Οικονομία
Υδρογόνο! Το καύσιμο του μέλλοντος
Αποτελεί μια φιλική προς το περιβάλλον επιλογή, σε σχέση με άλλα καύσιμα, μπορεί να αποτελέσει τεχνολογία που θα επιτρέψει την επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, όπως τον έλεγχο των εκπομπών θερμοκηπίου και των δυσμενών επιπτώσεών τους.
Του Γιάννη Μπότσα, μέλους της Ερευνητικής Ομάδας της SAFIA
Συντονιστής κειμένου: Γεώργιος Σταυρόπουλος
Εισαγωγή
Με το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία ανέκυψε το ζήτημα της διαχείρισης μιας νέας κρίσης, εκείνης που αφορά την ενέργεια. Αμέσως μετά το πέρας της υγειονομικής κρίσης, η Ευρώπη κλήθηκε να αντιμετωπίσει ζητήματα ενεργειακής επάρκειας και αυτονομίας, γεγονός που ήρθε ως επακόλουθο της βιαστικής μετάβασης στην πράσινη ενέργεια. Έτσι, η νέα κρίση ξεσπά σε μια περίοδο που βρίσκει την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέτοιμη, αλλά και αθωράκιστη. Τα παραπάνω αποτελούν απότοκο της μείωσης της δικής της παραγωγής κατά 35% τα τελευταία 6 χρόνια, έχοντας επαναπαυθεί στο φθηνό ρωσικό αέριο (Aurora, 2022).
Πιο συγκεκριμένα, πριν την έναρξη της ρωσικής εισβολής η Ευρώπη απορροφούσε το 72% του φυσικού αερίου της Ρωσίας, αλλά και το 48% του πετρελαίου της (ΙΕΑ, 2021). Χώρες που επίσης εξάγουν υδρογονάνθρακες στην ΕΕ αποτελούν: η Νορβηγία, το Κατάρ, το Αζερμπαϊτζάν, η Αλγερία και η Αίγυπτος. Τονίζεται πως τα κράτη αυτά (εξαιρουμένης της Νορβηγίας) έχουν αυταρχικά καθεστώτα ή ασταθή πολιτικά συστήματα. Παράλληλα, οι εισαγωγές LNG (Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου) από τις ΗΠΑ τετραπλασιάστηκαν την περίοδο Ιανουαρίου 2021 – Ιουνίου 2022 (ΙΕΑ, 2022). Τέλος, υπογραμμίζεται πως, με βάση τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, τα ετήσια έσοδα εταιρειών και κρατών από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο σχεδόν τριπλασιάστηκαν το 2022, με το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βάρους να το επωμίζεται η Ευρώπη (ΙΕΑ, 2022).
Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω στοιχεία, γίνεται αντιληπτό ότι η ενεργειακή αυτονομία της Ένωσης θα έχει εκτός από γεωπολιτικό αντίκτυπο, και οικονομικό. Η απεξάρτηση από εξωγενείς πηγές προμήθειας ενέργειας θα την καταστήσει καλύτερο διαπραγματευτή στη διεθνή πολιτική σκηνή και θα της επιτρέψει να μην είναι έρμαιο εκβιασμών και αναγκαστικών πολιτικών υποχωρήσεων. Την ίδια στιγμή, η επένδυση σε νέες τεχνολογίες που θα οδηγήσουν σε ενεργειακή ουδετερότητα θα φέρουν σημαντικά οφέλη για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Θέλοντας να αντιμετωπίσει τις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, η ΕΕ έθεσε, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας, ένα αναπτυξιακό όραμα που αποτελείται από τέσσερις άξονες (SDSN, 2021):
- Κλιματικά ουδέτερη ευρωπαϊκή ήπειρος
- Εξάλειψη της μόλυνσης
- Μετάβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε καθαρές τεχνολογίες
- Δίκαιη πράσινη μετάβαση
Οι εν λόγω στόχοι μπορούν να επιτευχθούν μέσω της αύξησης της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και μέσω νέων τεχνολογιών και της ψηφιοποίησης (European Commission, 2020). Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές απαιτεί τη χρήση ορυκτών πρώτων υλών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την κατασκευή ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών. Στη συγκεκριμένη αγορά φαίνεται να πρωταγωνιστεί η Κίνα με ποσοστά που ξεπερνούν το 50% (Mackenzie, 2022). Αυτό σημαίνει πως η πράσινη μετάβαση ίσως και να μην είναι τόσο πράσινη, έχοντας την Ευρώπη ουσιαστικά δέσμια μιας άλλης αυταρχικής και απρόβλεπτης δύναμης. Έτσι, ο βαθμός εξάρτησης από αυτά τα μεταλλεύματα πρέπει να σταθμιστεί και ίσως κριθεί απαραίτητη η στροφή προς άλλες χώρες παραγωγούς ή ακόμα και η εκμετάλλευση ιδίων πόρων.
Το υδρογόνο
Το υδρογόνο έχει προκαλέσει έντονα το ενδιαφέρον επενδυτών αλλά και κρατών, καθώς πρόκειται για ένα στοιχείο το οποίο βρίσκεται σε αφθονία, αλλά συνήθως συναντάται σε ενώσεις με άλλα στοιχεία. Οι χρήσεις του εκτείνονται στους τομείς της θέρμανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας (μέσω των κυττάρων καυσίμου), αλλά και στις μεταφορές. Οι κύριες μέθοδοι παραγωγής υδρογόνου σχετίζονται με το φυσικό αέριο και τους υδρογονάνθρακες από τους οποίους διαχωρίζεται με τη χρήση της θερμότητας (Tietenberg & Lewis, 2010).
Η εν λόγω παραγωγή αφορά μη φιλικό προς το περιβάλλον υδρογόνο, αφού παράγει ρύπους, έχοντας την ανάγκη των υδρογονανθράκων. Ωστόσο, υπάρχει και η δυνατότητα παραγωγής καθαρού (πράσινου) υδρογόνου, το οποίο μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμα όχημα για την ενεργειακή ουδετερότητα. Προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω τεχνικές περιγραφές, αναφέρεται απλώς πως το καθαρό αυτό υδρογόνο παράγεται μέσω της ηλεκτρόλυσης του νερού, προσφέροντας σχεδόν μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Η θέση του υδρογόνου στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική
Με βάση τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2020), η εφαρμογή της οικονομίας του πράσινου υδρογόνου θα πραγματοποιηθεί σε τρεις φάσεις:
- Στην πρώτη φάση (2020-2024), στόχος είναι η απανθρακοποίηση της υφιστάμενης παραγωγής υδρογόνου, από τη στιγμή που ένα μεγάλο μέρος της τωρινής παραγωγής δεν είναι πράσινο αλλά βασίζεται στο φυσικό αέριο και τον άνθρακα.
- Στην επόμενη φάση (2024-2030), το υδρογόνο θα γίνει μέρος του ενοποιημένου ενεργειακού συστήματος που αποβλέπει η ΕΕ, ενώ η χρήση του θα επεκταθεί και σε νέους τομείς, όπως σε αυτούς της χαλυβουργίας, του σιδηροδρομικού δικτύου και των θαλάσσιων μεταφορών.
- Στην τελευταία φάση (2030-2050), οι τεχνολογίες πράσινου υδρογόνου θα πρέπει να είναι σε θέση να δώσουν λύσεις σε δύσκολα απανθρακοποιήσιμους τομείς, όπως η ναυτιλία (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2020).
Τονίζεται, επίσης, πως για τη μεταφορά μικρών ποσοτήτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί, με μικρές τροποποιήσεις, το υφιστάμενο δίκτυο φυσικού αερίου, ενώ μπορεί να μεταφερθεί και μέσω υγροποιημένης μορφής σε πλοία, όπως συμβαίνει και με το LNG. Μπορεί, ακόμα, να μετατραπεί σε ηλεκτρική ενέργεια προκειμένου να συμβάλλει σημαντικά στην βιομηχανία, τα αυτοκίνητα, τα πλοία, τα αεροπλάνα και τις κατοικίες (Kanellopoulos & Blanco Reano, 2019). Επιπροσθέτως, το υδρογόνο προσφέρει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς έχει τη δυνατότητα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για εβδομάδες, ακόμη και μήνες (IEA, 2019). Υπό αυτό το πρίσμα, η Γερμανία φιλοδοξεί έως το 2030 να καλύπτει ένα ποσοστό των αναγκών της σε ενέργεια μέσω της χρήσης υδρογόνου. Επίσης, χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία έχουν υιοθετήσει ολοκληρωμένες στρατηγικές με επενδύσεις που θα ξεπεράσουν τα 25 δισεκατομμύρια ευρώ (Bruegel, 2021). Τέλος, σύμφωνα με αναλύσεις, το καθαρό υδρογόνο θα μπορούσε να καλύψει το 24% της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας έως το 2050, με 630 δισεκατομμύρια ευρώ πωλήσεις ανά έτος (European commission, 2020). Η Ευρώπη δύναται να αποκτήσει μεγάλο μερίδιο αυτής της αγοράς μέσω στοχευμένων δράσεων.
Το υδρογόνο και η ελληνική αγορά
Μεταβαίνοντας τώρα στην ελληνική πραγματικότητα, το 2022 η Επιτροπή για την «Εθνική Στρατηγική Προώθησης Τεχνολογιών – Εφαρμογών Υδρογόνου και Ανανεώσιμων Αερίων» πρότεινε την εθνική στρατηγική για το υδρογόνο. Σε έκθεση της σημειώνει πως η Ελλάδα μέχρι το το 2050 μπορεί όχι μόνο να καλύψει δικές της ανάγκες, αλλά και να εξάγει 2,3 δις τόνους υδρογόνου, γεγονός που σημαίνει πως μπορεί να αποκομίσει έσοδα της τάξης των 1,6 δις ανά έτος. Οι χρήσεις του υδρογόνου θα σχετίζονται με τη βιομηχανία, τα κτήρια και τις μεταφορές. Πιο συγκεκριμένα, στο κομμάτι των μεταφορών υπάρχουν σκέψεις για αστικά και υπεραστικά λεωφορεία, τρένα, πλοία, ακόμα και υποβρύχια του πολεμικού ναυτικού. Σύμφωνα πάντα με την επιτροπή, η ελληνική στρατηγική για το υδρογόνο θα πραγματοποιηθεί σε τέσσερις φάσεις (Οικονομικός Ταχυδρόμος, 2022):
- Κατά την περίοδο 2022-2027 λόγω αβεβαιότητας θα έχουμε κυρίως κρατικές ενισχύσεις προκειμένου να ξεκινήσουν οι πρώτες επενδύσεις.
- Στη δεύτερη φάση (2025-2030) θα αρχίσουν τα πρώτα πιλοτικά έργα, ορισμένες προσαρμογές των υφιστάμενων αγωγών αερίου, και ο σχεδιασμός της αποθήκευσής του.
- Κατά τη διάρκεια της οκταετίας 2027-2035 θα γίνουν προσπάθειες για δημιουργία των πρώτων δικτύων.
- Τέλος, τη δεκαπενταετία 2030-2045 θα επέλθει η βιομηχανική ωρίμανση με την ολοκλήρωση της μετατροπής των δικτύων αερίου, αλλά και με ολοκληρωμένα αποθηκευτικά συστήματα.
Συγκρίνοντας τους άξονες της ελληνικής στρατηγικής με εκείνους της ευρωπαϊκής, αναγνωρίζεται η ύπαρξη εθνικού σχεδίου, ωστόσο δεν γίνεται να μην υπογραμμιστεί η έντονη εξάρτηση στις κρατικές πρωτοβουλίες μέσω των κρατικών ενισχύσεων. Όσο και αν υπάρχει προθυμία και πολιτική βούληση για επενδύσεις στην ενέργεια, δεν είναι εφικτό το κράτος να είναι ο αποκλειστικός χρηματοδότης τέτοιων πρωτοβουλιών. Η ενεργειακή μετάβαση και η μετάβαση στην πράσινη ενέργεια απαιτούν και ιδιωτική πρωτοβουλία. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρξουν στοχευμένες επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη προκειμένου να ξεπεραστούν τα όποια εμπόδια στη χρήση υδρογόνου, αλλά και με σκοπό την καλύτερη δυνατή αξιοποίησή του.
Λαμβάνοντας υπόψιν τις εκτιμήσεις πως ένα σημαντικό κομμάτι της κατανάλωσης ενέργειας στον τομέα των μεταφορών μπορεί να καλυφθεί από το υδρογόνο, αλλά και τη σημαντική θέση που διαθέτει η ναυτιλία στην ελληνική οικονομία, η Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει πρωταγωνίστρια στην αξιοποίηση των τεχνολογιών υδρογόνου. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη συνεισφορά του στην προσπάθεια απανθρακοποίησης της ναυτιλίας, τομέα που έχει συνεχή αύξηση στις εκπομπές ρύπων, τη στιγμή, μάλιστα, που οι εκπομπές από χερσαίες πηγές μειώνονται (Oceana Europe, 2022).
H επόμενη ημέρα – Αντί επιλόγου
Δύσκολα μπορεί κανείς να αμφισβητήσει το ρόλο του υδρογόνου ως καύσιμο του μέλλοντος. Το ομολογεί, εξάλλου, και η περίοπτη θέση που διαθέτει στις εθνικές στρατηγικές ενέργειας. Αποτελώντας μια φιλική προς το περιβάλλον επιλογή, σε σχέση με άλλα καύσιμα, μπορεί να αποτελέσει τεχνολογία που θα επιτρέψει την επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, όπως τον έλεγχο των εκπομπών θερμοκηπίου και των δυσμενών επιπτώσεών τους. Φυσικά, από τη στιγμή που η οικονομική δραστηριότητα ξεπερνάει τα γεωγραφικά όρια, είναι σημαντικό να υπάρξει διεθνή συνεργασία με πολιτικές που θα εμπεριέχουν την ευθύνη απέναντι στις μελλοντικές γενιές. Άλλωστε, και με οικονομικούς όρους είναι απαραίτητη η συνεργασία, καθώς οι χώρες που επιλέγουν μεμονωμένα τη μετάβαση επωμίζονται δυσανάλογο κόστος, κάνοντας τις επιχειρήσεις τους ευάλωτες στον ανταγωνισμό σε σχέση με αντίστοιχες επιχειρήσεις χωρών που δεν μεταβάλλουν το ενεργειακό μίγμα τους.
Τα οικονομικά οφέλη από τη χρήση πράσινου υδρογόνου είναι εξίσου σημαντικά, μιας και θα προσφέρει νέες θέσεις εργασίας, θα μειώσει τη ζήτηση ενέργειας από τις εισαγωγές, ενισχύοντας παράλληλα τις εξαγωγές. Θα μεταβάλλει, επίσης, το μίγμα παραγωγής ενέργειας και μέσω οικονομιών κλίμακας, θα κατορθώσει να μειώσει τα κόστη παραγωγής και μεταφοράς του, προσφέροντας σταθερότητα, καθώς δεν θα παρουσιάζει τις στιγμιαίες διακυμάνσεις των τιμών που παρατηρούμε στη βιομηχανία των καυσίμων πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Έτσι, μπορεί να σταθεροποιήσει την αξία παραγωγής και να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο που έχουν οι επιρρεπείς αξίες στους παραγωγούς, αλλά και στους καταναλωτές.
Επιπροσθέτως, αποτελεί μεγάλο στοίχημα και γεωπολιτικά, καθώς, σε υπερεθνικούς όρους, θα λειτουργήσει σαν τροχός για την αποδέσμευση από τους υδρογονάνθρακες των αυταρχικών ή ασταθών καθεστώτων, με συνέπεια την άσκηση πολιτικής αυτόβουλα και χωρίς το φόβο αρνητικών συνεπειών στις οικονομίες και στην κοινωνική συνοχή των Κρατών-Μελών.
Τέλος, σε εθνικό επίπεδο δίνεται μια μεγάλη ευκαιρία στην Ελλάδα να λειτουργήσει ως ενεργειακός κόμβος, ενισχύοντας την σταθερότητα στην περιοχή, αλλά και θωρακίζοντας την εθνική οικονομία συνολικά. Μια τέτοια γεωπολιτική εξέλιξη καθιστά τη χώρα πρωταγωνίστρια στις διαβουλεύσεις, ενισχύοντας το διαπραγματευτικό προφίλ της. Είναι σημαντικό, βέβαια, εκτός από τις εθνικές και τις υπερεθνικές στρατηγικές που παίζουν καίριο ρόλο και διαμορφώνουν το πλαίσιο δράσης, αυτές οι αλλαγές να γίνουν αποδεκτές και από τους ιδιώτες, καθώς θα αποτελέσουν μέρος αυτής της μετάβασης, και η επιτυχημένη υλοποίηση της θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό και από εκείνους.
ΠΗΓΗ: thesafiablog.com
Οικονομία
Τουρκία: Η υπόθεση των επενδυτικών κεφαλαίων αγγίζει τον λαλίστατο και προκλητικότατο κατά της Ελλάδας Τσελίκ – Πολιτικό δίλημμα για τον Ερντογάν
Καταγγελίες για δισεκατομμύρια λίρες, ερωτήματα για σχέσεις κυβερνητικών στελεχών και πληροφορίες για λίστες δικαιούχων εντείνουν την πίεση στο AKP.
Νέες πολιτικές διαστάσεις προσλαμβάνει στην Τουρκία η υπόθεση των επενδυτικών κεφαλαίων, καθώς τα ερωτήματα της αντιπολίτευσης φτάνουν πλέον στον Ομέρ Τσελίκ, εκπρόσωπο του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), αλλά και προκλητικότατο ρητορικά εναντίον της Ελλάδας. Στο επίκεντρο βρίσκονται καταγγελίες για μεγάλα κέρδη, αποσύρσεις χρημάτων πριν από την αποκάλυψη της κρίσης και πιθανές διασυνδέσεις προσώπων της υπόθεσης με τον κυβερνητικό μηχανισμό.
Ο Ζεϊνέλ Εμρέ, εκπρόσωπος του Νέου Κόμματος, ζητά εξηγήσεις για τη σχέση του Τσελίκ με τον πρώην γραφειοκράτη Οσμάν Αρικάν Νατζάρ, ο οποίος, σύμφωνα με δημοσίευμα της «Σοζτζού», φέρεται να αποκόμισε περίπου 20 δισ. τουρκικές λίρες από επενδυτικό κεφάλαιο και να αναχώρησε στο εξωτερικό.
Τα ερωτήματα προς τον Τσελίκ
Ο Εμρέ έθεσε δημόσια το ερώτημα εάν ο εκπρόσωπος του AKP έκανε πρόσφατα διακοπές με τον Νατζάρ στην Αλικαρνασσό και εάν επέστρεψαν μαζί στην Άγκυρα. Ζήτησε επίσης να διευκρινιστεί το εύρος της σχέσης τους και η θέση του Τσελίκ για τις επίμαχες συναλλαγές.
Παράλληλα, επισήμανε ότι ο επιχειρηματικός εταίρος του Νατζάρ, Αλί Γκιόλ, βρίσκεται υπό κράτηση στο πλαίσιο της έρευνας. Το ποσό των 20 δισ. λιρών που αποδίδεται στον Νατζάρ είναι περίπου εννεαπλάσιο των 2,2 δισ. λιρών που, σύμφωνα με τις προηγούμενες καταγγελίες, φέρονται να αποκόμισαν η πρώην υπουργός Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά και ο σύζυγός της.
Η αντιπολίτευση είχε ήδη θέσει ερωτήματα για την Καγιά και τον πρώην πρόεδρο του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς, Ιμπραήμ Ομέρ Γκιονούλ. Η αναφορά στον Τσελίκ διευρύνει την πολιτική αντιπαράθεση, μεταφέροντάς την ακόμη πιο κοντά στην κορυφή της κυβερνητικής εκπροσώπησης.
Η φερόμενη προειδοποίηση της πρώην υπουργού
Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Ντενίζ Ζεϊρέκ, η Καγιά φέρεται να έχει διαμηνύσει σε πρόσωπα του περιβάλλοντός της ότι, εάν κληθεί από εισαγγελέα, θα αποκαλύψει όσα γνωρίζει.
Η φράση που της αποδίδεται, «Αν καώ, θα τους πάρω όλους μαζί μου», ενισχύει τα ερωτήματα για το εύρος της υπόθεσης. Ο πολιτικός αναλυτής Μουράτ Γετκίν διερωτάται εάν η φερόμενη αυτή στάση λειτουργεί ως πίεση προς την ηγεσία του AKP.
Κατά την περιγραφή του Γετκίν, μέχρι τον χρόνο δημοσίευσης της ανάλυσής του δεν είχε υπάρξει εισαγγελική κλήση της πρώην υπουργού ούτε σχετική καταγγελία από το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς. Ο ίδιος αναφέρεται και στον βουλευτή του AKP Σερκάν Μπαϊράμ, ο οποίος επέκρινε την υπόθεση συνδέοντάς την με περικοπές δικαιωμάτων συνταξιούχων και ατόμων με αναπηρία, αλλά στη συνέχεια ανακάλεσε τη δήλωσή του.
Οι πληροφορίες για λίστες και η εσωκομματική πίεση
Στα πολιτικά παρασκήνια της Άγκυρας κυκλοφορούν, σύμφωνα με τον Γετκίν, πληροφορίες για καταλόγους προσώπων που φέρονται να επωφελήθηκαν από επενδυτικά κεφάλαια, κυρίως της εταιρείας Tera, πριν από τη δημοσιοποίηση σχετικών πληροφοριών.
Οι αναφορές κάνουν λόγο για χιλιάδες ονόματα, μια ξεχωριστή λίστα 50 προβεβλημένων προσώπων και 26 ονόματα με διασυνδέσεις στο AKP. Οι πληροφορίες αυτές παραμένουν ανεπιβεβαίωτες, όπως επισημαίνεται στην ίδια ανάλυση.
Ο Γετκίν διακρίνει τρεις στάσεις μέσα στο κυβερνών κόμμα. Μια ομάδα αποδίδει την κρίση σε υποτιθέμενη συνωμοσία της CIA και της Μοσάντ. Μια δεύτερη ζητά να διερευνηθούν οι καταγγελίες και να απομακρυνθούν όσοι αποδειχθεί ότι εμπλέκονται. Η τρίτη, την οποία περιγράφει ως πολυπληθέστερη, περιμένει την τελική τοποθέτηση του Ερντογάν.
Μέχρι πού θα φτάσει η έρευνα;
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε δηλώσει στις 29 Σεπτεμβρίου ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές πρέπει να καθαρίσουν από τέτοιες πρακτικές. Παράλληλα, ο αρθρογράφος της «Χουριέτ» Αμπντουλκαντίρ Σελβί του αποδίδει τη θέση ότι όσοι αποκόμισαν παράνομα κέρδη θα πρέπει να επιστρέψουν τα χρήματα.
Το πολιτικό ερώτημα είναι εάν η έρευνα θα εξετάσει ολόκληρο το δίκτυο των επίμαχων συναλλαγών ή θα περιοριστεί στα πρόσωπα που έχουν ήδη κατονομαστεί. Ο πρόεδρος του Καλού Κόμματος, Μουσαβάτ Ντερβίσογλου, έχει χαρακτηρίσει την υπόθεση «οργανωμένη ληστεία», μεταφέροντας την αντιπαράθεση στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Στο επίκεντρο της διερεύνησης παραμένει η πιθανή πρόσβαση σε μη δημόσιες πληροφορίες: ποιοι γνώριζαν, πότε γνώριζαν και εάν αξιοποίησαν αυτή τη γνώση για να αποκομίσουν κέρδη ή να αποσύρουν εγκαίρως τα χρήματά τους. Η απάντηση απαιτεί στοιχεία για τις συναλλαγές και τις διαδρομές των κεφαλαίων, ενώ η πολιτική πίεση προς το AKP συνεχίζει να αυξάνεται.
Οικονομία
Η Ινδία στρέφεται σε Κατάρ και Κόλπο για την ενεργειακή της μετάβαση – Στόχος κεφάλαια για διυλιστήρια και ασφάλεια εφοδιασμού
Το Νέο Δελχί αναζητά συμμετοχή κρατικών επενδυτικών ταμείων του Κόλπου σε ενεργειακές υποδομές – Στο επίκεντρο το Κατάρ, η Saudi Arabia και τα ΗΑΕ
Η Ινδία επιταχύνει την προσπάθειά της να προσελκύσει κεφάλαια από το Κατάρ και άλλες χώρες του Κόλπου για τη χρηματοδότηση της μεγάλης αναβάθμισης του ενεργειακού της τομέα, με βασικό στόχο την επέκταση της διυλιστικής ικανότητας και τη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζει η Gulf Times, οι ινδικές αρχές επιδιώκουν μεγαλύτερη συμμετοχή κρατικών επενδυτικών ταμείων της Μέσης Ανατολής σε έργα του downstream τομέα, δηλαδή σε διύλιση, επεξεργασία και υποδομές που βρίσκονται στο τελικό στάδιο της ενεργειακής αλυσίδας.
Η κίνηση εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Νέου Δελχί να αυξήσει τη συνολική εθνική διυλιστική ικανότητα από περίπου 5,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε περισσότερα από 6,2 εκατομμύρια βαρέλια, προκειμένου να καλυφθεί η αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση καυσίμων.
Ενδιαφέρον από Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ
Ο Ινδός υπουργός Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου Hardeep Singh Puri είχε δηλώσει ήδη τον προηγούμενο μήνα ότι μεγάλοι ενεργειακοί παραγωγοί της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν εκφράσει ισχυρό ενδιαφέρον για επενδύσεις στον ινδικό τομέα διύλισης.
Η σημασία αυτών των κεφαλαίων είναι διπλή.
Από τη μία πλευρά, η Ινδία αποκτά πρόσβαση σε μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για έργα πολύ μεγάλης κλίμακας.
Από την άλλη, οι χώρες του Κόλπου αποκτούν άμεση συμμετοχή σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές ενέργειας στον κόσμο.
Το Κατάρ μπαίνει βαθύτερα στην εξίσωση
Παράλληλα με τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, το Νέο Δελχί διευρύνει την οικονομική και ενεργειακή προσέγγισή του με το Κατάρ.
Τον Απρίλιο του 2026, κατά τη διάρκεια διήμερης επίσκεψής του στη Ντόχα, ο Hardeep Singh Puri συναντήθηκε με τον υπουργό Επικρατείας για Ενεργειακές Υποθέσεις και διευθύνοντα σύμβουλο της QatarEnergy, Saad Sherida al-Kaabi.
Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στις στρατηγικές ενεργειακές σχέσεις, στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στην ασφάλεια των θαλάσσιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σταθερότητα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και στη διατήρηση της απρόσκοπτης θαλάσσιας εμπορικής δραστηριότητας σε περιόδους περιφερειακών κρίσεων.
Από τις αγορές LNG στις κοινές επενδύσεις
Η σχέση Ινδίας–Κατάρ στηριζόταν παραδοσιακά στις μακροχρόνιες συμφωνίες για προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Αυτή η σχέση, όμως, φαίνεται ότι διευρύνεται.
Ο διμερής διάλογος μετατοπίζεται σταδιακά από μια απλή σχέση αγοραστή–προμηθευτή προς ένα μοντέλο αμοιβαίας συμμετοχής σε ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συμφωνία της Petronet LNG με την QatarEnergy για προμήθεια 7,5 εκατομμυρίων τόνων LNG ετησίως, στο πλαίσιο μακροχρόνιας συνεργασίας που παραμένει βασικός πυλώνας των ενεργειακών σχέσεων των δύο χωρών.
Το Νέο Δελχί επιδιώκει πλέον το επόμενο βήμα: όχι μόνο να αγοράζει καταριανό αέριο, αλλά να προσελκύσει καταριανά κεφάλαια σε ινδικά διυλιστήρια, δίκτυα και ενεργειακές υποδομές.
Ο ρόλος της Qatar Investment Authority
Η παρουσία του Κατάρ στην ινδική ενεργειακή αγορά δεν ξεκινά τώρα.
Η Qatar Investment Authority (QIA) έχει ήδη πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις σε ινδικές εταιρείες ενέργειας και κοινής ωφέλειας.
Τον Φεβρουάριο του 2020 απέκτησε ποσοστό 25,1% στην Adani Electricity Mumbai Limited έναντι περίπου 450 εκατ. δολαρίων.
Τον Αύγουστο του 2023 προχώρησε σε νέα επένδυση, αποκτώντας 2,68% της Adani Green Energy Limited έναντι περίπου 500 εκατ. δολαρίων.
Οι κινήσεις αυτές δείχνουν ότι το καταριανό κρατικό επενδυτικό ταμείο έχει ήδη αποκτήσει επιχειρησιακή παρουσία σε κρίσιμα τμήματα της ινδικής ενεργειακής αγοράς.
Τον Απρίλιο του 2026, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Κατάρ και πρόεδρος της QIA, Sheikh Bandar bin Mohammed bin Saoud al-Thani, είχε συνάντηση με τον εκτελεστικό διευθυντή της Adani Green Energy, Sagar Adani, με αντικείμενο τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές και τις επενδυτικές προοπτικές.
Θεσμική θωράκιση των επενδύσεων
Ινδία και Κατάρ έχουν ήδη δημιουργήσει μηχανισμούς που διευκολύνουν πιο οργανωμένες επενδυτικές ροές.
Η Joint Task Force on Investment έχει συσταθεί για να εξετάζει επενδυτικές ευκαιρίες σε υποδομές, τεχνολογία και ενέργεια.
Η πρώτη συνεδρίαση της κοινής ομάδας πραγματοποιήθηκε στο Νέο Δελχί τον Ιούνιο του 2024.
Παράλληλα, οι δύο χώρες διαθέτουν εδώ και χρόνια φορολογικό πλαίσιο μέσω της συμφωνίας αποφυγής διπλής φορολογίας, στοιχείο που μειώνει τα εμπόδια για διασυνοριακές επενδύσεις.
Εμπόριο άνω των 13 δισ. δολαρίων
Η οικονομική σχέση είναι ήδη σημαντική.
Το διμερές εμπόριο είχε φτάσει περίπου τα 13,46 δισ. δολάρια το 2023, με την Ινδία να αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Κατάρ.
Οι καταριανές εξαγωγές προς την Ινδία περιλαμβάνουν κυρίως LNG, LPG, χημικά, πετροχημικά, πλαστικά και αλουμίνιο.
Αντίστοιχα, η Ινδία εξάγει προς το Κατάρ δημητριακά, προϊόντα χαλκού, σίδηρο και χάλυβα, λαχανικά, μπαχαρικά, ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, δομικά υλικά και κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα.
Γιατί η Ινδία χρειάζεται τον Κόλπο
Το πραγματικό βάθος της στρατηγικής φαίνεται από τις προβλέψεις για τη μελλοντική ενεργειακή ζήτηση της Ινδίας.
Η χώρα αναμένεται να ευθύνεται για περίπου το 25% της αύξησης της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες.
Αυτό σημαίνει ότι το Νέο Δελχί δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε παραδοσιακές εμπορικές σχέσεις εισαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Χρειάζεται κεφάλαια, υποδομές, πρόσβαση σε παραγωγούς και μακροχρόνιες στρατηγικές συμμαχίες.
Οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά: τεράστια επενδυτικά αποθέματα, ενεργειακή ισχύ και μακρά εμπειρία στην πετρελαϊκή και αεριοπαραγωγική αλυσίδα.
Μια νέα ενεργειακή γεωοικονομία
Η κίνηση της Ινδίας δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν σημαίνει απαραίτητα απομάκρυνση από τα συμβατικά καύσιμα.
Αντιθέτως, για μια οικονομία του μεγέθους και της ταχύτητας ανάπτυξης της Ινδίας, η μετάβαση απαιτεί ταυτόχρονα περισσότερη διύλιση, περισσότερες υποδομές, σταθερές προμήθειες LNG και μεγαλύτερη διαφοροποίηση των επενδυτικών πηγών.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Κατάρ και ο ευρύτερος Κόλπος μετατρέπονται όχι μόνο σε προμηθευτές ενέργειας, αλλά και σε μετόχους της ίδιας της ενεργειακής ανάπτυξης της Ινδίας.
Και αυτό δημιουργεί μια βαθύτερη στρατηγική αλληλεξάρτηση ανάμεσα στο Νέο Δελχί και τις μοναρχίες του Κόλπου, με επιπτώσεις που ξεπερνούν την ενέργεια και αγγίζουν πλέον την οικονομία, τη ναυσιπλοΐα και τη γεωπολιτική της ευρύτερης περιοχής.
Οικονομία
Ινδικός κολοσσός επενδύει 18 δισ. δολάρια στις ΗΠΑ – Ο Τραμπ ανακοίνωσε το μεγαλύτερο χαλυβουργείο στην αμερικανική ιστορία
Μία από τις μεγαλύτερες ινδικές βιομηχανικές επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, παρουσιάζοντας σχέδιο του ομίλου Essar για επενδύσεις συνολικού ύψους 18 δισ. δολαρίων, με επίκεντρο την κατασκευή γιγαντιαίου χαλυβουργείου στην Αϊόβα.
Το νέο εργοστάσιο, προϋπολογισμού περίπου 15 δισ. δολαρίων, θα αναπτυχθεί από την Mesabi Metallics, αμερικανική θυγατρική του ινδικού ομίλου Essar, και σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο φιλοδοξεί να αποτελέσει το μεγαλύτερο συγκρότημα παραγωγής χάλυβα στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η ανακοίνωση έγινε στον Λευκό Οίκο, παρουσία στελεχών της οικογένειας Ruia, που ελέγχει τον όμιλο Essar.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε το έργο «το μεγαλύτερο εργοστάσιο χάλυβα στην αμερικανική ιστορία», υποστηρίζοντας ότι θα αποτελέσει ακόμη ένα δείγμα επιστροφής της βαριάς βιομηχανίας στις ΗΠΑ.
Παραγωγή έως 10 εκατ. τόνους χάλυβα τον χρόνο
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η παραγωγή αναμένεται να ξεκινήσει το 2030.
Το συγκρότημα προβλέπεται αρχικά να παράγει περίπου 7,5 εκατομμύρια τόνους χάλυβα ετησίως, με τελικό στόχο δυναμικότητας που θα φθάνει τα 10 εκατομμύρια τόνους τον χρόνο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το σχέδιο βασίζεται στη δημιουργία μιας σχεδόν πλήρως καθετοποιημένης αμερικανικής αλυσίδας παραγωγής.
Το σιδηρομετάλλευμα θα προέρχεται από τις εγκαταστάσεις της Mesabi Metallics στη Μινεσότα και θα μεταφέρεται στην Αϊόβα για την παραγωγή χάλυβα, ενισχύοντας τη σύνδεση εξόρυξης, επεξεργασίας και τελικής βιομηχανικής παραγωγής εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Mesabi έχει ήδη επενδύσει περισσότερα από 2,5 δισ. δολάρια στις δραστηριότητές της στη Μινεσότα.
Χιλιάδες θέσεις εργασίας
Το έργο αναμένεται να δημιουργήσει τουλάχιστον 1.750 μόνιμες θέσεις εργασίας, ενώ κατά τη διάρκεια της κατασκευής υπολογίζεται ότι θα υποστηριχθούν έως και 6.000 θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν κατά την ανακοίνωση, η συνολική οικονομική επίδραση του έργου μπορεί να φτάσει περίπου τα 95 δισ. δολάρια κατά την πρώτη δεκαετία λειτουργίας του.
Τραμπ: Οι δασμοί φέρνουν τα εργοστάσια πίσω στις ΗΠΑ
Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε άμεσα την επένδυση με την εμπορική πολιτική της κυβέρνησής του και ειδικότερα με τους υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές χάλυβα.
Η κυβέρνηση Τραμπ παρουσιάζει τις επενδύσεις αυτές ως απόδειξη ότι οι εμπορικοί φραγμοί ωθούν ξένες εταιρείες να μεταφέρουν παραγωγική δραστηριότητα στο αμερικανικό έδαφος.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η αμερικανική χαλυβουργία «επιστρέφει δυναμικά», αποδίδοντας σημαντικό μέρος αυτής της εξέλιξης στην πολιτική προστασίας της εγχώριας παραγωγής.
Η ανακοίνωση πραγματοποιείται παράλληλα με ευρύτερες αμερικανικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας υπερπαραγωγής χάλυβα, με την Ουάσιγκτον να πιέζει και άλλες χώρες να υιοθετήσουν αυστηρότερα εμπορικά μέτρα απέναντι σε παραγωγούς με μεγάλη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.
Κρίσιμος ο χάλυβας για άμυνα και βιομηχανία
Η επένδυση έχει ευρύτερη στρατηγική σημασία, καθώς ο χάλυβας αποτελεί βασικό υλικό για μια σειρά κρίσιμων τομέων της αμερικανικής οικονομίας και εθνικής ασφάλειας.
Η παραγωγή του νέου εργοστασίου προορίζεται μεταξύ άλλων να καλύψει ανάγκες:
- της αμυντικής βιομηχανίας,
- της ναυπηγικής,
- της αυτοκινητοβιομηχανίας,
- του ενεργειακού τομέα,
- των κατασκευών και μεγάλων υποδομών,
- καθώς και της βιομηχανίας μηχανημάτων και οικιακού εξοπλισμού.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Mesabi Metallics, Joe Broking, χαρακτήρισε το σχέδιο σημαντικό βήμα για τον αμερικανικής παραγωγής χάλυβα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη εγχώριας τροφοδοσίας στρατηγικών βιομηχανιών.
Η Essar και η διεθνής επέκταση
Ο όμιλος Essar ιδρύθηκε στην Ινδία το 1969 από τους αδελφούς Shashi και Ravi Ruia και εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικούς βιομηχανικούς ομίλους της χώρας, με δραστηριότητες στους τομείς της ενέργειας, των μετάλλων, των εξορύξεων, της τεχνολογίας και των υποδομών.
Ο όμιλος έχει αναπτύξει μεγάλα βιομηχανικά περιουσιακά στοιχεία στην Ινδία, ενώ έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις και εκτός χώρας.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Mesabi Metallics έχει παρουσία στη Μινεσότα από το 2007 και ελέγχει σημαντικά αποθέματα σιδηρομεταλλεύματος.
Το σχέδιο των 18 δισ. δολαρίων σηματοδοτεί πλέον μία σαφή αναβάθμιση της παρουσίας του ινδικού ομίλου στις ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα εντάσσεται και στη γενικότερη αμερικανική προσπάθεια επαναφοράς κρίσιμων παραγωγικών αλυσίδων στο εσωτερικό της χώρας.
Και πολιτική διάσταση ενόψει ενδιάμεσων εκλογών
Η επιλογή της Αϊόβα έχει και πολιτική βαρύτητα, καθώς η ανακοίνωση έρχεται λίγες εβδομάδες πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Στην παρουσίαση συμμετείχαν στελέχη των Ρεπουμπλικανών από την Αϊόβα, ενώ ο Τραμπ δήλωσε ότι σχεδιάζει να πραγματοποιήσει προεκλογική συγκέντρωση στην Πολιτεία.
Το Reuters σημειώνει ότι η κυβέρνηση προβάλλει το έργο ως σημαντική επιτυχία της βιομηχανικής της πολιτικής, σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία και η εγχώρια παραγωγή βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Το μέγεθος πάντως της σχεδιαζόμενης επένδυσης υπερβαίνει την άμεση πολιτική συγκυρία: εφόσον το έργο υλοποιηθεί στον προβλεπόμενο χρόνο και στην ανακοινωθείσα κλίμακα, η Essar και η Mesabi Metallics θα αποκτήσουν κομβικό ρόλο στην αμερικανική εφοδιαστική αλυσίδα χάλυβα, από την εξόρυξη του μεταλλεύματος μέχρι την τελική παραγωγή.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας