. Επισήμανε, παράλληλα, τη θέση υπέρ της λύσης δύο κρατών στο Παλαιστινιακό.
Πρέσπες, Ορθοδοξία και υπηρεσίες πληροφοριών
Σχολιάζοντας τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονικό πολιτισμό», ο αναλυτής υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη διατύπωση δεν προβλέπεται στη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά αποτελεί, κατά την ερμηνεία του, προέκταση των όρων που έγιναν αποδεκτοί. Εξέφρασε την ανησυχία ότι δημιουργούνται προϋποθέσεις για μελλοντική προβολή μειονοτικού ζητήματος στην Ελλάδα.
Για τις σχέσεις με τη Ρωσία, έθεσε ως προτεραιότητα την προστασία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των πρεσβυγενών ελληνορθόδοξων Πατριαρχείων από εξωτερικές επιδιώξεις ελέγχου. Ταυτόχρονα, τόνισε ότι αυτά δεν πρέπει να μετατρέπονται σε εργαλεία των γεωπολιτικών αντιπάλων της Μόσχας.
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στην ΕΥΠ και υπογράμμισε ότι οι επιτυχίες των υπηρεσιών πληροφοριών συνήθως παραμένουν μυστικές για την προστασία πηγών και επιχειρήσεων. Εκτίμησε ότι η ελληνική υπηρεσία διαθέτει υψηλό επίπεδο στεγανότητας και σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες, προσθέτοντας ότι το εύρος της αποστολής της καθορίζεται τελικά από την πολιτική ηγεσία.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας