Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Ούτε μάγοι, ούτε «λαγοί από το καπέλο» υπάρχουν στα ελληνοτουρκικά

Δημοσιεύτηκε στις

Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις

Νίκος Μελέτης

Πιθανόν, οι δηλώσεις Ερντογάν να διευκόλυναν τελικά την Αθήνα ώστε με την αντίδραση του ΥΠΕΞ, Γ. Γεραπετρίτη στην εχθροπάθεια που εξέπεμψαν με τα μηνύματά τους μέλη της τουρκικής ηγεσίας και το τουρκικο ΥΠΑΜ, να βάλει και ένα φρένο στη  φιλολογία που αναπτύχθηκε μετά το Βίλνιους για «εντυπωσιακές» εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Εξάλλου, και η Τριμερής Συνάντηση Κορυφής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ στη Λευκωσία σήμερα στέλνει ένα μήνυμα ότι η προσέγγιση της Τουρκίας με το Ισραήλ αλλά και η «επανεκκίνηση» των σχέσεών της με την Ελλάδα, δεν είναι αρκετή για να διαταράξει και να ανατρέψει αυτομάτως τη στρατηγική συνεργασία που έχει αναπτυχθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και έχει ιδιαίτερη σημασία ότι αυτή η συνάντηση θα διεξαχθεί την παραμονή της επίσκεψης Γεραπετρίτη στην Άγκυρα.

Η Αθήνα έτσι, υποχρεωτικά θα στραφεί στην πεπατημένη της αναζήτησης τρόπων, ώστε να αποκατασταθούν πλήρως οι δίαυλοι σε υψηλό επίπεδο, την προβολή της διμερούς συνεργασίας σε οικονομία, εμπόριο τουρισμό, ενέργεια, περιβάλλον κ.α. με αποκορύφωμα τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, με την προσδοκία ότι έτσι θα υπάρξει συνέχιση του άτυπου μορατόριουμ και αποφυγή της διαρκούς έντασης, για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα.

Αυτό βεβαίως δεν εμποδίζει την άτυπη διερεύνηση προθέσεων για τον σκληρό πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών, όπου εκεί το αδιέξοδο είναι δεδομένο και αυτό οδηγεί σε αναζήτηση και από τρίτους παράγοντες σε εφευρήματα που θα οδηγούσαν σε υπέρβασή του.

Σύμφωνα με πληροφορίες στον προβληματισμό που είχε υπάρξει για ενδεχόμενα βήματα που θα διευκόλυναν υποτίθεται την άρση του αδιεξόδου στον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών είχαν πέσει και ιδέες οι οποίες όμως είναι εξαιρετικά προβληματικές

Η διαρροή αιγυπτιακών πηγών λίγο μετά την επίσκεψη Μητσοτάκη στο Ελ Αλαμέιν και τη συνάντησή του με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αλ Σίσι, ότι το Κάϊρο πρότεινε την προετοιμασία μιας τετραμερούς Διάσκεψης Ελλάδας -Αιγύπτου -Κύπρου -Τουρκίας για την Ανατολική Μεσόγειο, δεν επιβεβαιώθηκε από ελληνικής πλευράς.

Όμως θα ήταν μια κίνηση που ο πρόεδρος Σίσι θα μπορούσε να προβάλει ως αιγυπτιακή πρόταση για αποκατάσταση της ομαλότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας έτσι το προφίλ του και στη Δύση αλλά και περιφερειακά, ενώ συγχρόνως θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια διευρυμένη και ουσιαστική διαπραγμάτευση για τις θαλάσσιες ζώνες στην κρίσιμη αυτή περιοχή. Μεγάλο εμπόδιο βεβαίως παραμένει το γεγονός ότι η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κύπρο και δεν είναι γνωστό εάν το Κάιρο είχε βρει φόρμουλα ώστε η Κυπριακή Δημοκρατία να βρεθεί σε ένα τέτοιο φόρουμ.

Στο τραπέζι παραμένει η πρόταση που εδώ και καιρό έχει παρουσιάσει ο Τ. Ερντογάν για περιφερειακή Διάσκεψη των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, που όμως δεν έχει προχωρήσει καθώς απαιτεί την ισότιμη συμμετοχή και του ψευδοκράτους.

Όμως αυτές οι ιδέες περί περιφερειακής διάσκεψης έχουν υιοθετηθεί και από τις Βρυξέλλες ενώ σύμφωνα με πληροφορίες μας και ο Γάλλος πρόεδρος Ε.Μακρόν σε επαφές του με ηγέτες της περιοχής βολιδοσκόπησε πρόσφατα τη δυνατότητα διεξαγωγής μιας τέτοιας διάσκεψης η οποία θα έχει τη στήριξη και της Ε.Ε. και του Παρισιού.

Καθώς το Κυπριακό παραμένει σε στασιμότητα και η σταθερή και όλο και πιο άκαμπτη στάση της Άγκυρας επιμένει σε ύπαρξη δυο κρατών και στην ανάγκη «ισότιμου διεθνούς στάτους» του ψευδοκράτους, είναι δεδομένο ότι ούτε η Αθήνα ούτε πολύ περισσότερο η Λευκωσία θα μπορούσαν να αποδεχθούν μια τέτοια διαδικασία.

Στο πλαίσιο αυτό έχουν υπάρξει και ιδέες για διαχωρισμό της υπόθεσης της οριοθέτησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου με εκείνη της Ανατολικής Μεσογείου. Οι υποστηρικτές αυτής της θέσης θεωρούν ότι έτσι, με μια πρώτη συμφωνία μερικής οριοθέτησης Ελλάδας – Τουρκίας θα μπουν οι βάσεις για μονιμότερη και πιο σταθερή προσέγγιση μεταξύ των δυο χωρών, καθώς θα παρακαμφθεί τουλάχιστον προσωρινά το «αγκάθι» της προβολής εκ μέρους της Τουρκίας θεμάτων «γκρίζων ζωνών» που εστιάζονται στο Αιγαίο.

Όμως ο διαχωρισμός της οριοθέτησης δεν θα είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας καθώς η πιθανή εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας (σύγκριση επήρειας Καστελόριζου και των εκτεταμένων τουρκικών ακτών) σε μια συνολική οριοθέτηση θα εξισορροπούνταν στο Αιγαίο, ενώ σε μια μερική οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας της Ανατολικής Μεσογείου θα άφηνε την Ελλάδα με περιορισμένες θαλάσσιες ζώνες στην περιοχή χωρίς αντιστάθμισμα στις ζώνες του Αιγαίου. Επίσης, η Τουρκία θα απαιτούσε την εφαρμογή και της πρακτικής που ακολουθήθηκε στην Ελληνοαιγυπτιακή Συμφωνία μερικής οριοθέτησης με περιορισμό επήρειας των νησιών, ενώ οι εστίες έντασης θα παρέμεναν στο Αιγαίο.

Ένα σημαντικό εμπόδιο επίσης θα ήταν το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο καθώς μόνο με ακύρωση του θα μπορούσε να υπάρξει η οποιαδήποτε διαπραγμάτευση. Και πάντως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κανένα δείγμα γραφής από την ΄Αγκυρα ότι υπάρχει η πρόθεση υποχώρησης από το Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας του οποίου ακρογωνιαίος λίθος είναι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.

Ο ελληνοτουρκικός διάλογος ο οποίος πρακτικά ξεκινά έστω και σε πολύ πρώιμο στάδιο με τη συνάντηση Γεραπετρίτη – Φιντάν δε θα έχει περιθώρια επιτυχίας όσο η Τουρκία αντιμετωπίζει τη διαφορά οριοθέτησης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, όχι σαν τεχνική – νομική διαφορά, αλλά ως πολιτικό εργαλείο για την προώθηση της αναθεωρητικής και ηγεμονικής πολιτικής της στην περιοχή.

Είναι ύποπτα αφελής η θέση που διατυπώνεται από πολλές πλευρές ότι οι συνθηκες είναι «ιδανικές» για την προώθηση λύσεων στα ελληνοτουρκικά επειδή στις δυο χώρες υπάρχουν «ισχυρές κυβερνήσεις», καθώς αυτό πρακτικά δείχνει την Αθήνα (ο Ερντογάν κυβερνά την Τουρκία 22 συνεχόμενα έτη) υπονοώντας ότι η έλλειψη «ισχυρής» κυβέρνησης στην Ελλάδα ήταν η αιτία της έντασης και της μη επίλυσης της διαφοράς για την υφαλοκρηπίδα. Λες και οι κυβερνήσεις Σημίτη, Καραμανλή, Γ. Παπανδρέου αλλά και Α. Τσίπρα δεν είχαν ισχυρή εντολή…

Όσο για τους επίδοξους μεσολαβητές (Ουάσιγκτον, Βερολίνο κ.α.) ο μεγάλος κίνδυνος είναι ότι ενδιαφέρονται για τον «διάλογο» και όχι για το περιεχόμενο του διαλόγου κάτι που θα αφήσει εκτεθειμένη την Ελλάδα στις απαιτήσεις της Άγκυρας.

Ας αντιληφθούμε λοιπόν ότι ούτε τεχνάσματα, ούτε πρότυπα εφευρήματα, ούτε λαγοί από το καπέλο μπορούν να βγουν σε αυτή τη διαδικασία..

Πηγή: liberal.gr

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Εξελίξεις μετά τις εκλογές

Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», παρουσιάζει τις εκτιμήσεις του για την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή και ασκεί σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική για την Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου τοποθετεί το κρίσιμο ορόσημο για τις επόμενες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής. Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», συνέδεσε την αντιπαράθεση με το Ιράν, την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας και τις προσπάθειες συνεννόησης με τη Ρωσία με το πολιτικό και ενεργειακό κόστος στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παράλληλα, άσκησε σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή στάση απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία και προειδοποίησε ότι η Αθήνα πρέπει να εξετάσει τις συνέπειες των αμερικανικών εξελίξεων για την αντιπαράθεση με την Τουρκία.

Πρώτα οι εκλογές, μετά οι κινήσεις απέναντι στο Ιράν

Κατά την εκτίμηση του Αϋφαντή, προτεραιότητα του Αμερικανού προέδρου είναι να περιορίσει τις εκλογικές απώλειες και, εφόσον είναι δυνατόν, να διατηρήσει τον έλεγχο της Γερουσίας. Μια συμφωνία με το Ιράν πριν από την κάλπη, υποστήριξε, θα τον εξέθετε σε σφοδρή κριτική από τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Ο πρέσβης ε.τ. προέβλεψε ότι μετά τις εκλογές ενδέχεται να ακολουθήσει ένα νέο κύμα βομβαρδισμών και στη συνέχεια προσπάθεια συμφωνίας με την Τεχεράνη. Στο σενάριο που περιέγραψε, ο Τραμπ θα επιχειρήσει πρώτα να εμφανίσει στρατιωτική επιτυχία και κατόπιν να περάσει στη διαπραγμάτευση.

Στόχος, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και να αποκατασταθεί η ελεύθερη ροή πετρελαίου, χωρίς νέες καταστροφές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις που θα ακύρωναν το οικονομικό όφελος.

Για την ιρανική πλευρά, εκτίμησε ότι προετοιμάζεται ώστε να αντέξει νέα πλήγματα και να υποχρεώσει τον αντίπαλο να μοιράσει τις δυνάμεις του. Έτσι εξήγησε και το δίλημμα που, κατά τον ίδιο, αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον: αν θα διαθέσει πυρομαχικά μεγάλου βεληνεκούς εναντίον των Χούθι ή αν θα τα διατηρήσει για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Η Σαουδική Αραβία και τα όρια της αμερικανικής προστασίας

Ο Αϋφαντής υποστήριξε ότι η στάση του Τραμπ απέναντι στη Σαουδική Αραβία καθορίζεται πρωτίστως από τις εσωτερικές πολιτικές ανάγκες του και την αποφυγή νέας αύξησης στις τιμές των καυσίμων.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αποτίμησή του για τη στρατιωτική επάρκεια του Ριάντ. Κατά την άποψή του, τα πλήγματα των Χούθι ανέδειξαν την αδυναμία της Σαουδικής Αραβίας να αναπτύξει αποτελεσματικές χερσαίες δυνάμεις στο απαιτητικό πεδίο της Υεμένης.

Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι αναζητεί δυνάμεις από τη Συρία, αναφερόμενος σε Σύρους τζιχαντιστές και μισθοφορικά σχήματα που συνέδεσε με την Τουρκία. Αντιπαρέβαλε αυτή την εικόνα με το πλεονέκτημα των Χούθι, οι οποίοι γνωρίζουν το ορεινό έδαφος στο οποίο επιχειρούν.

Ο Πούτιν ως μεσολαβητής και το πετρέλαιο ως κλειδί

Στην ανάλυση του πρέσβη ε.τ., η προσπάθεια συνεννόησης Τραμπ–Πούτιν συνδέεται και με την αναζήτηση διεξόδου στην αντιπαράθεση με το Ιράν.

Ο ίδιος ανέφερε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε ρωσική μεσολάβηση και ότι ο Πούτιν παρουσίασε τις προτάσεις της ιρανικής ηγεσίας ως βάση συζήτησης. Θεώρησε ότι η ανάγκη σταθεροποίησης της πετρελαϊκής αγοράς δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για συμφωνία.

Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι εξελίξεις θα επηρεάσουν τη διαμάχη διαδοχής στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ανάμεσα στον Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκο Ρούμπιο. Όπως υποστήριξε, αυτή θα αποκτήσει ιδεολογικό και προγραμματικό περιεχόμενο γύρω από τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στον κόσμο.

Σφοδρή επίθεση στην ευρωπαϊκή πολιτική

Το πιο αιχμηρό τμήμα της παρέμβασής του αφορούσε την Ευρώπη. Ο Αϋφαντής υποστήριξε ότι ευρωπαϊκές ηγεσίες επιχειρούν να επηρεάσουν την αμερικανική προεκλογική αναμέτρηση μέσω της ουκρανικής δράσης κατά ρωσικών ενεργειακών στόχων.

Σύμφωνα με τη δική του ερμηνεία, τα πλήγματα αυτά αυξάνουν τις ενεργειακές πιέσεις και το κόστος για τους Αμερικανούς καταναλωτές και αγρότες, επιβαρύνοντας πολιτικά τον Τραμπ. Πρόκειται για την εκτίμηση που διατύπωσε στην εκπομπή, αποδίδοντας συγκεκριμένη πολιτική σκοπιμότητα στην ευρωπαϊκή στάση.

«Η Ευρώπη πολεμάει μέχρι του τελευταίου Ουκρανού», ανέφερε χαρακτηριστικά, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές ηγεσίες ότι παρεμποδίζουν τις προσπάθειες συνεννόησης Ουάσιγκτον–Μόσχας και χρησιμοποιούν την Ουκρανία ως εργαλείο αυτής της πολιτικής.

Οι κοινωνίες πληρώνουν τον λογαριασμό

Ο πρέσβης ε.τ. συνέδεσε επίσης τις κοινωνικές αντιδράσεις στην Ευρώπη με την άνιση κατανομή του ενεργειακού και οικονομικού κόστους. Χρησιμοποίησε τη διατύπωση «Η Ευρώπη έχει έναν εμφύλιο πόλεμο μεταξύ της», περιγράφοντας με αυτή την έκφραση τις εσωτερικές κοινωνικές συγκρούσεις.

Σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση, χαρακτήρισε τη βία μέρος της πολιτικής διαδικασίας και υποστήριξε ότι μπορεί να αποτελεί και «δημοκρατικό δικαίωμα των διαδηλωτών». Διευκρίνισε ότι δεν είναι υπέρ της βίας, αλλά απέδωσε τις αντιδράσεις σε κρατικές πολιτικές που, κατά τον ίδιο, στερούν κοινωνικές προοπτικές και υποβαθμίζουν βασικές παροχές. Η θέση αυτή αποτέλεσε δική του πολιτική αξιολόγηση.

Το μήνυμα προς την Αθήνα για την Τουρκία

Κλείνοντας, ο Αϋφαντής έφερε τη συζήτηση στα ελληνικά συμφέροντα. Τόνισε ότι η Ελλάδα έχει ανοικτό μέτωπο διπλωματικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία, το οποίο μπορεί να αποκτήσει και διάσταση στο πεδίο.

«Οι Τούρκοι κάθε τόσο μας το υπενθυμίζουν αυτό», επισήμανε.

Γι’ αυτό, υποστήριξε, οι αμερικανικές εκλογές πρέπει να αξιολογηθούν και ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τα ελληνοτουρκικά. Το ζήτημα για την Αθήνα είναι πού θα στραφεί η προσοχή της αμερικανικής ηγεσίας μετά την κάλπη και ποιες συνέπειες θα έχει αυτή η επιλογή για τα ανοικτά ελληνικά μέτωπα.

Στο ίδιο πλαίσιο, χαρακτήρισε την ελληνική στάση απέναντι στη Ρωσία ως συμμετοχή σε πόλεμο, αποδίδοντας αυτή την περιγραφή και σε τοποθέτηση του πρωθυπουργού.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Από το predator στην παγκόσμια τεχνολογική μετάλλαξη του αυταρχισμού

Η πρόκληση για τις σύγχρονες δημοκρατίες δεν είναι, συνεπώς, η απόρριψη της τεχνολογικής προόδου, αλλά η ουσιαστική υπαγωγή της τεχνολογικής διάστασης στις επιταγές του κράτους δικαίου.

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός (ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου)

Η ραγδαία ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών έχει αναδιαμορφώσει ριζικά τις δυνατότητες άσκησης κρατικής εξουσίας, δημιουργώντας καινοφανείς μηχανισμούς συλλογής πληροφοριών, παρακολούθησης και κοινωνικού ελέγχου. Η τεχνολογική πρόοδος, παρά την καθοριστική συμβολή της στην ασφάλεια και στην αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους για τις ατομικές ελευθερίες και τη δημοκρατική διακυβέρνηση.

Αυτή ακριβώς τη διάσταση αναδεικνύει η έκθεση της Privacy International, με τίτλο «Η αυταρχική χρήση της τεχνολογίας: Μια διεθνής έκθεση» (“The authoritarian use of technology: A global report”), που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026, καταγράφοντας τις αυταρχικές πρακτικές αξιοποίησης προηγμένων τεχνολογιών επιτήρησης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η βασική διαπίστωση της μελέτης είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική: η αυταρχική χρήση της τεχνολογίας δεν αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα ανελεύθερων καθεστώτων, αλλά εκδηλώνεται και σε κράτη με εδραιωμένους δημοκρατικούς θεσμούς. Η έκθεση εισάγει την έννοια της «αυταρχικής χρήσης της τεχνολογίας (“authoritarian use of technology”), περιγράφοντας πρακτικές οι οποίες υπερβαίνουν τη μεμονωμένη παράνομη παρακολούθηση και οδηγούν σε συστημική υπονόμευση του κράτους δικαίου, περιορισμό της πολιτικής συμμετοχής και κανονικοποίηση της επιτήρησης. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο η νομιμότητα ενός τεχνολογικού μέσου, αλλά ο σκοπός της χρήσης του, η έκτασή της και οι πραγματικές συνέπειές της για τη δημοκρατική κοινωνία.

Η μελέτη εξετάζει πέντε βασικές κατηγορίες τεχνολογιών: τη βιομετρική αναγνώριση προσώπου (σ. 11–32), την εξαγωγή δεδομένων από κινητά τηλέφωνα (σ. 33–48), τα κατασκοπευτικά λογισμικά (σ. 49–70), τη συστηματική παρακολούθηση κοινωνικών δικτύων (σ. 71–85) και τη μαζική υποκλοπή επικοινωνιών (σ. 86–95). Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η δυνατότητα συγκέντρωσης και συσχέτισης εξαιρετικά μεγάλου όγκου πληροφοριών, επιτρέποντας την ανασύσταση προσωπικών σχέσεων, πολιτικών δράσεων και καθημερινών συμπεριφορών.

Η βιομετρική αναγνώριση προσώπου συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα μετατροπής του δημόσιου χώρου σε περιβάλλον διαρκούς επιτήρησης. Στη Βραζιλία, το πρόγραμμα Smart Sampa στο Σάο Πάολο περιλαμβάνει περίπου 25.000 κάμερες, καλύπτοντας μια μητροπολιτική περιοχή εκατομμυρίων κατοίκων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφεται η διευρυνόμενη χρήση αντίστοιχων συστημάτων από αστυνομικές αρχές, ενώ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη εξετάζεται η αξιοποίησή τους για την ταυτοποίηση και τον έλεγχο μετακινήσεων Παλαιστινίων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση τους κατά τη διάρκεια πολιτικών συγκεντρώσεων, όπως καταγράφεται στην Ουγγαρία και στη Ρωσία.

Εξίσου προβληματική είναι η εξαγωγή δεδομένων από κινητά τηλέφωνα, καθώς επιτρέπει την πρόσβαση σε μηνύματα, φωτογραφίες, επαφές, γεωγραφικά στίγματα και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες. Η έκθεση αναδεικνύει τη χρήση σχετικών τεχνολογιών, μεταξύ άλλων της εταιρείας Cellebrite εναντίον δημοσιογράφων και πολιτικών ακτιβιστών. Στη Σερβία καταγράφηκε η αξιοποίηση εργαλείων ψηφιακής εγκληματολογίας σε συνδυασμό με το κατασκοπευτικό λογισμικό NoviSpy, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο δικαστική απόφαση του 2022 έκρινε παράνομη τη γενικευμένη κατάσχεση και εξέταση κινητών τηλεφώνων αιτούντων άσυλο. Οι περιπτώσεις αυτές αποκαλύπτουν πώς τεχνολογίες που αναπτύσσονται για τη διερεύνηση εγκλημάτων μπορούν να μετατρέπονται σε μέσα δυσανάλογης επέμβασης στην ιδιωτική ζωή.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στα προηγμένα κατασκοπευτικά λογισμικά, όπως τα Pegasus και Predator, τα οποία επιτρέπουν την κρυφή διείσδυση σε ηλεκτρονικές συσκευές και την πρόσβαση ακόμη και στις πλέον προσωπικές επικοινωνίες. Η έκθεση παρουσιάζει εκτεταμένες υποθέσεις παρακολούθησης δημοσιογράφων, αντιπολιτευόμενων και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στην Πολωνία αποκαλύφθηκε ότι το Pegasus χρησιμοποιήθηκε εναντίον 578 προσώπων την περίοδο 2017-2022, ενώ στην Αίγυπτο τεκμηριώθηκε η στοχοποίηση του αντιπολιτευόμενου Ahmed Eltantawy με Predator μετά την ανακοίνωση της πρόθεσής του να διεκδικήσει την προεδρία. Ανάλογες πρακτικές καταγράφονται στο Ελ Σαλβαδόρ, στο Μεξικό, στο Σουδάν και στα κράτη του Περσικού Κόλπου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διακρατική διάσταση της ψηφιακής καταστολής, καθώς κυβερνήσεις μπορούν να παρακολουθούν αντιφρονούντες ακόμη και όταν αυτοί βρίσκονται σε ξένα κράτη.

Στο ευρωπαϊκό αυτό πλαίσιο εντάσσεται και η Ελλάδα (σ. 55), με την έκθεση να αναφέρεται ρητώς στο σκάνδαλο του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, η ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εντόπισε τουλάχιστον 87 πρόσωπα που είχαν στοχοποιηθεί με απόπειρες παραβίασης των συσκευών τους, μεταξύ των οποίων υπουργοί, ανώτατοι στρατιωτικοί και επικριτές της εξουσίας. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι 27 από τα συγκεκριμένα πρόσωπα βρίσκονταν παράλληλα υπό συμβατική παρακολούθηση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.

Η Privacy International εκτιμά ότι αυτή η επικάλυψη δημιουργεί ισχυρές ενδείξεις συντονισμού ή κοινής στόχευσης μεταξύ των εμπλεκομένων στο κατασκοπευτικό λογισμικό και του κρατικού μηχανισμού ασφαλείας. Η έκθεση μνημονεύει επίσης τις παραιτήσεις που ακολούθησαν και την ποινική διερεύνηση της υπόθεσης. Η ελληνική περίπτωση αναδεικνύει, επομένως, κρίσιμα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα του θεσμικού ελέγχου των υπηρεσιών πληροφοριών, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Μια διαφορετική αλλά εξίσου ανησυχητική διάσταση αποτελεί η παρακολούθηση των κοινωνικών δικτύων (SOCMINT). Η συστηματική συλλογή και αλγοριθμική ανάλυση διαδικτυακών δημοσιεύσεων επιτρέπει την καταγραφή πολιτικών πεποιθήσεων, την ταυτοποίηση συμμετεχόντων σε κινητοποιήσεις και τη χαρτογράφηση κοινωνικών δικτύων. Η έκθεση εξετάζει τις αμερικανικές πρακτικές ελέγχου κοινωνικών δικτύων αιτούντων φοιτητικές θεωρήσεις εισόδου, καθώς και τις συλλήψεις πολιτών στην Τουρκία μετά τις κινητοποιήσεις για τον Εκρέμ Ιμάμογλου το 2025, οι οποίες συνδέθηκαν και με διαδικτυακές αναρτήσεις. Αντίστοιχες πρακτικές καταγράφονται στην Κολομβία και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το γεγονός ότι μια πληροφορία είναι δημόσια προσβάσιμη δεν συνεπάγεται, κατά τη μελέτη, ανεπιφύλακτη νομιμοποίηση της συστηματικής κρατικής επεξεργασίας της.

Τέλος, εξετάζεται η μαζική υποκλοπή επικοινωνιών, μέσω πρόσβασης σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, αυτοματοποιημένης συλλογής δεδομένων και συστημάτων όπως οι συσκευές υποκλοπής αναγνωριστικών κινητής τηλεφωνίας (IMSI catchers). Στη Βενεζουέλα παρατίθενται στοιχεία για υποκλοπές επικοινωνιών περισσότερων από 1,58 εκατομμύρια συνδρομητών κατά το 2021. Στη Λιβύη, η προμήθεια προηγμένων συστημάτων παρακολούθησης από τη γαλλική εταιρεία Amesys στο καθεστώς Καντάφι αποτέλεσε αντικείμενο δικαστικών ερευνών για ενδεχόμενη συνέργεια σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι υποθέσεις αυτές αναδεικνύουν και την ευθύνη των ιδιωτικών επιχειρήσεων που εμπορεύονται τεχνολογίες επιτήρησης.

Από νομική άποψη, ο πυρήνας της προβληματικής εντοπίζεται στη σχέση μεταξύ κρατικής ασφάλειας και θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η προστασία της ιδιωτικής ζωής, της ελευθερίας της έκφρασης και του συνέρχεσθαι απαιτούν κάθε επέμβαση να διαθέτει επαρκή νόμιμη βάση και να υπόκειται στις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας.

Η Privacy International προτείνει την απαγόρευση της ζωντανής αναγνώρισης προσώπου σε δημόσιους χώρους και της μαζικής υποκλοπής επικοινωνιών, ενώ για άλλες τεχνολογίες αξιώνει αυστηρούς περιορισμούς, προηγούμενη ανεξάρτητη δικαστική άδεια, διαφάνεια, εποπτεία και αποτελεσματικά ένδικα βοηθήματα.

Το βαθύτερο συμπέρασμα της μελέτης υπερβαίνει, ωστόσο, το ζήτημα της νομιμότητας μεμονωμένων παρακολουθήσεων. Η συστηματική επιτήρηση δημιουργεί ένα ευρύτερο αποτρεπτικό αποτέλεσμα (“chilling effect”), καθώς η γνώση ή ακόμη και η υποψία παρακολούθησης μπορεί να οδηγεί τους πολίτες σε αυτολογοκρισία, αποχή από πολιτικές δραστηριότητες και περιορισμό της δημόσιας κριτικής. Η τεχνολογία καθίσταται έτσι δυνητικά μηχανισμός προληπτικής πειθάρχησης της κοινωνίας, χωρίς να απαιτείται πάντοτε η άμεση άσκηση καταστολής.

Η πρόκληση για τις σύγχρονες δημοκρατίες δεν είναι, συνεπώς, η απόρριψη της τεχνολογικής προόδου, αλλά η ουσιαστική υπαγωγή της τεχνολογικής διάστασης στις επιταγές του κράτους δικαίου. Διότι όταν οι δυνατότητες παρακολούθησης διευρύνονται ταχύτερα από τους θεσμούς που τις ελέγχουν, η ίδια η τεχνολογία κινδυνεύει να μετατραπεί από μέσο προστασίας της κοινωνίας σε όργανο περιορισμού της ελευθερίας της. Και τότε το διακύβευμα δεν αφορά απλώς το απόρρητο των επικοινωνιών, αλλά την ποιότητα της δημοκρατίας και τα πραγματικά όρια της κρατικής εξουσίας.

 

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Ενεργειακή σύγκρουση στην Ανατολική Μεσόγειο – Στο επίκεντρο Ελλάδα, Τουρκία και GSI

Στη νέα εκπομπή «Direct News», ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναλύει το παρασκήνιο γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο και το Great Sea Interconnector, τις τουρκικές αντιδράσεις και τις πληροφορίες για αμερικανική στήριξη στον ελληνικό ενεργειακό σχεδιασμό.

Δημοσιεύτηκε

στις

Στο επίκεντρο ενός σύνθετου γεωπολιτικού και ενεργειακού ανταγωνισμού βρίσκεται η Ελλάδα, καθώς η προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου και της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector προκαλεί έντονες αντιδράσεις και αναδιατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στη νέα εκπομπή «Direct News», ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει πληροφορίες και αναλύσεις για τις πιέσεις που, όπως υποστηρίζει, ασκούνται με στόχο να περιοριστεί ο ενεργειακός ρόλος της χώρας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων σχετικά με την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και πρόσωπα που συνδέονται με τον ενεργειακό σχεδιασμό Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με την εκπομπή, πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση βρίσκεται μια ευρύτερη σύγκρουση επιχειρηματικών και γεωπολιτικών συμφερόντων για τον έλεγχο των ενεργειακών διαδρομών προς την Ευρώπη. Διατυπώνεται, μάλιστα, ο ισχυρισμός ότι συμφέροντα τα οποία επιδίωκαν την ενεργειακή αναβάθμιση της Τουρκίας επιχειρούν να πλήξουν τον ελληνικό σχεδιασμό. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί παρουσιάζονται ως πληροφορίες και εκτιμήσεις της εκπομπής και χρειάζονται ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Η Ελλάδα φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως βασική πύλη εισόδου φυσικού αερίου και αμερικανικού LNG προς την ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί κομβικό τμήμα αυτού του σχεδιασμού, καθώς συνδέει τις ελληνικές ενεργειακές υποδομές με τις αγορές των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης.

Παράλληλα, το Great Sea Interconnector αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική σημασία. Το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ εμφανίζεται στην εκπομπή ως πεδίο άμεσης ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Διπλωματικές πηγές που επικαλείται το «Direct News» υποστηρίζουν ότι η Αθήνα είναι αποφασισμένη να επανεκκινήσει το έργο και ότι η Ουάσιγκτον τοποθετείται θετικά απέναντι στην υλοποίησή του.

Την ίδια στιγμή, στην Τουρκία εντείνονται οι αντιδράσεις. Τουρκικές πολιτικές και αναλυτικές φωνές συνδέουν το καλώδιο με τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ επαναφέρουν απειλητική ρητορική τόσο για το GSI όσο και για το δικαίωμα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Κατά την εκπομπή, το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών υδάτων νοτίως και ανατολικά της Κρήτης παραμένει στην ελληνική πολιτική και διπλωματική ατζέντα. Μια τέτοια κίνηση θα επηρέαζε καθοριστικά τις ισορροπίες στην περιοχή, χωρίς ωστόσο να παρουσιάζεται στους υπότιτλους επίσημη κυβερνητική απόφαση ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Νέα δεδομένα δημιουργεί και η ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Τουρκικά μέσα εστιάζουν στην απόκτηση των F-35, στα Rafale και στα αναβαθμισμένα F-16 Viper, επιχειρώντας να υπολογίσουν τη νέα επιχειρησιακή ισορροπία στο Αιγαίο. Η σχετική συζήτηση συνοδεύεται από σενάρια για τις δυνατότητες των ελληνικών αεροσκαφών, τα οποία προκαλούν εμφανή ανησυχία στην τουρκική δημόσια σφαίρα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται, επίσης, στην εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ινδίας. Η αμυντική συνεργασία, οι επενδύσεις και οι ενεργειακές συνδέσεις συνθέτουν έναν νέο στρατηγικό χάρτη, ο οποίος περιορίζει την ικανότητα της Άγκυρας να εμφανίζεται ως ο μοναδικός περιφερειακός κόμβος.

Το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής είναι σαφές: το GSI δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο τοποθέτησης καλωδίου. Μαζί με τον Κάθετο Διάδρομο, αποτελεί δοκιμασία της δυνατότητας της Ελλάδας να υλοποιεί κυριαρχικές και στρατηγικές επιλογές, να ενισχύει τον περιφερειακό της ρόλο και να προστατεύει μεγάλα έργα από εξωτερικές πιέσεις.

Η ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου αλλάζει γρήγορα. Το ερώτημα είναι εάν η Αθήνα θα κινηθεί εγκαίρως, μετατρέποντας τις διεθνείς συνεργασίες και τα ενεργειακά σχέδια σε πραγματικά γεωπολιτικά τετελεσμένα.

 

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO26 λεπτά πριν

Εξελίξεις μετά τις εκλογές

Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», παρουσιάζει τις εκτιμήσεις του για την επόμενη ημέρα στη Μέση...

Απόψεις12 ώρες πριν

Ο Γολγοθάς, η Σταύρωση του Νόμου 2321/95 και η Χαμένη του Ανάσταση

Χρήστος Κηπουρός: Αν τα 12 μίλια αποτελούν Εθνικό Τόπο και η ΑΟΖ τους Αγίους Τόπους, εσείς, η διαχρονική επίσημη πολιτική,...

GEOPOLITICO14 ώρες πριν

Από το predator στην παγκόσμια τεχνολογική μετάλλαξη του αυταρχισμού

Η πρόκληση για τις σύγχρονες δημοκρατίες δεν είναι, συνεπώς, η απόρριψη της τεχνολογικής προόδου, αλλά η ουσιαστική υπαγωγή της τεχνολογικής...

GEOPOLITICO18 ώρες πριν

Δε θα αφήσουμε να γίνει Καρκινοτροφείο και Καρκινοπωλείο στον Έβρο, κύριε Μητσοτάκη!

Χρήστος Κηπουρός: Απέναντι στην “Ελληνικός Χρυσός” με την ενεργό στήριξη Μητσοτάκη, προτείνω ως πρώτο βήμα στα Δημοτικά Συμβούλια του Έβρου...

GEOPOLITICO19 ώρες πριν

Η Ελένη, ο Σεφέρης και….το Καλώδιον

Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας,...

Δημοφιλή