Αναλύσεις
Μήπως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μία ουτοπία;
Το να λέμε τώρα – μετά από 70 χρόνια περίπου ευρωπαϊκών «ενώσεων» και «συνασπισμών» που απέτυχαν παταγωδώς, ιδίως από πολιτική και κοινωνική σκοπιά και το μόνο που πέτυχαν ήταν η παραγωγή μιας τεράστιας διακρατικής και υπερκρατικής οικονομικής μαφίας με αρχηγό το ίδιο εκείνο κράτος που προκάλεσε 100.000.000 νεκρούς στους δυο παγκόσμιους πολέμους που εξαπέλυσε, μια μαφία που μόνο «ένωση» δεν μπορεί να λέγεται όντας συνώνυμο αποτρόπαιης «διαίρεσης» σε λίγους πλούσιους και πάμπολλους φτωχούς – το να μιλάμε, λοιπόν, για «Ευρώπη» ως Ευρωπαϊκή «Ένωση», είναι ό, τι πιο αναχρονιστικό και παράλογο θα μπορούσε να ειπωθεί.
Μήτε επίσης μπορούμε να παίρνουμε σαν παράδειγμα τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ή/και άλλες «Ηνωμένες» τοιαύτες αλλού στον κόσμο υποθέτοντας πως κάτι ανάλογο έχει συμβεί ή θα ήταν εφικτό και με τα ευρωπαϊκά κράτη σαν «πολιτείες» μιας «Ηνωμένης Ευρώπης».
Και ακόμη είναι βλακώδες μόνο το να συζητάμε για κάτι παρόμοιο κάνοντας πως δεν ξέρουμε/δεν καταλαβαίνουμε ότι μια «ένωση» της ιδίας περιεκτικότητας για τις χώρες της Ευρώπης αποκλείεται παντελώς. Ούτε καν per absurdum!
Όπως είναι γνωστό στους πάντες από την Ιστορία, στις ΗΠΑ η «ένωση» άρχισε από το μηδέν: από «πολιτείες» οι οποίες μόνο τότε άρχιζαν να έχουν μια «ιστορία», μια «κουλτούρα», μια «οικονομία», μια «οντότητα». Προηγουμένως ήταν το μηδέν μέσα στα σκόρπια αποικιακά συντρίμμια όπου οι διάφορες «ενότητες» πληθυσμού ήταν τα πάντα εκτός από «ιστορικούς λαούς» με μεγάλο ή μικρό παρελθόν.
Οι μόνοι «ιστορικοί λαοί» μέσα στην επικράτεια της τότε βόρειας αμερικάνικης ηπείρου ήταν οι «Ινδιάνοι», που οι «πολιτισμένοι» λευκοί διαφόρων συνοθυλευμάτων μερίμνησαν με περίσσιο ζήλο να εξοντώσουν όσο πιο βάρβαρα μπορούσαν και συστηματικά, πραγματοποιώντας τη πρώτη πιστοποιημένη ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ στη μοντέρνα ιστορία του πλανήτη Γη.
Ήδη από τότε κιόλας οι πρωτο-αμερικάνοι έδειξαν στην ανθρωπότητα τι εστί η pax americana. Ποιος ξέρει; ζήτησαν καμιά συγγνώμη για το μακελειό που έκαναν;
Έτσι «τσιμεντώθηκε» η αμερικάνικη οντότητα από το τίποτα και από τις στάχτες του πολέμου, δίχως κανένα «βαρίδιο» αξεδιάλυτων παρελθόντων και με μόνη προοπτική το Μέλλον, όταν όλοι οι «διαφορετικοί» κόσμοι που κατοικούσαν τη χώρα, παρθένοι και ελεύθεροι από ιστορικές ή άλλες υποθήκες, ξεκίνησαν μια διαδρομή που διέθετε μόνο παρόν και μέλλον και κανένα αξιόλογο παρελθόν.
Το μόνο πρόβλημα που έπρεπε να «λυθεί» υπήρξε η ανάγκη μιας «ομογενοποίησης» των διαφόρων ευρωπαίων «μεταναστών» που συνέρρεαν με ατέλειωτες καραβιές(το είπαμε: οι «ιθαγενείς» Ινδιάνοι νομικά ήταν «ανύπαρκτοι» και ακόμη χειρότερα οι «μαύροι» που κουβαλούσαν από την Αφρική!) σε μια διαδικασία απόκτησης μιας μονο-αμερικάνικης ταυτότητας ενός έθνους και ενός λαού.
Τότε οι ΗΠΑ ήταν γεγονός και πραγματικότητα!
Τώρα όμως ας διαρωτηθούμε:
1) κάτι ανάλογο θα μπορούσε να συμβεί και στην ευρωπαϊκή ήπειρο;
2) οι ευρωπαϊκοί λαοί έχουν κάποιες αναλογίες με τους πολλούς μη αμερικανικούς λαούς που ενώθηκαν και συγκρότησαν το αμερικανικό έθνος;
3) υπάρχουν κοινοί παρανομαστές μεταξύ των υπαρχόντων και δεδομένων «ηνωμένων αμερικανικών κρατιδίων» και των παρόντων και φαντασιακών «ηνωμένων ευρωπαϊκών κρατών»;
Είναι προφανές πως σε αυτές τις τρεις ερωτήσεις θα απαντήσουμε αρνητικά. Το γιατί το ξέρουμε όλοι: στην Ευρώπη, η υπερβολική ιστορία, η υπερβολική εθνική προσωπικότητα, τα υπερβολικά θρησκευτικά προγενέστερα και παρόντα και τα υπερβολικά «στερεωμένα» πολιτιστικά που διαθέτει το κάθε ευρωπαϊκό κράτος αποκλείεται να επιτρέψουν τη δημιουργία κάποιου είδους «ένωσης» κρατών μέσα στην οποία να μπορούν να εξαφανιστούν όλες αυτές οι καθιερωμένες πια «κληρονομιές» και να δημιουργηθεί μα τεράστια ομογενοποίηση με έναν βασικό και απαράγραπτο εθνικό ευρωπαϊκο κορμό.
Οι Ευρωπαίοι «οραματιστές» του 1950 και μετέπειτα, έβλεπαν με αγαθό μάτι, με υπερβάλλοντα συναισθηματικό ζήλο και υπερβάλλουσα καλή πίστη μια «συνένωση» των δυτικο-ευρωπαϊκών χωρών (μου είναι αδύνατον να φανταστώ ότι συμπεριλάμβαναν και τις σκανδιναβικές και ανατολικο-ευρωπαϊκές χώρες!), ίσως και πεπεισμένοι πως η κάποια γενική κοινή πολιτιστική και πολιτισμική «περιουσία» που υπήρχε θα αρκούσε, με λίγη καλή διάθεση, να ενώσει τα αιώνες χωρισμένα, να «ομοιογενοποιήσει» τα ανόμοια (όπως είχε γίνει στις ΗΠΑ) και να αφομοιώσει τα αναφομείωτα.
Ίσως και κάποια στιγμή αυτοί οι «οραματιστές» και οι επίγονοί τους να νόμισαν επίσης ότι το να υιοθετήσουν μια γενική και υποχρεωτική γλωσσική έκφραση (τα αγγλικά), με μόνο «βοηθητικές» όλες τις άλλες γλώσσες και, αργότερα, ένα κοινό, μοναδικό νόμισμα (το ευρώ), θα ήταν αρκετό ώστε οι αιωνόβιες, γονιδιακές ή μη, ακατάλυτες όμως διαφορετικότητες να μπορούσαν να «συμφιλιωθούν» και να συγχωνευτούν σε μια συνολική, περιληπτική και προσδιοριστική μονο-ευρωπαϊκή ταυτότητα, σε «έναν» λαό από cives europeos, ίσους και ισάξιους με τους πέραν του Ατλαντικού cives americanos.
Οι επίγονοι των «οραματιστών» όμως θέλησαν να το παρακάνουν και να είναι «βασιλικότεροι του βασιλιά», δηλαδή πιο αμερικανολάγνοι των αμερικανών, οπ ότε και επινόησαν, με την πονηρή «ηθική» υποστήριξη των ΗΠΑ, την περίφημη και ηλίθια «ολοκλήρωση» του «ευρωπαϊκού οικοδομήματος»: ένας πραγματικός σύγχρονος Πύργος της Βαβέλ και μια τερατώδης «κοινοτική κυβέρνηση» των 30.000 παράσιτων πλουσιοπάροχα αμειβόμενων γραφειοκρατών πάνω σε έναν πληθυσμό 450 εκατομμυρίων κατοίκων, η μεγαλύτερη οικονομική στον κόσμο με μέτρο το ΑΕΠ.
Πενήντα δύο (απλές) Πολιτείες αυτοί (οι ΗΠΑ);! Είκοσι επτά (ολόκληρα) Κράτη εμείς (η ΕΕ)! 200 εκατομμύρια πολίτες αυτοί, 450 εκατομμύρια εμείς!
Και οι Αμερικανοί βεβαίως δεν έχασαν την ευκαιρία να βοηθήσουν θερμά την καταστροφική (αυτοί το ήξεραν απ’ την αρχή, εμείς όχι!) «ολοκλήρωση» της βαβελικής «Ενωμένης Ευρώπης» που δεν πρόκειται ποτέ να γίνει «Ηνωμένα Κράτη της Ευρώπης» και ακόμη λιγότερο «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης».
Και ο πιο βλάκας των ανθρώπων θα μπορούσε να καταλάβει πως ένα συνεχώς αυξανόμενο συνονθύλευμα ανθρώπων και εθνών φυλετικά και πολιτιστικά ανομοιογενές ποτέ δε θα μπορούσε να παράγει μια αρμονική ενότητα πολιτών και εθνών, μια μοναδική περιεκτική ταυτότητα.
Δυστυχώς για τους Ευρωπαίους λαούς, οι Αμερικανοί είναι σαν τον μαϊντανό και χειρότερα: όχι μόνο φυτρώνουν εκεί που δεν τους σπέρνεις, αλλά υπάρχουν και οι «καλοί ευρωπαίοι ηγέτες» που τους σπέρνουν οι ίδιοι στις χώρες τους χωρίς ασφαλώς να ρωτήσουν τους λαούς τους αν τους θέλουν ή όχι!
Οπότε, ας δούμε λοιπόν εν συντομία πού «μπαίνουν» αυτοί οι «μαϊντανοί», συνήθως απρόσκλητοι ή εκβιαστικοί, έτσι, για να ξέρουμε τί συμβαίνει και τί μας λάχει :
– Αν υπάρχει η ΕΕ, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν υπάρχει το ευρώ, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν υπάρχει η ευρωπαϊκή οικονομική διάλυση, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν υπάρχει η μουσουλμανική(ασιατικο-αφρικανική) εισβολή στην ΕΕ(και η αμερικανόφιλη Ελλάδα θα το «νιώθει» αυτό για πολύ καιρό ακόμη) με την ευγενή συνδρομή της Τουρκίας, την οποία η περίοπτη εγκληματική Κομισιόν προσδοκά να «χώσει» στην «ευρωπαϊκή οικογένεια» διαλύοντάς την, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν υπάρχουν οι «επαναστατικές» περιπτώσεις της «Νέας Ευρώπης», αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν υπάρχει ο τεράστιος πολιτικο-οικονομικός προβληματισμός με τη Ρωσία και η ζημιά για την Ευρώπη, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν υπάρχει η διάχυτη ανασφάλεια σε ολόκληρη της ΕΕ, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ, που επεμβαίνουν (θα λέγαμε: χώνουν τη μύτη τους) σε όλες τις χώρες και σπέρνουν αναμπουμπούλες παντού.
– Αν υπάρχει ο κίνδυνος πολέμου στις πόρτες της ΕΕ με πρώτη καταστραμμένη την ίδια, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ, με τις επιθετικές βάσεις της παντού σπαρμένες, τον επιθετικό «προσηλυτισμό» με παρελάσεις πυραύλων στις χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία, τις επιθετικές κινήσεις του ΝΑΤΟ και τον ψυχρό πόλεμο που «παίζουν» αποκλειστικά σε ευρωπαϊκό έδαφος (όχι βέβαια σε αμερικανικό!).
– Αν όλη η Ε .Ε. βασανίζεται και καταπιέζεται από τον πόλεμο Ρωσία-Ουκρανία, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ και στη longa manus τους, το ΝΑΤΟ
– Αν υπάρχει κίνδυνος να ξεσπάσει πόλεμος στο κέντρο της ευρωπαϊκής ηπείρου, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ για τους ίδιους λόγους που εκφράστηκαν λίγο πριν.
– Αν υπάρχει, εκτός από τα φονικά ΤΤΙΡ, TiSA, CETA, τώρα και η Privacy Shiel, μια άλλη ετεροβαρή για την ΕΕ «συμφωνία» με θέμα ούτε λίγο ούτε πολύ την αποθήκευση στις ΗΠΑ των προσωπικών δεδομένων των πολιτών της ΕΕ, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ.
– Αν η κοινοτική Ευρώπη είναι ανίκανη να οργανώσει μια σύνθετη δομή στρατιωτικής άμυνας, αυτό οφείλεται στις ΗΠΑ
Επομένως, αυτών και πολλών άλλων δοθέντων, ων ουκ εστί τέλος, ο ρόλος των ΗΠΑ στα δρώμενα της Ευρώπης υπήρξε και είναι καταλυτικά ολέθριος, πίσω από όλες τις όμορφες «βιτρίνες» φιλίας και συμμαχίας..
Είναι ήδη ένας αιώνας που η Ευρώπη προσφέρει στις ΗΠΑ το καλύτερο έδαφος επίδειξης υπεροχής – και φαίνεται πως το ζητάει ο οργανισμός των Ευρωπαίων να έχουν από πάνω τους Αμερικανούς αφέντες και να χαίρονται επιπλέον σαν τέλειοι μαζόχες!
Μια Ευρώπη, μια ΕΕ η οποία – υπερβολικά, ή μάλλον καταστροφικά για την ίδια δέσμια των αμερικανικών επιλογών και γεωστρατηγικών στόχων, θα ‘λεγε κανείς πιο σωστά «πουλημένη» – υπήρξε απελπιστικά και εγκληματικά ανίδεη και ανίκανη διαχρονικά σνα ασκήσει εξωτερική πολιτική (όχι που στην εσωτερική πολιτική τα πήγε καλύτερα!) όχι μόνο στις διηπειρωτικές εξακτινώσεις με μακρινές χώρες, αλλά ούτε και στην ίδια την γειτονιά της, στα άμεσα σύνορά της! Αφάνταστα μειωτικό.
Ένα τεράστιο μηδέν, ντροπιαστικό για μια υποτιθέμενη μεγάλη υπερεθνική οργάνωση με μεγάλες δυνατότητες έκφρασης στη παγκόσμια σκακιέρα.
Και μεγάλα, πολύ μεγάλα τα λάθη της, λάθη από μια μυωπική, πλήρως υποταγμένη, διαχρονικά νάνα ηγεσία. Όντως τεράστια τα τέσσερα κύρια λάθη της τα οποία ούτε και τώρα που βρίσκεται με το νερό στο λαιμό εννοεί να τα διορθώσει, δηλαδή:
1) η λεγόμενη «ολοκλήρωση»
2) η άρνηση ενσωμάτωσης της Ρωσίας στο κοινοτικό οικονομικό πεδίο
3) η άκριτη ζημιογόνα συμμετοχή στην «συμφεροντολογική» αμερικανική επίθεση στη Ρωσία μέσω της Ουκρανίας
4) η ανόητη χορήγηση στην Ουκρανία του status υποψήφιου μέλους της ΕΕ μολονότι περισσότερο από φανερά η χώρα αυτή δεν πληροί με κανέναν τρόπο τα κριτήρια που απαιτούνται από άλλους υποψήφιους.
Ναι, αυτή η Ουκρανία που ήρθε τώρα για να ξεσκεπάσει τη γύμνια και μηδαμινότητα της ΕΕ, την απόλυτη έλλειψη διορατικότητας της ΕΕ, την απόλυτη περιφρόνησή της των συμφερόντων και δικαιωμάτων των δικών της πολιτών προς όφελος τρίτων (που συνωμοτούν εις βάρος της – βλ. ΗΠΑ – και είναι τελείως ανάξιοι δημοκρατικά – βλ. Ουκρανία).
Αλλά, με την ευκαιρία, ας πούμε, παρενθετικά, δύο λόγια γι’ αυτή την Ουκρανία για την οποία χύνονται τόνοι δακρύων, ψεύτικων ή αληθινών, και όλοι οι κοινοτικοί λαοί ειδικά αναγκάζονται να υποφέρουν χωρίς να έχουν φταίξει σε τίποτα, και στην οποία πάντως η ΕΕ, με την δύναμη του χρηματοοικονομικού βάρους της (ούτε λίγο ούτε πολύ, χρηματοδοτεί τους Ουκρανούς για την διαμετακόμιση των υδρογονανθράκων στους αγωγούς που διατρέχουν το ουκρανικό έδαφος!) θα έπρεπε σε όλα αυτά τα οκτώ χρόνια πολέμου στο Ντονμπάς να είχε επιβληθεί για μια εφικτή ολική διπλωματική λύση και όχι να εξουθενώνει τα κράτη-μέλη της με έναν πόλεμο τον οποίο η ίδια δείχνει πως δεν θέλει να τελειώσει!
Σχετικά με την Ουκρανία όμως οι πάμπλουτοι κοινοτικοί ιθύνοντες ακόμη μια φορά μας έδειξαν την ελαφρότητα του μυαλού τους διότι παντελώς και πολύ κακώς αμέλησαν να μελετήσουν και να λάβουν υπόψη τους τα εξής σημαντικά και βασικά «ουκρανικά στοιχεία»:
– στο Global D emocracy Index 2020 του The Economist η Ουκρανία κατέχει την 79η θέση, πρώτη ευρωπαϊκή θέση, μεταξύ των λιγότερο δημοκρατικών χωρών.
– ως προς την «ποιότητα της δημοκρατίας», στο Ranking of Countries by Quality of Democracy του Πανεπιστημίου του Wurzburg για το 2020, η Ουκρανία βρίσκεται στην 92η θέση πίσω από την Βιρμανία και μπροστά από την Σρι Λάνκα.
– όσο για την διαφθορά, ο Corruption Perceptions Index του 2021 τοποθετεί την Ουκρανία στην 122η θέση μεταξύ 180 χώρες, ενώ σχετικά με τις ανθρώπινες ελευθερίες το Human Freedom Index μαζί με το Friedrich NaumannFoundation for Freedοm βλέπουν την Ουκρανία στην 98η θέση.
– για τις οικονομικές ελευθερίες, ειδικά, η Economic Freedοm Heritage Foundation τοποθετεί την Ουκρανία στην 130ή θέση, πίσω από χώρες όπως ο Νίγηρας, η Μαυριτανία, αι η Μπουρκίνα Φάσο.
– κάπως καλύτερα βρίσκεται στην ανάλυση των Reporters Sans Frontiéres για την ελευθερία Τύπου με την 106η θέση πίσω από το Γκαμπόν και το Τσαντ, μπροστά όμως από το Μπουρούντι.
– και last but not least, αναφορικά με την διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα, όλοι γνωρίζουν τα ουκρανικά πρωτεία, από την εποχή της διάλυσης της ΕΣΣΔ κιόλας, όταν πούλησαν για δισεκατομμύρια δολάρια τα σοβιετικά όπλα που είχαν μείνει στην Ουκρανία (για όλα βλ.G. Gaiani, La U.E. “a tutto gas” verso il disastro econοmico e irrιlevanza strategica, www.analisidifesa.it).
Άλλωστε το ίδιο απαράλλαχτο γίνεται και σήμερα με τη αφθονία των δυτικών όπλων, κυρίως αμερικανικών, όπως εκφράζονται απορίες και αμφιβολίες στην Washington Post του Μαΐου 2022, στην New York Times του Ιουνίου 2022, αλλά και στα πλαίσια της Ίντερπολ, πάλι τον Ιούνιο 2022, με τα ερώτημα «πού θα καταλήξουν τα όπλα που χορηγούνται στην Ουκρανία;» μαζί με τον φόβο της τροφοδότησης των παράνομων εμπόρων όπλων γα μακρινές χώρες και εγκληματικές/τρομοκρατικές οργανώσεις.
Πώς γίνεται επομένως και ο Ζελένσκι ζητά συνέχεια νέα όπλα από τους Δυτικούς γιατί δεν αρκούν εκείνα που συνέχεα λαμβάνει επειδή πουλιούνται στη ουρανική μαφιόζικη μαύρη αγορά.
Τώρα, επιστρέφοντας στις res europeae, ένα μόνο συμπέρασμα «βγαίνει» από όλο το «αισιόδοξο» παρελθόν, το δυσοίωνο παρόν και το αποσαθρωτικό μέλλον της ΕΕ: η «εταιρική» σχέση των μελών της είναι τελείως παρά φύση και δεν στέκεται στα πόδια της.
Το να ζητάς επομένως αγωνιωδώς να κρατήσεις εν ζωή ένα ον που ψυχορραγεί χωρίς ελπίδα ανάνηψης, παραδομένο όπως είναι σε μια τρομερά και αποκλειστικά ωφελιμιστική πανδαισία και σε έναν πόλεμο αντίθετο με τα κοινοτικά συμφέροντα που ωφελεί μόνο τρίτους, είναι σαν να θέλεις να συντηρήσεις κάποιον σε κωματώδη κατάσταση παραγνωρίζοντας ότι η ζωή που θέλεις να κάνει δεν είναι ζωή, αλλά ένας ατέρμονος προθάλαμος θανάτου.
Όπου και να κοιτάξεις, μόνο «Ένωση» δεν βλέπεις στο «κοινοτικό οικοδόμημα»: ο κάθε ισχυρός κάνει τα δικά του, ο κάθε αδύναμος κάνει ό, τι τον υποχρεώνει να κάνει ο ισχυρός, όλοι ζητούν, όλοι θέλουν να πάρουν, κανένας δεν δίνει. Η ίδια η ιδέα μιας «Ενωμένης Ευρώπης» του σημερινού είδους είναι και θα είναι εντελώς και παντοιοτρόπως «υπαρξιακά» αδόκιμη, παραπλανητική, άψυχη και στείρα φαντασιακή.
Ουσιαστικά: ανυπόστατη! Μια αέναη εξαπάτηση που ωφέλησε και ωφελεί μόνο και αποκλειστικά τους κερδοσκόπους της οικονομίας (όπως τώρα οι Αμερικανοί, καλή ώρα, με το πανάκριβο τους και τελείως ασύμφορο LNG με το οποίο «σκλάβωσαν» τους βλάκες Κοινοτικούς) και τα χρηματο-εμπορικά λόμπι. Οτιδήποτε άλλο: μια σκέτη απογοήτευση.
Τελικά, όταν κάποιος διερωτάται: «πού είναι το όραμα της ενωμένης Ευρώπης;», θα πρέπει προκαταρτικά να διερωτηθεί: «μα υπήρξε ποτέ ουσιαστικά αυτό το όραμα;» Και: «ήταν στ’ αλήθεια ένα όραμα;». Επίσης: «μήπως ήταν μόνο ένας ευσεβής πόθος;»
Απ’ ό, τι φαίνεται, δεν υπήρξε κανένα πραγματικό «όραμα» και, εάν ποτέ υπήρξε, δεν θα πρέπει να ήταν τόσο αληθινό ώστε να είναι και να μείνει πραγματικό. Ή ακόμα αι να υπήρξε ποτέ ρομαντικά (όπως «νοσταλγικά» μας υ[ενθυμίζουν κάθε τόσο), εύκολα χάθηκε μέσα στη λεγόμενη «ολοκλήρωση» της «Ευρωπαϊκής Ένωσης» η οποία όχι μόνο δεν «ολοκλήρωσε» τίποτα το συμφέρον, αλλά και πάει να
την «τελειώσει» με νέα «κρατικά εξογκώματα» που υπολογίζει να προσθέσει στο σώμα της που διόλου απίθανο να είναι και η άδοξη λήξη της.
Εξάλλου, τί απέμεινε από τα περίφημα «θεμέλια» που δήθεν οι «Συνθήκες» τοποθέτησαν για μια «πολιτική ένωση» των Ευρωπαίων; Το απόλυτο τίποτα, ή μάλλον όχι: μόνο μια αποπνιχτική οικονομικο-χρηματιστική δημαγωγία και ένα δογματικά διεφθαρμένο κατεστημένο: περιχαρακωμένος αυτοσκοπός που παράγει μόνο αδιέξοδα τα οποία αδυνατεί να λύσει και διάχυτες δημοκρατικές ελλείψεις.
Ας κρίνουν οι πολίτες κατά πόσο αυτό αρκεί για να συνεχίσουν να ζουν σε μια τέτοια μοιραία «Ένωση».
Κρεσέντσιο Σαντζίλιο
Συγγραφέας Ελληνιστής
…………………………………………………………………………………
Αναλύσεις
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει διαλύσει χωρίς ενδοιασμούς τη σταδιοδρομία του διπλωματικού σώματος υπέρ των επιλεγμένων από τον ίδιο πολιτικών διορισμών και απεσταλμένων. Πολλά από αυτά τα άτομα είναι μακροχρόνιοι φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ορισμένοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαμαρτύρονται υπερβολικά όταν προσποιούνται τους σοκαρισμένους και μιλούν για το πώς η υπηρεσία τους ήταν πάντα πάνω από την πολιτική, ενώ πολλοί από τους ίδιους διοχέτευαν τακτικά διαρροές για να υπονομεύσουν πρωτοβουλίες με τις οποίες διαφωνούσαν προσωπικά.
Ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης του Τραμπ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του για τη Συρία, το Ιράκ και ορισμένες φορές το Λίβανο, είναι ανάμεσα στους πιο ισχυρούς συμβούλους του. Ακόμη και οι επικριτές του Μπάρακ αναγνωρίζουν ότι έχει, σχεδόν μόνος του, αναδιαμορφώσει την πολιτική των ΗΠΑ προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας.
Ο Μπάρακ υπήρξε πρωτεργάτης στη φωνή για την πώληση των μαχητικών αεροσκαφών F-35 Joint Strike Fighter στην Τουρκία και την άρση των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία. Έχει υποβαθμίσει τόσο την εθνοκάθαρση της Τουρκίας στη Συρία όσο και την παραβίαση της κυριαρχίας της Ελλάδας. Επικριτές τόσο στην Τουρκία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση του για να πλουτίσει ο ίδιος.
Όπως και να έχει, η σύγχυση σχετικά με την προέλευση της πολιτικής αναπαράγει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι η πρόσβαση απαιτούσε δωρεές τύπου «πληρώνω για να επηρεάσω» (pay-to-play) στο Ίδρυμα Κλίντον. Ενώ ο Τραμπ και ο Μπάρακ μπορούν να επικαλεστούν τα ηθικά ατοπήματα της Κλίντον ως προηγούμενο, τα ερωτήματα γύρω από την προέλευση της πολιτικής για την Τουρκία διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο Μπάρακ, φυσικά, μπορεί επίσης να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να βασιστεί στην Άγκυρα ως πληρεξούσιο (proxy) για την υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Το πρόβλημα με μια τέτοια θέση είναι ότι η Τουρκία σήμερα υποστηρίζει μερικές από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα μέχρι τη Λιβύη. Ο Μπάρακ φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει αρκετή σταθερότητα ώστε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.
Σας θυμίζει κάτι; Είναι μια επανάληψη της θεωρίας του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή απαιτούσε μια ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ολόκληρη η λογική του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA), της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, ήταν η ιδέα ότι η επανένταξη του Ιράν στο διεθνές προσκήνιο θα δημιουργούσε σταθερότητα αναπαράγοντας την αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή σε περιφερειακό επίπεδο.
Αυτό που απέτυχε να καταλάβει ο Ομπάμα ήταν ότι η ιδεολογία που τροφοδοτούσε το μίσος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν αυτή που καθιστούσε τη σταδιοδρομία της σταθερότητας αδύνατη. Η άρση των κυρώσεων και η ενθάρρυνση των επενδύσεων επέτρεψαν απλώς στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να γεμίσει ξανά τα ταμεία του, να τροφοδοτήσει τον πόλεμο μέσω πληρεξουσίων και να επανεκκινήσει τα προγράμματα πυραύλων και drones. Μέσα σε μια δεκαετία, η περιοχή γνώρισε έναν μεγάλο πόλεμο.
Η επιθυμία του Μπάρακ να μετατρέψει την Τουρκία στη μόνη δύναμη ικανή να εξισορροπήσει την ισχύ του Ισραήλ είναι πιθανό να ακολουθήσει την ίδια τροχιά. Ο Μπάρακ μπορεί να βλέπει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως σύμμαχο, αλλά ο Τούρκος ηγέτης είναι ένας ιδεολόγος τόσο αφοσιωμένος στην οικοδόμηση της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας και την καταστροφή του Ισραήλ όσο ήταν και ο αείμνηστος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.
Οι καμώματα του Μπάρακ, οι προσπάθειες να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονομερής προώθηση των ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών της Τουρκίας έχουν την προφανή υποστήριξη του Τραμπ και θα φτάσουν στο σημείο να σκιάσουν την περιφερειακή κληρονομιά του Τραμπ. Όπως κάθε λογικός ιστορικός βλέπει τις ρίζες του σημερινού πολέμου στις αποφάσεις του Ομπάμα και των υπουργών Εξωτερικών του, έτσι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε μια δεκαετία από τώρα θα καταλάβουν ότι οι ρίζες των μελλοντικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στις αφελέις και λανθασμένες πολιτικές που προώθησε ο Πρέσβης και Ειδικός Απεσταλμένος Τομ Μπάρακ στο όνομα του Τραμπ.
Αναλύσεις
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ. Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Μια παρέμβαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα δημιούργησε και πάλι προβλήματα στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η συμφωνία του με τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, καταδικάστηκε από τους Δημοκρατικούς αλλά και από ορισμένους επιφανείς Ρεπουμπλικάνους στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ παρουσίασε ανοιχτά τη συμφωνία ως μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν «χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς», καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Παραμένει αβέβαιο αν η συμφωνία θα βοηθήσει ουσιαστικά το κόμμα του προέδρου να ανακτήσει ψήφους. Ωστόσο, δημιούργησε μια ακόμη ανοιχτή διαμάχη μεταξύ του Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ακριβώς τη στιγμή που η Ουκρανία χρειάζεται ανανεωμένη και στοχευμένη υποστήριξη από τους συμμάχους της.
Μια κλιμακούμενη ρωσική επίθεση
Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μια αισθητή αλλαγή στη στρατηγική της Ρωσίας στον πόλεμο. Πολλοί ανέμεναν ότι ο Πούτιν θα διέταζε νέο κύμα επιστράτευσης και μια ανανεωμένη επίθεση στο Ντονμπάς. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να εντείνει τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, με στόχο να διαλύσει την ουκρανική οικονομία.
Παρατηρείται σημαντική αύξηση των επιθέσεων σε λιμάνια, αποθήκες σιτηρών και πλοία μεταφοράς, προφανώς με σκοπό να εμποδιστούν οι ουκρανικές αγροτικές εξαγωγές. Σημαντικές γέφυρες πάνω από τον ποταμό Δνείπερο στο Κίεβο έχουν πληγεί, όπως επίσης και σιδηροδρομικά δίκτυα σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας συνεχίζονται, παρά την υποτιθέμενη «ενεργειακή εκεχειρία» που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αποτελούσε μέρος της συμφωνίας του με τη Μόσχα. Πλέον δεν στοχεύονται μόνο οι μονάδες παραγωγής ενέργειας αλλά και οι υποδομές μεταφοράς και διανομής.
Παράλληλα, επιθέσεις σε ουκρανικά χαλυβουργεία έθεσαν οριστικά εκτός λειτουργίας πέντε υψικαμίνους. Στο στόχαστρο έχουν επίσης βρεθεί μονάδες λιανικού εμπορίου, αποθηκευτικοί χώροι και κέντρα logistics.
Η πρόθεση της Ρωσίας είναι να οδηγήσει την ουκρανική οικονομία ξανά σε ύφεση, να προκαλέσει δυσχέρειες στον πληθυσμό και να υπονομεύσει το ηθικό των Ουκρανών. Ενδεχομένως μάλιστα να ελπίζει ότι θα προκαλέσει ένα νέο μεταναστευτικό κύμα εκτός της χώρας.
Τι ζητά η Ουκρανία από τους συμμάχους της
Η επιδείνωση του κρατικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας, καθώς το ΑΕΠ παραμένει στάσιμο, τα δημόσια έσοδα δεν αυξάνονται και το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται, θα αυξήσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και τις απαιτήσεις της προς τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα. Η Ουκρανία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι το 2026 αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις αμυντικές δαπάνες, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2027 αναμένεται να φτάσει τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη ώστε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πιθανόν να καθυστερήσει περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Extended Financing Facility (EFF), ύψους 7 δισ. δολαρίων, εάν δεν καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ή δεν δοθούν νέες εγγυήσεις χρηματοδότησης.
Η εντατικοποίηση των ρωσικών επιθέσεων κατά της ουκρανικής οικονομίας, σε συνδυασμό με την παράταση του πολέμου, θα αυξήσει ακόμη περισσότερο αυτές τις ανάγκες.
Η στρατηγική του Πούτιν είναι σαφής. Επιδιώκει να αυξήσει το κόστος υποστήριξης της Ουκρανίας τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά πολλών ευρωπαϊκών χωρών βρίσκονται υπό πίεση και η ακροδεξιά, η οποία γενικά αντιτίθεται στη χρηματοδότηση της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας, ενισχύεται σε αρκετά κράτη.
Με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν, ιδιαίτερα στη Γαλλία τον επόμενο Μάιο, ο Πούτιν ελπίζει να παρουσιάσει την ουκρανική υπόθεση ως χαμένη, υπερβολικά δαπανηρή και ως βάρος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.
Το ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για διήμερη σύνοδο κορυφής.
Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Η Ευρώπη χρειάζεται να επιδείξει φιλοδοξία και δημιουργικότητα στον τρόπο χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Το μήνυμα προς τον Πούτιν θα πρέπει να είναι ότι, ανεξάρτητα από τον πρόεδρο Τραμπ, η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη μακροπρόθεσμα και είναι έτοιμη να προσφέρει στην Ουκρανία το οικονομικό «βαρύ πυροβολικό» που απαιτείται για να κερδίσει τον πόλεμο.
Αρχικά, το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Support Loan – USL) ύψους 90 δισ. δολαρίων, το οποίο συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, θα μπορούσε να αυξηθεί.
Ακόμη καλύτερη λύση θα ήταν η κατάσχεση των 210 δισ. ευρώ παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας στην ΕΕ, κυρίως στο Βέλγιο, καθώς και άλλων 25 δισ. ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, θα έπρεπε να είναι προφανές ότι η Ρωσία οφείλει να πληρώσει για αυτόν τον πόλεμο αντί των Ευρωπαίων φορολογουμένων.
Η βελγική κυβέρνηση, η οποία μέχρι σήμερα αντιστέκεται στην κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων, δεν θα πρέπει να διαθέτει δικαίωμα ουσιαστικού βέτο σε ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Παράλληλα όμως, οι ανησυχίες της σχετικά με τις πιθανές νομικές ευθύνες πρέπει να ληφθούν υπόψη, μέσω ευρωπαϊκών εγγυήσεων που θα καλύπτουν τους σχετικούς κινδύνους.
Πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από τη βελγική δικαιοδοσία σε έναν κοινό ευρωπαϊκό φορέα ειδικού σκοπού (SPV). Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαν στη συνέχεια να επενδυθούν αποδοτικότερα, δημιουργώντας υψηλότερες αποδόσεις οι οποίες θα χρηματοδοτούσαν ακόμη μεγαλύτερα πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία.
Τελικά, η αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα πρέπει να υπερισχύσει των νομικών και οικονομικών επιχειρημάτων κατά της κατάσχεσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Θωρακίζοντας την Ουκρανία
Απαιτούνται επίσης επείγοντα μέτρα για την προστασία της ουκρανικής οικονομίας από τις ρωσικές επιθέσεις.
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ.
Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Δύο πρωτοβουλίες βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο:
1. Μηχανισμός αποζημίωσης πρώτων ζημιών (First-Loss Compensation Scheme)
Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι ασφαλιστικές εταιρείες.
Υπάρχει ο φόβος ότι ακόμη και η περιορισμένη ασφαλιστική κάλυψη που είναι σήμερα διαθέσιμη στην Ουκρανία θα μειωθεί περαιτέρω εάν αυξηθούν οι απώλειες λόγω πολέμου.
Εάν όμως η ουκρανική κυβέρνηση και οι διεθνείς δωρητές αναλάβουν να καλύπτουν τις πρώτες ζημιές από επιθέσεις σε παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία, τότε οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα είναι πιο πρόθυμες να παρέχουν ασφαλιστική κάλυψη.
Έτσι θα εξασφαλιστούν πόροι για την ταχεία ανοικοδόμηση εργοστασίων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ενεργειακών εγκαταστάσεων, καθώς και υποδομών μεταφορών και logistics.
2. Επέκταση του Ukrainian Recovery and Reconstruction Guarantee Facility (URGF)
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης προωθεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού εγγυήσεων URGF.
Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται ήδη για την ασφάλιση αγροτικών εξαγωγών της Ουκρανίας, αλλά διαθέτει σημαντικούς περιορισμούς:
- Κάλυψη έως 2 εκατ. ευρώ ανά αποστολή.
- Μέγιστο 5 εκατ. ευρώ ανά πελάτη.
- Κάλυψη μόνο για 60 ημέρες μεταφοράς.
- Δεν καλύπτει αποθήκευση.
- Περιορίζεται στους όρους “Free on Board” (FOB).
Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες δεν προστατεύονται όταν τα σιτηρά βρίσκονται σε λιμάνια ή αποθηκευτικούς χώρους, δηλαδή ακριβώς στα σημεία όπου η Ρωσία εντείνει σήμερα τις επιθέσεις της.
Οι εξαγωγές σιτηρών αποφέρουν στην Ουκρανία ετήσια έσοδα ύψους 10-11 δισ. δολαρίων.
Οι διεθνείς δωρητές πρέπει να καταστήσουν ξανά οικονομικά βιώσιμη τη ναυτιλία από τα ουκρανικά λιμάνια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βοηθήσουν την αγορά να βρει λύσεις.
Ως πρώτο βήμα, η ουκρανική κυβέρνηση και οι δωρητές θα μπορούσαν να αυξήσουν το μέγεθος και το εύρος του URGF, ώστε να καλύπτει και την αποθήκευση σε τερματικούς σταθμούς λιμένων.
Μια συμφωνία που θα υποχρέωνε τη Ρωσία να επιστρέψει στην προηγούμενη συμφωνία ναυσιπλοΐας της Μαύρης Θάλασσας θα αποτελούσε την ιδανική λύση για την προστασία αυτού του εμπορίου. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να εξεταστεί κάποια μορφή αεροπορικής ή αμυντικής προστασίας του ΝΑΤΟ για τα πλοία που εκτελούν αυτές τις μεταφορές.
Συμπέρασμα
Η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν αποδυναμώνει την Ουκρανία, αλλά δεν πρόκειται να αλλάξει θεμελιωδώς την πορεία του πολέμου.
Αυτό που θα αποδειχθεί καθοριστικό είναι αν η ουκρανική οικονομία καταφέρει να αντέξει έναν δύσκολο χειμώνα, ώστε η χώρα να επιβιώσει από τον πόλεμο και παράλληλα να συμβάλει στη διατήρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες, απαιτείται ευρωπαϊκή ηγεσία για να επιτευχθεί αυτό.
Το ερώτημα παραμένει: θα ανταποκριθεί η Ευρώπη;
chathamhouse.org
Αναλύσεις
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Από τον Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν σταθμεύσει δώδεκα βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς B-1 Lancer στη βάση RAF Fairford στη νότια Αγγλία, προς υποστήριξη του αεροπορικού τους πολέμου εναντίον του Ιράν. Τα αεροσκάφη αυτά είναι ιδιαίτερα πολύτιμα επειδή μπορούν να πετούν με υπερηχητικές ταχύτητες μεταφέροντας τεράστια φορτία κατευθυνόμενων και μη κατευθυνόμενων όπλων. Τα βομβαρδιστικά που είχαν σταθμεύσει στο Fairford αποτιμώνται σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια και αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο του στόλου B-1 της Ουάσιγκτον.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου της 3ης Οκτωβρίου, στρατιωτικοί διοικητές απομάκρυναν αιφνιδιαστικά ολόκληρο τον στόλο των B-1 από το Fairford, λόγω φόβων για επικείμενη ιρανική επίθεση. Η εντολή απομάκρυνσης ήταν τόσο ξαφνική ώστε το Πεντάγωνο φέρεται να μην διέθετε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού για τα βομβαρδιστικά τη στιγμή που αυτά απογειώνονταν. Όπως το περιέγραψε ένας δημοσιογράφος:
«Ήταν απλώς μια λογική του τύπου “βγάλτε τα από το Fairford τώρα και θα βρούμε αργότερα πώς θα τα ανεφοδιάσουμε για να περάσουν τον Ατλαντικό και να επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες”.»
Τι ήταν αυτό που ανησύχησε τόσο το Πεντάγωνο;
Ευαίσθητες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών υπεδείκνυαν ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) σχεδίαζε μια σύνθετη, πολυφασική επίθεση με drones εναντίον της βάσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν βαν χωρίς σήμανση, σταθμευμένα σε απόσταση περίπου τετρακοσίων μέτρων από την περίφραξη του Fairford, για την εκτόξευση οπλισμένων drones εναντίον των B-1, τα οποία βρίσκονταν εκτεθειμένα σε ανοικτούς χώρους, καθώς και εναντίον των αρκετών εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτικών που υπηρετούσαν στη βάση.
Η ιρανική επιχείρηση παρουσίαζε εντυπωσιακές ομοιότητες με μια παρόμοια προσπάθεια που πραγματοποίησε η Ουκρανία πέρυσι εναντίον της Ρωσίας, γνωστή ως «Operation Spider’s Web» (Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης).
Ουκρανοί πράκτορες πέρασαν λαθραία εξαρτήματα drones σε δύο συνεργάτες τους στην βιομηχανική πόλη Τσελιάμπινσκ, περίπου 1.450 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Οι δύο πράκτορες συναρμολόγησαν τα εξαρτήματα δημιουργώντας 150 drones και προσέλαβαν ανυποψίαστους οδηγούς φορτηγών για να μεταφέρουν τα αεροσκάφη σε τοποθεσίες κοντά σε πέντε διαφορετικές ρωσικές αεροπορικές βάσεις που βρίσκονταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Την προκαθορισμένη χρονική στιγμή, απομακρυσμένοι χειριστές εξαπέλυσαν ταυτόχρονα τα drones προς τους στόχους τους.
Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, σαράντα ένα ρωσικά αεροσκάφη επλήγησαν και δώδεκα καταστράφηκαν ολοσχερώς, μεταξύ των οποίων επτά στρατηγικά βομβαρδιστικά Tu-95 με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων.
Συνολικά, η Ουκρανία εξουδετέρωσε το 20% του επιχειρησιακού στόλου βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς της Ρωσίας, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, χρησιμοποιώντας τοπικά παραγόμενα τετρακόπτερα Osa που κόστιζαν λιγότερο από 1.000 δολάρια το καθένα.
Η Ουκρανία δεν ήταν η μόνη χώρα που πραγματοποίησε μια τέτοια επιχείρηση. Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης, το Ισραήλ εξαπέλυσε την «Operation Rising Lion» στο Ιράν.
Για μήνες, η Μοσάντ είχε τοποθετήσει κρυφά οπλισμένα drones και εκρηκτικά μέσα σε συνηθισμένα οχήματα, με στόχο στρατιωτικούς αξιωματούχους, πυρηνικούς επιστήμονες και ανώτερα στελέχη του IRGC.
Με το προκαθορισμένο σήμα, το Ισραήλ ενεργοποίησε τα όπλα, εξαπολύοντάς τα εναντίον στόχων που βρίσκονταν «ακόμη στα κρεβάτια τους, στα σπίτια τους», όπως δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος στην Washington Post.
Η αποστολή σημείωσε μεγάλη τακτική επιτυχία, οδηγώντας στον θάνατο του στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκερί, του ανώτατου στρατιωτικού αξιωματικού του Ιράν, του στρατηγού Χοσεΐν Σαλαμί, επικεφαλής του IRGC, και του Μοχαμάντ Μεχντί Τεχραντσί, ενός από τους κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις εξελίξεις, το Πεντάγωνο θεώρησε ότι δεν μπορούσε να διακινδυνεύσει μια αντίστοιχη ιρανική επίθεση εναντίον των βομβαρδιστικών B-1.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, αλλά δεν παραδέχονται δημόσια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ευπάθειες απέναντι σε μικρότερους και πιο ευέλικτους αντιπάλους.
Τι εξηγεί αυτή τη μεταβολή και ποιες είναι οι επιπτώσεις της;
Η εξήγηση είναι απλή:
Οι στρατιωτικές καινοτομίες διαδίδονται ταχύτερα από ποτέ.
Οι οργανισμοί μπορούν πλέον να αποκτούν γνώση και τεχνογνωσία με πρωτοφανή ταχύτητα. Μπορούν να κατεβάσουν σχέδια drones από το διαδίκτυο ή να χρησιμοποιήσουν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουν εξειδικευμένα σχέδια και στη συνέχεια να τα περάσουν σε έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή ώστε να παράγουν προσαρμοσμένα οπλικά συστήματα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ευρύ φάσμα δρώντων διαθέτει ολοένα και περισσότερο τα μέσα για να αμφισβητήσει την κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων.
Η διάδοση των στρατιωτικών καινοτομιών δεν είναι κάτι νέο, αλλά οι συνθήκες αλλάζουν
Η στρατιωτική διάχυση δεν αποτελεί νέα έννοια. Όπως περιγράφω στο βιβλίο μου Bytes and Bullets, είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία και έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη αναδείχθηκαν ή κατέρρευσαν στο πέρασμα των αιώνων.
Από τη χρήση του αγγλικού μακρού τόξου από τον βασιλιά Ερρίκο Ε΄ εναντίον της γαλλικής αριστοκρατίας στη μάχη του Αζενκούρ το 1415, μέχρι την ανάπτυξη ταχύπλοων θωρηκτών με βαριά πυροβόλα από το ιαπωνικό ναυτικό το 1905, που συνέτριψαν τον ρωσικό στόλο της Βαλτικής, οι αυτοκρατορίες και τα κράτη αποκτούσαν βραχυπρόθεσμα πλεονεκτήματα μέσω νέων τεχνολογιών, μόνο για να τα χάσουν αργότερα όταν οι αντίπαλοί τους μελετούσαν τις μεθόδους τους και κάλυπταν το τεχνολογικό χάσμα.
Σε πρακτικό επίπεδο, η διάχυση είναι μια διαδικασία καινοτομίας, μίμησης και προσαρμογής που ξεκινά όταν μια σημαντική καινοτομία, όπως τα drones, φτάνει σε ένα κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης και αναγνωρίζεται από μια ευρύτερη κοινότητα.
Αυτό εγκαινιάζει έναν κύκλο τριών σταδίων.
Η διάχυση ξεκινά σταδιακά, καθώς οι πρώτοι χρήστες αξιοποιούν την καινοτομία στην πράξη. Το 2010, μόνο λίγες χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, χρησιμοποιούσαν συστηματικά οπλισμένα drones στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.
Με την πάροδο του χρόνου, η υιοθέτηση εξαπλώνεται και φτάνει σε κρίσιμη μάζα καθώς περισσότεροι δρώντες εφαρμόζουν την καινοτομία.
Μέχρι το 2019, χώρες όπως το Ιράν και η Τουρκία είχαν κατακτήσει τη διαδικασία παραγωγής drones και διέδιδαν φθηνά μοντέλα, από τα τουρκικά TB2 που χρησιμοποιήθηκαν από το Αζερμπαϊτζάν εναντίον των αρμενικών δυνάμεων μέχρι τα ιρανικά Shahed που αναπτύχθηκαν από τους αντάρτες Χούθι εναντίον των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Saudi Aramco.
Στο τρίτο στάδιο, ακόμη και οι πιο καθυστερημένοι ή μεταγενέστεροι χρήστες υιοθετούν την καινοτομία. Καθώς αυτή εξαπλώνεται, οι χρήστες την τροποποιούν ώστε να ανταποκρίνεται στις δικές τους ανάγκες και συνθήκες.
Οι προσαρμογές που προέκυψαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τρίτης φάσης.
Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, η Ουκρανία διέθετε ελάχιστη βιομηχανία παραγωγής drones. Κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε στρατιωτικές εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τουρκία και άλλες χώρες για να συνεχίσει την αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις της Μόσχας.
Σύντομα, όμως, άρχισε να δημιουργεί τη δική της βιομηχανική βάση παραγωγής drones.
Ουκρανοί μηχανικοί τροποποίησαν εμπορικά τετρακόπτερα και δοκίμασαν σε πραγματικές συνθήκες μάχης νέα σχέδια, όπως:
- drones πρώτου προσώπου (FPV),
- μη επανδρωμένα αεροσκάφη οπτικών ινών,
- ακόμη και αεροσκάφη κρούσης μεγάλου βεληνεκούς.
Με την πάροδο του χρόνου, οι προσαρμογές αυτές όχι μόνο επέτρεψαν στην Ουκρανία να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, αλλά ενέπνευσαν και άλλους να τις μιμηθούν σε ολόκληρο τον κόσμο, από τη Μιανμάρ μέχρι το Μάλι.
Σήμερα, η διαδικασία καινοτομίας και προσαρμογής έχει επιταχυνθεί, με πολλούς δρώντες να μπορούν να αξιοποιήσουν ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing) για να δημιουργήσουν «στιγμιαίες αλυσίδες εφοδιασμού», κατασκευάζοντας ηλεκτρονικά εξαρτήματα, drones και ακόμη και πυρομαχικά.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε τρισδιάστατη εκτύπωση για να παράγει τη νέα πολεμική κεφαλή BRAKER, μια βόμβα διάτρησης οχυρωμένων στόχων που προσαρμόζεται σε drone αυτοκτονίας.
Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν έναν ακόμη καταλύτη αυτής της διάδοσης.
Για παράδειγμα, η έκθεση πληροφοριών απειλών της εταιρείας Anthropic τον Σεπτέμβριο του 2026 αποκάλυψε πώς μια ομάδα μηχανικών των Χούθι χρησιμοποίησε το Claude Code για να αναπτύξει πολυβάθμιους βαλλιστικούς πυραύλους και κατευθυνόμενες ρουκέτες, φτάνοντας τελικά μέχρι τη δοκιμαστική εκτόξευση πυραύλου ακριβείας.
Φαίνεται μάλιστα ότι η δοκιμή απέτυχε και η ομάδα επέστρεψε στο Claude Code για να καταλάβει τι είχε πάει στραβά.
Παράλληλα, στο Μάλι, ένα μόνο άτομο που εργαζόταν για την εθνική υπηρεσία ασφαλείας χρησιμοποίησε το Claude για να δημιουργήσει μια «πλατφόρμα μαζικών υποκλοπών», ικανή να παρακολουθεί επικοινωνίες από όλους τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας της χώρας και να καταρτίζει λίστες στόχων.
Ό,τι άλλοτε απαιτούσε μια ολόκληρη ομάδα μηχανικών για να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί, συχνά με τη βοήθεια κρατών όπως η Κίνα, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί από έναν μόνο σύμβουλο που πειραματίζεται με ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.
Η διάχυση λειτουργεί ολοένα και περισσότερο με αποκεντρωμένη λογική
Ιστορικά, οι ειδικοί θεωρούσαν ότι η τεχνολογική καινοτομία ακολουθούσε μια πορεία από πάνω προς τα κάτω.
Οι καινοτομίες αναπτύσσονταν αρχικά στις προηγμένες οικονομίες και στη συνέχεια εξαπλώνονταν προς την περιφέρεια.
Τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη θεωρούνταν ωφελημένα επειδή εισέρχονταν αργότερα στο παιχνίδι, αξιοποιώντας καινοτομίες που είχαν ήδη αναπτυχθεί από άλλους.
Ωστόσο, ένα αναδυόμενο σώμα ερευνών αμφισβητεί την άποψη ότι οι καινοτομίες ρέουν κυρίως από τους τεχνολογικούς πρωτοπόρους προς τους υπόλοιπους.
Αντίθετα, λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αλλά και μη κρατικοί δρώντες έχουν δημιουργήσει δικά τους οικοσυστήματα καινοτομίας, τα οποία επέτρεψαν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή οι Χούθι να φτάσουν σε «σημεία καμπής δυνατοτήτων».
Σύμφωνα με τον αναλυτή Πίτερ Σάλισμπερι, σε αυτά τα σημεία η «εσωτερική γνώση, τα δίκτυα και η πρόσβαση στις αλυσίδες εφοδιασμού» συνενώνονται σε συστήματα που προσφέρουν σε αυτές τις οργανώσεις μακροχρόνια ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα να αμφισβητούν πολύ ισχυρότερες δυνάμεις.
Τι σημαίνει αυτό για το περιστατικό με τα B-1;
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών MI5, Κεν ΜακΚάλουμ, προειδοποιεί ότι «η ένταση, η κλίμακα και η μορφή» αυτών των απειλών «μεταβάλλονται αυτή τη στιγμή».
Στη νέα εποχή της τεχνολογικής διάχυσης, δεν είναι πλέον ασυνήθιστο:
- μαχητές των Χούθι να χρησιμοποιούν το Claude για να σχεδιάζουν drones και πυραύλους,
- το Ιράν να απειλεί αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1 που βρίσκονται βαθιά στην αγγλική ύπαιθρο,
- ή μαχητές της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο να χρησιμοποιούν drones οπτικών ινών, εξελιγμένα στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, για να επιτίθενται σε Ισραηλινούς στρατιώτες.
Ο κόσμος πρέπει να αναμένει περισσότερες συγκρούσεις, εντονότερο ανταγωνισμό και αυξανόμενα κόστη που θα βρίσκονται όλο και πιο πέρα από τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.
Τι σημαίνει αυτό για τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής;
Οι εξελίξεις αυτές επιβάλλουν δύσκολες συζητήσεις.
Καθώς το στρατηγικό περιβάλλον μεταβάλλεται, μπορεί άραγε οι Ηνωμένες Πολιτείες να προσαρμοστούν;
Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι αποθαρρυντική.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επενδύουν σε εξαιρετικά ακριβά, υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα των οποίων η χρησιμότητα μειώνεται στη νέα εποχή της διάχυσης.
Η πρόταση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ένα αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome», του οποίου το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς και η προώθηση ενός πυρηνοκίνητου θωρηκτού «Trump-class», μιας πλατφόρμας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που θεωρείται ξεπερασμένη, προκαλούν απορία.
Το Πεντάγωνο θα εξυπηρετούνταν καλύτερα εάν επένδυε τους πόρους του στο να μετατραπεί σε έναν πιο προσαρμοστικό και πειραματικό οργανισμό, ικανότερο να αντιμετωπίζει τις απειλές που προέρχονται από ανερχόμενες δυνάμεις και αποκεντρωμένες ομάδες-πληρεξούσιους.
Άλλες χώρες κινούνται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.
Ένα από τα βασικά διδάγματα του πολέμου με το Ιράν ήταν ότι τα χαμηλού κόστους, αναλώσιμα συστήματα αντιμετώπισης drones, όπως αυτά που αναπτύχθηκαν στην Ουκρανία, αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικότερα στην αποτροπή ιρανικών επιθέσεων με drones και στην προστασία κρίσιμων υποδομών από ό,τι τα ακριβότερα αμερικανικά συστήματα.
Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας υφίσταται έναν βαθύ μετασχηματισμό. Η διάδοση της τεχνολογίας, η τεχνητή νοημοσύνη, η τρισδιάστατη εκτύπωση και οι ταχύτατα εξελισσόμενες αλυσίδες καινοτομίας επιτρέπουν πλέον σε μικρότερους δρώντες να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνατότητες που άλλοτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο των μεγάλων δυνάμεων. Το περιστατικό με τα B-1 στην Αγγλία αποτελεί ένα ισχυρό σημάδι αυτής της αλλαγής.
Και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προσαρμοστούν εγκαίρως στη νέα αυτή πραγματικότητα, ενδέχεται να πληρώσουν βαρύ τίμημα στο μέλλον.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας