Τα μεγάλα ΝΑΙ και τα μεγάλα ΟΧΙ

Διάγγελμα Τάσσου Παπαδόπουλου
Τὴν Μεγάλη Τετάρτη 7 Ἀπριλίου 2004, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας Τάσσος (Εὐστάθιος) Παπαδόπουλος (†12-12-2008) κάλεσε τὸν ἑλληνικὸ κυπριακὸ λαὸ νὰ ἀπορρίψει τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν στὸ δημοψήφισμα στὶς 24 Ἀπριλίου μὲ ἕνα δυνατὸ ΟΧΙ καὶ νὰ ὑπερασπιστεῖ τὸ δίκαιο, τὴν ἀξιοπρέπεια καὶ τὴν ἱστορία του.

Συμπατριώτισσες, Συμπατριῶτες,

Αὐτὲς τῆς ἐξαιρετικῆς ἱστορικῆς σημασίας συνθῆκες, νιώθω ὑποχρέωσή μου νὰ ἀπευθυνθῶ σ᾿ ἐσᾶς: στὸν Κυρίαρχο Κυπριακὸ Λαό. Κάθε λαὸς διαμορφώνει καὶ γράφει τὴ δική του ἱστορία. Ἄλλοτε μὲ ἀπελευθερωτικοὺς καὶ κοινωνικοὺς ἀγῶνες, ἄλλοτε μὲ δημοκρατικὲς διαδικασίες διὰ τῆς ψήφου του. Τώρα καλεῖται ὁ Κυπριακὸς Λαός, καλούμαστε ὁ καθένας χωριστὰ καὶ συλλογικά, νὰ γράψουμε τὴν ἱστορία τοῦ μέλλοντος τῆς Κύπρου.

Ἡ πατρίδα μας, διέρχεται τὶς πιὸ δραματικὲς ὧρες τῆς μακραίωνης ἱστορίας της. Ὧρες καθοριστικὲς ὄχι μόνο γιὰ τὸ παρὸν καὶ τὴ δική μας γενεά, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸ μέλλον καὶ τὶς γενεὲς ποὺ θὰ ἔρθουν. Οἱ ἀποφάσεις ποὺ θὰ πάρουμε ἐμεῖς σήμερα, διαμορφώνουν καὶ καθορίζουν τὶς τύχες καὶ τὰ πεπρωμένα καὶ τῶν ἐπερχόμενων γενεῶν.

Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ὁλόκληρη ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ ἡ κάθε μία καὶ ὁ καθένας ἀπὸ σᾶς, ἔχει πλήρη ἐπίγνωση τῆς σοβαρότητας τῆς ἀπόφασης ποὺ καλούμαστε νὰ πάρουμε στὸ Δημοψήφισμα τῆς 24ης τοῦ Ἀπρίλη, καὶ ὅτι συμμερίζεστε τὸ βάρος τῆς εὐθύνης ποὺ ἀναλαμβάνουμε μὲ τὴν ψῆφο μας. Αὐτὴ ἡ ἀπόφαση ἀνήκει ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο στὸν Κυπριακὸ Λαό. Ἐλπίζω οἱ ξένοι φίλοι μας νὰ σεβαστοῦν τὸ λαὸ καὶ τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία. Ἐλπίζω νὰ κατανοήσουν ὅτι παρεμβάσεις καὶ πιέσεις προσβάλλουν τὴν ἀξιοπρέπεια τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, εἶναι ἀντίθετες πρὸς ρητὴ πρόνοια τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτη τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καί, τελικά, καταλήγουν ἀντιπαραγωγικές.

Ἡ κρισιμότητα τῶν ἀποφάσεων ποὺ καλούμαστε νὰ πάρουμε συλλογικά, ἀλλὰ καὶ ἀτομικά, δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀποδυθοῦμε σὲ συναγωνισμὸ γιὰ τὸ ποιὸς εἶναι περισσότερο ἢ λιγότερο πατριώτης. Ὅλοι ἔχουμε τὸν ἴδιο στόχο καὶ ὅλοι ἔχουμε τὴν ἴδια ἔγνοια γιὰ τὸ μέλλον τῆς πατρίδας μας.

Ὑπάρχουν διαφορὲς στὶς ἐκτιμήσεις, στὴν ἀνάλυση τῶν περίπλοκων καί, ἐν πολλοῖς, δυσνόητων προνοιῶν τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν καὶ τῶν βραχυπρόθεσμων καὶ μακροχρόνιων ἀποτελεσμάτων του. Καλῶ ὅλους νὰ λειτουργήσουμε σὲ πνεῦμα ἀλληλοσεβασμοῦ, χωρὶς φανατισμὸ καὶ προπηλακισμούς.

Δὲν πρόκειται γιὰ πολιτικὲς ἐκλογὲς ὅπου τὰ Κόμματα καταμετροῦν τὴ δύναμή τους. Δὲν θὰ ἀναμετρηθοῦν τὰ Κόμματα μεταξύ τους. Θὰ ἀναμετρηθοῦμε μὲ τὴν ἱστορία.

Ἡ διαφύλαξη λοιπὸν τῆς ἑνότητάς μας εἶναι ὕψιστο χρέος πρὸς τὴν πατρίδα μας. Ὅποιο κι ἂν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δημοψηφίσματος, ὀφείλουμε νὰ τὸ σεβαστοῦμε καὶ ἡ ἑπόμενη μέρα πρέπει νὰ μᾶς βρεῖ μονιασμένους καὶ δυνατούς. Ἡ Κύπρος θὰ μᾶς χρειαστεῖ ὅλους. Δὲν περισσεύει κανένας.

Σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ κάθε καλόβουλη καὶ εἰλικρινὴ ἄποψη καὶ προσπαθῶ νὰ τὴν κρίνω μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ νὰ τὴν σταθμίσω, χωρὶς προκαταλήψεις, καὶ ἀνεπηρέαστος ἀπὸ δογματισμοὺς ἢ συναισθηματικὴ φόρτιση.

Ὡς Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐκλεγμένος ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλληνοκυπριακῆς κοινότητας φέρω τὸ αὐξημένο βάρος τῆς εὐθύνης τῆς διεξαγωγῆς τῶν διαπραγματεύσεων καὶ τὸ χρέος νὰ δηλώσω δημόσια, μὲ εἰλικρίνεια καὶ παρρησία τὴ δική μου ἀποτίμηση τῆς κατάληξης καὶ τὴν δική μου ἀπόφαση. Χωρὶς καμιὰ προσπάθεια ἐπιβολῆς τῆς δικῆς μου ἐπιλογῆς καὶ θέλησης ἀλλὰ ὡς καθοδήγηση καὶ συνεκτίμηση ἀπὸ σᾶς. Ἡ τελικὴ ἀπόφαση ἦταν πάντα καὶ παραμένει δική σας. Ἡ ἐτυμηγορία σας θὰ ἐκφραστεῖ στὸ Δημοψήφισμα τῆς 24ης τοῦ Ἀπρίλη.

Ἀπὸ τὴν ἡμέρα ποὺ ἐπέστρεψα ἀπὸ τὴ Λουκέρνη, ἀφιέρωσα ὅλο μου τὸ χρόνο γιὰ νὰ μελετήσω μὲ τοὺς συνεργάτες μου καὶ τοὺς λειτουργοὺς τοῦ Κράτους τὸ τελικὸ Σχέδιο Ἀνᾶν, σὲ ὅλες του τὶς πτυχές. Ἄκουσα ἀπόψεις, ἐκτιμήσεις καὶ ἀναλύσεις. Παρακολούθησα μὲ προσοχὴ τὸν δημόσιο διάλογο ποὺ ἔχει ἀναπτυχθεῖ καὶ τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ οἱ διάφορες πλευρὲς παρέθεσαν. Ἔχω ζητήσει καὶ ἔλαβα γνωμοδοτήσεις ξένων διεθνολόγων καὶ συνταγματολόγων πάνω σε συγκεκριμένες πτυχὲς καὶ πρόνοιες τοῦ Σχεδίου. Ἀξιολόγησα τὶς δηλώσεις διεθνῶν παραγόντων μὲ νηφαλιότητα, ψυχραιμία καὶ ἀντικειμενικότητα. Ἀξιολόγησα τὶς ἐκτιμήσεις Ἑλλαδικῶν Κομμάτων καὶ ξένων Κυβερνήσεων μὲ τὶς ὁποῖες ἐπικοινώνησα. Ἀναμένω καὶ θὰ μελετήσω μὲ προσοχὴ τὶς τελικὲς ἀποφάσεις τῶν πολιτικῶν Κομμάτων τῆς Κύπρου, τὰ ὁποῖα σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ γιὰ τὴν προσφορά τους στὸν τόπο. Κριτήριο τῆς ἀξιολόγησής μου ἦταν ἕνα καὶ μοναδικό: ἡ ἐξυπηρέτηση τῶν συμφερόντων καὶ δικαιωμάτων τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ στὸ σύνολό του, Ἑλληνοκυπρίων καὶ Τουρκοκυπρίων. Αὐτὸ μοῦ ἐπιβάλλει ἡ συνείδησή μου. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, στὸ ὁποῖο μὲ τὴ ψῆφο σας μὲ ἐκλέξατε.

Ἑλληνικὲ Κυπριακὲ Λαέ,

Ὅταν πρὶν ἀπὸ ἕνα χρόνο, ζήτησα τὴ ψῆφο σου, ἀνέλαβα τὴν δέσμευση ὅτι θὰ ἀγωνιστῶ μὲ ὅλες μου τὶς δυνάμεις, σὲ κάθε ἐπίπεδο καὶ ἀπὸ κάθε βῆμα ποὺ προσφέρεται, γιὰ νὰ πετύχω, βελτιώσεις στὴν, τότε, ἐκδοχὴ τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, μὲ στόχο νὰ καταστεῖ λειτουργικὸ καί, ἄρα, βιώσιμο. Δεσμεύτηκα ὅτι οἱ ἀπαιτήσεις μας γιὰ βελτιώσεις θὰ ἦσαν ἐντὸς τῶν παραμέτρων τοῦ Σχεδίου καὶ δὲν θὰ ἀνέτρεπαν τὴν γενικὴ φιλοσοφία τοῦ Σχεδίου, οὔτε θὰ ἀνέτρεπαν οὐσιώδεις καὶ βασικὲς πρόνοιές του ἢ συμβιβασμοὺς ποὺ εἶχαν συμφωνηθεῖ στὶς συνομιλίες ποὺ εἶχαν προηγηθεῖ τῆς ἐκλογῆς μου.

Δεσμεύτηκα, ἀκόμη, ὅτι θὰ ἐπεδίωκα λύση ποὺ θὰ διασφάλιζε τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλληνοκυπρίων ἀλλὰ καὶ τῶν Τουρκοκυπρίων, στὰ πλαίσια μίας ἐπανενωμένης Κύπρου.

Συνεπὴς στὴν πάγια πολιτικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἡ δική μας πλευρὰ ἐπιδίωκε δικοινοτικὲς διαπραγματεύσεις ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἀνταποκρινόμενος σὲ συνεχεῖς παραινέσεις τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου, δὲν ἔπαυσα νὰ ἐπιζητῶ καὶ νὰ πιέζω γιὰ ἐπανάληψη τῆς πρωτοβουλίας τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα μὲ βάση τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν καὶ κάτω ἀπὸ τὶς προϋποθέσεις ποὺ εἶχαν συμφωνηθεῖ στὸ Ἐθνικὸ Συμβούλιο.

Τελικά, ὁ Γενικὸς Γραμματέας μᾶς κάλεσε στὴ Νέα Ὑόρκη στὶς 10 Φεβρουαρίου τοῦ 2004, γιὰ νὰ συμφωνήσουμε σὲ νέα διαδικασία διεξαγωγῆς τῶν διαπραγματεύσεων, θέτοντας ὡς ὅρο γιὰ τὴν ἀνάληψη νέας πρωτοβουλίας, τὴν ἀποδοχὴ διαιτητικοῦ ρόλου τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα.

Ἂν δὲν ἀνταποκρινόμουνα θετικὰ στὴν πρόσκληση τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα θὰ ἐνεργοῦσα ἀντίθετα μὲ τὴν πάγια πολιτικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Συμβουλίου καὶ θὰ ἤμουνα ἀσυνεπὴς στὴν πάγια θέση μας ὅτι ἐπιδιώκουμε λύση τοῦ προβλήματος μὲ συνομιλίες ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν.

Μὲ τὴ σύμφωνη γνώμη τῶν ἐκπροσώπων τῶν, ἀριθμητικά, μεγαλύτερων πολιτικῶν δυνάμεων ποὺ μὲ συνόδευσαν στὴ Νέα Ὑόρκη καὶ μὲ τὴ σύμφωνη γνώμη τῆς, τότε, Κυβέρνησης καὶ ἀξιωματικῆς ἀντιπολίτευσης τῆς Ἑλλάδας, δεχτήκαμε αὐτὴ τὴν ἀλλαγὴ τῆς διαδικασίας. Προσωπικά, δέχτηκα αὐτὴ τὴ νέα διαδικασία, ἐφόσον στὴ διαιτητικὴ ἀπόφαση τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα, ὁ λαὸς τῆς Κύπρου μὲ τὴν ἄμεση καὶ προσωπικὴ ψῆφο τοῦ καθενὸς σὲ Δημοψήφισμα, θὰ εἶχε τὸν τελευταῖο λόγο.

Μετὰ ἀπὸ ἐκτίμηση τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἐθνικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἡ ἀπὸ μέρους μας ὑποβολὴ μαξιμαλιστικῶν θέσεων θὰ ὁδηγοῦσε σὲ ἐπικρίσεις κατὰ τῆς πλευρᾶς μας, ὑποβάλαμε συναινετικὲς προτάσεις ποὺ ἐξυπηρετοῦσαν καὶ τὶς δύο Κοινότητες. Διατηρήσαμε τὸ δικαίωμα νὰ ἐγείρουμε πρόσθετα θέματα, σχετικὰ μὲ τὸ ἐδαφικό, τὶς περιουσίες καὶ τὴν ἐπιστροφὴ τῶν ἐκτοπισμένων, ἂν ἡ Τουρκοκυπριακὴ πλευρὰ ἤγειρε τέτοια θέματα. Ὄντως ἡ Τουρκοκυπριακὴ πλευρὰ ἤγειρε τέτοια θέματα καὶ ἡ δική μας πλευρά, μὲ ἔγγραφά της, ἤγειρε τὶς ἀνταπαιτήσεις της, τόσο στὴν ἐδαφικὴ πτυχὴ ὅσο καὶ γιὰ τὰ δικαιώματα ἐκτοπισμένων καὶ περιουσιῶν.

Περιοριστήκαμε στὸν ἐλάχιστο ἀλλὰ πολὺ σημαντικὸ στόχο: στὴν ἐπανένωση τῆς πατρίδας μας καὶ τοῦ λαοῦ μας. Ἐπιδιώξαμε θεσμικὲς ἀλλαγὲς πού, ἀπὸ τὴ μία, θὰ ἐνίσχυαν τὴ λειτουργικότητα τῆς λύσης καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη θὰ δημιουργοῦσαν τὶς προϋποθέσεις γιὰ ἐπανένωση θεσμῶν καὶ λειτουργιῶν.

Ἡ ἀρνητικὴ στάση καὶ οἱ μαξιμαλιστικὲς θέσεις τῆς Τουρκικῆς πλευρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνοχὴ ποὺ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἐπέδειξαν γιὰ ἀπαιτήσεις της ἐκτὸς τῶν παραμέτρων τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, δὲν ἐπέτρεψαν τὴ διεξαγωγὴ οὐσιαστικῶν διαπραγματεύσεων, παρὰ τὴ δική μας καλὴ θέληση.

Ὁ Γενικὸς Γραμματέας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἀσκώντας τὴ διαιτητικὴ ἁρμοδιότητά του, καταρτισε τὸ Πέμπτο Σχέδιο Ἀνᾶν, χωρὶς νὰ προϋπάρξει συμφωνία τῶν μερῶν σὲ ὁποιοδήποτε ἀπὸ τὰ θέματα ποὺ εἶχαν ἐγερθεῖ στὶς διαπραγματεύσεις, στὴ Λευκωσία καὶ στὴν Ἐλβετία.

Στὸ Πέμπτο Σχέδιο Ἀνᾶν, περιέχονται βελτιώσεις σὲ σύγκριση μὲ τὸ Τρίτο καὶ Τέταρτο Σχέδιο Ἀνᾶν. Αὐτὲς οἱ βελτιώσεις δὲν ἱκανοποιοῦν τὶς ἐλάχιστες ἀπαιτήσεις ποὺ εἴχαμε ὑποβάλει. Οὔτε ὅσο ἀφορᾶ τὴ λειτουργικότητα τοῦ Σχεδίου, οὔτε ὅσο ἀφορᾶ τὴν ἑτοιμότητα ἐφαρμογῆς του ἀπὸ τὴν ἑπόμενη τῶν δημοψηφισμάτων, οὔτε ὅσο ἀφορᾶ τὴν οὐσιαστικὴ ἐπανένωση τῆς πατρίδας μας στὸν οἰκονομικό, δημοσιονομικὸ καὶ νομισματικὸ τομέα.

Αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ ὥρα οὔτε ἡ εὐκαιρία νὰ προβῶ σὲ λεπτομερῆ ἀνάλυση τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν. Αὐτὸ θὰ γίνει στὶς ἑπόμενες μέρες καὶ μέχρι τὴν διεξαγωγὴ τῶν δημοψηφισμάτων.

Νομίζω, ὅμως, ὅτι εἶναι χρήσιμο νὰ ἀναφερθῶ, ἐν εἴδει παραδειγμάτων, σὲ μερικὲς πτυχὲς ποὺ φαίνεται νὰ σᾶς προβληματίζουν. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω οὔτε «δαιμονοποίηση» οὔτε ἐξωραϊσμὸ τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν. Δὲν δέχομαι, ὅμως, τὸν ἰσχυρισμὸ ὅτι ὅποιος ἐπισημαίνει ἀδυναμίες τοῦ Σχεδίου, ἀναγκαστικά, ἐπιδίδεται σὲ παραπληροφόρηση ἢ ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀντικειμενικὴ ἐνημέρωση τοῦ Λαοῦ.

Οἱ προτάσεις μας γιὰ διασφάλιση τῆς λειτουργικότητας, δὲν περιορίζονταν καὶ δὲν ἐξαντλοῦνταν στὴ σύνθεση τοῦ Προεδρικοῦ Συμβουλίου ἢ στὴν ἵδρυση καὶ λειτουργία Πρωτόδικου Δικαστηρίου ἢ στὴ Συμφωνία Συνεργασίας γιὰ θέματα Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης.

Ἀντίθετα, ἐπεκτείνοντο καὶ κάλυπταν καὶ τοὺς ἑπτὰ τομεῖς τῶν προτάσεών μας, δηλαδή, τὴ νομοθεσία, τὴν Κεντρικὴ Τράπεζα, τὴν κοινὴ νομισματικὴ καὶ δημοσιονομικὴ πολιτική, τὴ σμίκρυνση τῶν χρονικῶν περιόδων ἀνάκτησης περιουσίας, τὴν σμίκρυνση τῶν μεταβατικῶν περιόδων, τὴ διοικητικὴ διάρθρωση τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Κυβέρνησης, τὴν ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ὀργάνων, τὴ νομοθεσία καὶ τοὺς μηχανισμοὺς λήψης ἀποφάσεων ἀπὸ διοικητικὰ ὄργανα, τὴν ἐδαφικὴ πτυχή, τὸ θέμα τῶν ἀγνοουμένων, τὸ θέμα τῆς Καρπασίας καὶ ἄλλα. Θέλω νὰ τονίσω ἐμφαντικά, ὅτι ὅλες οἱ ἀπαιτήσεις μας, ποὺ ὑποβλήθηκαν μὲ πλήρη τεκμηρίωση, ἦσαν ἐντὸς τῶν παραμέτρων τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν καὶ δὲν ἀφαιροῦσαν δικαιώματα ποὺ τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν παρεῖχε στοὺς Τουρκοκύπριους συμπατριῶτες μας.

Ἀντίθετα, ἡ Τουρκικὴ πλευρὰ ὑπέβαλε 11 ἀπαιτήσεις, ποὺ ἐπηρεάζουν ἀρνητικὰ τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλληνοκυπρίων καὶ οἱ ὁποῖες υἱοθετοῦνται, ὅλες, στὸ τελικὸ κείμενο τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν.

Τώρα καλούμαστε νὰ κρίνουμε κατὰ πόσο τὸ τελικὸ Σχέδιο Ἀνᾶν ἱκανοποιεῖ τοὺς ἐλάχιστους στόχους ποὺ ἔχουμε θέσει. Μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ μὲ αἴσθημα εὐθύνης, καλούμαστε νὰ κρίνουμε ἐὰν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐπανένωση τῆς πατρίδας μας σὲ ἕνα ὁμόσπονδο κράτος ποὺ θἆναι λειτουργικό, βιώσιμο, θὰ διασφαλίζει τὰ βασικὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα καὶ θὰ δημιουργεῖ συνθῆκες ἀσφάλειας καὶ οἰκονομικῆς εὐημερίας τόσο γιὰ τοὺς Ἑλληνοκύπριους, ὅσο καὶ γιὰ τοὺς Τουρκοκύπριους.

Κατὰ πόσο οἱ πρόνοιες τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, ὅπως ἔχουν ὁριστικὰ διαμορφωθεῖ μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ μετέχουμε ἐνεργητικὰ στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση καὶ νὰ ἀξιοποιήσουμε τὰ ὀφέλη ποὺ θὰ προκύψουν.

Μὲ πόνο ψυχῆς καταλήγω στὴ διαπίστωση ὅτι ἀκόμα καὶ μὲ τὴν πιὸ ἐλαστική, τὴν πιὸ ἐπιεικὴ κρίση, τὸ τελικὸ Σχέδιο Ἀνᾶν δὲν ἱκανοποιεῖ τοὺς ἐλάχιστους στόχους ποὺ θέσαμε. Οἱ οὐσιαστικότερες τῶν προτάσεών μας δὲν ἔγιναν ἀποδεκτές. Ἀκόμη καὶ στὶς πρόνοιες ποὺ ἔχουν βελτιωθεῖ, διαπιστώνουμε λειτουργικὲς δυσκολίες, περίπλοκες διαδικασίες καὶ ἐπικίνδυνες ἀσάφειες.

Ἡ πιὸ βασικὴ καὶ θεμελιώδης ἀνησυχία καὶ ἀγωνία μου γιὰ τὸ μέλλον τῆς πατρίδας μας ἑστιάζεται στὰ ἑξῆς:

Ἡ Τουρκοκυπριακὴ κοινότητα ἀποκτᾶ ὅλα τὰ βασικὰ αἰτήματα ποὺ διεκδίκησε, ἀπὸ τὴν πρώτη ἡμέρα ἐφαρμογῆς τῆς λύσης. Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, 24 ὧρες μετὰ τὴν διεξαγωγὴ τῶν Δημοψηφισμάτων.

Παραμένει, ἀκόμα, ἀβέβαιο καὶ ἀσαφὲς ἂν θὰ ὑπάρξει ἐπικύρωση τῆς Συνθήκης ἀπὸ τὸ Τουρκικὸ Κοινοβούλιο, πρὶν τεθεῖ σὲ ἐφαρμογὴ ἡ Ἱδρυτικὴ Συμφωνία.

Ἀναγνωρίζεται ἡ ὀντότητά της ὡς «νόμιμο συνιστῶν Κράτος». Διαγράφεται ἡ εἰσβολὴ καὶ ἡ κατοχή. Οἱ κάτοχοι τῆς Τουρκοκυπριακῆς ὑπηκοότητας, γίνονται ἀποδεκτοὶ ὡς νόμιμοι πολίτες τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Οἱ Τουρκοκύπριοι ἐξασφαλίζουν ἰσότιμη συμμετοχὴ στὴ διοίκηση τοῦ νέου Ὁμοσπονδιακοῦ Κράτους, μὲ τὸ καθεστὼς τῶν ἰσότιμων «συμπροέδρων» καὶ ἰσότιμη καὶ ἰσάριθμη συμμετοχὴ τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Τουρκοκυπριακοῦ συνιστῶντος Κράτους, στὸ Συμβούλιο, στὴν Ἐπιτροπὴ καὶ σὲ ὅλες τὶς εἰδικὲς Ἐπιτροπὲς καὶ Ὄργανα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης.

Ἀντίθετα, ὅλα καὶ ὅσα προσδοκεῖ νὰ ἀποκτήσει ἡ Ἑλληνοκυπριακὴ κοινότητα, ἔστω καὶ ἀπὸ μία κακὴ καὶ ὀδυνηρὴ λύση, παραπέμπονται χωρὶς ἐγγυήσεις στὸ μέλλον καὶ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν καλὴ πίστη τῆς Τουρκίας νὰ ἐκπληρώσει τὶς ὑποχρεώσεις ποὺ ἀναλαμβάνει. Ὑπόκεινται ἀκόμη, στὴν προϋπόθεση ὅτι ὅλα θὰ λειτουργήσουν ὁμαλά.

Μὲ λίγα λόγια «ἀγοράζουμε ἐλπίδα», μὲ μόνο ἀντάλλαγμα καὶ διασφάλιση τὴν καλὴ θέληση τῆς Τουρκικῆς πλευρᾶς νὰ τηρήσει τὴ συμφωνία.

Ἡ ἐπιστροφὴ τῶν κατεχόμενων δικῶν μᾶς ἐδαφῶν, θὰ γίνει σὲ περίοδο μεταξὺ τρεισήμισι μηνῶν καὶ τρεισήμισι χρόνων, ἀπὸ τὴν ὑπογραφὴ τῆς λύσης, χωρὶς καμία ἐγγύηση ὅτι αὐτὸ θὰ ἐφαρμοστεῖ. Ἡ πρότασή μας ὅπως ὑπαχθοῦν τὰ ἐδάφη αὐτὰ ὑπὸ τὸν ἔλεγχο τῆς Εἰρηνευτικῆς Δύναμης καὶ ὄχι τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, ἔχει ἀπορριφθεῖ.

Ἡ ἀπόκτηση περιουσιῶν ἢ ἀποζημιώσεων τὸ συντομότερο ποὺ θὰ γίνει, εἶναι σὲ περίοδο 3 χρόνων μετὰ τὴν ὑπογραφὴ τῆς λύσης καὶ 5 χρόνων ἤ, περισσότερων, κατὰ ἀπόφαση τοῦ Συμβουλίου Περιουσιῶν, καὶ μέσα ἀπὸ μία περίπλοκη διαδικασία μὲ πολλὲς ἀσάφειες καὶ δυσμενεῖς οἰκονομικὲς πρόνοιες γιὰ τὴν πλευρά μας. Τὸ κόστος τῶν ἀποζημιώσεων θὰ κληθοῦν νὰ καταβάλουν στὸ μεγαλύτερό του μέρος, οἱ Ἑλληνοκύπριοι. Ἐγείρονται σοβαρὰ ἐρωτήματα ἂν τὸ Ὁμοσπονδιακὸ Κράτος ποὺ θὰ ἐγγυηθεῖ τὸ ἕνα τρίτο τῶν ἀποζημιώσεων, θὰ ἔχει τὸ τεκμήριο ἔγκυρου ἐγγυητῆ γιὰ νὰ μὴν σημειωθεῖ πτώση στὴν ἀξία τῶν Ὁμολόγων, ὅπως ἔγινε μὲ τὸ Χρηματιστήριο. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὸν Ὀργανισμὸ δανειοδότησης μὲ ὑποθήκη γιὰ ἀπόκτηση τῶν περιουσιῶν Ἑλληνοκυπρίων ποὺ δὲν θὰ ἐπιστραφοῦν ἀπὸ Τουρκοκύπριους.

Πρόσφατα ἔχει ἀναχθεῖ σὲ μεγάλο θέμα καὶ παρουσιάζεται ὡς σημαντικὴ παραχώρηση πρὸς τοὺς Ἑλληνοκυπρίους, ἡ εὐχέρεια ἀπόκτησης δευτερεύουσας κατοικίας στὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν κράτος.

Ἀσφαλῶς αὐτὸ τὸ δικαίωμα, θὰ εἶχε μεγάλη σημασία, ἂν ἦταν αὐτόματο καὶ γενικό.

Δυστυχῶς οἱ πρόνοιες τοῦ σχετικοῦ Συνταγματικοῦ Νόμου καὶ τῆς Πράξης Προσαρμογῆς ποὺ θὰ ἐγκρίνει ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, καθορίζουν ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν εἶναι αὐτόματο.

Ἀντίθετα, τὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν κράτος ἔχει δικαίωμα καὶ εὐχέρεια, μὲ δικό του νόμο, νὰ ρυθμίζει καὶ νὰ περιορίζει αὐτὸ τὸ δικαίωμα γιὰ μία δεκαπενταετία ἢ μέχρις ὅτου τὸ ἀκαθάριστο ἐθνικὸ προϊόν του Τουρκοκυπριακοῦ συνιστῶντος κράτους φθάσει στὸ 85% τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος τοῦ Ἑλληνοκυπριακοῦ συνιστῶντος κράτους.

Ἡ ἐπιστροφὴ τῶν προσφύγων ὑπὸ Τουρκοκυπριακὴ διοίκηση προβλέπεται νὰ γίνει μὲ τέτοια χρονοδιαγράμματα καὶ ποσοστώσεις ποὺ δὲν δημιουργοῦν συνθῆκες ἀσφάλειας, γιὰ νὰ μπορέσουν μὲ βεβαιότητα οἱ πρόσφυγές μας νὰ ἀσκήσουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, καὶ νὰ ἔχουν βεβαιότητα ὅτι θὰ ἔχουν ἀσφάλεια ἢ ὅτι θὰ ἔχουν σχολεῖα γιὰ τὰ 3, 10 ἢ 20 παιδιά τους. Καὶ δυστυχῶς δὲν ἀποκτοῦν ὅλοι οἱ πρόσφυγές μας τὸ ἀναφαίρετο δικαίωμα τῆς ἐπιστροφῆς. Ἐπιπλέον, οἱ Ἑλληνοκύπριοι ποὺ θὰ ζοῦν στὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν Κράτος θὰ στεροῦνται τῶν πολιτικῶν τοὺς δικαιωμάτων, καὶ τοῦ δικαιώματος ψήφου γιὰ τὴν Γερουσία, κατὰ παράβαση κάθε δημοκρατικῆς ἀρχῆς.

Μὲ τὸ τελικὸ Σχέδιο Ἀνᾶν δὲν ἱκανοποιήθηκαν οἱ Κύπριοι ἀλλὰ ἱκανοποιήθηκε ἀπόλυτα ἡ ἐπιδίωξη τῆς Τουρκίας νὰ ἐλέγχει καὶ νὰ κηδεμονεύει τὴν Κύπρο. Παραμένουν στὴν οὐσία ὅλοι οἱ ἔποικοι, ἐνῶ μετὰ ἀπὸ 19 χρόνια, ἐμφανὴς εἶναι ἡ πιθανότητα τῆς κατάργησης τῆς παρέκκλισης τοῦ 5% Ἑλλήνων καὶ Τούρκων ὑπηκόων ποὺ θὰ μποροῦν νὰ ἐγκατασταθοῦν στὴν Κύπρο, μὲ ὁρατὸ τὸν κίνδυνο γιὰ νόμιμο μαζικὸ ἐποικισμὸ τῆς Κύπρου ἀπὸ τὴν Τουρκία. Διότι ἡ συνέχιση τῆς διασφάλισης τοῦ 5%, μετὰ τὰ 19 χρόνια, θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἔγκριση νόμου ἀπὸ τὸ Προεδρικὸ Συμβούλιο, τὴ Βουλὴ καὶ τὴ Γερουσία, ὅπου χρειάζεται καὶ ἡ συναίνεση τῶν ἀντίστοιχων Τουρκοκυπριακῶν μελῶν αὐτῶν τῶν ὀργάνων.

Ἡ παραμονὴ ἔστω καὶ μικροῦ ἀριθμοῦ Τουρκικῶν στρατευμάτων μόνιμα στὴν Κύπρο, μὲ διευρυμένα παρεμβατικὰ δικαιώματα στὸ Ἑλληνοκυπριακὸ κρατίδιο χωρὶς ἐγγυητικοὺς μηχανισμούς, ἐνῶ ἐμεῖς θὰ ἔχουμε διαλύσει τὴν Ἐθνικὴ Φρουρά, δημιουργεῖ συνθῆκες ἀνασφάλειας γιὰ τοὺς Ἑλληνοκυπρίους. Τόσο ὁ ἐποικισμὸς ὅσο καὶ ἡ συνεχὴς παρουσία τουρκικῶν στρατευμάτων στὴν Κύπρο, δὲν ἐξυπηρετεῖ βέβαια οὔτε τοὺς Ἑλληνοκύπριους οὔτε τοὺς Τουρκοκύπριους, παρὰ μόνο τὴν Τουρκία.

Μέσα ἀπὸ προσεκτικὴ μελέτη τῶν οἰκονομικῶν πτυχῶν τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, διαπιστώνουμε ὅτι εἶναι ἀμφίβολη ἡ οἰκονομικὴ βιωσιμότητά του. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν σχετικῶν προνοιῶν συνεπάγεται δυσβάστακτες οἰκονομικὲς ἐπιπτώσεις γιὰ τοὺς Ἑλληνοκύπριους, ἐνῶ ἡ ὅλη δομὴ τοῦ Σχεδίου θὰ ὁδηγήσει, ἂν ὄχι σὲ κατάρρευση τῆς Κυπριακῆς οἰκονομίας, σίγουρα σὲ σοβαρὴ οἰκονομικὴ κρίση καὶ ἐπιπτώσεις στὸ βιοτικὸ ἐπίπεδο τῶν Ἑλληνοκυπρίων ποὺ μὲ τόσες θυσίες οἰκοδομήσαμε.

Οἱ λειτουργικὲς ἀδυναμίες τοῦ Σχεδίου θέτουν, μεταξὺ ἄλλων, σὲ κίνδυνο τὴν ὁμαλὴ δραστηριότητα καὶ συμμετοχὴ τῆς Κύπρου, μὲ μία φωνή, στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Ἐνῶ μὲ πολλὲς θυσίες οἱ Ἑλληνοκύπριοι κατέκτησαν τὴν ἔνταξη τῆς Κύπρου στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, πολὺ εὔκολα μπορεῖ νὰ ὁδηγηθοῦμε σὲ «ἀδρανοποίηση» τῆς ἔνταξης μέχρι τὴν υἱοθέτηση ὅλων τῶν ἀπαραίτητων ὁμοσπονδιακῶν καὶ περιφερειακῶν νομοτυπικῶν μέτρων ἢ τῆς ἀπώλειας τῶν ὠφελημάτων τῆς ἔνταξης ἢ τῆς ἀντιμετώπισης ἐμποδίων στὴ συμμετοχὴ τῆς Κύπρου στὴν ΟΝΕ καὶ τοὺς ἄλλους Εὐρωπαϊκοὺς θεσμούς.

Μὲ ἄλλα λόγια, τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν δὲν καταλύει τὴν de facto διχοτόμηση, ἀλλά, ἀντίθετα τὴ νομιμοποιεῖ καὶ τὴν ἐμβαθύνει. Τὸ ἐρώτημα, λοιπόν, δὲν εἶναι ἂν θέλουμε τὴ λύση καὶ ἐπανένωση τῆς πατρίδας μας. Διότι σὲ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, ἡ καθολικὴ ἀπάντηση εἶναι «ναί».

Τὸ πραγματικὸ ἐρώτημα εἶναι ἐὰν τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν ἐπιφέρει τὴν ἐπανένωση ἢ ἂν διαιωνίζει τὴ διαίρεση καί, μάλιστα, μὲ τὴ συγκατάθεση καὶ ὑπογραφή μας.

Τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν, δὲν ὁδηγεῖ στὴν ἐπανένωση τῶν δύο Κοινοτήτων ἀλλὰ ἀντίθετα προωθεῖ τὸ μόνιμο διαχωρισμὸ μὲ περιορισμοὺς στὴ διακίνηση, ἐγκατάσταση, στὸ δικαίωμα κτήσεως περιουσίας, στὴν ἄσκηση πολιτικῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἄλλων χωριστικῶν στοιχείων του.

Ἐνῶ ἡ ἑνοποίηση τῆς οἰκονομίας θὰ μποροῦσε νὰ ὁδηγήσει σὲ μία ἑνοποιητικὴ δυναμική, μὲ κοινοὺς οἰκονομικοὺς στόχους, κοινὰ οἰκονομικὰ προβλήματα, κοινοὺς ἀγῶνες καὶ ἀκόμη μελλοντικὰ ὀργάνωση τῶν ἐργαζομένων σὲ κοινὲς συντεχνίες, κάτι ποὺ ἐξυπηρετοῦσε τὴν Κύπρο, τελικὰ ἐπιβλήθηκε χωριστὴ οἰκονομία. Δὲν θὰ ὑπάρχει κοινὴ νομισματική, δημοσιονομικὴ πολιτικὴ καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέπονται ἐπενδύσεις Ἑλληνοκυπριακῶν Ἐπιχειρήσεων στὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν Κράτος.

Ὁ στόχος τῆς ἐπανένωσης τῆς πατρίδας μας καὶ τοῦ λαοῦ της, δὲν ἐπιτυγχάνεται. Μὲ τὴν μετατροπὴ τῶν διαιρετικῶν προνοιῶν τοῦ Σχεδίου σὲ πρωτογενὲς δίκαιό της Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, ἐκλείπει ἀκόμη καὶ ἡ ἀμυδρὴ ἐλπίδα γιὰ ἐξέλιξη καὶ βελτίωση μελλοντικά της λύσης. Ὁ στόχος τῆς Τουρκοκυπριακῆς πλευρᾶς γιὰ δύο λαούς, μὲ δύο κράτη ποὺ θὰ ζοῦν χωριστὰ καὶ ἁπλὰ θὰ συνεργάζονται, ἐπιτυγχάνεται ἀπόλυτα.

Εἶναι σωστὸ ὅτι ἡ διαδικασία διαπραγματεύσεων συνεπάγεται συμβιβασμούς. Μειώνοντας τὸ χάσμα τῶν διαφορετικῶν ἐπιδιώξεων καὶ τῶν διαφορῶν. Μία διαδικασία «πάρε – δῶσε».

Ὑπάρχουν πολλὲς πτυχὲς καὶ πρόνοιες τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, γιὰ τὶς ὁποῖες δὲν εἶμαι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τοὺς συμβιβασμοὺς ποὺ ἐπιβλήθηκαν, χωρὶς καν νὰ προηγηθεῖ διαπραγμάτευση καὶ μὲ πλήρη παραγνώριση τῶν δικῶν μᾶς τεκμηριωμένων ἀπαιτήσεων.

Δὲν εἶμαι ἱκανοποιημένος, γιὰ παράδειγμα, ἀπὸ τὴν μείωση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκτοπισμένων ποὺ θὰ ἐπιστρέψουν.

Δὲν εἶμαι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὶς ποιοτικὲς καὶ ποσοστιαῖες μειώσεις στὰ περιουσιακὰ δικαιώματα τῶν νομίμων ἰδιοκτητῶν περιουσιῶν στὰ κατεχόμενα.

Αὐτὰ ἀποτελοῦν δυσμενέστερες πρόνοιες ἀπὸ αὐτὲς ποὺ ὑπῆρχαν στὸ Σχέδιο Ἀνᾶν Τρία ἢ στὸ Σχέδιο Ἀνᾶν Τέσσερα ποὺ τὸ Ἐθνικὸ Συμβούλιο ἔκρινε ὅτι δὲν ἦταν ἀποδεκτὸ ὡς λύση, ἀλλὰ μόνο ὡς βάση γιὰ διαπραγμάτευση, μὲ στόχο τὴ βελτίωση αὐτῶν τῶν προνοιῶν. Τώρα αὐτὲς οἱ πρόνοιες ἔχουν γίνει δυσμενέστερες γιὰ τοὺς Ἑλληνοκύπριους.

Μᾶς ζητοῦν νὰ δεχτοῦμε αὐτὲς τὶς πιὸ δυσμενεῖς προσαρμογές, μέσα στὸ πνεῦμα τοῦ συμβιβασμοῦ. Μᾶς λένε ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ προκύψει λύση, ἂν δὲν γίνουν τέτοιοι ὀδυνηροὶ συμβιβασμοί, καὶ ὅτι πρέπει νὰ βρεθεῖ ἡ μέση λύση.

Ὅμως, ὑπάρχουν θέματα ἀρχῶν καὶ ἀνθρώπινων δικαιωμάτων ὅπου ἡ «μέση λύση» δὲν συνιστᾶ τὴν σωστὴ ἀπάντηση. Ἡ ὁλοφάνερη καὶ σωστὴ ἀρχὴ δὲν εἶναι ὁ νόμιμος ἰδιοκτήτης νὰ μοιραστεῖ τὴν περιουσία του μὲ τὸν παράνομο εἰσβολέα ἢ νὰ διεκδικήσει ἀποζημιώσεις γιὰ τὴν ἀποστέρηση τῆς περιουσίας του, πού, μάλιστα, σὲ τελευταία ἀνάλυση, θὰ τὶς καταβάλει ὁ ἴδιος, ἀφοῦ τὸ ἕνα τρίτο τῶν ἀποζημιώσεων θὰ τὸ ἐγγυηθεῖ τὸ Ὁμοσπονδιακὸ Κράτος, οἱ πόροι τοῦ ὁποίου θὰ προέρχονται κατὰ τὰ ἐννέα δέκατα ἀπὸ Ἑλληνοκύπριους καὶ μόνο τὸ ἕνα δέκατο ἀπὸ τοὺς Τουρκοκύπριους.

Τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν προνοεῖ ὅτι, μετὰ τὰ 19 χρόνια ἢ μέχρι τὴν ἔνταξη τῆς Τουρκίας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, ὅποιο συμβεῖ πρῶτο, οἱ κατοικοῦντες ἀντίστοιχα, σὲ κάθε ἕνα ἀπὸ τὰ δύο συνιστῶντα κράτη οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ὡς μητρικὴ γλώσσα τὴν ἐπίσημη γλώσσα τοῦ ἄλλου συνιστῶντος Κράτους, δὲν μποροῦν νὰ ὑπερβαίνουν τὸ ἕνα τρίτο του συνολικοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου τοῦ συνιστῶντος Κράτους.

Δηλαδὴ οἱ ὁμιλοῦντες τὴν ἑλληνικὴ γλώσσα σὲ καμία περίπτωση δὲν θὰ μποροῦν νὰ ὑπερβαίνουν τὸ 1/3 τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ τουρκοκυπριακοῦ κρατιδίου.

Αὐτὸ ἂν καὶ εἶναι θετικό, ἐν τούτοις ἀξίζει νὰ ἀναφερθεῖ ὅτι στὰ προηγούμενα Σχέδια Ἀνᾶν δὲν ὑπῆρχε οὔτε ὁ χρονικὸς οὔτε ὁ ποσοστιαῖος περιορισμὸς τοῦ ἑνὸς τρίτου, ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἡ Τουρκία θὰ καθίστατο μέλος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης.

Πρόσθετα, σύμφωνα μὲ τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν, τώρα στὸ ἕνα τρίτο της ἔκτασης γῆς ποὺ θὰ μποροῦν νὰ ἀποκτήσουν οἱ Ἑλληνοκύπριοι στὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν Κράτος (καί, ἀντίστοιχα, οἱ Τουρκοκύπριοι στὸ Ἑλληνοκυπριακὸ συνιστῶν Κράτος) προστίθεται καὶ τὸ κριτήριο «τῆς ἀξίας» τοῦ ἑνὸς τρίτου καὶ ἡ προϋπόθεση ὅτι ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἕνα τρίτο, ἐξαιροῦνται οἱ περιουσίες στὶς ὁποῖες δικαιοῦται ὁ σημερινὸς Τουρκοκύπριος χρήστης.

Οἱ πιὸ σοβαρὲς ἀνησυχίες καὶ προβληματισμοί μου γιὰ τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν, δὲν ἑστιάζονται στοὺς συμβιβασμοὺς ποὺ προτάθηκαν ἢ ἐπιβλήθηκαν, ποὺ πολλοὶ κρίνουν ὡς ἄδικους γιὰ τὴν πλευρά μας.

Ἄλλωστε, ἐδῶ καὶ πολὺ χρόνο, ἔχω πεῖ ὅτι ἡ ὁποιαδήποτε λύση ποὺ θὰ ἐξευρεθεῖ κάτω ἀπὸ τὴ σκιὰ καὶ τὰ τετελεσμένα τῆς εἰσβολῆς καὶ τῆς παρουσίας 35,000 Τουρκικοῦ στρατοῦ στὴν Κύπρο, δὲν μποροῦσε νὰ εἶναι δίκαιη. Αὐτὸ τὸ τίμημα, εἴμαστε ἕτοιμοι νὰ τὸ καταβάλουμε προκειμένου νὰ βρεθεῖ λύση στὸ Κυπριακό. Ἄν, ὅμως, δὲν μποροῦσε νὰ εἶναι δίκαιη ἡ λύση, ἔπρεπε, νὰ ἐπιδιώξουμε νὰ εἶναι τουλάχιστο λειτουργικὴ ὥστε νὰ εἶναι βιώσιμη.

Χωρὶς λειτουργικότητα, χωρὶς ἀποτελεσματικὴ διαδικασία γιὰ ἐπίλυση τῶν ἀδιεξόδων σὲ ἕνα καθεστὼς ὅπου οἱ ἀποφάσεις πρέπει νὰ λαμβάνονται μὲ βάση ἰσοτιμίας, δηλαδὴ 50% μὲ 50%, παρέχεται σὲ κάθε πλευρὰ ἡ εὐχέρεια καὶ ἡ δυνατότητα νὰ δημιουργοῦν ἀδιέξοδα ποὺ θὰ ὁδηγοῦν σὲ παράλυση τὶς διοικητικὲς λειτουργίες τοῦ κράτους.

Μία παράλυση, ποὺ ὅταν συνεχίζεται, ἀναπόφευκτα θὰ ὁδηγήσει σὲ διάλυση τῆς κρατικῆς λειτουργίας, προτοῦ καν ἐφαρμοστεῖ ἡ «νέα κατάσταση πραγμάτων», τὸ νέο Κράτος.

Νὰ θυμούμαστε πάντα, ὅτι ἐμεῖς δίνουμε ἀπὸ τὴν ἑπόμενη τῶν δημοψηφισμάτων ὅλα καὶ ὅσα ἐπιδιώκουν οἱ Τουρκοκύπριοι, καὶ τὸ Κράτος μας καταλύεται, ἐνῶ ἐμεῖς θὰ ἀναμένουμε νὰ ἐξασφαλίσουμε τὰ δικά μας ἀνταλλάγματα, ὅπως, ἐπιστροφὴ ἐδαφῶν, περιουσίες καὶ ἐγκατάσταση, στὸ μέλλον.

Ἀπὸ τριάμισι χρόνια γιὰ ἐπιστροφὴ κατεχόμενων ἐδαφῶν, σὲ πέντε χρόνια γιὰ τὴν ἐπανάκτηση περιουσίας ἢ ἀποζημίωσης γιὰ περιουσία στὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν κράτος καὶ ἀπὸ τρία μέχρι 19 χρόνια γιὰ σταδιακὴ ἐπιστροφὴ στὸ Τουρκοκυπριακὸ συνιστῶν κράτος. Στὸ μεταξὺ ἡ Κυπριακὴ Δημοκρατία θὰ ἔχει ἐξαφανιστεῖ 24 ὧρες μετὰ τὰ Δημοψηφίσματα.

Οἱ σοβαρὲς ἀνησυχίες μου δὲν εἶναι γι᾿ αὐτὰ τὰ ἄδικα καὶ ἀβέβαια.

Οἱ ἀνησυχίες μου ἑστιάζονται καὶ ὀφείλονται στὴν ἀβεβαιότητα γιὰ τὴ νέα Κύπρο ποὺ θὰ προκύψει ἀπὸ αὐτὸ τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν.

Ἀπὸ τὴν εὐχέρεια καὶ τὴν δυνατότητα τοῦ νέου κράτους νὰ ἐγκαθιδρυθεῖ καὶ νὰ λειτουργήσει. Ἀπὸ τὴν ἱκανότητά του νὰ διαδραματίσει τὸν σωστὸ ρόλο τοῦ μέσα στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ὡς ἐποικοδομητικὸ μέλος καὶ ὄχι ὡς ἐνοχλητικὸς συνεταῖρος. Ἀπὸ τὴν ἀνησυχία μου ἂν τὸ νέο καθεστὼς θὰ μπορεῖ, λόγω τῶν ἀδιεξόδων στὴ λήψη ἀποφάσεων, νὰ ἔχει ρόλο καὶ λόγο στὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ἄλλα διεθνῆ βήματα.

Ἀπὸ τὴν ἀγωνία μου ἂν ἡ Κυβέρνηση τοῦ Ὁμοσπονδιακοῦ κράτους, θὰ μπορεῖ νὰ διασφαλίσει στοὺς πολίτες του τὴν οἰκονομικὴ δυνατότητα καὶ τὶς εὐκαιρίες γιὰ εὐημερία, εὐμάρεια, εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια σὲ ἕνα κράτος δικαίου, δημοκρατίας, συναίνεσης, ποὺ θὰ σέβεται καὶ θὰ προασπίζει τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα τοῦ κάθε πολίτη.

Ἀντὶ αὐτοῦ, τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν, ἀπαιτεῖ ἀπὸ μένα νὰ ἀπευθύνω ἐπιστολὴ στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, μὲ τὴν ὁποία νὰ ζητῶ νὰ καταστεῖ ἡ Ἱδρυτικὴ Συμφωνία πρωτογενὲς Δίκαιο τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, ἔτσι ποὺ νὰ ἐμποδίζεται ὁ κάθε Κύπριος πολίτης νὰ διεκδικήσει τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματά του ἀπὸ τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Ἀκόμα, ἀπαιτεῖ, νὰ ἀπευθύνω ἄλλη ἐπιστολὴ στὸ Δικαστήριο Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων, μὲ τὴν ὁποία νὰ ἀπαιτῶ, ἀπόσυρση ὅλων τῶν προσφυγῶν ποὺ πολίτες κατέθεσαν καὶ ἐκκρεμοῦν σὲ αὐτὸ τὸ Δικαστήριο.

Δὲν εἶναι δυνατὸ οὔτε θεωρῶ ὅτι μοῦ εἶναι ἐπιτρεπτό, ὡς θεματοφύλακας τῶν ἀνθρώπινων δικαιωμάτων τοῦ κάθε πολίτη, νὰ προβῶ σὲ τέτοια ἐνέργεια πού, στὴν οὐσία, θὰ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν πολίτη τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσει τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματά του ποὺ εἶναι κατοχυρωμένα μὲ διεθνεῖς συνθῆκες ποὺ ἔχει ἐπικυρώσει ἡ Κυπριακὴ Δημοκρατία.

Μὲ τὴν ἴδια ὑπευθυνότητα ποὺ πρέπει νὰ ἀξιολογήσουμε τοὺς κινδύνους ἀπὸ τὴν υἱοθέτηση τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, πρέπει νὰ μελετήσουμε καὶ τὶς πιθανὲς ἐπιπτώσεις ἀπὸ τὴν ἀπόρριψή του. Δὲν συμμερίζομαι τὶς ὑπερβολὲς καὶ τοὺς ἐκβιασμοὺς ποὺ οἱ ὑποστηρικτὲς τοῦ Σχεδίου προβάλλουν στὸ λαό. Πρέπει νἄμαστε ἔντιμοι καὶ εἰλικρινεῖς ἔναντι τοῦ λαοῦ.

Λογικὰ ὑποβάλλεται τὸ ἐρώτημα, ποιὲς θὰ εἶναι οἱ συνέπειες ἂν ὁ Λαὸς στὸ δημοψήφισμα ψηφίσει «ὄχι».

Ἂν ὁ κυρίαρχος λαὸς μὲ τὴ ψῆφο του ἀπορρίψει τὸ Σχέδιο, σὲ μία ἑβδομάδα ἡ Κυπριακὴ Δημοκρατία θὰ καταστεῖ πλῆρες καὶ ἰσότιμο μέλος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Θὰ πετύχουμε ἕνα στρατηγικὸ στόχο ποὺ ἀπὸ κοινοῦ θέσαμε γιὰ νὰ ἀναβαθμίσουμε καὶ νὰ θωρακίσουμε πολιτικὰ τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία. Εἶναι δογματισμὸς καὶ ὑποδηλεῖ ἄγνοια τῶν κανόνων τῆς διεθνοῦς πολιτικῆς, ἡ ἄποψη ὅτι αὐτὴ θἆναι ἡ τελευταία πρωτοβουλία γιὰ λύση τοῦ Κυπριακοῦ. Οἱ βασικὲς παράμετροι ποὺ ἐπέφεραν αὐτὴ τὴν πρωτοβουλία θὰ συνεχίσουν νὰ ὑπάρχουν καὶ μετὰ τὴν 25η Ἀπριλίου. Ἡ ἔνταξη τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση θἆναι δεδομένη. Ἡ ἐνταξιακὴ πορεία τῆς Τουρκίας ἐπίσης θὰ συνεχιστεῖ καὶ ἔτσι ἡ Ἄγκυρα θὰ βρίσκεται ὑπὸ συνεχῆ ἀξιολόγηση γιὰ τὴν υἱοθέτηση καὶ ἐφαρμογὴ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κεκτημένου. Τὸ διεθνὲς ἐνδιαφέρον γιὰ ἐξομάλυνση καὶ εἰρήνευση τῆς περιοχῆς μας θὰ συνεχίσει νὰ ὑπάρχει.

Δὲν ὑπάρχουν προϋποθέσεις γιὰ ἀναγνώριση τοῦ ψευδοκράτους, ἀπὸ χῶρες ποὺ ἔχουν σημασία. Ὅπως εἶναι οἱ χῶρες τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Γιατὶ αὐτές, ἔχουν, ἤδη, ὑπογράψει μὲ τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία τὴ Συνθήκη Ἔνταξης ποὺ ἀπαγορεύει τέτοια ἀναγνώριση. Ὅσα δὲ λέγονται γιὰ διεθνῆ ἀπομόνωση ἀποτελοῦν ἐκβιασμὸ ἄνευ περιεχομένου. Ἡ Κύπρος θἆναι ἡ μόνη χώρα μέλος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης στὴν περιοχὴ τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου μὲ ἀναβαθμισμένο ρόλο ἀλλὰ καὶ εὐθύνες. Δὲν θὰ ἐπαναπαυτοῦμε, ὅμως, μὲ τὴν ἔνταξή μας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση.

Δὲν θὰ πάψουμε νὰ ἀγωνιζόμαστε γιὰ τὴν ἐπίλυση τοῦ Κυπριακοῦ. Ἡ ἱστορία δὲν τελειώνει τὴν 1η Μαΐου. Θὰ συνεχίσουμε νὰ ἀναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες γιὰ λύση καὶ νὰ προωθοῦμε μέτρα στήριξης τῶν συμπατριωτῶν μᾶς Τουρκοκυπρίων.

Ἀπευθυνόμενος στοὺς συμπατριῶτες μας Τουρκοκύπριους, θέλω νὰ ὑπογραμμίσω τὴν πραγματική μας ἔγνοια γιὰ μία λύση ποὺ νὰ ἐξυπηρετεῖ καὶ τὰ δικά τους συμφέροντα. Οὐδέποτε ἀπέβλεψα σὲ φαλκίδευση ἢ στέρηση τῶν δικαιωμάτων τους. Οἱ προτάσεις ποὺ κατέθεσα στὶς συνομιλίες καὶ τὰ μέτρα στήριξής τους ποὺ ἐξήγγειλα πρὶν ἀπὸ ἕνα περίπου χρόνο, ἀποτελοῦν ἁπτὴ ἀπόδειξη. Αὐτή μου ἡ στάση πηγάζει ἀπὸ τὴν εἰλικρινῆ μου πεποίθηση, ὅτι ὁ σεβασμὸς τῆς ἀξιοπρέπειας καὶ τῶν δικαιωμάτων τους, ἡ παραχώρηση σ᾿ αὐτοὺς ἀκόμη περισσοτέρων δικαιωμάτων γιὰ νὰ νιώθουν μεγαλύτερη ἀσφάλεια, ἡ ἀναγνώριση καὶ ἡ ἰσοτιμία τους, ἡ ἰσομερὴς πρόοδος καὶ εὐημερία τους, ἀποτελοῦν θεμελιακὲς προϋποθέσεις γιὰ τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ὁμαλότητα στὴν Κύπρο. Γι᾿ αὐτὸ καὶ θὰ ἀποτελοῦν μόνιμο στόχο τῆς πολιτικῆς μας. Ἐμεῖς δὲν ἔχουμε ἔνσταση, ἀντίθετα ὑποστηρίζουμε τὶς προσδοκίες τῆς Τουρκίας γιὰ καθορισμὸ σύντομης ἡμερομηνίας ἔναρξης τῶν ἐνταξιακῶν διαπραγματεύσεων. Διότι μία Τουρκία ποὺ θὰ βρίσκεται στὴ διαδικασία ἐνταξιακῶν συνομιλιῶν, θὰ βρίσκεται κάτω ἀπὸ συνεχῆ πίεση, καὶ δική μας, νὰ ἀποδεικνύει συνεχῶς ὅτι συμπεριφέρεται σύμφωνα μὲ τὸ Εὐρωπαϊκὸ κεκτημένο καὶ ἀρχὲς τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης.

Εἴμαστε πάντα ἕτοιμοι γιὰ μετάλλαξη τοῦ σημερινοῦ Κράτους σὲ Ὁμοσπονδία ποὺ θὰ διέπεται καθοριστικὰ ἀπὸ δημοκρατικὲς ἀρχὲς καὶ ἀπὸ πλήρη σεβασμὸ στὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα.

Ἐγγύηση γιὰ τὴν εἰλικρίνεια αὐτῶν τῶν προσανατολισμῶν μας ἀποτελεῖ ἡ ἔνταξή μας στὸν πολιτικὸ σύστημα καὶ τὶς ἀρχὲς δικαίου τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Αὐτὴ ἡ ἐγγύηση καλύπτει ἀξιόπιστα καὶ τοὺς Τουρκοκυπρίους καὶ τὶς ἀνάγκες ἀσφάλειας τῆς Τουρκίας.

Ἐκεῖνο ποὺ ζητῶ ἀπὸ τοὺς συμπατριῶτες μᾶς Τουρκοκυπρίους νὰ κατανοήσουν εἶναι ὅτι, ὅσο δὲν δέχομαι νὰ καταπατηθοῦν τὰ δικά τους δικαιώματα καὶ συμφέροντα, ἄλλο τόσο ὀφείλω νὰ ὑπερασπιστῶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλληνοκυπρίων.

Τὶς πιθανὲς συνέπειες ἀπὸ τὴν ἀπόρριψη τοῦ Σχεδίου, πρέπει νὰ τὶς ἀντιπαραθέσουμε μὲ τοὺς κινδύνους ποὺ ἐμπερικλείει τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν ὅπως τοὺς προανέφερα. Θὰ πρέπει ἀκόμη νὰ μᾶς προβληματίσει τὸ τίμημα ποὺ καλούμαστε νὰ πληρώσουμε μὲ τὴν ἀποδοχὴ ἑνὸς Σχεδίου ποὺ ἀδικεῖ τὸν Κυπριακὸ Ἑλληνισμὸ καὶ δὲν παρέχει σοβαρὰ ἐχέγγυα λειτουργικότητας καὶ βιωσιμότητας. Καλούμαστε νὰ καταλύσουμε τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία, τὸ μόνο ἔρεισμα ἀσφάλειας τοῦ λαοῦ μας καὶ ἐγγύηση τῆς ἱστορικῆς μας φυσιογνωμίας.

Νὰ καταλύσουμε τὴν διεθνῶς ἀναγνωρισμένη κρατική μας ὀντότητα ἀκριβῶς στὴ στιγμὴ ποὺ ἐνισχύεται, ἡ διεθνὴς πολιτικὴ τῆς βαρύτητα, μὲ τὴν ἔνταξή της στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Ὀφείλουμε νὰ ἐκτιμήσουμε μὲ σοβαρότητα τοὺς κινδύνους ἀπὸ μία πιθανὴ κατάρρευση τῆς νέας κατάστασης πραγμάτων, γιατὶ τὰ δεδομένα ποὺ θὰ δημιουργηθοῦν δὲν θὰ εἶναι ἀναστρέψιμα. Κατάρρευση τοῦ Ὁμόσπονδου Κράτους θὰ ὁδηγήσει μὲ μαθηματικὴ ἀκρίβεια σ᾿ αὐτὸ ποὺ ὅλοι θέλουμε νὰ ἀποφύγουμε: στὴ διχοτόμηση μέσα ἀπὸ τὴ διεθνῆ ἀναγνώριση τῶν δύο συνιστώντων Κρατῶν.

Ἑλληνικὲ Κυπριακὲ Λαέ,

Ὡς Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐκλεγμένος ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλληνοκυπριακῆς Κοινότητας, ἀνέλαβα τὴ βαριὰ εὐθύνη τῆς διεξαγωγῆς τῶν διαπραγματεύσεων. Αἰσθάνομαι βαρὺ τὸ χρέος νὰ δηλώσω δημόσια, μὲ εἰλικρίνεια καὶ παρρησία τὴ δική μου ἀποτίμηση καὶ τὴ δική μου ἀπόφαση.

Ἀνέλαβα ἐξουσία, μὲ ἐντολὴ ὅπως διαπραγματευθῶ λύση τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος βάσει τοῦ Σχεδίου Ἀνᾶν, ὄχι ὅμως καὶ μὲ ἐντολὴ νὰ προσυπογράψω ὁποιαδήποτε λύση ἤθελε προκύψει ἀπὸ τὶς διαπραγματεύσεις.

Ἐντολὴ συμμετοχῆς στὴ διακυβέρνηση τῆς χώρας, βάσει τοῦ νέου Συντάγματος τὸ ὁποῖο θὰ προκύψει, δὲν ἔχω, οὔτε θὰ μποροῦσε νὰ μοῦ εἶχε ἀνατεθεῖ τέτοια ἐντολή. Οὔτε ἔχω ἐντολὴ νὰ προσυπογράψω ὁποιοδήποτε νέο Σύνταγμα, τὸ ὁποῖο θὰ τεθεῖ πρὸς κρίση ἀπὸ τὸ λαό. Μόνο Πρόεδρος, στὸν ὁποῖο ρητὰ παρέχεται ἐντολὴ νὰ θέσει τὴν προτεινόμενη μεταμόρφωση τῆς Πολιτείας σὲ δημοψήφισμα, δικαιοῦται νὰ προσυπογράψει τὸ νέο Σύνταγμα, ὡς ἀντικείμενο κρίσης ἀπὸ τὸ λαό. Πέραν τούτου, ἐντολὴ τοῦ λαοῦ εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὴν ἄσκηση τῆς συμπροεδρίας στὴ διακυβέρνηση τῆς χώρας μὲ τοὺς προτεινόμενους νέους Θεσμούς.

Τὰ συναισθήματά μου δὲν εἶναι διαφορετικὰ ἀπὸ τὰ δικά σας. Στὴν ὑπηρεσία σας ἔχω τάξει τὸν ἑαυτό μου καὶ πρὶν ἀλλὰ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὴν ἀνάδειξή μου στὴν προεδρία τῆς Κυπριακῆς Πολιτείας. Στόχος καὶ γνώμονας τῆς κάθε πράξης μου εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ καὶ τίποτε ἄλλο, μὲ ἀφοσίωση καὶ πλήρη ἀνάληψη τῶν εὐθυνῶν μου καὶ μὲ παρρησία λόγου καὶ ἔργου. Ἡ τελικὴ ἀπόφαση ἦταν πάντα καὶ παραμένει δική σας. Ἡ ἐτυμηγορία σας θὰ ἐκφραστεῖ στὸ Δημοψήφισμα τῆς 24ης τοῦ Ἀπρίλη.

Συνεκτιμώντας ὅλα τὰ δεδομένα μὲ ψυχραιμία καὶ ἀντικειμενικότητα ἀλλὰ καὶ μὲ πλήρη συναίσθηση τῆς ἱστορικότητας τῶν στιγμῶν καὶ τὸ βάρος τῆς εὐθύνης ποὺ μοῦ ἀναλογεῖ, λυποῦμαι εἰλικρινά, γιατὶ δὲν μπορῶ νὰ ἀποδεχθῶ καὶ νὰ ὑπογράψω τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν ὅπως, τελικά, διαμορφώθηκε.

Παρέλαβα Κράτος διεθνῶς ἀναγνωρισμένο. Δὲν θὰ παραδώσω «Κοινότητα» χωρὶς δικαίωμα λόγου διεθνῶς καὶ σὲ ἀναζήτηση κηδεμόνα. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἔναντι κενῶν, παραπλανητικῶν, δῆθεν, προσδοκιῶν. Ἔναντι τῆς ἀνεδαφικῆς ψευδαίσθησης ὅτι ἡ Τουρκία θὰ τηρήσει τὶς δεσμεύσεις της.

Συμπατριώτισσες, συμπατριῶτες,

Στὶς 24 Ἀπριλίου θὰ τοποθετηθεῖτε μὲ ἕνα ΝΑΙ ἢ ἕνα ΟΧΙ στὸ σχέδιο Ἀνᾶν. Θὰ ἀποφασίσετε γιὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς Κύπρου. Γιὰ τὴ γενιά μας, ἀλλὰ καὶ τὶς γενιὲς ποὺ θὰ ἔρθουν μετὰ ἀπὸ ἐμᾶς.

Ἔχω ἐμπιστοσύνη στὴν κρίση σας.

Εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν σᾶς ἀγγίζουν ψεύτικα διλήμματα.

Ὅτι δὲν σᾶς τρομάζουν ἀπειλὲς γιὰ δῆθεν διεθνῆ ἀπομόνωση.

Ὅτι δὲν σᾶς πείθουν τὰ περὶ δῆθεν τελευταίας εὐκαιρίας.

Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν γιὰ σᾶς νόημα οἱ ἠθικὲς ἀρχὲς καὶ ἀξίες τοῦ λαοῦ μας, τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἱστορικοῦ μας βίου, τὸν ὁποῖο θέλετε νὰ συνεχίσουμε μὲ ἀσφάλεια, δικαιοσύνη, ἐλευθερία καὶ εἰρήνη.

Ἑλληνικὲ Κυπριακὲ Λαέ,

Στὴ ζυγαριὰ τοῦ ΝΑΙ καὶ τοῦ ΟΧΙ, πολὺ βαρύτερες καὶ πολὺ πιὸ ἐπαχθεῖς θὰ εἶναι οἱ συνέπειες τοῦ ΝΑΙ.

Σὲ καλῶ νὰ ἀπορρίψεις τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν.

Σὲ καλῶ νὰ πεῖς στὶς 24 τοῦ Ἀπρίλη ἕνα δυνατὸ ΟΧΙ.

Σὲ καλῶ νὰ ὑπερασπιστεῖς τὸ δίκαιο, τὴν ἀξιοπρέπεια καὶ τὴν ἱστορία σου.

Μὲ αἴσθημα εὐθύνης ἀπέναντι στὴν Ἱστορία, στὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς Κύπρου καὶ τοῦ λαοῦ μας, σὲ καλῶ νὰ μὴν ὑποθηκεύσεις τὸ μέλλον στὴν πολιτικὴ βούληση τῆς Τουρκίας. Νὰ προασπιστεῖς τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία, λέγοντας ΟΧΙ στὴ κατάλυσή της. Νὰ συστρατευτεῖς γιὰ μία νέα πιὸ ἐλπιδοφόρα πορεία ἐπανένωσης τῆς πατρίδας μας μέσα ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση.

Καλὴ Ἀνάσταση σὲ ὅλους!