Σημαντικές πολιτικές αναταράξεις προκαλεί στην Τουρκία η πρόταση του ηγέτη του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, να δοθεί επίσημος ρόλος στον Αμπντουλάχ Οτσαλάν ως «Συντονιστή της Ειρηνευτικής Διαδικασίας και της Πολιτικοποίησης».

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Ο γνωστός Τούρκος αναλυτής Μουράτ Γετκίν αποκαλύπτει έντονο παρασκήνιο συνεννοήσεων ανάμεσα στο τουρκικό κράτος, το DEM και μηχανισμούς ασφαλείας. Στην ανάλυσή του, ο Γετκίν επισημαίνει ότι η παρέμβαση Μπαχτσελί δεν ήταν ούτε αυθόρμητη ούτε αποκομμένη από εξελίξεις που βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και εβδομάδες στο παρασκήνιο της τουρκικής πολιτικής ζωής.

Ο ηγέτης των εθνικιστών του MHP, ο οποίος στο παρελθόν ζητούσε την επαναφορά της θανατικής ποινής για τον Οτσαλάν και τον χαρακτήριζε «δολοφόνο βρεφών», εμφανίστηκε τώρα να στηρίζει ανοιχτά την παραχώρηση ειδικού καθεστώτος στον ιστορικό ηγέτη του PKK.

Μιλώντας στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του στις 5 Μαΐου, ο Μπαχτσελί δήλωσε ότι για να προχωρήσει η διαδικασία μιας «Τουρκίας χωρίς τρομοκρατία», θα πρέπει να δοθεί στον Οτσαλάν ο ρόλος του «Συντονιστή Ειρήνης και Πολιτικοποίησης».

Η πρόταση προκάλεσε άμεση και ενθουσιώδη αντίδραση από το φιλοκουρδικό DEM. Ο συμπρόεδρος του κόμματος, Τουντζέρ Μπακιρχάν, δήλωσε ότι «υπογράφει» την πρόταση Μπαχτσελί, ενώ ζήτησε και τη δημιουργία ειδικού κοινοβουλευτικού «Συμβουλίου Παρακολούθησης και Εποπτείας της Ειρηνευτικής Διαδικασίας».

Μάλιστα, κάλεσε να κατατεθεί άμεσα σχετικός νόμος και να εγκριθεί από την τουρκική Εθνοσυνέλευση μέσα σε μία εβδομάδα.

Ο Γετκίν παρατηρεί ότι η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στις 5 Μαΐου δείχνει πως η μέχρι πρότινος λεγόμενη διαδικασία για μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» έχει πλέον επιστρέψει ανοιχτά στον όρο «ειρηνευτική διαδικασία», δηλαδή στην πολιτική ορολογία που χρησιμοποιούσε διαχρονικά το κουρδικό στρατόπεδο.

Κατά τον Τούρκο αναλυτή, ιδιαίτερη σημασία έχει και η χρονική σύμπτωση των δηλώσεων Μπαχτσελί με ανακοίνωση στελεχών του PKK, η οποία δημοσιεύθηκε σχεδόν ταυτόχρονα μέσω του πρακτορείου ANF.

Η ανακοίνωση υπογράφηκε όχι από το PKK ή το KCK, αλλά από το λεγόμενο «Κίνημα των οπαδών του ΑΠΟ» – ονομασία που παραπέμπει στα πρώτα χρόνια της οργάνωσης και στους πιστούς του Οτσαλάν.

Για τον Γετκίν, αυτή η λεπτομέρεια δεν είναι τυχαία. Εκτιμά ότι αποτελεί έμμεσο μήνυμα πως έχουν ήδη αρχίσει διαδικασίες μετασχηματισμού ή ακόμη και σταδιακής διάλυσης του PKK.

Οι εκπρόσωποι της οργάνωσης έθεσαν ως βασική προϋπόθεση για την πρόοδο της διαδικασίας την αναβάθμιση του καθεστώτος του Οτσαλάν, κάτι που η Άγκυρα μέχρι πρότινος απέφευγε ακόμη και να συζητήσει δημόσια.

Το πλέον κρίσιμο στοιχείο της ανάλυσης αφορά το παρασκήνιο συντονισμού ανάμεσα στο τουρκικό κράτος και το κουρδικό πολιτικό στρατόπεδο.

Ο Γετκίν αφήνει σαφείς αιχμές ότι υπάρχει δίαυλος συνεννόησης ανάμεσα στη ΜİΤ και το DEM, υπενθυμίζοντας ότι η Περβίν Μπουλντάν –κεντρικό πρόσωπο των επαφών με το Ιμραλί– είχε ήδη μιλήσει τις προηγούμενες ημέρες για την ανάγκη «συγχρονισμένης» διαδικασίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η συνάντηση Ερντογάν – Μπαχτσελί την 1η Μαΐου θεωρείται καθοριστική. Ο Γετκίν σημειώνει ότι σχεδόν κάθε προσωπική συνάντηση των δύο ανδρών τα τελευταία χρόνια συνοδεύτηκε από σημαντικές πολιτικές αποφάσεις.

Δύο ημέρες αργότερα, δημοσίευμα της εφημερίδας Türkiye αποκάλυπτε ότι ο επικεφαλής της ΜİΤ, Ιμπραήμ Καλίν, είχε ήδη ενημερώσει την ηγεσία του AKP πως έχει δημιουργηθεί «μηχανισμός επιβεβαίωσης» για την παράδοση όπλων από μέλη του PKK.

Όλα αυτά, σύμφωνα με τον Γετκίν, δείχνουν έντονη κινητικότητα στο παρασκήνιο και συντονισμό που ξεπερνά τις δημόσιες δηλώσεις.

Ο Τούρκος αναλυτής υπογραμμίζει ότι η τουρκική κοινωνία αντιμετωπίζει τη διαδικασία με «επιφυλακτική στήριξη», καθώς δημοσκοπήσεις δείχνουν ποσοστά αποδοχής μεταξύ 55% και 58%.

Ωστόσο, τονίζει ότι η πρόταση να δοθεί στον Οτσαλάν επίσημος ρόλος «ειρήνης» ενδέχεται να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις, κυρίως στο εθνικιστικό και συντηρητικό ακροατήριο που επί δεκαετίες είχε διαπαιδαγωγηθεί με τη ρητορική περί «τρομοκράτη» και «δολοφόνου παιδιών».

Για τον λόγο αυτό, ο Γετκίν θεωρεί ότι το πραγματικό βάρος πέφτει πλέον στο AKP και προσωπικά στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θα πρέπει να πείσει το παραδοσιακό εθνικιστικό εκλογικό σώμα για μια τόσο δραστική πολιτική μεταστροφή.

Παράλληλα, ο αναλυτής συνδέει τις εξελίξεις αυτές με τις ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές επιδιώξεις της Άγκυρας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως σημειώνει, αν η κυβέρνηση Ερντογάν θεωρεί πραγματικά ότι το μέλλον της τουρκικής οικονομίας περνά μέσα από την αποκατάσταση σχέσεων με την Ευρώπη, τότε θα χρειαστεί να προχωρήσει και σε βήματα εκδημοκρατισμού και ενίσχυσης του κράτους δικαίου.

Ο Γετκίν καταλήγει ότι οι μήνες Μάιος και Ιούνιος θα είναι πολιτικά «καυτοί» για την Τουρκία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το επόμενο διάστημα μπορεί να υπάρξουν ακόμη πιο τολμηρές κινήσεις στο κουρδικό ζήτημα, πίσω από κλειστές πόρτες και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

Σε μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική ανάλυση με τίτλο «Το όριο του Ιουλίου στην ένταση Τουρκίας – ΕΕ», ο γνωστός Τούρκος δημοσιογράφος και αναλυτής Μουράτ Γετκίν επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει το πραγματικό μήνυμα πίσω από τη νέα παρέμβαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τις σχέσεις Άγκυρας – Βρυξελλών.

Σύμφωνα με τον Γετκίν, η τουρκική ηγεσία θεωρεί πλέον ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να περιορίσει προληπτικά την αυξανόμενη γεωπολιτική ισχύ της Τουρκίας, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση με το Ιράν.

Η χρονική σύμπτωση μόνο τυχαία δεν θεωρείται στην Άγκυρα. Την ίδια ημέρα που ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ υπέγραφε στο Γερεβάν συμφωνία με τον Αρμένιο πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν για την αποκατάσταση της ιστορικής Γέφυρας του Ανί, ο Ερντογάν εξαπέλυε τη νέα πολιτική του επίθεση κατά της ΕΕ.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ότι «σήμερα η ανάγκη της Ευρώπης για την Τουρκία είναι μεγαλύτερη από την ανάγκη της Τουρκίας για την Ευρώπη», προειδοποιώντας ότι η εξάρτηση αυτή θα μεγαλώσει ακόμη περισσότερο στο μέλλον.

Παράλληλα, έθεσε ένα σαφές δίλημμα προς τις Βρυξέλλες: είτε η Ευρώπη θα δει την αυξανόμενη δύναμη της Τουρκίας ως ευκαιρία εξόδου από τα στρατηγικά της αδιέξοδα είτε θα επιτρέψει –όπως είπε– στις «αποκλειστικές και προκατειλημμένες φωνές» να σκοτεινιάσουν το μέλλον της ηπείρου.

Ο Μουράτ Γετκίν υποστηρίζει ότι τα λόγια Ερντογάν δεν πρέπει να διαβαστούν απομονωμένα, αλλά σε συνδυασμό με την παρέμβαση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά τη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στην Αρμενία.

Η φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για μια «μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια» που βασίζεται στην ενέργεια, την άμυνα και τη συνδεσιμότητα. Η Άγκυρα, όμως, βλέπει πίσω από αυτή τη ρητορική μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει την Τουρκία όχι ως ισότιμο εταίρο, αλλά ως χρήσιμο στρατιωτικό εργαλείο.

Στην ανάλυση τονίζεται ότι στην τουρκική πολιτική σκέψη ενισχύεται η πεποίθηση πως η ΕΕ θεωρεί την Αρμενία και την Ουκρανία οργανικά μέλη της «ευρωπαϊκής οικογένειας», ενώ αντιμετωπίζει την Τουρκία ως ανεπιθύμητο αλλά αναγκαίο γείτονα, του οποίου η πόρτα χτυπιέται μόνο όταν απαιτείται στρατιωτική ισχύς.

Οι αναφορές Ερντογάν σε «ιστορικές και πολιτικές προκαταλήψεις» αλλά και σε «ειλικρινείς σχέσεις επί ίσοις όροις» ερμηνεύονται ακριβώς μέσα σε αυτό το πλαίσιο.

Ο Γετκίν επιμένει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να οικοδομήσει αυτόνομη στρατηγική σε Ανατολική Μεσόγειο, Μέση Ανατολή, Μαύρη Θάλασσα και Καύκασο, αν βλέπει την Τουρκία μόνο ως στρατιωτική δύναμη και όχι ως κομβικό γεωπολιτικό παίκτη στην ενέργεια και τις εμπορικές διαδρομές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις του για τον άξονα Ισραήλ – Ελλάδας – Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με τον Τούρκο αναλυτή, η Άγκυρα θεωρεί ότι οι τρεις πλευρές ανησυχούν επειδή η Τουρκία ενισχύθηκε γεωπολιτικά κρατώντας αποστάσεις τόσο από τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και από τη σύγκρουση με το Ιράν.

Κατά τον ίδιο, η τριμερής συνεργασία που ενισχύθηκε μετά τη συνάντηση του Δεκεμβρίου 2025 στην Ιερουσαλήμ αντιμετωπίζεται από την Τουρκία ως «προληπτικό χτύπημα» πριν η Άγκυρα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της στη μεταπολεμική περίοδο.

Στην ίδια εξίσωση εντάσσει και τη Γαλλία, υποστηρίζοντας ότι το Παρίσι λειτουργεί ως πολιτικός προστάτης της ελληνοκυπριακής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία, ενώ συνδέει ακόμη και την παρουσία του Εμανουέλ Μακρόν στην Αρμενία με αυτή τη γεωπολιτική αντιπαράθεση.

Η ανάλυση επεκτείνεται και στο επεισόδιο με τον στολίσκο SUMUD που κατευθυνόταν προς τη Γάζα και δέχθηκε επέμβαση ισραηλινών κομάντος ανοιχτά της Κρήτης. Ο Γετκίν επικαλείται μάλιστα τη θέση της ειδικής εισηγήτριας του ΟΗΕ για την Παλαιστίνη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε, η οποία χαρακτήρισε «στρατηγικό λάθος» τη χρήση της Ελλάδας από το Ισραήλ λόγω του φόβου απέναντι στην Τουρκία.

Παράλληλα, επισημαίνει μια «ιστορική αντίφαση»: την ώρα που Ισραήλ, Ελλάδα και Γαλλία συγκρούονται πολιτικά με την Άγκυρα, οι πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν προς την Τουρκία αναχαιτίστηκαν μέσω του συστήματος συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ.

Ο Γετκίν θεωρεί ότι ο Ιούλιος θα αποτελέσει κρίσιμο σημείο καμπής για τις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ. Στις 30 Ιουνίου ολοκληρώνεται η εξάμηνη προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ και από την 1η Ιουλίου αναλαμβάνει η Ιρλανδία, την οποία η Άγκυρα θεωρεί πιο ισορροπημένη σε ζητήματα όπως η Γάζα και το Ιράν.

Παράλληλα, στις 2 Ιουλίου ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ θα συναντηθεί στην Κωνσταντινούπολη με την επίτροπο Διεύρυνσης της ΕΕ Μάρτα Κος, ενώ λίγες ημέρες αργότερα θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα η Σύνοδος του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, ο Τούρκος αναλυτής καταλήγει με μια σαφή εσωτερική κριτική προς την κυβέρνηση Ερντογάν. Όπως σημειώνει, η Τουρκία δεν έχει κάνει ουσιαστικά βήματα ούτε για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ούτε για τη βελτίωση των δημοκρατικών και οικονομικών της προτύπων.

Υπενθυμίζει ότι ζητήματα όπως η εφαρμογή αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου, η συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ή η αντικατάσταση εκλεγμένων δημάρχων από κρατικούς επιτρόπους δεν μπορεί να συνδέονται μόνο με την ενταξιακή προοπτική της χώρας.

Ο Γετκίν καταλήγει ότι το πραγματικό κλειδί τόσο για τη βελτίωση των σχέσεων Τουρκίας – ΕΕ όσο και για την οικονομική και πολιτική σταθερότητα της χώρας είναι ένα αξιόπιστο και ανεξάρτητο σύστημα δικαιοσύνης.

«Αν ο Ερντογάν το βλέπει και αποφασίσει να κάνει όσα χρειάζονται, τότε δεν υπάρχει πρόβλημα. Διαφορετικά, και η Τουρκία και η Ευρώπη θα χάσουν», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Σε μια χρονική συγκυρία όπου οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια δοκιμάζονται καθημερινά, ο διευθυντής σύνταξης του Star Channel, Ηλίας Παπανικολάου, μέσα από την εκπομπή «Leaders», προχώρησε σε μια ανατομία της τρέχουσας ελληνοτουρκικής και διεθνούς πραγματικότητας που προκαλεί αίσθηση. Με λόγο αιχμηρό και αναλυτική σκέψη, ο κ. Παπανικολάου αποδομεί το αφήγημα περί «συμμαχικής» Ουκρανίας, ενώ ταυτόχρονα στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στην τουρκική πλευρά αλλά και στους εγχώριους «κλαυθμηριστές» της γεωπολιτικής.

Η Αδριανούπολη και το τουρκικό «θέατρο»

Η ανάλυση ξεκίνησε με τον σχολιασμό της είδησης περί ενίσχυσης των τουρκικών δυνάμεων καταδρομών στην Αδριανούπολη. Ο Ηλίας Παπανικολάου, χρησιμοποιώντας μια δόση μαύρου χιούμορ, χαρακτήρισε τη μετάθεση ενός Τούρκου κομάντο στην περιοχή αυτή ως «πορεία προς τον θάνατο». Η εγγύτητα της Αδριανούπολης με την Ορεστιάδα και ο ρόλος της ως σημείο ελέγχου (check point) με τελικό προορισμό την Κωνσταντινούπολη σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης, καθιστά τις εκεί δυνάμεις άμεσα εκτεθειμένες στην ελληνική αποτρεπτική ισχύ. «Όταν παίρνεις μετάθεση για την Αδριανούπολη, ουσιαστικά σου λένε ότι είσαι ο πρώτος που θα εξαϋλωθείς», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει την πλήρη δυνατότητα να «αγγίξει» την περιοχή μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Η «πικρή» αλήθεια για την Ουκρανία και τα drones

Το πιο καυτό σημείο της ανάλυσης αφορούσε τη στάση της Ουκρανίας απέναντι στην Ελλάδα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας «Turkiye», το οποίο ο κ. Παπανικολάου θεωρεί ότι περιέχει δόσεις αλήθειας, το Κίεβο έθεσε όρους στην Αθήνα για την προμήθεια ναυτικών drones. Η ουκρανική πλευρά φέρεται να ζητά εγγυήσεις ότι τα εν λόγω συστήματα δεν θα χρησιμοποιηθούν κατά της Τουρκίας. Αυτή η αποκάλυψη έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την άνευ όρων στήριξη που παρείχε η ελληνική κυβέρνηση στον Ζελένσκι, κηρύσσοντας ουσιαστικά τον πόλεμο στη Ρωσία, στέλνοντας οπλισμό και θυσιάζοντας τις οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα (τουρισμός, αγροτικά προϊόντα, ενέργεια).

Ο Ηλίας Παπανικολάου δεν μάσησε τα λόγια του για τον «θρίαμβο» της ελληνικής διπλωματίας. Ενώ η Ελλάδα εγγυάται δάνεια δισεκατομμυρίων για την Ουκρανία και υφίσταται τις συνέπειες του εμπάργκο, η απάντηση που εισπράττει είναι ένας εκβιαστικός όρος που προστατεύει τα τουρκικά συμφέροντα. Ταυτόχρονα, η Ουκρανία επιλέγει να προμηθευτεί τουρκικές κορβέτες, επιβεβαιώνοντας ότι οι γεωπολιτικές φιλίες δεν στηρίζονται στο «δίκαιο», αλλά στα σκληρά συμφέροντα.

Η εγχώρια μιζέρια και η ανάγκη για πατριωτική ανάσα

Κλείνοντας το γεωπολιτικό σκέλος, ο διευθυντής του Star εξαπέλυσε επίθεση σε μέρος των Ελλήνων διεθνολόγων και απόστρατων που εμφανίζονται στα ΜΜΕ. Τους κατηγόρησε για μια ατελείωτη «κλάψα» και μιζέρια, εστιάζοντας μόνο στις ελλείψεις (τορπίλες, drones, βλήματα Scalp Naval) και όχι στις τεράστιες δυνατότητες της Ελλάδας. «Είμαστε μια υπερδύναμη σε σχέση με το μέγεθός μας. Πείτε στον κόσμο τι έχουμε, δώστε του κουράγιο», ανέφερε, τονίζοντας ότι ο ελληνικός στρατός παραμένει ένας από τους ισχυρότερους στην Ευρώπη.