Αναλύσεις

Το ευρωπαϊκό μπλόκο στην Άγκυρα και στο βάθος Χάγη

Δημοσιεύτηκε στις

25 Σεπτεμβρίου 2023 στις 12:00

από τον

ΧΑΚ

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2023 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) ενέκρινε και δημοσίευσε την ετήσια «Έκθεση της Επιτροπής του 2022 για την Τουρκία» [1]. Σύμφωνα μάλιστα με το σχετικό δελτίο τύπου του Κοινοβουλίου, η έγκριση του εν λόγω εγγράφου πραγματοποιήθηκε έπειτα από ψηφοφορία κατά την οποία 434 ευρωβουλευτές ψήφισαν «υπέρ», 18 ψήφισαν «κατά», ενώ 152 «απείχαν» από την ψηφοφορία [2]. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να αναλύσει τα κυριότερα σημεία της σχετικής Έκθεσης, καθώς επίσης και να εντοπίσει συγκεκριμένα σημεία ενδιαφέροντος όσον αφορά τη χώρα μας.

Η εξεταζόμενη Έκθεση του ΕΚ καταλαμβάνει έκταση 18 σελίδων, ενώ ως προς τη δομή της περιλαμβάνει τρία διακριτά μέρη. Το πρώτο (σελίδες 1-6) αφορά έγγραφα, γεγονότα και στοιχεία στα οποία βασίζεται το έγγραφο, το δεύτερο (σελίδες 6-17) αφορά τη «Γενική αξιολόγηση και τελευταίες εξελίξεις» και το τρίτο (σελίδες 17-18) την «Περαιτέρω πορεία για τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας». Το γενικότερο δε συμπέρασμα της Έκθεσης όσον αφορά την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) συνοψίζεται στη διαπίστωση ότι:

«[…] ελλείψει δραστικής αλλαγής πορείας από την τουρκική κυβέρνηση, η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν μπορεί να συνεχιστεί υπό τις παρούσες συνθήκες […]» [3].

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι η Τουρκία είχε υποβάλλει αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα το 1987, ενώ η υποψηφιότητά της αναγνωρίστηκε 12 χρόνια αργότερα κατά τη Σύνοδο Κορυφής στο Ελσίνκι το 1999 και οι ενταξιακές της διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2005, έπειτα από σχετική απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το 2004 [4]. Για να μπορέσει ωστόσο η Τουρκία να καταστεί πλήρες μέλος της ΕΕ, θα πρέπει να σέβεται τις κοινές αξίες των κρατών-μελών της ΕΕ και να δεσμεύεται να τις προάγει, [5] αλλά και να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια προσχώρησης, γνωστά και ως «Κριτήρια της Κοπεγχάγης» [6]. Σύμφωνα όμως με την τελευταία αξιολόγηση, η κατάσταση που επικρατεί στην Τουρκία όσον αφορά τα εν λόγω κριτήρια είναι εξαιρετικά δυσχερής [7].

Ένα από τα κύρια σημεία της Έκθεσης του ΕΚ αφορά την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, η οποία είχε υποβάλλει σχετικό αίτημα μαζί με τη Φινλανδία στις 18 Μαΐου 2022 [8]. Η Τουρκία, αν και επικύρωσε τα σχετικά πρωτόκολλα ένταξης της Φινλανδίας αρνήθηκε να πράξει το ίδιο και για τη Σουηδία, προφασιζόμενη ότι υποθάλπει τρομοκρατικές οργανώσεις. Έπειτα από παρέμβαση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ και την υπογραφή Μνημονίου στις 28 Ιουνίου 2022, η Τουρκία συμφώνησε να προχωρήσει τη διαδικασία. Στις αρχές του 2023 ωστόσο αρνήθηκε και πάλι να τα επικυρώσει λόγω επεισοδίων εξτρεμιστών που σημειώθηκαν στη Σουηδία [9].

Επιπλέον, λίγο πριν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ για το 2023, ο Τούρκος Πρόεδρος είχε δηλώσει ότι για να δεχτεί την είσοδο της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, θα πρέπει πρώτα να «ανοίξει ο δρόμος» για την είσοδο της Τουρκίας στην ΕΕ [10]. Στην Έκθεση του ΕΚ ωστόσο επισημαίνεται –αφήνοντας αιχμές ότι η Τουρκία εξυπηρετεί ρωσικά συμφέροντα και αμφισβητώντας την αξιοπιστία της λόγω έλλειψης χρονοδιαγράμματος για την επικύρωση αλλά και επειδή δεν εφαρμόζει της κυρώσεις της ΕΕ ως προς τη Ρωσία έχοντας μάλιστα διπλασιάσει τις εμπορικές σχέσεις με τη δεύτερη– ότι:

«[…] η διαδικασία ένταξης μιας χώρας στο ΝΑΤΟ δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να συνδεθεί με τη διαδικασία ένταξης μιας άλλης χώρας στην ΕΕ […]».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν οι αναφορές της Έκθεσης σχετικά με την έλλειψη σεβασμού ως προς το διεθνές δίκαιο. Αν και το ΕΚ αναγνωρίζει ότι μετά τους πρόσφατους σεισμούς που σημειώθηκαν στην Τουρκία υπήρξε μία αποκλιμάκωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, καλεί την Τουρκία να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων κρατών, εκφράζοντας την στήριξη τόσο προς την Ελλάδα, όσο και προς την Κυπριακή Δημοκρατία. Πιο συγκεκριμένα, καταδικάζει την υπογραφή του Τουρκολυβικού Μνημονίου το οποίο χαρακτηρίζει παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, ζητώντας από την Τουρκία να απέχει από παράνομες ενέργειες και αναφέρει ότι:

«[…] εκφράζει βαθιά ανησυχία για το γεγονός ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί επίσημη απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας (casus belli), σε περίπτωση που η τελευταία ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο Πέλαγος […]».

Στην Έκθεση τονίζεται και η έλλειψη σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις μειονότητες εκ μέρους της Τουρκίας. Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων του ελληνορθόδοξου πληθυσμού στην Ίμβρο και Τένεδο, σεβασμού του μνημείου της Αγίας Σοφίας και του θεσμού του Οικουμενικού Πατριάρχη, αλλά και επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Το έγγραφο αναφέρει επίσης ότι:

«[…] καταδικάζει τις επανειλημμένες προσπάθειες της Τουρκίας να εκφοβίσει και να φιμώσει Τουρκοκύπριους δημοσιογράφους και προοδευτικούς πολίτες στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, παραβιάζοντας έτσι το δικαίωμά τους στην ελευθερία της γνώμης και της έκφρασης· […]».

Όσον αφορά την παράνομη κατοχή του βόρειου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, καταδικάζει τις παράνομες κατασκευαστικές εργασίες και τις επιθέσεις κατά των δυνάμεων του ΟΗΕ που σημειώθηκαν στο χωριό Πύλα στις 18 Αυγούστου 2023, ενώ αναφέρει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να παραβιάζει τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφάλειας του ΟΗΕ και ότι το ΕΚ επιθυμεί μία δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΟΗΕ επισημαίνοντας ότι:

«[…] εκφράζει αποδοκιμασία για το γεγονός ότι η τουρκική κυβέρνηση έχει εγκαταλείψει τη συμφωνηθείσα βάση για μια λύση και το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, υποστηρίζοντας μόνη της τη λύση των δύο κρατών στην Κύπρο· καλεί την Τουρκία να εγκαταλείψει αυτήν την απαράδεκτη πρόταση για λύση δύο κρατών· καταδικάζει απερίφραστα κάθε ενέργεια διευκόλυνσης ή στήριξης με οποιονδήποτε τρόπο της διεθνούς αναγνώρισης της παράνομης αποσχιστικής οντότητας στην Κύπρο […]».

Μερικά ακόμα σημεία ιδιαίτερης προσοχής αφορούν τη μη εφαρμογή αρκετών αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), το γεγονός ότι η Τουρκία το 2023 κατέλαβε την 165η θέση μεταξύ 180 χωρών στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου, ότι οι εκλογές στην Τουρκία δεν διεξήχθησαν υπό πλήρεις δημοκρατικές διαδικασίες, και ότι η Τουρκία δεν τηρεί τις δέουσες διαδικασίες όσον αφορά τη μεταχείριση των προσφύγων. Η γενικότερη διαπίστωση του ΕΚ όσον αφορά τις σχέσεις της Τουρκίας με την ΕΕ είναι πως:

«[…] η Τουρκία απομακρύνεται σταδιακά αλλά σταθερά από τις αξίες και το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ εδώ και αρκετά χρόνια, γεγονός που δείχνει μια άκρως ανησυχητική και επιδεινούμενη τάση, όπως καταδεικνύεται από τον αυξανόμενο αριθμό νόμων και μέτρων που περιορίζουν το κράτος δικαίου, τις θεμελιώδεις ελευθερίες, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες, καθώς και από τις ενέργειές της που αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο και στις σχέσεις καλής γειτονίας».

Όσον αφορά τις θετικές διαπιστώσεις για την Τουρκία, αυτές αφορούν τη διευκόλυνση των συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, τη διαμεσολάβηση και διατήρηση της πρωτοβουλίας για τα σιτηρά στον Εύξεινο Πόντο, την εξομάλυνση των σχέσεων με την Αρμενία, την Αίγυπτο, το Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου, το γεγονός ότι η Τουρκία φιλοξενεί το μεγαλύτερο προσφυγικό πληθυσμό στον κόσμο (περίπου 4.000.000), τη συμμετοχή της Τουρκίας στις διασκέψεις κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, την επικύρωση της Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα, την καταδίκη της Ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία στο πλαίσιο του ΟΗΕ, και τη φιλοευρωπαϊκή στάση της πλειοψηφίας της τουρκικής κοινωνίας, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία είναι ο 6ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ.

Παρά το γεγονός όμως ότι με την παρούσα Έκθεση το ΕΚ επί της ουσίας «κλείνει την πόρτα της ένταξης» στην Τουρκία, όχι μόνο δεν κλείνει την αντίστοιχη πόρτα της υπάρχουσας τελωνειακής ένωσης –η οποία εξασφαλίζει στην Τουρκία σημαντική χρηματοδότηση και προνομιακές συναλλαγές– αλλά δηλώνει σαφώς ότι η ΕΕ επιθυμεί την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, υπό την προϋπόθεση της εφαρμογής των οικονομικών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Τουρκία. Τονίζεται δε ότι:

«[…] η Τουρκία είναι χώρα στρατηγικής σημασίας από πολιτική, οικονομική και ενεργειακή άποψη και στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής, βασικός εταίρος για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής και σημαντικός σύμμαχος, μεταξύ άλλων εντός του ΝΑΤΟ […]».

Στο σημείο αυτό προκύπτει το ακόλουθο εύλογο ερώτημα: Πως μπορεί η Ελλάδα να αξιοποιήσει τα στοιχεία και τις διαπιστώσεις του εν λόγω εγγράφου προς όφελός της; Το κρίσιμο αυτό ερώτημα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία αν εξεταστεί υπό το πρίσμα της επικείμενης συνάντησης του Έλληνα Πρωθυπουργού με τον Τούρκο Πρόεδρο στις 20 Σεπτεμβρίου 2023 στη Νέα Υόρκη. Η εν λόγω συνάντηση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της επανέναρξης του διαλόγου μεταξύ των δύο κρατών μετά την πρόσφατη συνάντηση των δύο ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Vilinius της Λιθουανίας [11]. Σε τηλεοπτική συνέντευξή του μάλιστα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε ότι:

«[…] Ο μεγάλος στόχος δεν το έχω κρύψει ποτέ είναι να λύσουμε τον πυρήνα της διαφοράς. Και αναφέρομαι στήν διαφορά, διότι η μεγάλη μας διαφορά με την Τουρκία εξακολουθεί να είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδος, στο Αιγαίο και σε Ανατολική Μεσόγειο […] εφόσον καταφέρουμε να συμφωνήσουμε να πάμε στη Χάγη, ώστε το Διεθνές Δικαστήριο να επιληφθεί αυτής της μεγάλης εκκρεμότητας […] Οποιαδήποτε συμφωνία αυτού του τύπου μπορεί ενδεχομένως, ναι, να συνεπάγεται και κάποιες υποχωρήσεις από κάποιες θέσεις οι οποίες μπορούν να αποτελούν την αφετηρία μιας διαπραγμάτευσης. […] Θα τη λύσουμε με όρους οι οποίοι θα είναι προφανώς συμβατοί με την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων […]» [12].

Η προαναφερθείσα δήλωση του Έλληνα Πρωθυπουργού περί υποχωρήσεων προκάλεσε αντιδράσεις ως προς το είδος των ενδεχόμενων υποχωρήσεων, ενώ ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών διευκρίνισε στη Βουλή ότι οι υποχωρήσεις στις οποίες αναφέρθηκε ο Πρωθυπουργός δεν αφορούν θέματα κυριαρχίας [13]. Τι θα πρέπει επομένως να έχουμε υπόψιν μας με βάση την Έκθεση του ΕΚ σε σχέση με τις διερευνητικές επαφές της χώρας μας με την Τουρκία και το ενδεχόμενο προσφυγής στη Χάγη;

Πρώτον, η Ελλάδα δεν μπορεί να εμπιστευτεί μία χώρα όπως η Τουρκία, η οποία κατά κοινή ομολογία και με την επιβεβαίωση επίσημων θεσμικών εγγράφων, αγνοεί επανειλημμένως το διεθνές δίκαιο, δεν σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και χρησιμοποιεί «τακτικές εκβιασμού» προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της εξωτερικής της πολιτικής. Δεν μπορούμε δηλαδή να είμαστε σίγουροι ότι η Τουρκία θα σεβαστεί την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου.

Συν τοις άλλοις, για την Τουρκία η διαφορά δεν είναι μόνο μία, δηλαδή η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας αλλά μία πληθώρα ζητημάτων όπως η αποστρατιωτικοποίηση νήσων, επομένως θα δεχτεί δύσκολα μία προσφυγή με μοναδικό ζήτημα τη διευθέτηση της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών.

Τρίτον, αν η Τουρκία επιθυμεί πραγματικά την εξομάλυνση των σχέσεών της με την Ελλάδα, θα πρέπει να άρει το casus belli με το οποίο απειλεί την Ελλάδα από το 1995, να αποσύρει τα στρατεύματα κατοχής που διατηρεί στην Κυπριακή Δημοκρατία, και να σταματήσει κάθε δραστηριότητα που αντίκειται στις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου.

Τέταρτον, η Τουρκία ενδέχεται –όπως έχει κάνει άλλωστε και κατά το παρελθόν– να ασκήσει πίεση στην Ελλάδα και στην ΕΕ εργαλειοποιώντας το μεταναστευτικό, ώστε να αποκομίσει σημαντικά (οικονομικά κυρίως) οφέλη από την τελευταία. Αυτό εξάλλου συμπεραίνεται και από τη δέσμευση της ΕΕ να στηρίξει περαιτέρω τους πρόσφυγες στην Τουρκία. Η Τουρκία μπορεί επομένως να υποχωρήσει σε κάποιες από τις θέσεις της μόνο εάν λάβει σημαντικά οικονομικά ανταλλάγματα.

Πέμπτον, η Τουρκία εξαρτάται οικονομικά σε σημαντικό βαθμό από την ΕΕ καθώς η τελευταία είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας. Η άσκηση πίεσης επομένως από την Τουρκία στην ΕΕ έχει συγκεκριμένα όρια, καθώς ενδεχόμενη διακοπή των εμπορικών σχέσεων των δύο μερών θα έχει καταστροφικές συνέπειες για την πρώτη. Εξάλλου, η ΕΕ έχει επιβάλλει περιοριστικά μέτρα (κυρώσεις) στην Τουρκία από το 2019 λόγω των παράνομων γεωτρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, [14] τα οποία παρέτεινε μέχρι τις 12 Νοεμβρίου 2023.16 Η Ελλάδα επομένως μπορεί να χρησιμοποιήσει τη συμμετοχή της στην ΕΕ για την άσκηση πίεσης στην Τουρκία.

Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι και η Τουρκία αποτελεί σημαντικό εταίρο για την ΕΕ, το οποίο συνεπάγεται ότι η τελευταία δεν πρόκειται να «εγκαταλείψει» την

Τουρκία, αλλά θα επιδιώκει τη διατήρηση των οικονομικών και εμπορικών τους σχέσεων. Τα μέτρα επομένως που θα ληφθούν κατά της Τουρκίας δεν θα πρέπει να τη φέρουν σε σημείο κατάρρευσης, γεγονός που μπορεί να την οδηγήσει στη σφαίρα επιρροής κάποιου άλλου διεθνή δρώντα, αλλά να «κρούσουν των κώδωνα του κινδύνου» ώστε να οδηγήσουν στη συμμόρφωσή της. Όπως αναφέρει εξάλλου ο γνωστός Κινέζος στρατηγιστής Sun Tzu στο έργο με τίτλο η Τέχνη του Πολέμου:

«Όταν περικυκλώνεις έναν εχθρό, άφηνέ του μια διέξοδο φυγής. Δεν πρέπει να πιέζεις πολύ ένα απελπισμένο στρατό».

Παραπομπές:

[1] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Έκθεση της Επιτροπής του 2022 για την Τουρκία». P9_TA(2023)0320. 13 Σεπτεμβρίου 2023. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2023-0320_EL.pdf (14/09/2023).

[2] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Το Κοινοβούλιο καλεί ΕΕ και Τουρκία να αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους συνεργασίας». Δελτίο Τύπου 20230911IPR04914. 13 Σεπτεμβρίου 2023. https://www.europarl.europa.eu/pdfs/news/expert/2023/9/press_release/20230911IPR04914/20230911IPR04914_el.pdf (14/09/2023).

[3] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Έκθεση της Επιτροπής του 2022 για την Τουρκία». σ. 17.

[4] Κουκάκης Γεώργιος. «Η πορεία ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1999-2022)». Κέντρο Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ). 08 Μαρτίου 2023. σ. 3. https://kedisa.gr/i-poreia-entaksis-tis-tourkias-stin-evropaiki-enosi-1999-2022/ (14/09/2023).

[5] EUR-Lex. «Διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ». χ.η. https://eur-lex.europa.eu/EL/legal-content/glossary/accession-process-to-the-eu.html (14/09/2023).

[6] EUR-Lex. «Κριτήρια προσχώρησης (κριτήρια της Κοπεγχάγης)». χ.η. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=LEGISSUM%3Aaccession_criteria_copenhague (14/09/2023).

[7] European Commission. «Türkiye 2022 Report [SWD(2022) 333 final]». 12 October 2022. https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/documents/T%C3%BCrkiye%20Report%202022.pdf (14/09/2023).

[8] North Atlantic Treaty Organization. «Finland and Sweden submit applications to join NATO». 18 May 2022. https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_195468.htm (14/09/2023).

[9] Κουκάκης Γεώργιος. «Η ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ και το μέλλον της υποψηφιότητας της Σουηδίας». Κέντρο Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ). 06 Απριλίου 2023. σσ.3-4. https://kedisa.gr/i-entaksi-tis-finlandias-sto-nato-kai-to-mellon-tis-ypopsifiotitas-tis-souidias/ (14/09/2023).

[10] Hande Atay Alam & Christian Edwards. «Erdogan links Sweden’s NATO bid to Turkey joining the EU». CNN World. 10 July 2023. https://edition.cnn.com/2023/07/10/europe/erdogan-turkey-nato-eu-sweden-intl/index.html (14/09/2023).

[11] Πρωθυπουργός. «Ανακοίνωση για τη συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Πρόεδρου της Τουρκίας Recep Tayyip Erdogan».12 Ιουλίου 2023. https://www.primeminister.gr/2023/07/12/32163 (14/09/2023).

[12] ΣΚΑΪ. «Συνέντευξη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΣΚΑΪ». 13 Ιουλίου 2023. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=oox7x204QNY (14/09/2023).

[13] Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «ΑΠΟΦΑΣΗ (ΚΕΠΠΑ) 2019/1894 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 11ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω των παράνομων γεωτρήσεων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο». 12 Νοεμβρίου 2019. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019D1894&from=EN (14/09/2023).

[14] Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «ΑΠΟΦΑΣΗ (ΚΕΠΠΑ) 2022/2186 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 8ης Νοεμβρίου 2022 για την τροποποίηση της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2019/1894 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω των παράνομων γεωτρήσεων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο». 9 Νοεμβρίου 2022. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32022D2186 (14/09/2023). Δήλωση γνωστοποίησης: Η γνώμη που διατυπώνεται σε αυτό το κείμενο εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και σε καμία περίπτωση δεν αντικατοπτρίζει την επίσημη θέση της Ελληνικής Κυβέρνησης ή του Ελληνικού Στρατού.

* O Γιώργος Κουκάκης είναι Aντισυνταγματάρχης (ΠΖ), Διεθνολόγος, Ερευνητής στο ΚΕΔΙΣΑ.

ΠΗΓΗ: Liberal.gr

Σχετικά θέματα

ΧΑΚ

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα κρίνει την αποφασιστικότητα της Αθήνας – Προβληματισμός για τους Meteor στην Τουρκία

Την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως κρίσιμη δοκιμασία για την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ανέδειξε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή «Direct News». Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν οι τουρκικές απειλές για το έργο, η αμυντική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι πληροφορίες για πιθανή γαλλική συναίνεση στην αποδέσμευση πυραύλων Meteor προς την Άγκυρα.

Δημοσιεύτηκε

47 λεπτά πριν

στις

8 Οκτωβρίου 2026

από τον

Ανδρέας Μουντζουρούλιας

Η Ελλάδα καλείται να μετατρέψει τις συμμαχίες, τις ενεργειακές υποδομές και τους εξοπλισμούς της σε πραγματική γεωπολιτική ισχύ. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του Ανδρέα Μουντζουρούλια στην εκπομπή «Direct News», κατά την οποία συνέδεσε τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο με το ζήτημα της πολιτικής βούλησης στην Αθήνα.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αναβάθμιση της χώρας στον αμερικανικό σχεδιασμό δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες. Ωστόσο, η αξιοποίησή τους προϋποθέτει αποφασιστικότητα απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές επιχειρούν να επιβάλουν περιορισμούς στην υλοποίηση έργων όπως ο Great Sea Interconnector.

Το GSI και η απαίτηση της Άγκυρας για «άδεια»

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην τουρκική αρθρογραφία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ο δημοσιογράφος παρουσίασε δημοσιεύματα που, όπως ανέφερε, συνοδεύουν την απαίτηση για προηγούμενη τουρκική έγκριση με απειλές σύγκρουσης.

Κατά την ανάλυσή του, η Άγκυρα επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την κατασκευή ενός ενεργειακού έργου στην αποδοχή των δικών της θαλάσσιων διεκδικήσεων. Η επιδίωξη να ζητηθεί τουρκική άδεια, υποστήριξε, αποσκοπεί στη δημιουργία προηγουμένου που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις τοποθετήσεις του Τζιχάτ Γιαϊτζί περί «τουρκικής υφαλοκρηπίδας» και ενός άξονα Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ που δήθεν επιδιώκει την περικύκλωση της Τουρκίας.

Ο Μουντζουρούλιας χαρακτήρισε αυτή τη ρητορική μέρος μιας προσπάθειας άσκησης ψυχολογικής πίεσης. Όπως εξήγησε, στόχος είναι να καλλιεργηθεί στην ελληνική πολιτική ηγεσία και στην κοινή γνώμη η αντίληψη ότι η συνέχιση του έργου συνεπάγεται αναπόφευκτα πολεμική αναμέτρηση.

Απέναντι σε αυτή την τακτική ζήτησε σαφή ελληνική στάση και, εφόσον απαιτηθεί, παρουσία ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων για την προστασία των εργασιών. Το ουσιαστικό ερώτημα, κατά τον ίδιο, είναι πώς θα ενεργήσει η Αθήνα απέναντι στην απόπειρα επιβολής τουρκικού ελέγχου.

Η αναφορά στη διάψευση της Nexans

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην επιστολή της Nexans προς την «Καθημερινή», την οποία παρουσίασε ως διάψευση δημοσιεύματος για επαφές της εταιρείας με τις τουρκικές αρχές.

Σύμφωνα με όσα μετέφερε στην εκπομπή, η γαλλική εταιρεία ξεκαθάρισε ότι δεν είχε πραγματοποιήσει και δεν σχεδίαζε τέτοιες επαφές, ενώ ο συντονισμός της γινόταν με την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Ο Μουντζουρούλιας απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη συγκεκριμένη τοποθέτηση, καθώς, όπως υποστήριξε, δημοσιεύματα για αναζήτηση τουρκικής έγκρισης δημιουργούν εντυπώσεις γύρω από τον ρόλο της Άγκυρας στο έργο. Παράλληλα, άσκησε κριτική στον τρόπο διαχείρισης των σχετικών πληροφοριών, επιμένοντας στην ανάγκη διασταύρωσης των πηγών.

Προβληματισμός για τη γαλλική στάση και τους Meteor

Ένα δεύτερο κεντρικό θέμα ήταν η στάση της Γαλλίας απέναντι στην Τουρκία. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πληροφορίες που απέδωσε σε ρεπορτάζ του Χρήστου Μαζανίτη στο enikos.gr, σύμφωνα με τις οποίες το Παρίσι εξετάζει θετικά την αποδέσμευση πυραύλων Meteor για τα τουρκικά Eurofighter.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι πρόκειται για πληροφορίες που αναμένουν περαιτέρω επιβεβαίωση ή διάψευση. Επισήμανε, ωστόσο, ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε σοβαρό προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς οι Meteor αποτελούν σημαντικό στοιχείο του ποιοτικού πλεονεκτήματος των ελληνικών Rafale.

Συνέδεσε το ζήτημα με την ευρύτερη προσέγγιση Γαλλίας–Τουρκίας στην αμυντική βιομηχανία και με το τουρκικό ενδιαφέρον για το γαλλοϊταλικό σύστημα αεράμυνας SAMP/T.

Κατά την εκτίμησή του, η ελληνική πλευρά χρειάζεται να αξιολογεί τις συμμαχίες με βάση τις συγκεκριμένες αποφάσεις των εταίρων της. Η στενή αμυντική σχέση με τη Γαλλία, υποστήριξε, δεν αναιρεί την επίδραση των βιομηχανικών και οικονομικών συμφερόντων στις επιλογές του Παρισιού.

Οι ΗΠΑ, τα νέα όπλα και ο ενεργειακός ρόλος της Ελλάδας

Στην εκπομπή εξετάστηκε επίσης η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, την οποία ο Μουντζουρούλιας παρουσίασε ως σημαντικό σταθμό για την ελληνοαμερικανική συνεργασία.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ατζέντα συνδέεται τόσο με το πρόγραμμα των F-35 όσο και με το ελληνικό ενδιαφέρον για προηγμένα όπλα που θα ενισχύσουν τις δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας.

Αναφέρθηκε σε πυραύλους αέρος–αέρος, όπλα κρούσης μεγάλης εμβέλειας, αντιπλοϊκούς πυραύλους και κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Παρουσίασε τις σχετικές επιλογές ως αντικείμενο ελληνικού ενδιαφέροντος και συζητήσεων, δίνοντας έμφαση στη σημασία του οπλισμού που συνοδεύει την απόκτηση και την αναβάθμιση των μαχητικών.

Παράλληλα, έκανε λόγο για ενδιαφέρον για τροχοφόρα τεθωρακισμένα Stryker, συνδέοντάς το με τις ανάγκες κινητικότητας και προστασίας του πεζικού.

Στο ενεργειακό σκέλος, περιέγραψε την Ελλάδα ως δυνητικό κόμβο για τη διαφοροποίηση των πηγών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Ο Κάθετος Διάδρομος, οι υποδομές LNG, η Αλεξανδρούπολη, η ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο και οι έρευνες υδρογονανθράκων αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες της επιχειρηματολογίας του.

Η γεωγραφική θέση της χώρας, υπογράμμισε, μπορεί να αποκτήσει μόνιμη στρατηγική αξία εφόσον συνοδευτεί από υποδομές, επενδύσεις και συνεπή σχεδιασμό.

Εγχώρια αμυντική παραγωγή και ενίσχυση του στόλου

Ο Μουντζουρούλιας στάθηκε και στην ανάγκη ανάπτυξης ελληνικών αμυντικών συστημάτων, με ιδιαίτερη αναφορά στην αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παρουσίασε τον «Κένταυρο», τον «Υπερίωνα», τον «Τηλέμαχο» και τον «Τεύκρο» ως στοιχεία μιας ευρύτερης ελληνικής προσπάθειας στον τομέα της επιτήρησης και της αντιμετώπισης drones. Κατά τον ίδιο, η χώρα διαθέτει επιστημονικό δυναμικό και τεχνογνωσία, αλλά χρειάζεται να ξεπεράσει διοικητικά εμπόδια και καθυστερήσεις.

Στο ναυτικό σκέλος αναφέρθηκε στις φρεγάτες FDI, στον εκσυγχρονισμό των MEKO, στις επιλογές για τις πυραυλακάτους και στις συζητήσεις με την Ιταλία για ναρκοθηρευτικά. Έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη διασύνδεση αισθητήρων, ηλεκτρονικών συστημάτων και όπλων, ώστε οι μονάδες να λειτουργούν αποτελεσματικότερα απέναντι σε σύνθετες απειλές.

Συμμαχίες με εγρήγορση και πολιτική βούληση

Η εκπομπή επεκτάθηκε στις σχέσεις ΗΠΑ–Κύπρου, στη συνεργασία της Λευκωσίας με τη Σερβία και στις περιφερειακές κινήσεις της Τουρκίας. Ο δημοσιογράφος αντιμετώπισε θετικά την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, διατηρώντας παράλληλα επιφυλάξεις για την πάγια επιδίωξη της Ουάσιγκτον να κρατά ισορροπίες.

Αντίστοιχα, αμφισβήτησε την παρουσίαση της συνεργασίας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν ως «ισλαμικού ΝΑΤΟ». Κατά την εκτίμησή του, η πραγματική έκταση των δεσμεύσεων και η προθυμία στρατιωτικής εμπλοκής θα κρίνουν την ουσία αυτών των σχημάτων.

Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασής του αφορούσε την ελληνική στάση: οι εξοπλισμοί και οι συμμαχίες αποκτούν αποτρεπτική αξία όταν συνοδεύονται από σαφή πρόθεση υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων. Στην περίπτωση του GSI, υποστήριξε, η Αθήνα καλείται να αποδείξει στην πράξη ότι οι τουρκικές απειλές δεν μπορούν να καθορίζουν τις αποφάσεις της.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Αϋφαντής–Μαρτζούκος: Το καλώδιο, η Τουρκία και το μεγάλο ερώτημα της συμμαχικής συνδρομής

Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής και ο αντιναύαρχος ε.α. και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Βασίλειος Μαρτζούκος αναλύουν στο ΑΡΤ τις κρίσιμες εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου και την ατζέντα της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Δημοσιεύτηκε

2 ώρες πριν

στις

8 Οκτωβρίου 2026

από τον

Γεώργιος Τσακαλίδης

Στα κρίσιμα ζητήματα που ανοίγουν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στην πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου, στην επικείμενη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα αλλά και στα πραγματικά όρια των αμυντικών συμμαχιών της Ελλάδας αναφέρθηκαν ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής και ο αντιναύαρχος ε.α. και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Βασίλειος Μαρτζούκος, σε παρέμβασή τους στο ΑΡΤ.

Κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεών τους ήταν ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζει την ασφάλειά της στην προσδοκία ότι, σε περίπτωση κρίσης με την Τουρκία, οι σύμμαχοι θα εμφανιστούν αυτομάτως στο πεδίο. Αντίθετα, όπως υπογράμμισαν από διαφορετικές αφετηρίες, η χώρα πρέπει να διαθέτει δική της ισχύ, ξεκάθαρη στρατηγική και συγκεκριμένους στόχους στις επαφές της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αϋφαντής: Τι θα ζητήσει η Αθήνα από τον Ρούμπιο;

Ο Γιώργος Αϋφαντής εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις προσδοκίες που καλλιεργούνται γύρω από την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, επισημαίνοντας ότι δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως η πλήρης ημερήσια διάταξη των συνομιλιών.

Κατά την εκτίμησή του, σημαντικό μέρος του αμερικανικού ενδιαφέροντος αφορά την προώθηση αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Ο πρέσβης ε.τ. έθεσε, ωστόσο, ως βασικό ζήτημα όχι το τι θα ζητήσει η Ουάσιγκτον από την Αθήνα, αλλά τι θα απαιτήσει η ελληνική πλευρά ως αντάλλαγμα της στρατηγικής σχέσης με τις ΗΠΑ.

Στο επίκεντρο έβαλε την τουρκική στάση απέναντι στην πόντιση του καλωδίου και γενικότερα στις θαλάσσιες ζώνες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αθήνα θα πρέπει να επιδιώξει μία ξεκάθαρη δημόσια τοποθέτηση του Ρούμπιο από ελληνικό έδαφος απέναντι στην Άγκυρα και ειδικότερα απέναντι στη χρήση στρατιωτικής πίεσης για την προβολή τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο Αϋφαντής αναφέρθηκε επίσης στις τουρκικές θέσεις για τα ελληνικά νησιά, την αποστρατιωτικοποίηση και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα έχει καταθέσει τις σχετικές θέσεις της ακόμη και σε έγγραφα προς τον ΟΗΕ.

Για τον ίδιο, συνεπώς, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα πάρει σαφή θέση για τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις.

Μαρτζούκος: Ενέργεια, άμυνα και οικονομία στην ατζέντα

Ο Βασίλειος Μαρτζούκος εκτίμησε ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα κινηθεί κυρίως σε τρεις άξονες: ενέργεια, άμυνα και οικονομία.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να υπάρχουν υπερβολικές προσδοκίες για θεαματική μεταβολή της αμερικανικής στάσης στα ελληνοτουρκικά, σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ παραδοσιακά επιδιώκουν να διατηρούν ισορροπίες μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Υπογράμμισε όμως ότι ο ίδιος ο Ρούμπιο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ανατολική Μεσόγειο, τις Συμφωνίες του Αβραάμ και το σχήμα στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, κάτι που, όπως είπε, η Αθήνα οφείλει να αξιοποιήσει.

Στον ενεργειακό τομέα, ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε στον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, στον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου, στις έρευνες στο Ιόνιο και κυρίως στο ηλεκτρικό καλώδιο, για το οποίο θεωρεί σημαντικό να υπάρξει ισχυρή αμερικανική τοποθέτηση.

Τα F-35 και το κρίσιμο θέμα των όπλων

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Μαρτζούκος στα F-35, τονίζοντας ότι η απόκτηση μιας προηγμένης πλατφόρμας δεν αρκεί από μόνη της.

Όπως επισήμανε, κρίσιμο είναι με ποια οπλικά συστήματα θα συνοδευθούν τα αεροσκάφη, εκτιμώντας ότι στις ελληνοαμερικανικές συνομιλίες πρέπει να τεθεί το ζήτημα των όπλων που θα μπορεί να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία, ιδιαίτερα στον τομέα αέρος-αέρος.

Έθεσε επίσης στην εξίσωση την ασφάλεια λιμένων και αεροδρομίων, την περαιτέρω αναβάθμιση της Σούδας και το ενδεχόμενο διεύρυνσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ελλάδα.

«Στο πεδίο δεν πρέπει να περιμένουμε άλλους να πολεμήσουν για εμάς»

Ιδιαίτερα καθαρός ήταν ο Μαρτζούκος όταν τέθηκε το ερώτημα τι θα συνέβαινε σε περίπτωση θερμού επεισοδίου με την Τουρκία.

«Η ιστορία μας λέει ότι δεν θα την έχουμε», σημείωσε αναφερόμενος στην πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής συμμετοχής συμμάχων δίπλα στις ελληνικές δυνάμεις.

Διευκρίνισε ότι μπορεί να υπάρξει διπλωματική, πολιτική ή εφοδιαστική υποστήριξη, αλλά εμφανίστηκε εξαιρετικά επιφυλακτικός απέναντι στην προσδοκία ότι ξένες στρατιωτικές δυνάμεις θα πολεμήσουν αυτομάτως στο πλευρό της Ελλάδας.

Για το Ισραήλ τόνισε ότι Ελλάδα και Ισραήλ διαθέτουν αμυντική συνεργασία και όχι συνθήκη αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής, ενώ προειδοποίησε ότι κάθε στρατηγική σχέση πρέπει να στηρίζεται στην αμοιβαιότητα και στα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.

Αϋφαντής: «Βοηθούν αυτόν που μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του»

Στο ίδιο ζήτημα ο Γιώργος Αϋφαντής προχώρησε ένα βήμα παραπέρα.

Υποστήριξε ότι ακόμη και όταν υπάρχει συμφωνία αμυντικής συνδρομής, αυτή πρέπει να στηρίζεται σε πραγματικά αμοιβαία συμφέροντα και να προσδιορίζει με σαφήνεια τι θεωρείται επίθεση και με ποιον τρόπο ενεργοποιείται η βοήθεια.

Αναφερόμενος στην ελληνογαλλική συμφωνία, εκτίμησε ότι παραμένουν «γκρίζες περιοχές» ως προς τον τρόπο εφαρμογής της στρατιωτικής συνδρομής.

Το κρισιμότερο, όμως, μήνυμα του πρώην διπλωμάτη ήταν άλλο: οι συμμαχίες λειτουργούν αποτελεσματικά όταν το κράτος που δέχεται επίθεση δείχνει ότι είναι αποφασισμένο να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Κατά τον Αϋφαντή, κανένας σύμμαχος δεν θα θελήσει να εμπλακεί σε μια υπόθεση που θεωρεί εκ των προτέρων χαμένη. Αντίθετα, η Ελλάδα πρέπει να εκπέμπει την εικόνα ότι διαθέτει την πολιτική και στρατιωτική βούληση να αποκρούσει μια επίθεση και, εφόσον απαιτηθεί, να κλιμακώσει.

Όπως το συνόψισε χαρακτηριστικά: «Βοηθάνε κάποιον που μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του».

Τα τρία μέτωπα που απαιτούν προσοχή

Ο Βασίλειος Μαρτζούκος προσδιόρισε τρεις περιοχές στις οποίες, κατά την άποψή του, η Ελλάδα πρέπει να έχει στραμμένη την προσοχή της το επόμενο διάστημα:

την εξέλιξη γύρω από τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» και την πιθανή προσπάθεια εφαρμογής της στην πράξη, την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου και τις εξελίξεις στο Κυπριακό.

Ιδιαίτερα για την Κύπρο, υπογράμμισε ότι αποτελεί ζωτικό ελληνικό εθνικό συμφέρον και δεν πρέπει να μένει εκτός της συνολικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία.

«Η επιφύλαξη για τα 12 μίλια κρατά δεκαετίες»

Ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε, τέλος, και στο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια.

Κατά την άποψή του, η επί δεκαετίες θέση ότι η χώρα «επιφυλάσσεται να ασκήσει το δικαίωμά της όταν κρίνει κατάλληλο» πρέπει κάποια στιγμή να μετατραπεί σε συγκεκριμένη εθνική στρατηγική και χρονοδιάγραμμα.

Για να συμβεί αυτό, όπως υποστήριξε, απαιτείται συνολική ενίσχυση της εθνικής ισχύος: στο διπλωματικό, νομικό και στρατιωτικό επίπεδο, στους εξοπλισμούς, στις Ένοπλες Δυνάμεις αλλά και στο φρόνημα της κοινωνίας.

Η συζήτηση Αϋφαντή και Μαρτζούκου κατέληξε έτσι σε ένα κεντρικό συμπέρασμα: οι συμμαχίες είναι απαραίτητες, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την εθνική ισχύ και την αποφασιστικότητα μιας χώρας να υπερασπιστεί η ίδια τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Μπαλτζώης: «Αν δώσουν Meteor στην Τουρκία, θα αισθανθούμε προδομένοι»

Ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Γιάννης Μπαλτζώης παρεμβαίνει στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου και αναλύει τις κρίσιμες εξελίξεις γύρω από την άμυνα και τα ελληνοτουρκικά.

Δημοσιεύτηκε

3 ώρες πριν

στις

8 Οκτωβρίου 2026

από τον

Ιωάννης Μπαλτζώης

Σοβαρό προβληματισμό για τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας της Γαλλίας με την Τουρκία εξέφρασε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Γιάννης Μπαλτζώης, σε παρέμβασή του στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου, βάζοντας στο επίκεντρο το ενδεχόμενο η Άγκυρα να αποκτήσει κρίσιμα οπλικά συστήματα ευρωπαϊκής προέλευσης, όπως οι πύραυλοι αέρος-αέρος Meteor.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, στις νέες αμερικανικές προτάσεις για εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων, αλλά και στην ανάγκη να ενισχυθεί επιτέλους ο Στρατός Ξηράς, τον οποίο χαρακτήρισε ουσιαστικά τον «μεγάλο αδικημένο» των ελληνικών εξοπλισμών.

«Υπάρχει πικρία για τη Γαλλία»

Με αφορμή τον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο Γιάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας πρέπει πρώτα να γίνει γνωστό.

Δεν έκρυψε, ωστόσο, την «πικρία» του από τις εξελίξεις, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει επενδύσει τεράστια ποσά στην αμυντική σχέση με τη Γαλλία μέσω προγραμμάτων όπως οι φρεγάτες και τα μαχητικά Rafale.

Η Αθήνα, όπως υποστήριξε, θα έπρεπε να έχει εξασφαλίσει ότι ορισμένα στρατηγικής σημασίας οπλικά συστήματα δεν θα καταλήξουν στα χέρια της Τουρκίας.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ έκανε μάλιστα σύγκριση με το παρελθόν, υποστηρίζοντας ότι επί δεκαετίες η Γαλλία απέφευγε να προμηθεύει την Τουρκία με συγκεκριμένα συστήματα που είχε αγοράσει η Ελλάδα, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Mirage.

«Στο παρελθόν απαιτούσαμε και δεν έπαιρναν οι Τούρκοι αυτά τα οπλικά συστήματα», τόνισε.

Η κόκκινη γραμμή των Meteor

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους πυραύλους Meteor, οι οποίοι βρίσκονται στο ελληνικό οπλοστάσιο μέσω των Rafale και θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος και για τα τουρκικά Eurofighter.

Ο Μπαλτζώης περιέγραψε τον Meteor ως ένα εξαιρετικά προηγμένο όπλο αέρος-αέρος, με πολύ μεγάλη εμβέλεια και υψηλή ταχύτητα, υπογραμμίζοντας τη σημασία του για την εναέρια μάχη πέραν του οπτικού ορίζοντα.

Για το ενδεχόμενο παραχώρησης του συγκεκριμένου όπλου στην Τουρκία ήταν κατηγορηματικός:

«Τότε θα αισθανθούμε προδομένοι».

Έθεσε, όμως, και ένα κρίσιμο ερώτημα προς την ελληνική πλευρά:

Ζήτησε πράγματι η Αθήνα από το Παρίσι να αποκλειστεί η Τουρκία από συγκεκριμένα γαλλικά οπλικά συστήματα;

«Αν δεν συμφωνήσαμε σε αυτό, τότε κάπου πρέπει να ψαχτούμε. Κάτι δεν κάνουμε καλά», ανέφερε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύεται η Ελλάδα τις μεγάλες αμυντικές συμφωνίες της.

«Το ότι παίρνουν και οι Τούρκοι δεν είναι καλό για εμάς»

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε στη γενικότερη προσπάθεια της Άγκυρας να εισέλθει βαθύτερα στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.

Η συνεργασία τουρκικών εταιρειών με μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, σε συνδυασμό με την προσπάθεια προμήθειας Eurofighter και τη διεύρυνση των σχέσεων με τη Γαλλία, δημιουργεί, κατά τον ίδιο, νέα δεδομένα για την Ελλάδα.

«Το ότι παίρνουν και οι Τούρκοι δεν είναι καλό για εμάς», ήταν η χαρακτηριστική του τοποθέτηση.

Γιατί θεωρεί τόσο σημαντική την επίσκεψη Ρούμπιο

Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορούσε την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Ο Γιάννης Μπαλτζώης τόνισε ότι η παρουσία του ίδιου του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στον στρατηγικό διάλογο έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, σε αντίθεση με προηγούμενες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΗΠΑ εκπροσωπούνταν από χαμηλότερου επιπέδου αξιωματούχους.

Υπενθύμισε επίσης ότι ο Ρούμπιο, από την περίοδο που ήταν γερουσιαστής, είχε ταχθεί επανειλημμένα υπέρ ελληνικών και κυπριακών θέσεων στο Κογκρέσο.

«Τα εθνικά θέματα τα ξέρει πάρα πολύ καλά», επισήμανε.

Την ίδια ώρα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι πίσω από τη δημόσια εικόνα των καλών σχέσεων Τραμπ–Ερντογάν τα πράγματα είναι περισσότερο σύνθετα.

Κατά την ανάλυσή του, παρά τη θερμή ρητορική της Ουάσιγκτον απέναντι στον Τούρκο πρόεδρο, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να καθυστερούν κρίσιμα εξοπλιστικά ζητήματα της Τουρκίας.

Μπαλτζώης για ΗΠΑ και Τουρκία: «Παίζουν καθυστερήσεις»

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τις καθυστερήσεις ως μέσο άσκησης πίεσης απέναντι στην Άγκυρα.

Αναφέρθηκε στα F-16 και στα κιτ εκσυγχρονισμού, λέγοντας ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες ως προς την υλοποίηση όσων επιδιώκει.

Παρομοίασε μάλιστα την αμερικανική τακτική με τις καθυστερήσεις σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα:

«Πετάνε την μπάλα στην εξέδρα και καθυστερεί ο αγώνας. Αυτό κάνουν αυτή τη στιγμή».

Κατά τον Μπαλτζώη, πρόκειται για συνειδητή πρακτική της αμερικανικής διοίκησης, όταν δεν επιθυμεί να προχωρήσει γρήγορα στην υλοποίηση μιας συμφωνίας.

Πακέτο δισεκατομμυρίων από τις ΗΠΑ

Ο Γιάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε εκτενώς και στις νέες εξοπλιστικές ανάγκες της Ελλάδας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με όσα παρουσίασε στην εκπομπή, στο τραπέζι βρίσκονται προγράμματα συνολικής αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων, που αφορούν μεταξύ άλλων:

πυραύλους και κατευθυνόμενα όπλα,
νέα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου για τα F-16 Viper,
υποστήριξη ελληνικών F-16,
υποστήριξη των ελικοπτέρων MH-60 του Πολεμικού Ναυτικού και των Black Hawk,
καθώς και πιθανή ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με τεθωρακισμένα οχήματα Stryker.

Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην ανάγκη να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για τα F-16 Viper και τα μελλοντικά F-35.

«Ο Στρατός Ξηράς είναι ο μεγάλος αδικημένος»

Ο Μπαλτζώης χαιρέτισε επίσης τις συζητήσεις για ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με Stryker.

«Μακάρι να τα πάρουμε, γιατί υστερούμε πάρα πολύ», σημείωσε, προσθέτοντας:

«Ο Στρατός είναι ο μεγάλος αδικημένος».

Η παρατήρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεγάλο μέρος των ελληνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων των τελευταίων ετών έχει επικεντρωθεί στην Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό.

Drones και νέος τρόπος πολέμου

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των drones, καθώς τα πεδία των συγκρούσεων από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή έχουν αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των μη επανδρωμένων συστημάτων.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για τις ελληνικές κινήσεις στον συγκεκριμένο τομέα.

«Κάτι κάνουμε. Προχωράμε», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η χώρα αρχίζει να εισέρχεται πιο ενεργά στην ανάπτυξη και παραγωγή τέτοιων συστημάτων.

Η «βόμβα» στο τέλος της συνέντευξης

Λίγο πριν από την ολοκλήρωση της παρέμβασής του, ο Γιάννης Μπαλτζώης προχώρησε και σε μία πολιτική αναφορά, επικαλούμενος δημοσίευμα του Αλέξη Τάρκα.

Μετέφερε τον ισχυρισμό ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχει εκτίμηση για τις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και συνέδεσε αυτή την εκτίμηση με την προσπάθεια να κλείσουν εγκαίρως σημαντικές συμφωνίες κατά την επίσκεψη Ρούμπιο.

Πρόκειται για ισχυρισμό που ο ίδιος απέδωσε ρητά σε σχετικό δημοσίευμα και όχι για επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Η αναφορά προκάλεσε την αντίδραση της Βασιλικής Πολίτου, η οποία σχολίασε χαρακτηριστικά:

«Ρίξατε μία βόμβα, κύριε Μπαλτζώη».