Αναλύσεις
Η λεγόμενη «μεταναστευτική πολιτική» και οι αφρικανικές χώρες
- Όλοι και παντού μιλούν για «μεταναστευτική πολιτική» και για «μετανάστευση» στις μέρες μας, αναφερόμενοι σε πιθανές ή δυνατές ή αδύνατες διαδικασίες αντιμετώπισης των ατελείωτων ροών ανθρώπων από την Αφρική, ως επί το πλείστον, αλλά και από την Ασία, όχι λιγότερο πολυπληθείς, και επομένως στην πραγματικότητα μιας κολοσσιαίας μετακίνησης ανθρώπινου όγκου που υπερβαίνει μεγάλες αποστάσεις και υπομένει τεράστιες αντιξοότητες και κινδύνους με υπερβολικά προσωπικά χρηματικά κόστη που πλουτίζουν παράνομα μια ανεξάντλητη σειρά παράνομων οργανωτών ενεργών όχι μόνο ειδικά στις χώρες καταγωγής και εκκίνησης του «ανθρώπινου» ποταμιού, αλλά συχνά και μέσα στις χώρες άφιξης του!
Μιλούν λοιπόν για «μεταναστευτική πολιτική», όχι βέβαια των χωρών απ’ όπου ξεκινούν τα αθρόα λεγόμενα «ταξίδια της ελπίδας» και των οποίων οι έγνοιες για το μέλλον τους θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερες (θα ήταν υπερβολική αισιοδοξία να υπέθετε κανείς ότι αυτές οι χώρες διαθέτουν κάποια δυνατότητα ελέγχου και νομικής διαχείρισης αυτών των δρομολογίων!),
αλλά των χωρών στόχος και προορισμός αυτών των «ταξιδιών», που είναι και οι χώρες πάνω στις οποίες όλες αυτές οι μάζες αφρικανών και ασιατών πιέζουν αφόρητα, και υπό μορφή οικονομικού βάρους, αλλά και υπό το πρίσμα μιας ανεξέλεγκτης δημογραφικής, κοινωνικής και θρησκευτικής εισβολής οι συνέπειες της οποίας στους ιστούς των λαών που τις δέχονται είναι απρόβλεπτες, ακόμη και ανεξερεύνητες, ωστόσο, με μια ελάχιστη λογική, εντονότατα διηθητικές και ανατρεπτικές.
Βεβαίως η κατ’ ευφημισμό «μεταναστευτική» πολιτική και ταυτόχρονη «κρίση» είναι τελείως μια παραπλανητική και λανθασμένη έννοια και έκφραση, σαν να πρόκειται για κάτι το φυσικό/φυσιολογικό και νόμιμο, ενώ η μεγάλη αλήθεια είναι πως πρόκειται για κάτι το τελείως αφύσικο και παράνομο, εκτός πάσης πραγματικότητας.
Είναι ευνόητο επίσης ότι καμία σχέση δεν υπάρχει και καμία αναλογία δεν υφίσταται με την «μεταναστευτική» πολιτική που ίσχυε στα τέλη του 19ου αρχές του 20ού αιώνα όταν εκατοντάδες χιλιάδες, ειδικά Ιταλοί και Έλληνες στη πλειοψηφία πλήρωναν κανονικό εισιτήριο για να πάνε με πλοία, αεροπλάνα και τρένα της γραμμής (όχι παράνομα και στα κλεφτά!) στις ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο, κλπ.
Η βασικότατη ειδοποιός διαφορά βρίσκεται κατ’ αρχήν και πριν απ’ όλα στηνίδια την λεκτική εκφορά: ουδόλως πρόκειται για «μετανάστευση», αλλά οπωσδήποτε για καραμπινάτη, παράνομη «λαθρομετανάστευση», κάτι πολύ, μα πάρα πολύ διαφορετικό και με εξοντωτικά διαφορετικές προοπτικές, σκοπούς και συνέπειες, όπως όλοι μπορούν να καταλάβουν και να πιστοποιήσουν επί τόπου.
Χρόνια τώρα αυτή η πιεστική ορμή πληθυσμιακής εισβολής στη κεντρική Μεσόγειο και με αποκλειστικό προορισμό την Ιταλία, προέρχεται από 99% αφρικανικές χώρες, υποσαχάριες ή μη, από όλα τα μήκη και πλάτη της Αφρικής, ενώ εκείνη προς την Ελλάδα αποτελείται από πληθυσμούς ως επί το πλείστον ασιατικής καταγωγής.
Φτάσαμε όμως επίσης στο κρίσιμο σημείο ώστε και ασιατικοί πληθυσμοί (από Πακιστάν, Μπαγκλαντές) να παρακάμπτουν την Ελλάδα και να κατευθύνονται κι’ αυτοί απ’ ευθείας στην Ιταλία. Παράδειγμα το πρόσφατο τραγικό συμβάν μπροστά στον Πόρο. Σε πολλές όμως άλλες ανάλογες περιπτώσεις οι λαθραίοι κατόρθωσαν και «ξεμπάρκαραν» στις ακτές της Απουλίας. και της Καλαβρίας.
Θα πρέπει εδώ να προσθέσουμε και κάτι το αφάνταστα σημαντικό στο οποίο πολύ λίγοι ως τώρα έδωσαν την κατάλληλη σημασία, ενώ είναι ίσως το πιο επικίνδυνο στοιχείο που πρέπει να λάβουμε υπόψη, και δηλαδή: τουλάχιστον το 95% των δεκάδων χιλιάδων λαθρομεταναστών που μπαίνουν σε Ιταλία και Ελλάδα είναι μουσουλμανικής, και ιδιαιτέρως σκληροπυρηνικής ισλαμικής κουλτούρας και θρησκείας, με ό, τι αυτό συνεπάγεται στο πλέγμα των αναγκαστικών επαφών με το εγχώριο χριστιανικό τοπικά εκτεταμένο κοινωνικό σώμα!
Ένα στοιχείο, κι αυτό, που κομβικά έντονα διαφοροποιεί την σημερινή μεταναστευτική κατάσταση και πολιτική σε σχέση με εκείνη των περασμένων χρόνων και αιώνων.
- Έτσι είναι και σχεδόν ανεξάντλητη η εθνοτική «ποικιλία» των «αφικόμενων» λαθρομεταναστών: από Ακτή Ελεφαντοστού, Νίγηρα, Σομαλία, Μπουρκίνα Φάσο, Νιγηρία, Γκαμπόν, Μαυριτανία, Τόγκο, χώρες που ανεξαρτητοποιήθηκαν το 1960, και από άλλες όπως Τυνησία, Γκάνα, Λιβύη, Γκάμπια, Σιέρα Λεόνε, Γουϊνέα, Ουγκάντα, Σουδάν, Αγκόλα, Ζάμπια, κλπ., χώρες με διαφορετικές ημερομηνίας ανεξαρτητοποίησης.
Αλλά δεν θα έχουμε μια πλήρη εικόνα για το «ποιον» αυτών των ανθρώπων τόσο διαφορετικών από εμάς εάν δεν θυμηθούμε και καταγράψουμε την πιο πρόσφατη ιστορία των χωρών τους από το 1960 και μετά, και για μερικές απ’ αυτές λίγο-πολύ πρωτύτερα.
Δύο είναι λοιπόν οι ομάδες αφρικανικών χωρών που απέσπασαν την ανεξαρτησία τους μετά από τα χρόνια αποικιοκρατίας: η μια ομάδα την απέκτησε μέσα στο 1960 (εξ ου και αυτό το έτος ονομάστηκε «Έτος της Αφρικής»), από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο: 17 χώρες που «απελευθερώθηκαν» απ’ το ζυγό των αποικιοκρατών, κυρίως Άγγλων και Γάλλων: το Καμερούν, η Σενεγάλη, το Τόγκο, η Μαδαγασκάρη, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Σομαλία, το Μπενίν, ο Νίγηρας, η Μπουρκίνα Φάσο, η Ακτή Ελεφαντοστού, το Τσάντ, η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η Δημοκρατία του Κονγκό, το Γκαμπόν, το Μαλί, η Νιγηρία και η Μαυριτανία.
Η άλλη ομάδα απαρτίζεται από άλλες 36 χώρες που ανακηρύχθηκαν ανεξάρτητες μέσα σε μια περίοδο από το 1951 έως το 1993, με δύο χώρες πρώιμης ανεξαρτησίας: η Λιβερία το 1847 και η Νότια Αφρική το 1910. Μέσα σε αυτό το δεύτερο γκρουπ βρίσκονται και οι τρεις του Μαγκρέμπ (Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία), η Λιβύη, η Γκάνα, η Γκάμπια, το Μπουρούντι, η Ερυθραία, η Αιθιοπία, η Κένυα, η Ουγκάντα, η Ρουάντα, το Σουδάν, η Τανζανία, η Αγκόλα, η Μποτσουάνα, το Λεσότο, το Μαλάουι, η Μοζαμβίκη, η Ζάμπια, το Ζιμπάμπουε, οι Σεϊχέλλες, κλπ.
- Η διαδικασία ανεξαρτητοποίησης είχε αρχίσει κιόλας 15 χρόνια πριν από τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, αλλά αμέσως μετά απ’ αυτόν εμφανίστηκαν δυναμικά οι πρώτες πολιτικές οργανώσεις διεκδίκησης της ανεξαρτησίας με βάση τις σχετικές υποσχέσεις των αποικιοκρατών με αντάλλαγμα την υποστήριξή τους στο πόλεμο που διεξήγαγαν.
Βέβαια οι Αφρικανοί είχαν μπροστά τους και τα μεγάλα παραδείγματα της αποαποικιοποίησης πολλών χωρών ειδικά στην Ασία (Λίβανος, Συρία, Φιλιππίνες, Καμπότζη, Λάος, Ινδία, Πακιστάν, Ινδονησία, Βιετνάμ), αλλά και Αίγυπτο.
Στα χρόνια που ακολούθησαν τις ανεξαρτητοποιήσεις φούντωσαν και πολλές εσωτερικές συγκρούσεις και εμφύλιες διαμάχες. Μη ξεχνάμε πως οι πληθυσμοί σχεδόν όλων των αφρικανικών χωρών αντιπροσωπεύονται από έναν ατελείωτο αριθμό φυλών συχνά εχθρών μεταξύ τους, και γλωσσών/διαλέκτων.
Πάντως, ουσιαστικά σχεδόν όλες οι «δημοκρατίες» που «γεννήθηκαν» με την αποαποικιοκρατία υπήρξαν εύθραυστες και πολλαπλώς ευάλωτες, τόσο που οι περισσότερες κατέληξαν να κυβερνώνται από αυστηρώς μόνο-κομματικές και στρατιωτικές κυβερνήσεις μετά από αιματηρές αντιθέσεις κι συρράξεις. Στην ουσια: δικτατορίες.
Το πλουραλιστικό σύστημα των αρχικών «δημοκρατιών» δεν κράτησε παρά ένα φεγγάρι. Η εξουσία των νικητών κατάργησε πολύ γρήγορα κάθε αντιπολιτευτικό κόμμα. Μια «ιστορία» που διήρκησε περίπου 30 χρόνια, όταν την δεκαετία του ’90, μετά από συνεχείς διεθνείς πιέσεις για θεσμικές αλλαγές ώστε και ο ξένος παράγοντας να μπορέσει να εισχωρήσει με οικονομικές και πολιτικές προοπτικές , οι αφρικανικές χώρες άρχισαν να υιοθετούν εκλογικές αναμετρήσεις πολυκομματικές και έτσι σε πολλές απ’ αυτές οι μη εκλεγμένοι «πρόεδροι» αντικαταστάθηκαν από εκλεγμένους «εκλογικούς» ηγέτες.
Να μη νομίσει όμως κανείς πως και αυτού του είδους «δημοκρατία» απηχούσε τον «δημοκρατικό τρόπο» των δυτικών ευρωπαϊκών χωρών. Ως επί το πλείστον στην Αφρική ισχύει ένα είδος «αυτοκρατικών» εξουσιών, ναι μεν μετά από όσο μπορεί να θεωρηθούν «κανονικές» εκλογές, αλλά βασικά, στη συνέχεια, εξελισσόμενων σε μονοκρατικές δικτατορικές κυριαρχίες συνεπικουρούμενες από δικαστικά συστήματα δεόντως πολιτικοποιημένα και «προσηλωμένα» στις κρατικές εξουσίες, με σκοπό αθρόες «συνήθεις» παραβιάσεις όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και όχι μόνο.
Απ’ ό, τι φαίνεται, η εμπειρία μας διδάσκει πως στην αφρικανική ήπειρο η δημοκρατία είναι ένα «φρούτο» παντελώς άγνωστο και όταν υπάρχει, τελείως σάπιο, στο παρελθόν, στο παρόν και μάλλον και στο μέλλον.
- Όσο για τον τομέα της οικονομίας, δεν μπορούμε να πούμε πως οι εξελίξεις από τα έτη ’90 και μετά υπήρξαν πραγματικά καρποφόρες και ευνοϊκές. Προσπάθειες βελτίωσης υπήρξαν, αναμφισβήτητα, με την βοήθεια ξένων επεμβάσεων (με το πολύ αζημίωτο, βέβαια!), αλλά οι περισσότερες έμειναν στη φάση της προσπάθειας.
Έτσι μας λένε πως από το 2004 και μετά το ακαθάριστο εγχώριο εισόδημα αυξήθηκε κατά 250% και μεταξύ 2000 και 2018 οι υποσαχάριες οικονομίες είχαν μια μέση ανάπτυξη του 5%, καρπός – μας λένε – δήθεν της «ενσωμάτωσης των αφρικανικών προτεραιοτήτων στους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης», της «ώθησης να συμπεριλαμβάνει χρηματοδοτήσεις για το κλίμα» και «του μεγαλύτερο συντονισμού μεταξύ των αφρικανικών μη μονίμων μελών στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ», αλλά προπαντός «των οικονομικών βελτιώσεων [που επιτεύθηκαν] και της μεγαλύτερης περιφερειακής ενσωμάτωσης».
Ειλικρινά, δεν νομίζουμε πως υπάρχει κάποιος που δεν αντιλαμβάνεται πως «από λόγια πάμε καλά» και πως πίσω απ’ αυτά τα ωραία και ηχηρά περίπλοκα λόγια, που πραγματικά δεν καταλαβαίνουμε τι θέλουν να πουν, δεν υπάρχει τίποτα το ουσιαστικά και πρακτικά μετρήσιμο.
Αυτό βέβαια δεν εμπόδισε ποτέ ετούτες τις αφρικανικές «δημοκρατίες» να ιδρύσουν τον μεγαλύτερο παγκοσμίως «θεωρητικό» χώρο ελεύθερου εμπορίου ηπειρωτικών ανταλλαγών (άλλα ωραία ηχηρά λόγια!), το African Continental Free Trade Area, AFCTA, που περιλαμβάνει 54 χώρες με έναν πληθυσμό 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων –
ένας χώρος που υποτίθεται θα διαθέτει την ικανότητα να πυροδοτήσει μια σημαντική ανάπτυξη στον βιομηχανικό τομέα με μια πληθώρα επενδύσεων από ξένες χώρες έχοντας υπόψη τον τεράστιο πλούτο, πάνω και κάτω από το έδαφος, που διαθέτει όλη η Αφρική και ειδικά η υποσαχάρια ως προς την προμήθεια πρώτων υλών.
- Για ένα τέτοιο επίτευγμα, η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό είναι ασφαλώς η λέξη «νέο-εποικισμός», και ίσως κάτι ανάλογο ήδη να συμβαίνει σε αρκετές αφρικανικές χώρες με τους ισχυρούς ξένους «επενδυτές» (Κίνα, ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία, Ρωσία, Αγγλία, κλπ.), όπου τα κέρδη τους είναι μεγάλα, αλλά οι «ευνοϊκές» επιπτώσεις των «επενδύσεων» τους στους λαούς είναι απολύτως μηδαμινές και οι μόνοι ντόπιοι που «πάλι» ωφελούνται είναι οι «συνήθεις ύποπτες» κυβερνητικές νομενκλατούρες.
Δεν εξηγείται αλλιώς το γιατί από το 2018 και μετά (αλλά και από αρκετά πριν πιο αραιά) όλο και περισσότεροι αφρικανοί – βέβαια με την «παρότρυνση» των επιτηδείων διακινητών που θησαυρίζουν – «το σκάνε» από τις «εξελιγμένες» χώρες τους και πλημμυρίζουν κυριολεκτικά την Ευρώπη, ειδικά την Ιταλία, ενώ η Μάλτα δεν δέχεται κανέναν και η Ισπανία τους απωθεί δέρνοντας και σκοτώνοντας στους φράχτες που έστησε παντού(!!) με τους δικαστές της να επιβεβαιώνουν αυτή την πολιτική για την οποία κανείς δεν ενίσταται στα κοινοτικά και «ΟΗΕικά» δωμάτια εξουσίας όπως κάνουν όμως με την Ιταλία αν τολμήσει να μην τους δεχθεί κατά εκατοντάδες!
Και δε μπορεί κανείς να μη σημειώσει ότι οι αφρικανικές χώρες με την ανεξαρτητοποίησή τους από τις αποικιακές δυνάμεις αντί να λύσουν μια για πάντα τα οικονομικά προβλήματά τους εκμεταλλευόμενες, με δικές τους τεχνικές και οργανωτικές διαδικασίες (τα πανεπιστήμια τους δεν διδάσκουν τίποτα σχετικά;!), τα εξαιρετικά πλούτη που διαθέτουν, κατάφεραν να κάνουν ακόμη περισσότερο εντονότερη την οικονομική τους υποτέλεια από τις ξένες οικονομίες, κάτι που έχει τραγικές συνέπειες για όλους αυτούς τους λαούς.
Το φαινόμενο φαίνεται παράλογο, αλλά είναι αληθινό. Διότι καμία αφρικανική χώρα δεν μερίμνησε ποτέ οικειοποιούμενη, με τα κέρδη από τα πλούτη της, ικανές τεχνολογικές γνώσεις και πρακτικές ικανότητες από τις προηγμένες ευρωπαϊκές, αμερικανικές και ασιατικές χώρες, να συγκροτήσει μια δική της ελίτ τεχνολογίας και προόδου στους κυριότερους τομείς της βιομηχανικής και αγροτικής ανάπτυξης ώστε να δημιουργήσει καταστάσεις ανθρώπινης και κοινωνικής ζωής εφάμιλλες με εκείνες των ξένων χωρών.
Και φαίνεται πως ούτε τα αφρικανικά πανεπιστήμια, που ωστόσο «βγάζουν» πολλούς πτυχιούχους, είναι ικανά να προάγουν μια τέτοια ελίτ στις χώρες τους.
Βεβαίως πρέπει να ειπωθεί πως διαχρονικό «χούι» των αφρικανών κυβερνώντων υπήρξε και είναι ο προσωπικός πλουτισμός και η παντελής αδιαφορία να δημιουργήσουν μια χώρα ευτυχών πολιτών με καλές βιομηχανίες και ζωντανή γεωργία, λ.χ., που παράγουν ευημερία.
- Με ετούτη λοιπόν την εικόνα των «ανεξάρτητων αφρικανικών δημοκρατιών» που το μόνο που παράγουν είναι ατελείωτες στρατιές λαθρομεταναστών, ας επιστρέψουμε στην κατ’ ευφημισμό ευρωπαϊκή «μεταναστευτική πολιτική» και στο πώς αυτή εννοεί να αντιμετωπίσει όχι μόνο τους λαθραίους – όλοι χωρίς εξαιρέσεις είναι λαθραίοι! – τους οποίους οι διακινητές στέλνουν για να μπουν στις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά προπαντός, «στη πηγή», στις αιτίες που προκαλούν την «έξοδο» των διακινούμενων αυθαίρετα λαθραίων, δηλαδή στις ίδιες τις χώρες οργάνωσης ή εκκίνησης των ταξιδιών προς το δήθεν ελντοράντο.
Λένε πως θα πρέπει να «κατανοήσουμε» ότι η μετανάστευση, ή μάλλον σωστότερα η λαθρομετανάστευση, είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων όπως οι ένοπλες συγκρούσεις, οι φυσικές καταστροφές, ο πολιτικός αποκλεισμός, η φτώχεια, η ανεργία, η έλλειψη οικονομικών ευκαιριών, η προβληματική παιδεία. οι υποβαθμισμένες υπηρεσίες, η εκτεταμένη εγκληματικότητα, οι φυλετικές διαμάχεες, και βάλε και βάλε!
Ειλικρινά πρέπει να πούμε πως οι περισσότερες απ’ αυτές τις «αιτίες» θα μπορούσαν να εκλείψουν ή να ελαχιστοποιηθούν εάν οι τοπικοί κυβερνώντες δρούσαν κατάλληλα διαθέτοντας κεφάλαια και ανθρώπινο προσωπικό με οργανωμένες διαδικασίες, έστω και εν μέρει αντιγράφοντας τις «πολιτισμένες δυτικές χώρες».
Αυτό δε συμβαίνει, και τότε αυτές οι «πολιτισμένες» χώρες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει επιτέλους να «επενδύσουν» στις αφρικανικές χώρες παραγωγής λαθρομετανάστευσης ώστε οι άνθρωποι εκεί να μη χρειάζονται να φεύγουν ζητώντας τύχη αλλού, αλλά να μένουν δουλεύοντας για το καλό όλων τους.
Το θέμα είναι τί σόι «επενδύσεις» πρέπει να γίνουν. Βέβαια, επένδυση δεν είναι οι κάθε τόσο χορήγηση εν είδη δωρεάς ή δανείου εκατομμυρίων δολαρίων σε χρήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων καταλήγουν στις αδηφάγες τσέπες εκείνων που ξέρουν να «βολεύονται»!!
Όλη η «ιστορία» λοιπόν βρίσκεται στη λύση των μεταξύ αφρικανικών κρατών και ξένων κρατών συμφωνιών υλοποίησης αποτελεσματικών προγραμμάτων ανάπτυξης, εκπαίδευσης, τεχνικής κατάρτισης, συγκρότησης υποδομών διαφόρων ειδών,
με έναν τρόπο ώστε τα επενδυτικά κονδύλια να μη πηγαίνουν χαμένα και να παράγουν απτό και συγκεκριμένο έργο υπέρ της χώρας και του πληθυσμού της,
ώστε επίσης να γίνεται δυνατή μια αληθινή ανάπτυξη με τη συγκρότηση βιώσιμης αγοράς εργασίας σε διάφορους οικονομικούς τομείς και επομένως η δημιουργία παραγωγικών οργανισμών αλλά και πολιτών υπευθύνων, πράγμα που σημαίνει δημιουργία πλούτου για όλους, άρα και ευημερίας.
Σε αυτή την ανάπτυξη η οργανωμένη συμμετοχή των πτυχιούχων των αφρικανικών πανεπιστημίων θα μπορεί να είναι κομβικής σημασίας, εάν χρησιμοποιηθεί σωστά
- Πολλές δυτικές χώρες έχουν – όπως μας λένε – πολλαπλές συνεργασίες (όχι συνέργειες;) με αφρικανικές υπανάπτυκτες χώρες, κάτι όμως που δεν φαίνεται να βοηθάει επαρκώς στις γενικές συνθήκες διαβίωσης, ίσως γιατί είναι αρκετά περιορισμένες και ελιτικές. Και τότε κανείς διερωτάται: με τόσες «ευρωπαϊκές επενδύσεις» και τόσα δις χρήματα που ξοδεύονται – λένε –, πώς γίνεται και η κατάσταση δεν καλυτερεύει και συνεχίζουν να φεύγουν τόσοι παράνομοι;! Κάτι δεν πάει καλά.
Απ’ ό, τι φαίνεται στην πραγματικότητα η «απήχηση» των ευρω/ΟΗΕδικών πρωτοβουλιών θα πρέπει να είναι τόσο πολύ ισχνή, ή μάλλον λανθασμένη, όχι με τον σωστό τρόπο, πάντως τόσο αναποτελεσματική που οι περισσότερες αφρικανικές χώρες ακόμη και τώρα, μετά από δεκαετίες ανεξαρτησίας και «δυτικών επενδύσεων», συνεχίζουν να είναι μόλις «αναπτυσσόμενες» ή και ακόμα «τριτοκοσμικές» με την χειρότερη έννοια.
Όλοι μας λένε – ΟΗΕ, ΕΕ, μεγάλοι περιφερειακοί οργανισμοί – ότι «προσπαθούν», «προσπαθούν»(!!) στην αντιμετώπιση των αφρικανικών προβλημάτων. Αλλά, μετά από τόσες «προσπάθειες» πότε θα δούμε αποτελέσματα; Τί συμβαίνει και αυτές οι «προσπάθειες» που κάνουν χρόνια τώρα αυτοί οι «ισχυροί» δεν δίνουν κανένα σημαντικό και σίγουρο καρπό με μελλοντικές ευνοϊκές προεκτάσεις;
Όλα ετούτα όμως τί σημαίνουν; Δύο τίνα: ή οι «προσπάθειες» από μόνες τους είναι ανεπιτυχείς και άκαρπες γιατί δεν είναι οι σωστές και τα χρήματα εξαφανίζονται μέσα σε ανεξέλεγκτους λαβύρινθους ή γιατί οι χώρες αποδοχής των προσπαθειών είναι ανεπίδεκτες εξέλιξης και προόδου, οπότε και άδικα όλοι χάνουν χρόνο κι λεφτά.
Υπάρχει όμως και μια τρίτη απάντηση: δηλαδή η ατελείωτη διαφθορά που βασιλεύει στις χώρες που οι Δυτικοί, και όχι μόνο, θέλουν να «βοηθήσουν» και η οποία ματαιώνει εν τη γενέσει τους όλα τα σχέδια ορθοπόδησης που ακυρώνονται σε ανυπέρβλητα αδιέξοδα, όπερ σημαίνει σε τελική ανάλυση ότι αυτές οι χώρες «τείνουν» αυθόρμητα και φυσιολογικά προς μια κατάσταση ατέρμονης στασιμότητας και υποβάθμισης στη γενική μιζέρια των λαών τους, «ελεύθερες και ανεξάρτητες χρεοκοπημένες».
Διόλου απίθανο αυτή η τελευταία «εκδοχή» να είναι και η επικρατέστερη, εάν σκεφτούμε πως είναι το λιγότερο 50 χρόνια τώρα που οι αφρικανικές χώρες έγιναν ελεύθερες και παταγωδώς απέτυχαν να αξιοποιήσουν προς όφελός τους αυτή την ελευθερία και όλη τη βοήθεια που έλαβαν και λαμβάνουν. Και σίγουρα το μεγάλο ερώτημα είναι το πώς και γιατί απέτυχαν τόσο πολύ ώστε οι πληθυσμοί τους να φτάνουν σε σημείο τόσης ανέχειας ώστε να αναγκάζονται κατά χιλιάδες να φεύγουν παράνομα για μια υποθετική καλύτερη ζωή σε ξένες, μπορεί και κάποια στιγμή εχθρικές χώρες. Και το δεύτερο ερώτημα είναι πόσα χρήματα μπήκαν στους λογαριασμούς των διεφθαρμένων διαχρονικά αφρικανών κυβερνητών και πόσα στις δήθεν διαδικασίες προόδου των χωρών.
Τελικά τότε, αν έτσι είναι τα «πράγματα», φαίνεται πως δεν πρέπει να υπάρχουν ελπίδες οι αφρικανικές χώρες, οι περισσότερες, να γίνουν ποτέ όπως είναι οι ευρωπαϊκές, λ.χ.
- Με αυτά τα δεδομένα, ειλικρινά όχι και τόσο ενθαρρυντικά, για μα μη πούμε καθαρά απογοητευτικά, η ΕΕ «αυτή τη στιγμή υπνοβατεί», όπως εκφράζονται οι Β. Μεϊμαράκης/Μ. Βέμπερ/Γ.Λέναρς στο άρθρο τους που αναλύει την κατάσταση και βάζει προτάσεις.
Πάντως, για να πούμε την αλήθεια, δεν θυμόμαστε η ΕΕ να έχει πάψει ποτέ να υπνοβατεί, «αυτή τη στιγμή» και πάντα!
Ενδιαφέρουσες όντως προτάσεις που, κατά τη γνώμη μας, θα πρέπει να γίνουν πραγματικότητα, μαζί με μερικά άλλα μέτρα απ’ ευθείας στο έδαφος των χωρών εκκίνησης της «ανθρώπινης ροής». Ας δούμε ποιες είναι:
α) αποτελεσματική προστασία(φύλαξη) των ευρωπαϊκών συνόρων, με πρωτεύον το μότο που επιτέλους υιοθετούν: «το κράτος και όχι η μαφία των διακινητών αποφασίζει για το ποιος έρχεται στην Ευρώπη και ποιος όχι».
Αναφέρονται ασφαλώς και στον φράκτη στην Ελλάδα, χωρίς όμως να μας πουν πώς γίνεται και μολοντούτο συνεχίζουν να μπαίνουν ελεύθερα στη χώρα πολλοί λαθραίοι!
Αυτό πρέπει και να σημαίνει πως οι συμφωνίες του Δουβλίνου έχουν υπερκεραστεί και η αντικατάστασή τους με άλλες που εκφράζουν την σημερινή πραγματικότητα είναι επείγουσα και επιτακτική.
Βέβαια, ως τώρα είδαμε πως από τα λόγια ως την πράξη αυτών των ταγών ΕΕ «c’è di mezzo il mare», όπως λέμε στην Ιταλία.
β) επιστροφή (απέλαση) όσων δεν δικαιούνται παραμονή στην ΕΕ, έχοντας υπόψη ότι τουλάχιστον το 60-65% των «εισβολέων» δεν έχει κανένα νόμιμο δικαίωμα και πρέπει να απελαθεί με συνοπτικές διαδικασίες και χωρίς χρονοτριβές. Δηλαδή πρέπει να πάψουν οι κωλυσιεργίες και οι μήνες αναμονής πριν από την όποια απόφαση (που σχεδόν πάντα είναι μια μη-απόφαση!!). Το άσυλο πρέπει να υπόκειται σε αυστηρούς, απαράβατους κανόνες χωρίς παρατράγουδα.
Βέβαια μένει να αποφασιστεί η λύση σχετικά με όσους λαθρομετανάστες μπήκαν έως τώρα σε μια χώρα και κυκλοφορούν παράνομα, άσκοπα και επικίνδυνα ή, νάρκες έτοιμες να «σκάσουν», διαβιούν σε δομές που «βράζουν», οι περισσότεροι εκ των οποίων δεν δικαιούνται άσυλο, το οποίο, κακά ψέματα, σε βάθος χρόνου γίνεται και απόκτηση υπηκοότητας, για καλό, «δημογραφικό» σκοπό βέβαια(!).
Επίσης ένα άλλο τεράστιο πρόβλημα είναι και η ύπαρξη και ο προορισμός(τακτοποίηση) των ασυνόδευτων ανηλίκων, όπως και όλων εκείνων που «έρχονται» χωρίς κανένα στοιχείο ταυτότητας, οι πλείστες φορές γιατί ηθελημένα πέταξαν στη θάλασσα ή κατέστρεψαν τα δελτία ταυτότητας για να δημιουργήσουν, πάλι ηθελημένα, αδιέξοδα και σύγχυση στις αρχές της χώρας όπου αποβιβάζονται μετά που έχουν «σωθεί» και επομένως αδυναμία προσδιορισμού της χώρας όπου θα πρέπει να επιστραφούν!!
γ) οι ΜΚΟ, ο ρόλος των οποίων (αρχίζοντας από την χρηματοδότηση τους) συχνά είναι ύποπτος αν όχι απαράδεκτος, πρέπει να ελέγχονται στη λεπτομέρεια και να υπακούουν πιστά σε έναν ακριβή δεοντολογικό κώδικα συμπεριφοράς στις αποστολές τους οι οποίες κάποτε πρέπει να τελειώσουν εφόσον ακυρωθούν, όσο γίνεται περισσότερο αν όχι τελείως, οι παράνομες κινήσεις των λαθρο-διακινητών στις χώρες αναχώρησης των λαθραίων, αλλά και στις ίδιες χώρες άφιξης των. Βέβαια το σωστότερο είναι, όπως λένε και οι ίδιοι αρθρογράφοι, πως «δεν αποτελεί λύση να αφήνουμε τις ΜΚΟ να περιπολούν στα νότια θαλάσσια σύνορα!
Εν πάση περιπτώσει, η νομιμότητα των ΜΚΟ ελέγχεται όχι μόνο από την άποψη των δημόσιων χρηματοδοτήσεων που λαμβάνουν, αλλά και των ιδιωτικών, μεγάλων ή μικρών ποσών που τους παρέχονται, που είναι και οι πιο σημαντικές.
Στην πρώτη περίπτωση, ελέγχεται η νομιμότητα της χρηματοδότησης από ένα κοινοτικό κράτος με σκοπό οι ΜΚΟ να «μαζεύουν» λαθραίους και να τους «ξεφορτώνουν| σε ένα άλλο κοινοτικό κράτος(!!) χωρίς αυτό το κράτος να δικαιούται να τους απωθήσει, γιατί αν το κάνει κρίνεται «απάνθρωπο» και του καταλογίσουν κυρώσεις..
Στη δεύτερη περίπτωση, η νομιμότητα της χρηματοδότησης από ιδιώτες είναι ακόμη πιο «βαριά» έχοντας υπόψη πως είναι απαράδεκτο όποιοι ιδιώτες να δικαιούνται να δίνουν λεφτά σε ΜΚΟ για να «μαζεύουν» λαθραίους και να τους ξεφορτώνουν σε ένα κυρίαρχο κράτος παραβιάζοντάς τους νόμους του και την κοινωνία του, χωρίς αυτό να μπορεί να αρνηθεί να τους «παραλάβει». Ουσιαστικά, με ιδιώτες χρηματοδότες των ΜΚΟ γίνεται, mutatis mutandis, η ίδια «δουλειά» που κάνουν οι «ιδιώτες» διακινητές!!!
Πάντως, και στη μια και στην άλλη περίπτωση, oi MKO «εργάζονται» ως εντολοδόχοι υπάλληλοι ενός άλλου κράτους ή, ακόμη χειρότερα, ενός ιδιώτη!!
Αδιανόητο και απαράδεκτο, γι’ αυτό και καταδικαστέο.
δ) η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη: ασφαλώς κανείς δεν πρέπει να αρνείται την αλληλεγγύη του σε πάσχοντες ανθρώπους ή χώρες. Το παράδειγμα των τριών όμως σχετικά με τους Ουκρανούς ταιριάζει έως ένα σημείο διότι μεταξύ Ουκρανών και υποσαχαρίων ή μη Αφρικανών υπάρχει μια μεγάλη ειδοποιός διαφορά, τουλάχιστον σε ό, τι ανάγεται στο πρόβλημα της «αφομοίωσης» στις τοπικές κοινωνίες στα πλαίσια των οποίων εγκαθίστανται, αλλά και αναφορικά σε ανυπέρβλητες θρησκευτικές συνιστώσες.
Κατά τα άλλα, όσο αφορά τους Ευρωπαίους πολίτες και την διαθεσιμότητά τους, καλό θα ήταν εάν οι κυβερνήσεις αντί το «αποφασίζομεν και διατάσσομεν», να ρωτούσαν και τη γνώμη τους!
ε) σύστημα εμπόδισης των επικίνδυνων ταξιδιών όλων αυτών των ανθρώπων που
εμπιστεύονται τον εαυτό τους και τους δικούς τους σε εγκληματίες διακινητές με αδρά αμοιβή και καμία εξασφάλιση αισίου τέλους ταξιδιού.
Οι τρεις, ως κίνητρα μη αναχώρησης των λαθρομεταναστών από τις χώρες τους αναφέρουν την «οικονομική ανάπτυξη» και το «διεθνές εμπόριο», σίγουρα σε σχέση με τις χώρες αναχώρησης.
Εδώ λανθάνουν τα μέγιστα γιατί είδαμε παραπάνω την πλήρη αποτυχία, έως τώρα, της όποιας αναπτυξιακής και επομένως και κοινωνικής πολιτικής σε ετούτες τις αφρικανικές χώρες με τις εκατοντάδες δις δολαρίων και ευρώ που πήγαν στον βρόντο, μάλλον γιατί έως τώρα λανθασμένη υπήρξε η «συνταγή» χρηματοδοτήσεων και επενδύσεων σε αυτές τις χώρες, οπότε και επομένως θα πρέπει να βρεθεί μια άλλη σωστότερη «συνταγή»!
- Οι Βέμπερ/Μεϊαράκης/Λέναρς λανθασμένα πάλι δηλώνουν ότι «οι δυνατότητες υποδοχής στη βορειοδυτική Ευρώπη έχουν εξαντληθεί», όταν ουσιαστικά αληθεύει πως οι περισσότερες απ‘ αυτές τις βορειοδυτικές χώρες δεν δέχονται κανέναν λαθραίο και όλο το βάρος πέφτει στην Ιταλία και στην Ελλάδα!
Και οι δύο μεγάλες χώρες, Γαλλία και Γερμανία, που αναλογικά θα έπρεπε να υποδέχονται από 7.000 λαθραίους η κάθε μια, δέχτηκαν απ’ την Ιταλία που πλημμυρίζεται συνολικά οι δυο τους μόνο 202 άτομα! Και απ’ την Ελλάδα νομίζουμε κανένα! Από κοροϊδία πάμε καλά… Να τα λένε αυτά οι δύο Γερμανοί, το καταλαβαίνουμε, αλλά απ’ έναν Έλληνα!…
Πάντως – το ξαναείπαμε – κάνει εντύπωση πως κανείς δεν αναφέρεται στη Μάλτα και Ισπανία, χώρες που βρίσκονται στον δρόμο «των λαθραίων»! Και ακόμη περισσότερο εντύπωση κάνει το ό, τι το ανηλεές διώξιμο όποιων λαθραίων τολμούν να πλησιάσουν σε αυτές τις δυο χώρες φαίνεται να είναι ό, τι πιο φυσιολογικό και σωστό, ενώ όταν η Ιταλία και η Ελλάδα προσπαθούν να απωθήσουν κάποιους λαθραίους, όλη η ΕΕ ξεσηκώνεται με κατηγορίες και απειλές!
Γιατί τα «δύο μέτρα και δύο σταθμά»;! Ποιος θα μας το εξηγήσει;
- Αυτά τα «ολίγα» για την «μεταναστευτική πολιτική» ή «μη πολιτική» της Ευρώπης, δηλαδή της ΕΕ, δηλαδή της «κατευθυνόμενης αλληλεγγύης», ό, τι πιο αισχρότερο και απορριπτέο. Και η Ελλάδα πρέπει να το γνωρίζει καλά, λόγω Τουρκίας!
Και σκεφτόμαστε πόσο καλύτερα θα ήταν τα πράγματα για Ελλάδα και Ιταλία εάν η υποκρίτρια ΕΕ έδειχνε και για τις δύο την ίδια άμεση αλληλεγγύη που έδειξε και συνεχίζει να δείχνει για την Ουκρανία!
Κάτι δεν πάει καλά, το είπαμε – και πρέπει να «σιάξει». Ας ελπίσουμε πως θα γίνει μετά από τις προσεχείς εκλογές το 2024.
Κρεσέντσιο Σαντζίλιο
Ελληνιστής
………………………………………………………………………………….
Αναλύσεις
Πρώην διπλωμάτης του Ηνωμένου Βασιλείου: «Με αντιμετώπισαν σαν απειλή επειδή επέστρεψα από τη Μόσχα»
Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία να με υποβάλουν σε μια παρεμβατική εξέταση για να αξιολογήσουν αν σχεδίαζα μια «εχθρική πράξη» εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου. Ένας αστυνομικός με πλησίασε και με έθεσε αμέσως υπό κράτηση, αφού τον ενημέρωσα ότι είχα παρευρεθεί σε ένα συνέδριο στη Ρωσία για να συζητήσω για τη γεωπολιτική. Δεν μου εξηγήθηκε γιατί κρατούμουν, παρά μόνο ότι ήθελε να μου κάνει «μερικές ερωτήσεις». Παράδοξα, επεσήμανε ότι οι «αντιτρομοκρατικές» εξουσίες που χρησιμοποιούσε «δεν είναι τόσο τρομακτικές όσο ακούγονται».
Η Βρετανία καταστέλλει ακόμα πιο σκληρά τους επικριτές που θεωρούν ότι η δυτική εξωτερική πολιτική υπήρξε μια καταστροφική αποτυχία. Πλησιάζουμε ταχέως στο σημείο όπου η έκφραση μιας εναλλακτικής άποψης μπορεί να σε οδηγήσει στη φυλακή. Το βράδυ της 2ας Οκτωβρίου, κατά την έξοδό μου από πτήση από τη Μόσχα μέσω Κωνσταντινούπολης, προσήχθην από τη βρετανική αντιτρομοκρατική αστυνομία για τρεις ώρες βάσει του Νόμου περί Αντιτρομοκρατίας και Ασφάλειας Συνόρων του 2026. Δεν είχα κανένα δικαίωμα σιωπής, το πρόσωπο και τα υπάρχοντά μου υποβλήθηκαν σε εξονυχιστική έρευνα, έδωσα δακτυλικά αποτυπώματα και δείγμα DNA, ενώ μου ζητήθηκε να παραδώσω τις ηλεκτρονικές μου συσκευές και να παράσχω τους κωδικούς πρόσβασης, διαφορετικά θα αντιμετώπιζα σύλληψη.
Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία να με υποβάλουν σε μια παρεμβατική εξέταση για να αξιολογήσουν αν σχεδίαζα μια «εχθρική πράξη» εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ένας αστυνομικός με πλησίασε και με έθεσε αμέσως υπό κράτηση, αφού τον ενημέρωσα ότι είχα παρευρεθεί σε ένα συνέδριο στη Ρωσία για να συζητήσω για τη γεωπολιτική. Δεν μου εξηγήθηκε γιατί κρατούμουν, παρά μόνο ότι ήθελε να μου κάνει «μερικές ερωτήσεις». Παράδοξα, επεσήμανε ότι οι «αντιτρομοκρατικές» εξουσίες που χρησιμοποιούσε «δεν είναι τόσο τρομακτικές όσο ακούγονται».
Είχα παρευρεθεί στο Διεθνές Συνέδριο της Λέσχης Συζητήσεων Βαλντάι στην περιοχή της Μόσχας από τις 27 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης της κεντρικής ομιλίας του Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Συμμετείχα μετά από πρόσκληση της Λέσχης Βαλντάι, η οποία κάλυψε τα εισιτήρια και τη διαμονή μου, όπως είθισται για τους ξένους προσκεκλημένους σε τέτοια διεθνή συνέδρια.
Η Λέσχη Βαλντάι, που ιδρύθηκε το 2004, είναι πρωτίστως μια συνάντηση ακαδημαϊκών από όλο τον κόσμο. Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σε αυτήν συμμετείχαν ένας πρώην επικεφαλής της MI6, ο πρώην Βρετανός Πρέσβης στη Ρωσία Σερ Τόνι Μπρέντον και η Φιόνα Χιλ.
Η Βαλντάι έχει βρεθεί στο στόχαστρο της βρετανικής κυβέρνησης. Καθ’ όλη τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου, πλήθος δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών έλαβαν επιστολές από το Υπουργείο Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου (Home Office), με τις οποίες καλούνταν να εγγραφούν στο Μητρώο Εγγραφής Ξένης Επιρροής, εάν «κατευθύνονται να διεξαγάγουν σχετικές δραστηριότητες στο Ηνωμένο Βασίλειο ως μέρος μιας συμφωνίας με μια ξένη δύναμη». Η μη συμμόρφωση με το καθεστώς αυτό θεωρείται ποινικό αδίκημα.
Η Βρετανίδα δημοσιογράφος Μαίρη Ντετζέβσκι, η οποία ήταν διευθύντρια του γραφείου των Times στη Μόσχα τη δεκαετία του 1990, είναι η πιο πρόσφατη που έλαβε μια τέτοια επιστολή ως δημόσια καταγεγραμμένη συνεργάτης της Λέσχης Συζητήσεων Βαλντάι, αν και δεν έχει παρευρεθεί από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος. Η ιδέα ότι αν παρευρεθείς σε ένα ακαδημαϊκό συνέδριο κατευθύνεσαι από μια ξένη δύναμη είναι προφανώς παράλογη. Παρόλα αυτά, και δεδομένων των προφανών κινδύνων, πάλεψα με το δίλημμα αν έπρεπε να αποδεχτώ την πρόσκληση από τη Βαλντάι και να πραγματοποιήσω την πρώτη μου επίσκεψη στη Ρωσία από τότε που έφυγα οδικώς από τη χώρα αυτή τον Φεβρουάριο του 2019, στο τέλος της τετραμισάμιση ετών διπλωματικής μου αποστολής εκεί.
Ο κύριος ρόλος μου τότε ήταν ως Οικονομικός Σύμβουλος, υπεύθυνος μεταξύ άλλων για την πολιτική των κυρώσεων. Μετά την επιστροφή μου στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενέκρινα περίπου 1.000 κυρώσεις κατά Ρώσων, συμπεριλαμβανομένων και αυτών μετά την ξεσπάσματα του πολέμου.
Είχα κάποιες ανησυχίες ότι ο ρόλος μου στις κυρώσεις ενδεχομένως να μου δημιουργούσε προβλήματα μόλις βρισκόμουν εντός της Ρωσίας (πράγματι, υποβλήθηκα σε μια εξαιρετικά στρεσογόνα κράτηση και ανακρίσεις διάρκειας τεσσάρων και μισής ωρών από την FSB κατά την άφιξή μου στη Μόσχα).
Ο Σερ Τόνι Μπρέντον, με τον οποίο είχα συμβουλευτεί, μου πρότεινε να παρευρεθώ, λέγοντας ότι η Βαλντάι ήταν μια «εξαιρετική εκδήλωση». Κατόπιν συμβουλής του, ενημέρωσα το Βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών, τονίζοντας τη δέσμευσή μου να τηρήσω τις υποχρεώσεις μου βάσει του Νόμου περί Κρατικών Μυστικών (Official Secrets Act) πριν αναχωρήσω για τη Μόσχα. Αυτό περιλάμβανε την επιβεβαίωση ότι, ενώ η Βαλντάι είχε πληρώσει για τις πτήσεις μου, δεν είχα λάβει καμία πληρωμή για τη συμμετοχή μου.
Υπηρέτησα ως Βρετανός διπλωμάτης για 24 χρόνια και λαμβάνω σοβαρά υπόψη τις συνεχείς δεσμεύσεις μου να διαφυλάξω τα μυστικά στα οποία είχα πρόσβαση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η υπόνοια ότι μπορεί να σχεδίαζα μια εχθρική πράξη εναντίον της Βρετανίας είναι προσβλητική και εσφαλμένη. Ωστόσο, από τη συνταξιοδότησή μου το 2023, υπήρξα οξύς επικριτής της κατεύθυνσης της εξωτερικής πολιτικής του Ηνωμένου Βασιλείου προς τη Ρωσία, ιδιαίτερα της απομάκρυνσης από τη διπλωματία προς όφελος του πολέμου.
Προφυλάξεις που είχα λάβει, αν και σημαντικές και απαραίτητες, αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για να αποτρέψουν την κράτησή μου με λιγότερα δικαιώματα από ό,τι αν είχα συλληφθεί επίσημα και μου είχαν απαγγελθεί κατηγορίες. Είμαι της άποψης ότι παράγοντες των υπηρεσιών ασφαλείας στο Λονδίνο είχαν εγκρίνει την ενέργεια εναντίον μου εκ των προτέρων. Πράγματι, ο αναλυτής ρωσικών θεμάτων Μαρκ Γκαλεότι άφησε να εννοηθεί στο podcast του ότι το σύστημα «έστελνε ένα μήνυμα» ενεργώντας με αυτόν τον τρόπο.
Η κράτησή μου αποτελεί την πιο πρόσφατη κλιμάκωση στον πόλεμο του βρετανικού κράτους κατά της ελευθερίας του λόγου. Όλο και περισσότερο, οι άνθρωποι που μιλούν δημόσια ενάντια στους «παντοτινούς πολέμους» (forever wars) — όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Μέση Ανατολή και αλλού — αντιμετωπίζονται ως απειλή για την εθνική ασφάλεια που πρέπει να κατασταλεί.
Οι κρατήσεις σε αεροδρόμια είναι, φυσικά, ένα βήμα πριν από την πλήρη φυλάκιση, αλλά αυτό το μοτίβο εκφοβισμού εξαπλώνεται τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Ο Βρετανός συντηρητικός ακαδημαϊκός και συγγραφέας Τζον Λάφλαντ προσήχθη σε αεροδρόμιο για μία ώρα το 2022. Ο εκλιπών Ρόμπερτ Σκιντέλσκι, μέλος της Βουλής των Λόρδων και διακεκριμένος Βρετανός οικονομoλόγος, καθώς και ο ερευνητής δημοσιογράφος Κιτ Κλάρενμπεργκ, υποβλήθηκαν σε πιο μακροσκελείς και αυστηρές κρατήσεις το 2023. Στον Κλάρενμπεργκ δεν έχει επιστραφεί ακόμη μια κάρτα μνήμης SD που κατασχέθηκε τότε.
Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Σάκουα, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, κρατήθηκε για τρεις ώρες στο Χίθροου το 2025· έκτοτε μπορέσε να επιστρέψει στη Ρωσία μόνο μετά από παρέμβαση του δικηγόρου του. Ο Τζορτζ Σάμουελι, ένας ουγγρικής καταγωγής Βρετανός πολιτικός αναλυτής, προσήχθη τον Μάρτιο του 2026.
Το 2023, ο Κρεγκ Μάρεϊ, πρώην Βρετανός πρέσβης στο Ουζμπεκιστάν, προσήχθη για μία ώρα στο αεροδρόμιο της Γλασκώβης βάσει των αυστηρότερων διατάξεων του Νόμου περί Τρομοκρατίας του 2000, ο οποίος αφορά δραστηριότητες σχετικές με τη διάπραξη, την προετοιμασία και την υποκίνηση τρομοκρατικών πράξεων. Το τηλέφωνό του δεν του επιστράφηκε στη συνέχεια.
Ο ερευνητής δημοσιογράφος Ρίτσαρντ Μέντχερστ συνελήφθη επειδή έκανε δηλώσεις υποστήριξης προς μια απαγορευμένη φιλοπαλαιστινιακή οργάνωση και κρατήθηκε για 24 ώρες πριν από την αποφυλάκισή του. Στη συνέχεια, το σπίτι και το γραφείο του στην Αυστρία δέχθηκαν έφοδο τον Φεβρουάριο του 2025 και κατηγορήθηκε για συμμετοχή στη Χαμάς. Μέχρι σήμερα δεν έχουν απαγγελθεί κατηγορίες εναντίον του.
Ευρύτερα, στη Βρετανία, η ομάδα Palestine Action έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση μετά από ευρείες διαμαρτυρίες ενάντια στις σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από το ισραηλινό κράτος στη Γάζα. Ηλικιωμένοι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων επιζώντων του Ολοκαυτώματος, έχουν συλληφθεί σε διαδηλώσεις της Palestine Action για το «έγκλημα» ότι κρατούσαν χαρτονένια πανό.
Η πρακτική της κράτησης στα αεροδρόμια χωρίς να υπάρχει υπόνοια είναι ασυνήθιστη στα ευρωπαϊκά κράτη, αν και χρησιμοποιούνται εναλλακτικές, πιο ύπουλες μορφές καταστολής της ελευθερίας του λόγου. Ο πρώην αξιωματικός των ελβετικών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών και συγγραφέας Ζακ Μπον παραμένει στις Βρυξέλλες, αποκλεισμένος από το τραπεζικό σύστημα (de-banked) και ανίκανος να ταξιδέψει στην πατρίδα του, έχοντας υποστεί κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση για «φιλορωσική προπαγάνδα».
Την περασμένη εβδομάδα, ο ρωσικής καταγωγής δημοσιογράφος και πρώην ρεπόρτερ του BBC Λεονίντ Ραγκόζιν ανακηρύχθηκε persona non grata από τη Λετονία, όπου ζούσε από την απαρχή της κρίσης στην Ουκρανία. Έχοντας ασκήσει κριτική στην κατεύθυνση της δυτικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, υπήρξε επίσης τακτικός επικριτής του Πούτιν και χαρακτήρισε την εισβολή στην Ουκρανία το 2022 ως «εγκληματική και παράλογη».
Αυτό το μοτίβο καταστολής της ελευθερίας του λόγου στη Βρετανία και ευρύτερα στην Ευρώπη διογκώνεται. Φοβάμαι ότι όσο γίνεται πιο προφανές ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μπορεί να κερδηθεί από τη Δύση και ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να παραμείνει στο απυρόβλητο από τη διεθνή κατακραυγή για τις ενέργειές του στην Παλαιστίνη, οι ενέργειες του βρετανικού κράτους ενδέχεται να γίνουν ακόμη πιο σκληρές.
Φτάνουμε στο σημείο όπου το να εκφράσεις μια άποψη για την επικίνδυνη κατάσταση των εξωτερικών πολέμων της Δύσης μπορεί να σε οδηγήσει στη φυλακή.
Πίστευα ότι ήμουν προσεκτικός ενημερώνοντας τη βρετανική κυβέρνηση πριν από τη μοναδική μου επίσκεψη στη Ρωσία από το 2019. Εάν το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται στο σημείο όπου πρώην διπλωμάτες μπορούν να κρατούνται και να κατάσχεται προσωρινά η περιουσία τους, τότε κανένας δεν είναι ασφαλής από το μακρύ χέρι του νομικού πολέμου (lawfare).
Με την επιστροφή μου από τη Βαλντάι, έγραψα ξανά στο Υπουργείο Εξωτερικών, προσφέροντας να τους ενημερώσω πλήρως για τα στοιχεία που συνέλεξα όσο βρισκόμουν στη Ρωσία. Μέχρι σήμερα, δεν έχουν απαντήσει.
Αναλύσεις
Από τη Σαρία στην Ατομική Ελευθερία; Η Αλλαγή που Συντελείται στη Μέση Ανατολή
Μεταξύ 2000 και 2020, επέβλεψα μια σειρά ερευνών στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού σε πέντε σημαντικές χώρες, προκειμένου να κατανοήσω γιατί οι πολίτες υιοθετούν τις αξίες που υιοθετούν και να παρακολουθήσω τις μεταβολές αυτών των αξιών. Σε διαφορετικό βαθμό, οι ερωτηθέντες στις χώρες αυτές —την Αίγυπτο, το Ιράν, το Ιράκ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία— εξέφρασαν μια αυξανόμενη προτίμηση προς τις φιλελεύθερες αξίες, ακόμη και όταν οι κυβερνώντες τους προσπαθούσαν να καταστείλουν τις λαϊκές απαιτήσεις για δημοκρατική αλλαγή.
Η ιδέα ότι η Μέση Ανατολή γίνεται πιο φιλελεύθερη μπορεί να ακούγεται αντίθετη προς τη διαίσθηση. Σχεδόν πριν από 50 χρόνια, μια επανάσταση στο Ιράν κατεδάφισε την κοσμική τάξη της χώρας και εγκαθίδρυσε ένα απολυταρχικό κληρικό καθεστώς, θεμελιωμένο στον σιιτικό φονταμενταλισμό, του οποίου η πολεμική ιαχή ήταν «Θάνατος στην Αμερική». Έκτοτε, η περιοχή έχει αποτελέσει εκκολαπτήριο πολυάριθμων τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, εξεγερτικών κινημάτων που είναι προσηλωμένα σε μια αυταρχική θεοκρατία, καθώς και καταπιεστικών καθεστώτων που υποτάσσουν τις γυναίκες, συντρίβουν την ελευθερία της έκφρασης και περιθωριοποιούν τις μειονότητες.
Στο σημείο αυτό, θα μπορούσε να φαίνεται εύκολο να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι οι κοινωνίες της Μέσης Ανατολής ενδιαφέρονται απλώς λιγότερο για τον φιλελευθερισμό —ότι διέπονται από ένα θεμελιωδώς διαφορετικό, περισσότερο προσανατολισμένο στη θρησκεία «καθεστώς αλήθειας», όπως διακήρυξε ο φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ το 1978, αναφερόμενος στην εξέγερση στο Ιράν. Σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, ένα σύστημα διακυβέρνησης στο οποίο οι φονταμενταλιστές διεκδικούν την εξουσία να ορίζουν την πίστη όπως οι ίδιοι κρίνουν κατάλληλο —υποτάσσοντας την ατομική ελευθερία στις θρησκευτικές επιταγές, προωθώντας την ανδρική υπεροχή και επιβάλλοντας περιοριστικούς ενδυματολογικούς κανόνες στις γυναίκες— θα διαφοροποιεί για πάντα την περιοχή από τη Δύση.
Ωστόσο, αυτή η εκτίμηση συγχέει τις συνέπειες της κυριαρχίας με τις αιτίες της. Κάτω από την εδραίωση του αυταρχισμού, εξελίσσεται μια διαφορετική ιστορία. Μεταξύ 2000 και 2020, επέβλεψα μια σειρά ερευνών στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού σε πέντε σημαντικές χώρες, προκειμένου να κατανοήσω γιατί οι πολίτες υιοθετούν τις αξίες που υιοθετούν και να παρακολουθήσω τις μεταβολές αυτών των αξιών. Σε διαφορετικό βαθμό, οι ερωτηθέντες στις χώρες αυτές —την Αίγυπτο, το Ιράν, το Ιράκ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία— εξέφρασαν μια αυξανόμενη προτίμηση προς τις φιλελεύθερες αξίες, ακόμη και όταν οι κυβερνώντες τους προσπαθούσαν να καταστείλουν τις λαϊκές απαιτήσεις για δημοκρατική αλλαγή. (Εστιάσαμε σε αυτές τις χώρες επειδή το μέγεθος και η πολιτική τους σημασία τις καθιστούσαν κατάλληλες περιπτώσεις για τον έλεγχο κοινωνιολογικών θεωριών.)
Η έρευνα έθεσε στους συμμετέχοντες ερωτήματα σχετικά με ένα ευρύ φάσμα αξιών. Ωστόσο, επιδιώξαμε να καταγράψουμε τη στάση τους απέναντι στις φιλελεύθερες αξίες μέσω 15 ερωτήσεων που κάλυπταν τρεις διαστάσεις: τον εκφραστικό ατομικισμό, την ισότητα των φύλων και την κοσμική πολιτική.
Ο εκφραστικός ατομικισμός μετρήθηκε με βάση την προτίμηση στον γάμο από αγάπη αντί της γονικής έγκρισης, την ανεξαρτησία και τη φαντασία —αντί της υπακοής και της θρησκευτικής πίστης— ως επιθυμητά χαρακτηριστικά στα παιδιά, καθώς και το δικαίωμα των γυναικών να ντύνονται όπως επιθυμούν.
Οι απόψεις για την ισότητα των φύλων διερευνήθηκαν μέσω ερωτήσεων σχετικά με την πολυγαμία, την υπακοή της συζύγου και την προτεραιότητα που δίνεται στους άνδρες στην πολιτική, στην αγορά εργασίας και στην εκπαίδευση.
Οι αντιλήψεις για την κοσμική πολιτική αξιολογήθηκαν μέσω ερωτημάτων σχετικά με τον διαχωρισμό της θρησκείας από την πολιτική, τη διακυβέρνηση δυτικού τύπου, την ισλαμική διακυβέρνηση και τον νόμο της σαρία.
Στη συνέχεια, συνδυάσαμε τις απαντήσεις για να δημιουργήσουμε έναν «δείκτη φιλελευθερισμού», με βαθμολογία από το 1 έως το 4 για κάθε πληθυσμό σε κάθε έρευνα. Οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδήλωναν μεγαλύτερη υποστήριξη προς τον φιλελευθερισμό.
Οι δείκτες αυτοί κατέδειξαν σημαντική αύξηση του φιλελευθερισμού, αν και το μέγεθος της μεταβολής διέφερε ανάλογα με τον τομέα και τη χώρα. Η υποστήριξη προς την ισλαμική διακυβέρνηση και τη σαρία μειώθηκε γενικά σε ολόκληρη την περιοχή.
Μεταξύ των Ιρανών, αυξάνεται η απαίτηση για διαχωρισμό της θρησκείας από την πολιτική, για ισότητα των φύλων και για ελευθερία στην ένδυση. Αυτές οι μεταβαλλόμενες αξίες έχουν μεταφραστεί σε πολιτική δράση, με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022 και τις πανεθνικές διαδηλώσεις του 2025–2026, κατά τη διάρκεια των οποίων, σύμφωνα με αναφορές, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στην Αίγυπτο, το ποσοστό των ερωτηθέντων που θεωρούσαν ότι η ισλαμική διακυβέρνηση είναι «πολύ καλή» μειώθηκε από 25% το 2011 σε 16% το 2020. Το ποσοστό όσων θεωρούσαν ότι ο νόμος της σαρία είναι «πολύ σημαντικός» υποχώρησε από 28% σε 18%.
Μεταξύ των Ιρακινών ερωτηθέντων, το ποσοστό όσων υποστήριζαν έντονα την ισλαμική διακυβέρνηση και τον νόμο της σαρία μειώθηκε, αντίστοιχα, από 30% και 34% το 2004 σε 15% και 14% το 2011.
foreignaffairs.com
Αναλύσεις
FT: Πώς υπνοβατούμε προς τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!
Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για τον κίνδυνο επιθέσεων εντός της ΕΕ. Η Κίνα αρχίζει εξαήμερες στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά κατά μήκος των ακτών της.
Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για τον κίνδυνο επιθέσεων εντός της ΕΕ. Η Κίνα αρχίζει εξαήμερες στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά κατά μήκος των ακτών της.
Όλα αυτά μέσα σε μία εβδομάδα. Για τον Γκίντεον Ράχμαν, επικεφαλής σχολιαστή διεθνών υποθέσεων των Financial Times, η παράθεσή τους αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή: περιοχές που επί δεκαετίες θεωρούσαν την ειρήνη δεδομένη βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με την προοπτική ή την πραγματικότητα του πολέμου.
Το ερώτημα που θέτει στην ανάλυσή του είναι ευθύ: Υπνοβατεί ο κόσμος προς έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο;
Η απάντηση ανησυχητική: Οι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να την αποτρέψουν αποδυναμώνονται, ενώ ενισχύονται επικίνδυνα οι πιθανότητες ενός καταστροφικού λάθους υπολογισμού.
Όταν το αδιανόητο γίνεται πραγματικότητα
Ο Ράχμαν επιστρέφει στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες ημέρες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Οι αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών ήταν κατηγορηματικές: ο Βλαντίμιρ Πούτιν επρόκειτο να επιτεθεί. Κι όμως, ορισμένοι Ευρωπαίοι και Ουκρανοί συνομιλητές εξακολουθούσαν να ελπίζουν ότι επρόκειτο για μπλόφα ή για λανθασμένη εκτίμηση.
Αυτή η συνύπαρξη γνώσης και δυσπιστίας είναι κρίσιμη για την επιχειρηματολογία του. Οι προειδοποιήσεις μπορεί να είναι σαφείς, αλλά η πεποίθηση ότι «αυτά δεν συμβαίνουν πια» να παραμένει ισχυρότερη.
Περισσότερα από τέσσερα χρόνια αργότερα, η διεθνής ατμόσφαιρα έχει μεταμορφωθεί. Η αναφορά σε έναν παγκόσμιο πόλεμο έχει περάσει στο καθημερινό λεξιλόγιο των ηγετών, οι οποίοι, ωστόσο, διαφωνούν ριζικά για το πώς μπορεί να αποτραπεί.
Τραμπ και Ζελένσκι φοβούνται διαφορετικό δρόμο προς τον ίδιο πόλεμο
Στη σύγκρουσή τους στο Οβάλ Γραφείο τον Φεβρουάριο του 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι διακινδυνεύει έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στη λογική του Αμερικανού προέδρου, η δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία μπορεί να παρασύρει τις ΗΠΑ σε άμεση αναμέτρηση με τη Ρωσία.
Ο Ζελένσκι βλέπει τον κίνδυνο από την αντίθετη κατεύθυνση: η αποτυχία αναχαίτισης της ρωσικής επιθετικότητας θα ενθαρρύνει νέες επιθέσεις και θα φέρει πιο κοντά μια γενικευμένη σύρραξη.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στο Κίεβο. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προειδοποιήσει τους Ευρωπαίους ότι πρέπει να προετοιμαστούν για πόλεμο στην κλίμακα που γνώρισαν προηγούμενες γενιές.
Στην Ασία, ο Σι Τζινπίνγκ επικαλείται την «παγίδα του Θουκυδίδη»: τον κίνδυνο σύγκρουσης ανάμεσα σε μια κυρίαρχη και μια ανερχόμενη δύναμη. Ταυτόχρονα, όμως, σημειώνει ο Ράχμαν, η στρατιωτική ενίσχυση της Κίνας και η αυξανόμενη πίεση στην Ταϊβάν τροφοδοτούν την ένταση για την οποία προειδοποιεί.

Τα δύο όρια που δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί
Τι θα συνιστούσε, όμως, παγκόσμιο πόλεμο; Ο αρθρογράφος των FT θέτει δύο βασικές προϋποθέσεις: οι ισχυρότερες χώρες του κόσμου να συγκρουστούν άμεσα και η αναμέτρηση να εκτείνεται σε περισσότερες ηπείρους.
Κατά την εκτίμησή του, αυτά τα όρια δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί. Οι υφιστάμενοι πόλεμοι, ωστόσο, συνδέονται όλο και περισσότερο.
Η συμμετοχή Βορειοκορεατών στρατιωτών στο πλευρό της Ρωσίας έχει ήδη προσδώσει μια νέα διεθνή διάσταση στον πόλεμο της Ουκρανίας. Παράλληλα, ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν διασταυρώνεται με την ουκρανική σύγκρουση: η Τεχεράνη θεωρείται ότι έχει λάβει ρωσική βοήθεια για τον εντοπισμό αμερικανικών στόχων, ενώ η Ουκρανία έχει προσφέρει τεχνογνωσία αντιμετώπισης drones στις χώρες του Κόλπου.
Στην Ευρώπη, οι δολιοφθορές, οι εμπρησμοί και οι άλλες μορφές υβριδικών επιχειρήσεων που αποδίδονται στη Ρωσία αυξάνουν τον κίνδυνο ακούσιας κλιμάκωσης.
Το όριο ανάμεσα στην ειρήνη και στον πόλεμο γίνεται έτσι ολοένα πιο δυσδιάκριτο.
Ο «άξονας» των αντιπάλων της Δύσης
Ρωσία, Κίνα, Ιράν και Βόρεια Κορέα δεν αποτελούν έναν απολύτως ενιαίο συνασπισμό. Οι δεσμοί τους, όμως, είναι πραγματικοί και ενισχύονται.
Η Μόσχα και η Πιονγιάνγκ υπέγραψαν το 2024 συνθήκη αμοιβαίας άμυνας. Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ έχουν διακηρύξει μια εταιρική σχέση «χωρίς όρια» ανάμεσα σε Ρωσία και Κίνα, ενώ η κινεζική οικονομική και τεχνολογική υποστήριξη έχει βοηθήσει τη Μόσχα να αντέξει τις δυτικές κυρώσεις.
Κοινό τους στοιχείο, κατά τον Ράχμαν, είναι η αμφισβήτηση της διεθνούς τάξης ασφαλείας υπό αμερικανική ηγεσία.
Η Ρωσία θέλει να περιορίσει το ΝΑΤΟ. Η Κίνα επιδιώκει να ανατρέψει την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στον Ειρηνικό. Το Ιράν έχει επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή. Η Βόρεια Κορέα απειλεί τη Νότια Κορέα, η οποία στηρίζεται στην αμερικανική προστασία.
Η πιθανότητα συντονισμένων κρίσεων στην Ευρώπη και στην Ασία περιπλέκει ακόμη περισσότερο τους σχεδιασμούς της Δύσης.

Η ανάλυση των FT συνδέει την αύξηση της πολεμικής βίας με τη μετατόπιση της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.
Το 1989, οι χώρες της G7 αντιπροσώπευαν περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής. Το 2022, το μερίδιό τους είχε υποχωρήσει περίπου στο 43%. Αντίστοιχη ήταν η σχετική υποχώρησή τους στις παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες.
Η μεταβολή αυτή έχει διευρύνει τα περιθώρια δράσης δυνάμεων που επιθυμούν να αναθεωρήσουν την υφιστάμενη τάξη. Παράλληλα, η απογοήτευση των Αμερικανών από τους πολέμους στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν ενίσχυσε την πολιτική πίεση για περιορισμό των διεθνών στρατιωτικών δεσμεύσεων.
Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον στο οποίο περισσότεροι ηγέτες εμφανίζονται διατεθειμένοι να δοκιμάσουν τα όρια των αντιπάλων τους. Σύμφωνα με την καταμέτρηση του International Crisis Group που επικαλείται το άρθρο, στον κόσμο βρίσκονται σε εξέλιξη 65 συγκρούσεις, οι περισσότερες από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι «σφαίρες επιρροής»
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η επιστροφή της αντίληψης ότι η ισχύς νομιμοποιεί τις διεκδικήσεις.
Ο Ράχμαν εντάσσει σε αυτό το πλαίσιο τόσο τις εδαφικές φιλοδοξίες της Ρωσίας και της Κίνας όσο και τις δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία και τον Καναδά.
Πίσω από αυτή την προσέγγιση βρίσκεται μια θεωρία: αν οι μεγάλες δυνάμεις αναγνωρίσουν η μία τη σφαίρα επιρροής της άλλης, μπορούν να αποφύγουν τη μεταξύ τους σύγκρουση.
Ο σχολιαστής των FT απορρίπτει αυτή τη λογική ως επισφαλή. Πρώτον, επειδή αγνοεί τη βούληση των μικρότερων χωρών. Η Ουκρανία έχει ήδη αποδείξει ότι μια χώρα μπορεί να αντισταθεί στρατιωτικά στην υποταγή της σε έναν ισχυρότερο γείτονα.
Δεύτερον, επειδή τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων δεν χωρίζονται σε καθαρές γεωγραφικές ζώνες. Η Ταϊβάν έχει κρίσιμη σημασία για την παγκόσμια βιομηχανία προηγμένων ημιαγωγών. Και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αποδεχθεί την επιστροφή κρατών-μελών της στη ρωσική σφαίρα επιρροής.

Το πιο επικίνδυνο ερώτημα
Στον πυρήνα της ανάλυσης βρίσκεται η αξιοπιστία της αποτροπής.
Επί δεκαετίες, η αμερικανική στρατιωτική ισχύς, οι συμμαχικές δεσμεύσεις και ο φόβος πυρηνικής αναμέτρησης περιόριζαν τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Σήμερα, όμως, ο Ράχμαν θέτει ένα ερώτημα που δεν έχει αυτονόητη απάντηση: θα πολεμούσαν οι ΗΠΑ του Τραμπ για να υπερασπιστούν τις χώρες της Βαλτικής, την Πολωνία, την Ιαπωνία ή τη Βρετανία;
Η αβεβαιότητα μπορεί να ενθαρρύνει έναν αντίπαλο να αναλάβει ένα ρίσκο που διαφορετικά θα απέφευγε.
Εδώ βρίσκεται και η ιστορική προειδοποίηση. Το 1914, η Γερμανία υποτίμησε την πιθανότητα βρετανικής επέμβασης για το Βέλγιο. Το 1939, ο Χίτλερ πίστεψε ότι η Βρετανία και η Γαλλία θα υποχωρούσαν ξανά, παρά την εγγύηση ασφαλείας προς την Πολωνία. Και στις δύο περιπτώσεις, ο υπολογισμός αποδείχθηκε λανθασμένος.
Σήμερα, ο Πούτιν πρέπει να σταθμίσει την αξιοπιστία του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ και ο Σι την πιθανότητα αμερικανικής αντίδρασης σε επίθεση στην Ταϊβάν.
Ο κίνδυνος, καταλήγει ο Ράχμαν, είναι κάποιος να θεωρήσει μια εγγύηση ασφαλείας κενή περιεχομένου — και να ανακαλύψει το λάθος του αφού έχει αρχίσει ο πόλεμος.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
