Αναλύσεις
Η ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδος υπό τουρκική σκιά
Οι «αναπάντητες» τουρκικές προκλήσεις μειώνουν την ελληνική δυναμική στην περιοχή.
Μια περαιτέρω ανάλυση για τον ρόλο και τη δυναμική της Τουρκίας στην παγκόσμια σκηνή, ίσως διαφώτιζε τους λόγους που οι διεθνείς οργανισμοί δεν δύναται, προς το παρόν, να σταματήσουν τη βάρβαρη καταπάτηση του διεθνούς δικαίου.
Οι «αναπάντητες» τουρκικές προκλήσεις μειώνουν την ελληνική δυναμική στην περιοχή.
Γράφει η Μαριάνα Συμεωνίδη
H Ελλάδα αποτελεί έναν από τους δρώντες της Ανατολικής Μεσογείου που λαμβάνουν μέρος σε έναν «άτυπο» ενεργειακό πόλεμο, στον οποίο έκαστος δρών καλείται να αξιοποιήσει καταλλήλως τα διαθέσιμα Μέσα για να ενισχύσει την ενεργειακή του ασφάλεια. Οι γεωπολιτικές εντάσεις που λαμβάνουν χώρα είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις περιοχές εύρεσης και παραγωγής ενεργειακών πόρων, γεγονός που εντάσσει την ενέργεια στο πεδίο της ασφάλειας, θέτοντας την ενεργειακή ασφάλεια ως έναν αναδυόμενο κλάδο εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής (Σκλιάς & Φλούρος, 2019).
Η έννοια της ενεργειακής ασφάλειας
Η σύνθετη έννοια της ενεργειακής ασφάλειας καταδεικνύει την ύπαρξη πολλών πιθανών εννοιών, αλλά και διαφορετικών ιδιοτήτων της ανάλογα με τη χώρα, το χρονικό πλαίσιο ή την πηγή ενέργειας στην οποία εφαρμόζεται (Chester, 2010). Ιστορικά οι ορισμοί έχουν επικεντρωθεί στην διαθεσιμότητα, την αξιοπιστία και την προσιτότητα της ενέργειας (Bahgat, 2006), ενώ συνολικά θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως η διασφάλιση της «αδιάκοπης διαθεσιμότητας ενέργειας σε προσιτή τιμή».
Την ώρα που η ζήτηση για ενέργεια αυξάνεται, οι διαθέσιμοι ενεργειακοί πόροι φαίνεται να είναι περιορισμένοι και ανισομερώς κατανεμημένοι (Kruyt, et. al., 2009). Ταυτόχρονα, οι πολύπλοκες γεωπολιτικές αλλαγές ενισχύουν την οπτική ότι η εθνική ασφάλεια είναι αναπόσπαστο μέρος της ενεργειακής ασφάλειας (Radovanović, Filipović & Pavlović, 2017), και ως εκ τούτου αποτελεί μια από τις βασικές προτεραιότητες κάθε χώρας. Τα κράτη επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την διαθεσιμότητα των φυσικών ενεργειακών πόρων, την παραγωγή αλλά και τις κατάλληλες διαδρομές της ενέργειας (Αrman, et. al., 2021).
Η Διαθεσιμότητα (Availability), η Προσβασιμότητα (Accessibility), η Αποδεκτότητα (Acceptability), και η Προσιτότητα (Affordability) ορίζονται ως οι τέσσερεις διαστάσεις της ενεργειακής ασφάλειας (Αsia Pacific Energy Research Center, 2007).
Διαθεσιμότητα (Availability )
Eίναι γνωστό πως σημαντικά κοιτάσματα υδρογονανθράκων έχουν ανακαλυφθεί στο Ιόνιο, στα νοτιοδυτικά και νοτιοανατολικά της Κρήτης, καθώς και στο βόρειο Αιγαίο (Capital.gr, 2023). Το 85% των κοιτασμάτων εκτιμάται ότι είναι φυσικό αέριο, θέτοντας την Ελλάδα ως έναν αναδυόμενο παραγωγό φυσικού αερίου. Η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη και αφορά τις έξι (6) περιοχές που διακρίνονται από το μωβ πλαίσιο στην Εικόνα 1.
Εικόνα 1
Οι έξι (6) περιοχές ερευνών για εξόρυξη φυσικού αερίου
Πηγή: ΕΔΕΥΕΠ – Ελληνική Διαχειριστική Εταιρία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων
Η θαλάσσια περιοχή της Δυτικής Ελλάδας και της νότιας Κρήτης ομοιάζει γεωλογικά με τους βράχους της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, όπου έχουν βρεθεί σημαντικά κοιτάσματα αερίου (Capital, 2023). Ακόμα, τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις παραμένουν ανεξερεύνητες, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο απόκτησης μεγαλύτερης ενεργειακής ισχύος και στρατηγικών πλεονεκτημάτων.
Οι εισαγωγές φυσικού αερίου της Ελλάδας για το 2023 μειώθηκαν κατά 13% σε σχέση με το 2022, στο πλαίσιο απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο (IENE, 2024). Ως προς τα ορυκτά καύσιμα, η Ελλάδα διαθέτει μικρά εγχώρια αποθέματα, γεγονός που την καθιστά εξαρτώμενη από τις εισαγωγές. Στο σχήμα 1 αποτυπώνονται τα χαμηλά επίπεδα παραγωγής ακατέργαστου πετρελαίου.
Σχήμα 1
Διάγραμμα παραγωγής ακατέργαστου πετρελαίου
Πηγή: Enerdata.net
Οι κύριοι προμηθευτές αργού πετρελαίου για το 2022 ήταν το Ιράκ (44%), το Καζακστάν (17%), η Λιβύη (16%), και η Σαουδική Αραβία (10%) (Enerdata). Αξιοσημείωτη είναι η μείωση εξάρτησης από τη Ρωσία, καθώς το 2021 η Ρωσία αντιπροσώπευε το 96% των εισαγωγών σκληρού άνθρακα, το 41% του φυσικού αερίου, το 21% του αργού πετρελαίου και ένα μικρό μερίδιο στις εισαγωγές πετρελαιοειδών (International Energy Agency). Για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα έχει μειώσει το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων (σχήμα 2) σε έναν ικανοποιητικό βαθμό, πάντα με περιθώρια βελτίωσης.
Σχήμα 2
Πηγή: Our World In Data
Το μερίδιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας έχει ανοδική τάση (σχήμα 3).
Σχήμα 3
Πηγή: Our World In Data
Το 2023 αποτέλεσε «σταθμό» στην παραγωγή καθαρής ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς το 57% του ενεργειακού μείγματος προέρχεται από ΑΠΕ (αιολική και ηλιακή). Το 2022, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 50,12% (IPTO, 2024).
Λόγω της ισχυρής γεωγραφικής θέσης και της ενεργειακής διαθεσιμότητας σε ΑΠΕ, η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό δρών στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Όμως, οι «αναπάντητες» τουρκικές προκλήσεις ενδεχομένως να υποβοηθούν τις τουρκικές γεωπολιτικές επιδιώξεις, και ακολούθως να μειώνεται η ελληνική δύναμη στην περιοχή.
Accessibility (Προσβασιμότητα)
Το «στρατηγικό πλεονέκτημα της τουρκικής θέσης στο διεθνές σύστημα» (Νταβούτογλου, 2010) και οι συνεχόμενες προσπάθειες άσκησης πίεσης στην Ελλάδα, την Κύπρο, αλλά και σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο, φαίνεται να εμποδίζουν την πρόσβαση στα προσφάτως ευρισκόμενα αποθέματα υδρογονανθράκων. Ειδικότερα, oι «έρευνες στην Κρήτη δεν αφορούν στο αν θα βρεθεί αέριο, αλλά είναι άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων» υποστήριξε ο κ. Κωνσταντίνος Νικολάου, γεωλόγος πετρελαίων, και αντιπρόεδρος της Energean στην Ελλάδα (Εnergypress, 2024.). Η ολοκλήρωση των ερευνών θα σηματοδοτήσει την υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων, την ώρα που δεν έχει επιδειχθεί έως σήμερα ισχυρή πολιτική βούληση για την προσπάθεια περιορισμού της τουρκικής επεκτατικής πολιτικής.
Δεκτικότητα (Acceptability)
H δεκτικότητα αφορά τόσο την ύπαρξη των απαραίτητων δομών για την αξιοποίηση των διαθέσιμων και προσβάσιμων ενεργειακών πόρων, όσο και των περιορισμό των περιβαλλοντικών ρυπάνσεων. Η Ελλάδα διαθέτει τέσσερα (4) διυλιστήρια (Enerdata, n.d) για την επεξεργασία ορυκτών καυσίμων (πίνακας 1). Το εισαγόμενο φυσικό αέριο μεταφέρεται από το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, ήτοι του Σιδηροκάστρου (σύνορο Ελλάδας-Βουλγαρίας), του Κιπίου (σύνορο Ελλάδας-Τουρκίας) και της Αγίας Τριάδας (σημείο εισόδου από τον τερματικό σταθμό ΥΦΑ της Ρεβύθουσα) (ΡΑΑΕΥ, n.d.). Ένα από τα συστήματα αγωγών φυσικού αερίου είναι και ο αγωγός Trans Adriatic Pipeline, ο οποίος διέρχεται από την Ελλάδα στη νότια Ιταλία και είναι η κύρια πηγή εισαγωγών αερίου στην Ευρώπη από το Αζερμπαϊτζάν (Aenert, 2024).
Πίνακας 1
Τα διυλιστήρια της Ελλάδας
Πηγή: Ministry for Reconstruction of Production, Environment, 2015
Όσον αφορά τις υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα έχει προβεί σε συνεργασίες με την Βουλγαρία, την Ιταλία και τα Σκόπια σχεδιάζοντας την επέκταση της ικανότητας διασύνδεσης, για την ενσωμάτωσή της στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Επιπλέον, οι ΑΠΕ της Ελλάδας μπορούν να συνδράμουν στον στόχο για εξαγωγές ηλεκτρικού ρεύματος, εφόσον οι αρχές δημιουργήσουν τα κατάλληλα νομικά και κανονιστικά πλαίσια για την έγκαιρη και διαφανή υλοποίηση των έργων. Η ανάπτυξη των ΑΠΕ ώθησε την Ελλάδα στην κατασκευή και λειτουργία αιολικών πάρκων για την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας και του αναπτυσσόμενου δυναμικού αποθήκευσής της (Σχήμα 4).
Σχήμα 4
Πηγή: Hellenic Wind Energy Association
Αξίζει να επισημανθεί ότι η ανάπτυξη αιολικών πάρκων και η τοποθέτηση αυτών σε χαρακτηρισμένα δάση ή αναδασωτέες περιοχές (ΦΕΚ 2464/Β/03.12.2008) εγείρουν προβληματισμούς, καθώς η αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος ή οι επιβλαβείς συνέπειες στην ορνιθοπανίδα (Kati et al., 2021) δεν μπορούν προσπεραστούν. Επίσης, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη αιολικών πάρκων πιθανόν να συσχετίζεται με φαινόμενα υφαρπαγής γης, που ξεκίνησαν πριν από την περίοδο των μνημονίων (Μάκη & Βελεγράκης, 2022).
Για την χρήση και διάδοση καθαρών και αποδοτικών τεχνολογιών που σέβονται το περιβάλλον, μπορούν να αξιοποιηθούν και άλλες μορφές ενέργειας εκτός από τις ΑΠΕ. To υδρογόνο έχει μεγάλες δυνατότητες για την αύξηση της καθαρής ενέργειας (Yue, et.al., 2021), οι οποίες παραμένουν ανεξερεύνητες. Η ΕΕ με την «Στρατηγική για το υδρογόνο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη» δηλώνει ότι η ανάπτυξη του ανανεώσιμου υδρογόνου είναι προτεραιότητα, και καλεί τα κράτη να ξεκινήσουν τον σχεδιασμό υποδομών υδρογόνου (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2020). Το υδρογόνο μπορεί να είναι φιλικό προς το περιβάλλον, καθώς, ανάλογα με την πηγή ενέργειας από την οποία προέρχεται, μπορεί να παραχθεί από το νερό και να επιστρέψει στο νερό μετά την οξείδωση (Rosen & Koohi-Fayegh, 2016).
Οικονομική προσιτότητα (Affordability)
Οι κλιματικοί στόχοι της Ελλάδας, αποτελούν μέρος του ευρύτερου στόχου της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, ο καθορισμός των στόχων πρέπει να αποφασίζεται από το τι θεωρείται οικονομικά εφικτό και αποδεκτό για το κάθε κράτος ξεχωριστά (Pellerin-Carlin, 2017).
Στην Ελλάδα, η τιμή παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος είναι η υψηλότερη στην Ευρώπη, όντας σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της ΕΕ (Σχήμα 5 – ELIAMEP, 2023). Επιπλέον, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα τελών και επιβαρύνσεων, πολλά από τα οποία δεν σχετίζονται με τη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών (International Energy Agency).
Σχήμα 5
Πηγή: Hellenic Foundation for European and Foreign Policy – ELIAMEP
Η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ απαιτεί τον σχεδιασμό και την κατασκευή περιβαλλοντικά βιώσιμων μονάδων αποθήκευσης. Συγκριτικά με τα συμβατικά καύσιμα, οι ΑΠΕ χρειάζονται περισσότερες Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ), δηλαδή μεγαλύτερα χρηματικά κεφάλαια για τη δημιουργία των κατάλληλων υποδομών υποστήριξης. Ως εκ τούτου, η προώθηση των ΑΠΕ χωρίς απόσπαση επενδύσεων από το εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, δεν ενισχύει απαραίτητα την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας (Proedrou, 2022).
Οι Τουρκικές προκλήσεις
Η Τουρκία έχει επανειλημμένα υιοθετήσει επιθετικές ενέργειες που υπονομεύουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας, επιδιώκοντας να εδραιώσει την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο και να περιορίσει την ελληνική κυριαρχία σε κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες πλούσιες σε ενεργειακούς πόρους.
Οι προκλήσεις φάνηκαν από το 1976, όταν το ερευνητικό σκάφος Χόρα παραβίασε την ελληνική υφαλοκρηπίδα, θέτοντας τις βάσεις για μια μακρά περίοδο εντάσεων. Η κρίση του 1987, όταν το Σισμίκ – μετονομασμένο από το Χόρα – προχώρησε σε έρευνες σε ελληνικά ύδατα, κλιμάκωσε την ένταση, με την Ελλάδα να απειλεί με στρατιωτική αντίδραση, κάτι που τελικά απέτρεψε περαιτέρω κλιμάκωση.
Το 2019, το Τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο οριοθετεί θαλάσσιες ζώνες μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παραβιάζοντας τα ελληνικά και κυπριακά κυριαρχικά δικαιώματα, αποτέλεσε μια προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων σε μια στρατηγική περιοχή. Το μνημόνιο αυτό αγνοεί πλήρως την ύπαρξη της Κρήτης και άλλων ελληνικών νησιών, δημιουργώντας σοβαρούς περιορισμούς στην εκμετάλλευση των ελληνικών ενεργειακών αποθεμάτων.
Το 2020, το ερευνητικό πλοίο Ορούτς Ρέις πραγματοποίησε παράνομες σεισμικές έρευνες στην ελληνική ΑΟΖ, συνοδευόμενο από πολεμικά πλοία, γεγονός που όχι μόνο κλιμάκωσε την ένταση αλλά και προκάλεσε ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Τουρκίας.
Η έντονη τουρκική δραστηριότητα δεν σταματά εκεί. Πέραν από τις συνεχείς πιέσεις στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, όπως η Λήμνος, η Λέσβος, η Χίος και η Σάμος, τον Ιούλιο του 2024 τουρκικά πολεμικά πλοία παρακολούθησαν στενά το ιταλικό ερευνητικό πλοίο Levoli Relume κατά τη διάρκεια εργασιών πόντισης υποβρυχίων καλωδίων νότια της Κάσου. Επιπλέον, τον Ιούνιο του 2024, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX δεσμεύοντας περιοχή μεταξύ Ρόδου και Κρήτης για εργασίες πόντισης καλωδίου από το πλοίο C/S Teliri, ισχυριζόμενη ότι η περιοχή βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. πίεση.
Η παρουσία τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων σε στρατηγικά σημεία γύρω από τα ελληνικά νησιά εντείνει την αίσθηση της απειλής, και ενισχύει τα παραπάνω δείγματα της τουρκικής επεκτατικής πολιτικής και της ακόρεστης επιδίωξης απόκτησης ισχύος.
Η Τουρκία, εφαρμόζοντας το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», έχει καταστήσει σαφές ότι στοχεύει στην ανατροπή των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο, με σκοπό τη διεκδίκηση ενεργειακών αποθεμάτων και θαλάσσιων ζωνών που δεν της ανήκουν.
Συμπεράσματα
Παρόλο που αρκετοί μελετητές υποστηρίζουν τον ηγετικό ρόλο της Ελλάδας στη διαμόρφωση της γεωπολιτικής πραγματικότητας της Ανατολικής Μεσογείου (Bakhshandeh & Yeganeh, 2023), κρίνεται ότι οι Στρατηγικοί Διάλογοι με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ) είναι αυτοί που ώθησαν τις περιφερειακές συνεργασίες, όπως το σχήμα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και των ΗΠΑ (3+1) και το Φόρουμ για το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου με τις ΗΠΑ σε ρόλο παρατηρητή («East Mediterranean Gas Forum – EMGF»), προσδίδοντάς της γεωπολιτική επιρροή και διεθνή ισχύ. Στο ιδιαίτερα πολωμένο πλαίσιο του EMGF, η γαλλική κυβέρνηση, ανησυχώντας για το αυξανόμενο βάρος της Τουρκίας στην περιοχή, υποστήριξε αυτή τη νέα πρωτοβουλία (Lambert & Shath, 2023).
Στον ίδιο τομέα, η Τουρκία προσπαθεί να αποκτήσει συνεργασία με τις βαλκανικές χώρες (Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Κοσσυφοπέδιο, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία) για να δημιουργήσει εξουσιαστική πίεση στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας (Tansel, 2020), προκειμένου να ενισχύσει την επεκτατική στρατηγική της. Επίσης, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» καταδεικνύει την τουρκική «εμμονή» για επέκταση των ναυτικών της δυνάμεων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου (Maris, Flouros, & Galariotis, 2022).
Συνολικά, οι τουρκικές ενέργειες δεν είναι μόνο παραβιάσεις διεθνούς δικαίου αλλά και άμεσες απειλές για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας, περιορίζοντας τις δυνατότητες ανάπτυξης κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου. Η ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και η ανάπτυξη αποτρεπτικής στρατηγικής είναι πλέον αναγκαίες για να θωρακιστούν τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας.
Η έρευνα για τον εντοπισμό των ελληνικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου και την εφαρμογή του αγωγού στην Ευρώπη, εξυπηρετεί τόσο την ΕΕ για την εξασφάλιση παροχής ενέργειας στα ευρωπαϊκά κράτη, όπως και τη διπλωματική πολιτική των ΗΠΑ προς τη Ρωσία (Deniozos, et. al., 2018). Οι συντονισμένες πρωτοβουλίες των αρμόδιων ελληνικών υπουργείων είναι παραπάνω από απαραίτητες για την χρηματοδότηση και ολοκλήρωση των έργων που εξυπηρετούν πρωτίστως τα ελληνικά συμφέροντα. Η ανάγκη εμφάνισης ισχυρής πολιτικής βούλησης είναι πάνω από απαραίτητη για την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων μέσων και τη δημιουργία νέων που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας. Η ενεργειακή αυτονομία θα προσδώσει στο ελληνικό έθνος την απαραίτητη ισχύ και διεθνή αναγνώριση που έχει αποδειχθεί ότι εκλείπει.
Μια περαιτέρω ανάλυση για τον ρόλο και τη δυναμική της Τουρκίας στην παγκόσμια σκηνή, ίσως διαφώτιζε τους λόγους που οι διεθνείς οργανισμοί δεν δύναται, προς το παρόν, να σταματήσουν τη βάρβαρη καταπάτηση του διεθνούς δικαίου.
Βιβλιογραφία
A QUEST FOR ENERGY SECURITY IN THE 21 S T CENTURY. (2007). Αsia Pacific Energy Research Center. Retrieved May 15, 2024, from https://aperc.or.jp/file/2010/9/26/APERC_2007_A_Quest_for_Energy_Security.pdf
Arman, M. N., Parali, Z., Çiftci, S., & Cengiz, Ç. (2021). The Shift in the Energy Policy of Greece after the 2008 Financial Crisis in the Context of Energy Security. International Journal of Politics and Security, 3(2), 82-101.
Bahgat, G. (2006). Europe’s energy security: challenges and opportunities. International affairs, 82(5), 961-975.
Bakhshandeh, E., & Yeganeh, Y. (2023). Geopolitical transformation in eastern mediterranean; restructuring role of greece and the impact of abraham accord. International Studies, 60(2), 231-249.
Chester, L. (2010). Conceptualizing energy security and making explicit its polysemic nature. Energy policy, 38(2), 887-895.
Deniozos, N., Vlados, C., Chatzinikolaou, D., & Falaras, A. (2018). Energy Security in Balkans and the Energy Economy of Greece. In Proceedings of the 2nd International Conference in Contemporary Social Sciences:” Public Policy at the Crossroads: Social Sciences Leading the Way.
Energy industry in Greece. (2024, April 5). Advanced Energy Technologies – Aenert . Retrieved May 15, 2024, from https://aenert.com/countries/europe/energy-industry-in-greece/.
Executive summary. (n.d.). International Energy Agency: IEA. Retrieved May 15, 2024, from https://www.iea.org/reports/greece-2023/executive-summary
Greece: Energy Country Profile. (n.d.). Our World in Data. Retrieved May 15, 2024, from https://ourworldindata.org/energy/country/greece
Greece Energy Information. (n.d.). Enerdata. Retrieved May 15, 2024, from https://www.enerdata.net/estore/energy-market/greece/
HWEA Wind Energy Statistics – 2023. (n.d.). Hellenic Wind Energy Association. Retrieved May 15, 2024, from https://eletaen.gr/wp-content/uploads/2024/01/2024-01-18-2023-HWEA_Statistics-Greece.pdf
In focus – Electricity prices in Greece and in the EU. (2023, September 7). Hellenic Foundation for European and Foreign Policy – ELIAMEP. Retrieved May 15, 2024, from https://www.eliamep.gr/en/publication/in-focus-%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%AD%CF%82-%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CF%81%CE%B5%CF%8D%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5/
Kati, V., Kassara, C., Vrontisi, Z., & Moustakas, A. (2021). The biodiversity-wind energy-land use nexus in a global biodiversity hotspot. Science of The Total Environment, 768, 144471.
Kruyt, B., Van Vuuren, D. P., de Vries, H. J., & Groenenberg, H. (2009). Indicators for energy security. Energy policy, 37(6), 2166-2181.
Lambert, L. A., & Shath, M. (2023). Geopolitical Polarization, Natural Gas, and Regional Energy (Dis-) Integration in the Middle East and North Africa. In The Post-American Middle East: How the World Changed Where the War on Terror Failed (pp. 219-246). Cham: Springer International Publishing.
Maris, G., Flouros, F., & Galariotis, I. (2022). The Changing Security Landscape in South-Eastern Mediterranean: Assessing Turkey’s Strategies as a Rising Power. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 24(5), 795-814.
Natural Gas. (n.d.). Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας & Υδάτων – ΡΑΑΕΥ. Retrieved May 15, 2024, from https://www.rae.gr/en/natural-gas/
Pellerin-Carlin, T. (2017). The European energy union. In Research Handbook on EU Energy Law and Policy (pp. 67-102). Edward Elgar Publishing.
Proedrou, F. (2022). How energy security and geopolitics can upscale the Greek energy transition: a strategic framing approach. The International Spectator, 57(2), 122-137.
Radovanović, M., Filipović, S., & Pavlović, D. (2017). Energy security measurement–A sustainable approach. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 68, 1020-1032.
Rosen, M. A., & Koohi-Fayegh, S. (2016). The prospects for hydrogen as an energy carrier: an overview of hydrogen energy and hydrogen energy systems. Energy, Ecology and Environment, 1, 10-29.
Tansel, C. B. (2020). The shape of ‘rising powers’ to come? The antinomies of growth and neoliberal development in Turkey. New Political Economy, 25(5), 791-812.
The Refining Sector in Greece. (2015, June 15). Ministry for Reconstruction of Production, Environment, and Energy-Greece. Retrieved May 15, 2024, from https://energy.ec.europa.eu/system/files/2016-01/5th%2520EU%2520RF%2520chrysochoou%2520tasos_0.pdf
Yue, M., Lambert, H., Pahon, E., Roche, R., Jemei, S., & Hissel, D. (2021). Hydrogen energy systems: A critical review of technologies, applications, trends and challenges. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 146, 111180.
2023 a record year for clean energy in Greece. (2024, January 30). Independent Power Transmission Operator – IPTO. Retrieved May 17, 2024, from https://www.admie.gr/en/nea/deltia-typoy/2023-record-year-clean-energy-greece
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκο Κοινοβουλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή οικονομική και κοινωνική επιτροπή και την επιτροπή των περιφερειών. (2020, July 8). Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Retrieved May 15, 2024, from https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0301
Απόφαση 49828/2008 – ΦΕΚ 2464/Β/3-12-2008. (n.d.). E-nomothesia.gr. Retrieved May 15, 2024, from https://www.e-nomothesia.gr/energeia/apophase-49828-2008-phek-2464b-3-12-2008.html
ΔΕΛΤΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. (2024, February). IENE – Institute of Energy for South – East Europe. Retrieved May 15, 2024, from https://www.iene.gr/articlefiles/deltio%20energeiakis%20analysis%20no365.pdf
ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (n.d.). ΕΔΕΥΕΠ – Ελληνική Διαχειριστική Εταιρία Υδρογονανθράκων Και Ενεργειακών Πόρων. https://herema.gr/el/upstream-oil-gas-exploration/
Έρευνες υδρογονανθράκων: Η Ελλάδα μπορεί να καλύψει τις απώλειες της Ε.Ε. από το ρωσικό φυσικό αέριο. (30 C.E., September 23). Capital.gr https://www.capital.gr/oikonomia/3740798/ereunes-udrogonanthrakon-i-ellada-mporei-na-kalupsei-tis-apoleies-tis-e-e-apo-to-rosiko-fusiko-aerio/
Μάκη, Τ., & Βελεγράκης, Γ. (2022). ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΚΑΙ ΥΦΑΡΠΑΓΗ ΓΗΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Γεωγραφίες, 68-83.
Νικολάου: Οι υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου και οι προκλήσεις για Ελλάδα και Κύπρο. (2024, March 29). Εnergypress. https://energypress.gr/news/nikolaoy-oi-ydrogonanthrakes-tis-anatolikis-mesogeioy-kai-oi-prokliseis-gia-ellada-kai-kypro
Νταβούτογλου, Α. (2010). Το Στρατηγικο Βαθος: Η Διεθνης Θεση της Τουρκιας, Εκδοσεις Ποιοτητα, 2010.
Σκλιάς , Π., & Φλούρος, Φ. (2019). Η αλληλεπίδραση ενεργειακής ασφάλειας και ενεργειακής πολιτικής κράτους: Η περίπτωση του Ισραήλ. In Ειδικά θεματα διπλωματίας και διεθνούς οργάνωσης. Εκδόσεις Παπαζήση.
GEOPOLITICO
Το καλωσόρισμα της Γκίλφοϊλ στον Ρούμπιο και το like στην παρέμβαση Σαμαρά
Η Αμερικανίδα πρέσβης προβάλλει άμυνα, ενέργεια και επενδύσεις ως προτεραιότητες της επίσκεψης Ρούμπιο. Εντύπωση προκάλεσε η διαδικτυακή αντίδρασή της σε ανάρτηση με την κριτική του πρώην πρωθυπουργού.
Τη στρατηγική σημασία της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα υπογράμμισε η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, συνδέοντας τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο των δύο χωρών με την αμυντική συνεργασία, την ενέργεια, το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Σε ανάρτησή της το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου, η Αμερικανίδα πρέσβης καλωσόρισε τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος ηγείται της αμερικανικής αντιπροσωπείας, και χαρακτήρισε την επίσκεψη ένδειξη της ισχύος της διμερούς συμμαχίας.
«Η εταιρική σχέση ΗΠΑ–Ελλάδας δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη», ανέφερε, τονίζοντας ότι οι δύο χώρες εργάζονται για ένα ασφαλέστερο και ευημερούν μέλλον, τόσο για τις ίδιες όσο και για την περιοχή.
Οι προτεραιότητες της Ουάσιγκτον
Η Γκιλφόιλ ενέταξε την επίσκεψη Ρούμπιο στην προώθηση των προτεραιοτήτων του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, κατονομάζοντας τρεις βασικούς τομείς: την αμυντική συνεργασία, το εμπόριο και τις επενδύσεις, καθώς και την ενεργειακή συνεργασία.
Η αναφορά της αποτυπώνει το εύρος της ατζέντας του Στρατηγικού Διαλόγου. Πέρα από τις διπλωματικές επαφές, η αμερικανική πλευρά δίνει έμφαση στις οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις, παράλληλα με τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Η ίδια σημείωσε ότι η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών υπογραμμίζει τη δύναμη της συμμαχίας και την κοινή δέσμευση για την περαιτέρω ανάπτυξή της.
Το like στην ανάρτηση για τον Σαμαρά
Παράλληλα, ενδιαφέρον προκάλεσε μια διαφορετική κίνηση της πρέσβεως στα κοινωνικά δίκτυα: το like σε ανάρτηση που παρουσίαζε την κριτική του Αντώνη Σαμαρά για τη Βόρεια Μακεδονία και τις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις.
Στην ανάρτηση περιλαμβάνονταν οι θέσεις του πρώην πρωθυπουργού για τις δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχετικά με την ταυτότητα, τη γλώσσα και τον πολιτισμό της Βόρειας Μακεδονίας.
Ο Αντώνης Σαμαράς είχε επίσης επικρίνει τη συμφωνία που συνέδεσε την επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων στην Ελλάδα με την παράδοση των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία. Υποστήριξε ότι η Αθήνα όφειλε να διεκδικήσει το σύνολο των θρησκευτικών θησαυρών που αφαιρέθηκαν κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κάνοντας λόγο για υποχώρηση της ελληνικής πλευράς.
Η Γκιλφόιλ ακολουθεί, μεταξύ άλλων πολιτικών προσώπων, και τον λογαριασμό του πρώην πρωθυπουργού. Ο λόγος του συγκεκριμένου like, ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί. Η διαδικτυακή αντίδραση δεν αρκεί για να συναχθεί ότι η πρέσβης υιοθετεί το σύνολο των θέσεων της ανάρτησης ή ότι αυτές εκφράζουν την επίσημη αμερικανική πολιτική.
Το σαφές δημόσιο μήνυμά της αφορά την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας. Η επίσκεψη Ρούμπιο και οι εργασίες του Στρατηγικού Διαλόγου αποτελούν το πεδίο στο οποίο αυτό το μήνυμα καλείται να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο.
GEOPOLITICO
Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού!
Η αγωγή της Φλόριντας κατά της Pfizer επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τη διαφάνεια των επιστημονικών δεδομένων, την ενημερωμένη συναίνεση και τον έλεγχο της φαρμακοβιομηχανίας. Ο καθηγητής Αλέξιος Παναγόπουλος εξετάζει τις βιοηθικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις της υπόθεσης, θέτοντας στο επίκεντρο την προστασία του πολίτη και την ανεξάρτητη διερεύνηση των καταγγελιών.
Βιοασφάλεια, Βιοηθική και γεωπολιτική της υγείας – Η υπόθεση Pfizer στην Πολιτεία Φλόριντα !!
Η αγωγή που κατέθεσε την 1η Οκτωβρίου 2026 ο Γενικός Εισαγγελέας της Φλόριντας James Uthmeier κατά της Pfizer και του διευθύνοντος συμβούλου της Albert Bourla ανοίγει ένα παγκόσμιο πολύπλοκο νομικό ζήτημα πολύ ευρύτερο από μια δικαστική διαφορά μεταξύ μιας πολιτείας και μιας φαρμακευτικής εταιρείας. Άραγε περνά απαρατήρητο; Άραγε μήπως όλη αυτή η κατάσταση έρχεται σε συνδυασμό με τα αποκαλυπτικά λόγια που είχε πει ο έντονα σοκαρισμένος μακαριστός Νομπελίστας ιολόγος Luc Montagnier: Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού!
Που τελικά αφορά την ίδια την αρχιτεκτονική της εμπιστοσύνης μεταξύ επιστήμης, κράτους δικαίου, φαρμακοβιομηχανίας, της παγκόσμιας κοινωνίας και της προστασίας του πολίτη, που κάποιοι θέλουν να τον κάνουν άνθρωπο-ρομποκόπ ή ζόμπι; Ενόσω η Πολιτεία της Φλόριντας υποστηρίζει ότι η Pfizer παραπλάνησε τους καταναλωτές, σχετικά με την ασφάλεια, βιοασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου COVID-19, υποβαθμίζοντας, κατά την αγωγή, γνωστούς ή πιθανούς κινδύνους και προβάλλοντας ισχυρισμούς για την αναστολή της μετάδοσης που, σύμφωνα με το νομικό κατηγορητήριο της Πολιτείας, δεν είχαν τεκμηριωθεί επαρκώς από τις αρχικές δοκιμές. Η Pfizer απορρίπτει τις κατηγορίες. Μήπως τελικά ζούμε στην κοινωνία της Ωκεανίας Όργουελ και οδηγούμαστε στο λεγόμενο εκ του Κλάους Σβάμπ “δεν θα έχεις τίποτα και θασε ευτυχισμένος”; Αλλά πόσο ευτυχισμένος ως Ζόμπι;
Αυτό είναι το νομικό σημείο από το οποίο πρέπει να αρχίσει ένας σοβαρός βιοηθικός διάλογος: όχι από την προκαταβολική καταδίκη οποιουδήποτε, αλλά από την απαίτηση για πλήρη νομική διαφάνεια και αποδεικτική διερεύνηση, για τη βιοασφάλεια της κοινωνίας και κατά της οποιασδήποτε σύγχρονης Ωκεανίας Όργουελ και υβριδικής μορφής αντισυνταγματικής Υποχρεωτικότητας.
Η αρχή της βιοηθικής προστασίας και βιοασφάλειας.
Η ιατρική δεοντολογία στηρίζεται σε θεμελιώδεις νομικές αρχές: αυτονομία, ενημερωμένη συναίνεση, μη βλάβη, ευεργεσία και δικαιοσύνη. Η ενημερωμένη συναίνεση όμως δεν θα μπορεί να είναι πραγματικά ενημερωμένη όταν ο πολίτης θα λαμβάνει μόνο ένα σχετικό μέρος των διαθέσιμων δεδομένων που του επιτρέπει να λάβει γνώση.
Επομένως, το θεμελιώδες συνταγματικό και νομικό ερώτημα δεν είναι αν ένα εμβόλιο είναι «καλό» ή «κακό». Το επιστημονικά ορθό ερώτημα είναι: Ποια νομικά δεδομένα ήταν γνωστά σε κάθε χρονική στιγμή και πορεία της επιδημίας ή πανδημίας, ποιος τα γνώριζε, πότε τα γνώριζε, πώς αξιολογήθηκαν και τι ακριβώς γνωστοποιήθηκε στους πολίτες; Αυτή η αλληλουχία είναι αποφασιστικής σημασίας για τη βιοηθική και Βιοασφάλεια.
Μυοκαρδίτιδα: ένας υπαρκτός πλέον κίνδυνος που άραγε δεν θα πρέπει να συζητείται με ακρίβεια και στην Ελλάδα; Δεν αποτελεί πλέον ζήτημα εικασίας ότι η μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα έχουν αναγνωριστεί ως σπάνιες σοβαρές και ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19. Το CDC αναφέρει ότι έχουν παρατηρηθεί συχνότερα σε εφήβους και νεαρούς άνδρες, ιδιαίτερα μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου mRNA.
Αυτό δεν σημαίνει επιστημονικά ότι κάθε καρδιακό επεισόδιο μετά τον εμβολιασμό mRNA θα προκλήθηκε από το εμβόλιο αυτό. Η νομική διάκριση μεταξύ χρονικής συσχέτισης και αιτιότητας είναι θεμελιώδης στην επιδημιολογία. Ακριβώς γι’ αυτό η βιοηθική και Βιοασφάλεια απαιτεί κάτι περισσότερο από γενικές διαβεβαιώσεις περί «ασφάλειας». Απαιτεί ενημέρωση για τη συχνότητα, την ηλικιακή ομάδα, το φύλο, τους παράγοντες κινδύνου και τη σχέση ευρύτερα κινδύνου – οφέλους.
Εγκυμοσύνη: εκεί απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη επιστημονική και νομική αυστηρότητα. Η αγωγή της Φλόριντας υποστηρίζει ότι η Pfizer είχε λόγους να γνωρίζει για πιθανούς κινδύνους κατά την εγκυμοσύνη και αναφέρεται ειδικά σε αποβολές πρώτου τριμήνου!
Αυτό αποτελεί νομικό ισχυρισμό της αγωγής και όχι δικαστικά αποδεδειγμένο γεγονός. Παράλληλα, το CDC αναφέρει ότι μελέτες σε περισσότερες από ένα εκατομμύριο εγκύους δεν έδειξαν αυξημένο κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού, θνησιγένειας ή συγγενών ανωμαλιών από τον εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη.
Αλλά ούτε και το αντίστροφο είναι αποδεκτό: η επίκληση μιας γενικής στατιστικής εικόνας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να απορρίπτεται εκ των προτέρων κάθε συγκεκριμένη περίπτωση της βλάβης. Η πραγματική βιοηθική και Βιοασφάλεια βρίσκεται ανάμεσα στις δύο αυτές υπερβολές.
Από την ιατρική ασφάλεια στη γεωπολιτική βιοασφάλεια. Η πανδημία απέδειξε ότι η υγεία δεν είναι πλέον αποκλειστικά και μόνο ένα παραδοσιακό ιατρικό ζήτημα.
Τα εμβόλια, τα φάρμακα, οι πρώτες ύλες, οι αλυσίδες εφοδιασμού, οι πατέντες, οι διεθνείς οργανισμοί, οι κρατικές συμβάσεις και η πρόσβαση σε βιοϊατρική τεχνολογία συναποτελούν στοιχεία της γεωπολιτικής βιοασφάλειας.
Η πανδημία δημιούργησε ένα νέο πεδίο: τη γεωπολιτική της βιοϊατρικής εξάρτησης και εθνικής Βιοασφάλειας. Όταν λίγες πολυεθνικές επιχειρήσεις κατέχουν κρίσιμη τεχνογνωσία και όταν τα κράτη εξαρτώνται από περιορισμένο αριθμό παραγωγών για προϊόντα ζωτικής σημασίας, η υγειονομική βιοπολιτική αποκτά αναπόφευκτα επίκαιρη στρατηγική διάσταση.
Το ερώτημα επομένως για την Ελλάδα και την Ευρώπη είναι ευρύτερο: Μπορεί μια δημοκρατική κοινωνία και ένα ισχυρό κράτος δικαίου να διασφαλίσει την υγειονομική της αυτονομία χωρίς να απομονωθεί από τη διεθνή επιστημονική συνεργασία;
Η απάντηση προϋποθέτει ευρωπαϊκή και εθνική επένδυση στην έρευνα, στην παραγωγή φαρμακευτικών, βιοχημικών και βιοτεχνολογικών προϊόντων, στην ανεξάρτητη αξιολόγηση των κινδύνων και του οφέλους και στη διαφάνεια των δεδομένων.
Η ασφάλεια και Βιοασφάλεια δεν μπορεί να σημαίνει σιωπή. Η μεγαλύτερη βιοηθική πρόκληση της πανδημίας ίσως δεν ήταν μόνο η διαχείριση ενός νέου ιού, αλλά η ανακάλυψη των κενών.
Ήταν η σκληρή διαχείριση της αβεβαιότητας. Σε μια νέα υγειονομική κρίση, η επιστημονική γνώση θα εξελίσσεται. Οι οδηγίες μπορεί να μεταβάλλονται. Νέα δεδομένα θα εμφανίζονται. Αυτό είναι το φυσιολογικό. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η προσωρινή επιστημονική γνώση και τα πειραματικά σκευάσματα παρουσιάζονται ως μια απόλυτη βεβαιότητα των λεγόμενων Ειδικών. Η επιστήμη δεν χάνει την αξιοπιστία της επειδή παραδέχεται την αβεβαιότητα. Την χάνει όταν η αβεβαιότητα αποκρύπτεται και δημιουργεί το κενό της Βιοασφάλειας. Γι’ αυτό η νομική αρχή της διαφάνειας πρέπει να αφορά όχι μόνο τις φαρμακευτικές εταιρείες, αλλά και όλα τα σύγχρονα κράτη, τους ρυθμιστικούς οργανισμούς, τα πανεπιστήμια, τους λεγόμενους Ειδικούς και τους διεθνείς οργανισμούς που ενεργούν για ένα αληθινό κράτος δικαίου.
Το πραγματικό διακύβευμα. Η υπόθεση της Φλόριντας δεν έχει ακόμη κριθεί δικαστικά. Οι ισχυρισμοί της Πολιτείας θα πρέπει να εξεταστούν με βάση τα έγγραφα, τα επιστημονικά δεδομένα, τις εσωτερικές επικοινωνίες, τις κλινικές μελέτες και τα επιδημιολογικά στοιχεία.
Αλλά ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της συγκεκριμένης δίκης, ένα θεμελιώδες παγκόσμιο μάθημα έχει ήδη αναδειχθεί: Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην εμπιστοσύνη σε θεσμούς και σε λεγόμενους Ειδικούς. Πρέπει να στηρίζεται σε συνταγματικούς θεσμούς που είναι άξιοι της εμπιστοσύνης τών πολιτών. Κι εδώ είναι άξιο απορίας πως οι Έλληνες διακεκριμένοι επιστήμονες δεν μίλησαν όσο θα έπρεπε ή δεν τους δόθηκε βήμα!!
Αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίος ο ανεξάρτητος έλεγχος. Σημαίνει πλήρη δημοσιοποίηση των δεδομένων. Σημαίνει διαφανή αξιολόγηση κινδύνου. Σημαίνει προστασία των ευάλωτων ομάδων. Σημαίνει και οικονομική αποζημίωση όταν αποδεικνύεται η συγκεκριμένη βλάβη. Και σημαίνει, πάνω απ’ όλα, σεβασμό στην αυτονομία του κάθε ανθρώπου.
Η βιοηθική δεν είναι αντίπαλος της επιστήμης, ούτε της βιοχημείας, ούτε της Βιοασφάλειας. Είναι ο θεσμικός μηχανισμός που υπενθυμίζει στην επιστήμη ότι στο κέντρο της βρίσκεται ο κάθε άνθρωπος. Και η γεωπολιτική ασφάλεια δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην προστασία των γεωγραφικών συνόρων. Στον 21ο αιώνα περιλαμβάνει και την ασφάλεια της υγείας, την επιστημονική ανεξαρτησία, τη βιοτεχνολογική κυριαρχία και το δικαίωμα των κοινωνιών να γνωρίζουν την αλήθεια για τους κινδύνους που τους αφορούν και τη βιοασφάλεια.
Η υπόθεση Pfizer, επομένως, πρέπει νομικά να εξεταστεί όχι ως αφορμή για νέο χάσμα ή διχασμό, αλλά ως ευκαιρία για μια βαθύτερη θεσμική συζήτηση: Ποιος ελέγχει τη βιοϊατρική εξουσία, ποιος ελέγχει αυτούς που την ελέγχουν και ποιος τελικά προστατεύει τον πολίτη; Ποιες Ελίτ κρύβονται πίσω από αυτό; Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα της βιοηθικής, της ασφάλειας, της Βιοασφάλειας και της γεωπολιτικής της υγείας. Ενώ οι αναφορές σε αποβολές, σε θανάτους, σε Ξαφνικιτιδες και σε «εκατομμύρια θύματα» ως ισχυρισμούς της Πολιτείας της Φλόριντας, είναι πράγματι ένα πολύπλοκο νομικό αντικείμενο, για τη δικαστική διερεύνηση, που οφείλει να ανησυχήσει και την ελληνική έννομη τάξη!!
GEOPOLITICO
Νικολοβγένης: Στρατηγικός διάλογος με τις ΗΠΑ σημαίνει ανταλλάγματα – Η Κύπρος δείχνει τον δρόμο
Η αποτρεπτική ισχύς της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η ανάγκη η Αθήνα να αξιοποιήσει τη στρατηγική αξία των υποδομών της βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του γεωπολιτικού αναλυτή στον Πελοπόννησος FM.
Η Ελλάδα οφείλει να προσέρχεται στον στρατηγικό διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες με συγκεκριμένες απαιτήσεις και να εξασφαλίζει οφέλη αντίστοιχα της γεωπολιτικής αξίας της. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα του Θεόδωρου Νικολοβγένη, ο οποίος, μιλώντας στον Πελοπόννησος FM, συνέδεσε την ενίσχυση της κυπριακής άμυνας με την ανάγκη συνολικότερης στρατηγικής για τον Ελληνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με αφετηρία τη στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο αναλυτής στάθηκε τόσο στη διεθνή παρουσία όσο και στα οπλικά συστήματα που παρουσιάστηκαν. Η συμμετοχή ξένων αντιπροσωπειών, κατά την εκτίμησή του, αποτυπώνει τη διπλωματική αναβάθμιση της Λευκωσίας. Ωστόσο, έδωσε προτεραιότητα στις δυνατότητες της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας να υπερασπίζεται την κυριαρχία της.
Τα όπλα και το φρόνημα της Κύπρου
«Πιο σημαντικό απ’ όλα […] είναι τα δικά μας όπλα», υπογράμμισε, αναφερόμενος σε αντιαεροπορικά συστήματα Barak, πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών Tamnava, πυραύλους Exocet και Spike.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ενίσχυση αυτών των δυνατοτήτων διαμορφώνει συνθήκες αποτροπής και δυσχεραίνει την επιχειρησιακή ελευθερία της Τουρκίας γύρω από το νησί. Ιδιαίτερα για τους Exocet, στάθηκε στη δυνατότητα δημιουργίας ζωνών αντιπρόσβασης για το τουρκικό ναυτικό.
Εξίσου σημαντικό χαρακτήρισε το ηθικό των πεζοπόρων τμημάτων. Όπως επισήμανε, πίσω από τα οπλικά συστήματα βρίσκονται οι άνθρωποι που τα χειρίζονται, ενώ η διατήρηση του εθνικού φρονήματος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της αμυντικής ισχύος.
Αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία ελληνικών F-16 και πολεμικού πλοίου στην περιοχή, την οποία ενέταξε στη λογική ενός ενιαίου στρατηγικού άξονα από τον Έβρο και το Αιγαίο μέχρι την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, με προέκταση προς το Ισραήλ. Κατά την προσέγγισή του, η ασφάλεια Ελλάδας και Κύπρου πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα σε αυτό το ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο.
Η Κυπριακή Δημοκρατία ως πυλώνας του Ελληνισμού
Ο Νικολοβγένης χαρακτήρισε την Κυπριακή Δημοκρατία σημαντικό πυλώνα του Ελληνισμού, δίνοντας έμφαση στη διεθνή αναγνώριση του κράτους, στην ευρωπαϊκή του θέση και στην άσκηση ενεργού διπλωματίας.
Στάθηκε στις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ που άρχισε να υπογράφει η Λευκωσία από το 2003, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας ουσιαστικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Κατά την εκτίμησή του, η σημερινή διεθνής σημασία της Κύπρου διαψεύδει τις προειδοποιήσεις περί απομόνωσης και απουσίας προοπτικής που είχαν διατυπωθεί τότε. Η προσέλευση ξένων αντιπροσωπειών στην παρέλαση αποτέλεσε, για τον ίδιο, χαρακτηριστική εικόνα αυτής της εξέλιξης.
Παράλληλα, επέμεινε στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και του ελληνικού χαρακτήρα της Κύπρου. Υπενθύμισε ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ είχε ως στόχο την Ένωση με την Ελλάδα και παρουσίασε τη δημιουργία του κυπριακού κράτους ως απότοκο εκείνου του αγώνα.
Τι πρέπει να διεκδικήσει η Αθήνα από τις ΗΠΑ
Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, με αφορμή την επίσκεψη Μάρκο Ρούμπιο που συζητήθηκε ως επικείμενη, ο αναλυτής έθεσε το ζήτημα της αμοιβαιότητας στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.
Υποστήριξε ότι η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη και οι υπόλοιπες υποδομές που παρέχει η Ελλάδα έχουν μεγάλη σημασία για τον αμερικανικό σχεδιασμό. Πρόσθεσε ότι και η Κύπρος αποτελεί κρίσιμο σημείο στήριξης στην περιοχή.
Ακριβώς γι’ αυτό, άσκησε κριτική στα ανταλλάγματα που, κατά την αποτίμησή του, έχει εξασφαλίσει η Αθήνα. Αναφέρθηκε σε παραχωρήσεις θωρακισμένων οχημάτων και σε παλαιότερες εξαγγελίες στρατιωτικής βοήθειας, υποστηρίζοντας ότι δεν ανταποκρίνονται στη σημασία των ελληνικών διευκολύνσεων.
«Αν θέλουμε να μιλάμε για στρατηγικό διάλογο, θα πρέπει να σκεφτόμαστε στρατηγικά», τόνισε. Απέρριψε επίσης τη λογική της «στρατηγικής και διπλωματικής ανιδιοτέλειας», υπογραμμίζοντας ότι η συμμαχική σχέση πρέπει να παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.
Ο Νικολοβγένης τάχθηκε υπέρ της στρατηγικής σύμπλευσης με τις ΗΠΑ στην παρούσα συγκυρία, αλλά ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να αναδείξει το βάρος της χώρας και να το αξιοποιήσει διαπραγματευτικά. Όπως είπε, η Κύπρος έχει δείξει την αξία της και το ίδιο πρέπει να πράξει η Αθήνα, ώστε η συνεργασία να αποφέρει ουσιαστικό όφελος και να μην περιορίζεται στην αναγνώριση της Ελλάδας ως καλού συμμάχου.
Κλείνοντας, συνέδεσε τη σημερινή ανάγκη αυτοπεποίθησης με την ιστορική μνήμη, κάνοντας αναφορές στον Μέγα Αλέξανδρο και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η διπλωματία, η αμυντική ισχύς και το εθνικό φρόνημα πρέπει να υπηρετούν κοινό στρατηγικό σκοπό.
Παρουσίαση του βιβλίου «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Ελληνική NAVTEX για αεροναυτική άσκηση στη θάλασσα του Καστελλόριζου
Αεροναυτική άσκηση χωρίς πυρά, νοτιοανατολικά της Ρόδου και στις θαλάσσιες προσβάσεις του συμπλέγματος του Καστελλόριζου
Η αναφορά του Γεραπετρίτη στην Κύπρο μπροστά στον Ρούμπιο! “Αναγκαία η λύση επανένωσης”
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ιδιαίτερα τη σημασία της Κύπρου για την περιφερειακή ασφάλεια, τονίζοντας την ανάγκη επανένωσης της νήσου με...
Συγκρατημένος ο Ρούμπιο! Δεν πήρε θέση δημοσίως για το θέμα του καλωδίου
Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ ρωτήθηκε ειδικότερα κατά πόσον η Ελλάδα μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των ΗΠΑ σε σημαντικά για...
Τουρκία: Η υπόθεση των επενδυτικών κεφαλαίων αγγίζει τον λαλίστατο και προκλητικότατο κατά της Ελλάδας Τσελίκ – Πολιτικό δίλημμα για τον Ερντογάν
Καταγγελίες για δισεκατομμύρια λίρες, ερωτήματα για σχέσεις κυβερνητικών στελεχών και πληροφορίες για λίστες δικαιούχων εντείνουν την πίεση στο AKP.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας