Άμυνα
Εύκολος στόχος για Χειραγώγηση Πληροφοριών και Παρέμβαση από το Εξωτερικό η Ελλάδα
Η Ελλάδα αποτελεί «εύκολο στόχο» της FIMI, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί η αξία της σωστής εκπαίδευσης/επιμόρφωσης των πολιτών τόσο σε ατομικό (αυτοεκπαίδευση) όσο και συλλογικό (ειδικά προγράμματα, διαφημιστικά σποτάκια, κ.λπ.) επίπεδο με κρατική πρωτοβουλία, ώστε να αποφευχθούν οι δυσάρεστες συνέπειες της FIMI.
Η υβριδική απειλή που είναι γνωστή με τον αγγλικό όρο ως Foreign Information Manipulation & Interference
Η Ελλάδα αποτελεί «εύκολο στόχο» της FIMI, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί η αξία της σωστής εκπαίδευσης/επιμόρφωσης των πολιτών τόσο σε ατομικό (αυτοεκπαίδευση) όσο και συλλογικό (ειδικά προγράμματα, διαφημιστικά σποτάκια, κ.λπ.) επίπεδο με κρατική πρωτοβουλία, ώστε να αποφευχθούν οι δυσάρεστες συνέπειες της FIMI.
Γράφει ο Γεώργιος Κουκάκης, Geopolitics
Ο αιώνας μας έχει χαρακτηριστεί –και όχι άδικα– ως μία εποχή αεικρίσεων (permacrises) και πολυκρίσεων (polycrises), κρίσεων δηλαδή μεγάλης διάρκειας που τείνουν να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα και πολλαπλών διαστάσεων που αφορούν μία πληθώρα τομέων πολιτικής (policy fields) όπως η οικονομία, η υγεία, η άμυνα, η ενέργεια, κ.ά.[1] Στο νέο αυτό περιβάλλον ασφάλειας, η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας λειτούργησε ως καταλύτης όσον αφορά τη δημιουργία νέων μέσων και ην ανάπτυξη τρόπων, μέσω των οποίων οι διάφοροι (κρατικοί και μη) δρώντες επιδιώκουν την επίτευξη των στόχων που έχουν θέσει ώστε να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους.
Ένας από αυτούς τους τρόπους αυτούς –ο οποίος εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο των υβριδικών απειλών και πιο συγκεκριμένα των πληροφοριακών επιχειρήσεων– είναι και η Χειραγώγηση Πληροφοριών & Παρέμβαση από το Εξωτερικό, η οποία είναι περισσότερη γνωστή με τον αγγλικό όρο Foreign Information Manipulation & Interference (FIMI) τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ορίζει ως:
«[…] ένα μοτίβο συμπεριφοράς που απειλεί ή έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει αρνητικά τις αξίες, τις διαδικασίες και τις πολιτικές διαδικασίες. Η εν λόγω δραστηριότητα έχει χειραγωγικό χαρακτήρα και διεξάγεται με σκόπιμο και συντονισμένο τρόπο. Οι δράστες μιας τέτοιας δραστηριότητας μπορεί να είναι κρατικοί ή μη κρατικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένων των πληρεξουσίων τους εντός και εκτός της επικράτειάς τους».[2]
Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, η FIMI αποτελεί μία από τις πλέον επικίνδυνες απειλές για τη δημοκρατία, καθώς δρα με ύπουλο τρόπο υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών τόσο στους κρατικούς θεσμούς όσο και στις ίδιες τις αρχές και αξίες του δημοκρατικού πολιτεύματος, δημιουργώντας τις συνθήκες για άνοδο ακροδεξιών παρατάξεων και εθνικό διχασμό, ο οποίος αποτελεί μέγιστη απειλή για την εθνική ασφάλεια κάθε κράτους, καθώς χωρίς κοινωνική συνοχή (social cohesion) το κράτος γίνεται ιδιαίτερα ευάλωτο έναντι ξένων δρώντων.
ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Σύμφωνα με έγγραφο του Συμβουλίου Εθνικών Πληροφοριών (Εικόνα 1) όσον αφορά τις απειλές εναντίον της εκλογικής διαδικασίας των ΗΠΑ,[3] τρεις από τις κυριότερες μορφές δράσης των ξένων δρώντων είναι οι ακόλουθες:
- Η εκλογική παρέμβαση (election interference), η οποία σχετίζεται με προσπάθειες οι οποίες έχουν ως στόχο την υποβάθμιση ή τη διατάραξη της ικανότητας ενός στόχου να διεξάγει εκλογές, συμπεριλαμβανομένης και της στόχευσης των φυσικών ή τεχνικών διαστάσεων της διαδικασίας των εκλογών και περιλαμβάνει:
α. Επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο οι οποίες επηρεάζουν την ικανότητα μίας κυβέρνησης να καταγράψει τους ψηφοφόρους, να διεξάγει ψηφοφορία και να καταμετρήσει ψήφους, ή να αναφέρει τα αποτελέσματα.,
β. Επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο οι οποίες υποβαθμίζουν την ικανότητα μίας εκλογικής εκστρατείας να συμμετέχει στις εκλογές,
γ. Επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο ή «φυσικές» επιχειρήσεις οι οποίες στοχεύουν αξιωματούχους που εμπλέκονται με τη διαδικασία, εκλογικούς υπαλλήλους, ή χώρους διεξαγωγής, και τέλος
δ. Δολοφονίες ή στρατιωτικές παρεμβάσεις ή παρεμβάσεις των υπηρεσιών ασφάλειας οι οποίες επηρεάζουν τις εκλογές.
- Η εκλογική επιρροή (election influence), η οποία περιλαμβάνει μυστικές ή φανερές προσπάθειες ξένων κυβερνήσεων, μη-κρατικών δρώντων ή των αντιπροσώπων αυτών, οι οποίες έχουν την πρόθεση να επηρεάσουν άμεσα ή έμμεσα τις εκλογές. Περιλαμβάνει δε ενέργειες οι οποίες –ανεξάρτητα από το αν επιτυγχάνουν το σκοπό τους– έχουν ως στόχο να:
α. Μεταστρέψουν την κοινή γνώμη,
β. Διαμορφώσουν την προτίμηση των ψηφοφόρων προς όφελος ενός συγκεκριμένου υποψηφίου ή πολιτικής παράταξης,
γ. Παρακινήσουν ή καταστείλουν συγκεκριμένες ομάδες ψηφοφόρων εγείροντας αμφιλεγόμενα κοινωνικά θέματα,
δ. Παραπλανήσουν τους ψηφοφόρους ως προς τον χρόνο, τον τρόπο και τον τόπο διεξαγωγής των εκλογών, και τέλος
ε. Υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στα αποτελέσματα ή τις πολιτικές διαδικασίες.
- Η ξένη κακόβουλη επιρροή (foreign malign influence), η οποία σχετίζεται με υπονομευτικές, ακήρυχτες (συμπεριλαμβανομένων των μυστικών και κεκαλυμμένων επιχειρήσεων), εξαναγκαστικές ή εγκληματικές δραστηριότητες ξένων κυβερνήσεων, μη-κρατικών δρώντων ή των αντιπροσώπων αυτών, οι οποίες έχουν την πρόθεση να επηρεάσουν τη λαϊκές ή πολιτικές στάσεις, αντιλήψεις, ή συμπεριφορές ενός άλλου έθνους, ώστε να ικανοποιήσουν τα συμφέροντά τους. Περιλαμβάνει δε ενέργειες οι οποίες έχουν ως στόχο να:
α. Σπείρουν τη διχόνοια,
β. Υπονομεύσουν τις δημοκρατικές διαδικασίες και θεσμούς, και τέλος
γ. Κατευθύνουν τις πολιτικές και ρυθμιστικές αποφάσεις προς όφελος των στρατηγικών αντικειμενικών σκοπών των ξένων δρώντων.
Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΗΠΑ
Στις 18 Δεκεμβρίου 2023 το Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών (Office of the Director of National Intelligence – ODNI) δημοσίευσε την Εκτίμηση της Κοινότητας Πληροφοριών σχετικά με τις Ξένες Απειλές για τις Εκλογές των ΗΠΑ το 2022.[4] Το εν λόγω έγγραφο (Εικόνα 2) είναι ένα έγγραφο είκοσι μία (21) σελίδων στην αρχή του οποίου παρουσιάζονται οι ακόλουθες τέσσερις (4) βασικές διαπιστώσεις σχετικά με τις δραστηριότητες των ξένων χωρών που σχετίζονται με την εκλογική διαδικασία των ΗΠΑ:
- Η Κίνα «ενέκρινε σιωπηλά» ενέργειες επιρροής μερικών ενδιάμεσων εκλογικών αγώνων οι οποίες αφορούσαν μέλη και των δύο εκλογικών κομμάτων.
- Οι δραστηριότητες επιρροής του Ιράν αντιπροσωπεύουν την πρόθεσή του να εκμεταλλευτεί την υποβόσκουσα κοινωνική πόλωση και να υπονομεύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του εκλογικού κύκλου.
- Η Κυβέρνηση της Ρωσίας και οι αντιπρόσωποί της επιχείρησαν να δυσφημίσουν το Κόμμα των Δημοκρατικών πριν τις ενδιάμεσες εκλογές και να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στην εκλογική διαδικασία, πιθανότατα για να υπονομεύσουν την υποστήριξη των ΗΠΑ στην Ουκρανία.
- Αρκετοί πρόσθετοι ξένοι δρώντες επιχείρησαν να υπονομεύσουν Αμερικανούς πολιτικούς που ήθελαν να επανεκλεγούν.
Επιπλέον, στις 22 Οκτωβρίου 2022 το ODNI δημοσίευσε ένα υπόμνημα σχετικά με τις Ξένες Απειλές για τις Εκλογές των ΗΠΑ με το πέρας της ψηφοφορίας του 2024,[5] στο οποίο αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι:
- Η Κίνα, το Ιράν και η Ρωσία είναι καλύτερα προετοιμασμένες, καθώς έχουν αντλήσει διδάγματα από το εκλογικό κύκλο του 2020.
- Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι δρώντες περιλαμβάνουν:
α. Πληροφοριακές επιχειρήσεις,
β. Επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο,
γ. Φυσικές απειλές ή βία.
- Η δράση των ξένων δρώντων δεν περιορίζεται στην περίοδο πριν τις εκλογές έχοντας ως στόχο την μεταβολή της προτίμησης των ψηφοφόρων υπέρ κάποιου υποψηφίου, αλλά συνεχίζεται και μετά τη λήξη της εκλογικής διαδικασίας αποσκοπώντας στο να επηρεάσουν τη στάση του πληθυσμού πλήττοντας την εμπιστοσύνη τους στην εκλογική διαδικασία και προκαλώντας αναταραχές.
- Στόχοι των ξένων δρώντων είναι και οι υποδομές που σχετίζονται με τις εκλογές.
- Οι ξένοι δρώντες είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν ψεύτικο οπτικοακουστικό υλικό (deep fake) που έχει δημιουργηθεί με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να επηρεάσουν το κοινό.
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ Ο ΑΠΛΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ;
Παρά το γεγονός ότι οι αποφάσεις που καλείται να λάβει ο «απλός πολίτης» δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με αυτές ενός ηγετικού στελέχους κάποιου κυβερνητικού φορέα ή μίας επιχείρησης, εν τούτοις θα πρέπει και αυτός να δίνει μεγάλη προσοχή στην αξιολόγηση των πληροφοριών με τις οποίες «βομβαρδίζεται» καθημερινά από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ), τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) και τους συμπολίτες του. Θα πρέπει επομένως να έχει επίγνωση (awareness) του πληροφοριακού πολέμου που διεξάγεται σε παγκόσμιο επίπεδο και λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα ώστε να μην γίνει θύμα της FIMI.
Για το λόγο αυτό, η Noreena Hertz αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στο βιβλίο της με τίτλο «Μάτια Ορθάνοιχτα: Πως να παίρνετε καλύτερες αποφάσεις σ’ έναν περίπλοκο κόσμο»,[6] δίνοντας τις ακόλουθες εφτά συμβουλές ως προς τον έλεγχο των πηγών της πληροφόρησης:
- Αν δεν είστε σίγουροι για την αξιοπιστία του υλικού που βρίσκετε online, κάντε λίγη έρευνα,
- Προσπαθήστε να στοιχειοθετήσετε την πραγματική ταυτότητα των πηγών σας,
- Προσδιορίστε αν αυτό που κοινοποιεί μια πηγή είναι γνώμη ή γεγονός,
- Αν ένας ισχυρισμός ηχεί ακραίος στα αυτιά σας, εξετάστε τον με ιδιαίτερη προσοχή,
- Αναλογιστείτε αν όσα λέει μια πηγή συνάδουν με όσα ήδη ξέρετε,
- Αν το θέμα σάς είναι άγνωστο, υπάρχει κάποιος που να μπορεί να σας βοηθήσει να αποτιμήσετε αυτούς τους ισχυρισμούς; και
- Σαρώστε το τοπίο, ώστε να εξακριβώσετε αν υπάρχουν και άλλοι που προβάλλουν του ίδιους ισχυρισμούς.
ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ
Λαμβάνοντας υπόψιν όσα αναφέρθηκαν στο παρόν άρθρο σε συνδυασμό με το δυσάρεστο γεγονός ότι η Ελλάδα αποτελεί «εύκολο στόχο» της FIMI,[7] κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί η αξία της σωστής εκπαίδευσης/επιμόρφωσης των πολιτών τόσο σε ατομικό (αυτοεκπαίδευση) όσο και συλλογικό (ειδικά προγράμματα, διαφημιστικά σποτάκια, κ.λπ.) επίπεδο με κρατική πρωτοβουλία, ώστε να αποφευχθούν οι δυσάρεστες συνέπειες της FIMI. Ομοίως, θα πρέπει να αναληφθεί δράση από την πολιτεία για την εκπαίδευση/επιμόρφωση του προσωπικού των κρατικών φορέων που σχετίζεται με θέματα εθνικής ασφάλειας πάνω σε ζητήματα ασφάλειας πληροφοριών, ώστε να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη εκτέλεση των καθηκόντων τους και η ανάπτυξη κουλτούρας ασφάλειας, καθώς σύμφωνα με τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Πλούταρχο (47-120 μ.Χ.):
«Μηδέν της τύχης, αλλά πάντα της ευβουλίας και της πρόνοιας».[8]
[1] Koukakis, G. (2023). Permacrises and Polycrises: Outlining the Contemporary Security Environment through References to Strategic Documents of Regional and International Actors. HAPSc Policy Briefs Series, 4(2), 55–64. https://doi.org/10.12681/hapscpbs.36661
[2] European External Action Service. (2024, Μάιος 27). Tackling Disinformation, Foreign Information Manipulation & Interference. https://www.eeas.europa.eu/eeas/tackling-disinformation-foreign-information-manipulation-interference_en
[3] National Intelligence Council. (2022, Δεψεμβερ 23). Foreign Threats to the 2022 US Elections [Official Document]. https://www.dni.gov/files/ODNI/documents/assessments/NIC-Declassified-ICA-Foreign-Threats-to-the-2022-US-Elections-Dec2023.pdf
[4] Office of the Director of National Intelligence. (2023, December 18). Intelligence Community Assessment of Foreign Threats to the 2022 U.S. Elections. https://www.dni.gov/index.php/newsroom/reports-publications/reports-publications-2023/3744-intelligence-community-assessment-of-foreign-threats-to-the-2022-u-s-elections
[5] Office of the Director of National Intelligence. (2024, October 22). Foreign Threats to US Elections after Voting Ends in 2024. https://www.dni.gov/index.php/newsroom/reports-publications/reports-publications-2024/4006-foreign-threats-after-voting-ends
[6] Hertz Noreena. «Μάτια Ορθάνοιχτα: Πως να παίρνετε καλύτερες αποφάσεις σ’ έναν περίπλοκο κόσμο». Μεταίχμιο. Αθήνα: 2013. σσ. 235-269.
[7] Λιακασάς, Α. (2021, Ιούλιος 28). «Ανοχύρωτη» στα fake news η Ελλάδα. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. https://www.kathimerini.gr/society/561448705/anochyroti-sta-fake-news-i-ellada/
[8] Τίποτα δεν εξαρτάται από την τύχη, αλλά όλα από την ορθή κρίση και την προνοητικότητα.
*Ο Αντισυνταγματάρχης ε.α. Γεώργιος Κουκάκης εισήχθη μέσω πανελληνίων εξετάσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων το 1998 από όπου αποφοίτησε το 2002, 1ος μεταξύ των Ανθυπολοχαγών Πεζικού. Το 2003 εντάχθηκε στις Ειδικές Δυνάμεις, όπου υπηρέτησε μέχρι το 2017 οπότε και αποχώρησε οικειοθελώς. Έχει υπηρετήσει σε διάφορες Μονάδες και Επιτελεία των Ειδικών Δυνάμεων, του Πεζικού και της Επιστράτευσης στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Κύπρος και Κοσσυφοπέδιο) και είναι απόφοιτος όλων των υποχρεωτικών στρατιωτικών εκπαιδεύσεων (σχολείων) του Πεζικού και των Ειδικών Δυνάμεων, καθώς και τεσσάρων σχολείων στις ΗΠΑ (Fort Benning, Georgia). Επιπλέον είναι απόφοιτος της Ανώτατης Διακλαδικής Σχολής Πολέμου (2023), από την οποία βραβεύτηκε για τη διπλωματική του διατριβή (5η καλύτερη). Αποστρατεύτηκε το 2024 έχοντας 26 έτη υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης (Master of Arts) στη «Διακυβέρνηση, Ανάπτυξη και Ασφάλεια στη Μεσόγειο» του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το οποίο απέκτησε με βαθμό άριστα αποφοιτώντας 1ος ανάμεσα στους συμφοιτητές του, έπειτα από υποτροφία που του χορηγήθηκε από το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ). Είναι Κύριος Ερευνητής και Γενικός Γραμματέας του Κέντρου Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ) στο οποίο εντάχθηκε το 2022, μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) από το 2022, Ερευνητικός Συνεργάτης (Research Associate) του HERMES Institute of International Affairs, Security & Geoeconomy από το 2022 και μέλος της ΆΛΛΗΛΟΝ από το 2022 και της Mercury Negotiation Academy (MNA) το 2023.
Έχει λάβει μέρος ως εισηγητής σε αρκετά συνέδρια, ημερίδες και σεμινάρια, ενώ μελέτες και αναλύσεις του έχουν δημοσιευτεί στις ιστοσελίδες των Ινστιτούτων Διεθνών Σχέσεων με τα οποία συνεργάζεται καθώς επίσης και στα περιοδικά Στρατιωτική Επιθεώρηση του ΓΕΣ, το περιοδικό Διακλαδική Επιθεώρηση της ΑΔΙΣΠΟ, το περιοδικό NRDC-GR HERALD του NRDC-GR, το επιστημονικό περιοδικό Η Ελλάδα, η Ευρώπη και ο Κόσμος της Μονάδας Έρευνας για την Ευρωπαϊκή και Διεθνή Πολιτική του Πανεπιστημίου Αιγαίου, τη σειρά Global Security and Intelligence Note (GSIN) και South and South East Asia Security Research Center (SSEASRC) Research Notes του Πανεπιστημίου του Buckingham, το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό περιοδικό e-Άλληλον της ΑΛΛΗΛΟΝ, το διμηνιαίο περιοδικό γεωστρατηγικής Geostrategic Pulse, τα επιστημονικά περιοδικά ομότιμης αξιολόγησης HAPSc Policy Brief Series του Ελληνικού Οργανισμού Πολιτικών Επιστημόνων (ΕΟΠΕ) και Regional Integration: Politics, Economics, Governance (Περιφέρεια) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης (ΠΕΔΔ) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).
Αρθρογραφεί περιοδικά στις ενημερωτικές ιστοσελίδες HUFFPOST Greece, Policy Journal, Liberal.gr, Geopolitics & Daily News, Geopolitico, LEP, ενώ έχει επιτελέσει και τα καθήκοντα-του Προσκεκλημένου Εκδότη στο 14ο και 15ο τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού eΆλληλον, στα ένθετα με τίτλο «Ασφάλεια και Ανθεκτικότητα» τα οποία είχαν ως στόχο την ανάδειξη της σημασίας των δύο αυτών αλληλένδετων εννοιών. Τον Απρίλιο του 2023 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα» το οποίο πραγματεύεται το θεσμικό πλαίσιο της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας και Τουρκίας, ενώ όσον αφορά την Ελλάδα –εκτός από το θεσμικό πλαίσιο– προτείνει παράλληλα μία νέα αρχιτεκτονική εθνικής ασφάλεια.
Είναι Ακαδημαϊκός Υπεύθυνος του προγράμματος «Σπουδές Ασφάλειας στη Μεσόγειο» και «Γνωρίζοντας τις Σπουδές Ασφάλειας μέσα από το έργο του Θουκυδίδη» του ΚΕΔΙΒΙΜ Πανεπιστημίου Αιγαίου, υπό την επιστημονική ευθύνη του Δρ. Ντάλη Σωτήρη, Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων, Διεθνούς Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου και Προέδρου του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών: Αρχαιολογία, Γλωσσολογία, Διεθνείς Σχέσεις.
GEOPOLITICO
Καμπανάκι για Ελλάδα! Γαλλία και Τουρκία μπαίνουν σε νέα αμυντική εποχή
Ο Οδικός Χάρτης Άγκυρας–Παρισιού ανοίγει δρόμο για στενότερη στρατιωτική συνεργασία – SAMP/T και Meteor αλλάζουν τα δεδομένα και δημιουργούν ερωτήματα για τη στρατηγική σχέση Ελλάδας–Γαλλίας
Η υπογραφή Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας ανάμεσα στην Τουρκία και τη Γαλλία δεν είναι μία τυπική διπλωματική κίνηση και ασφαλώς δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από την Αθήνα.
Άγκυρα και Παρίσι συμφώνησαν να εμβαθύνουν τον στρατηγικό τους διάλογο, να αυξήσουν τις στρατιωτικές επαφές και να εξετάσουν νέα πεδία συνεργασίας. Η τουρκική πλευρά μιλά ήδη για μετάβαση από τα «θετικά μηνύματα» σε συγκεκριμένη αμυντική συνεργασία.
Για την Ελλάδα, όμως, το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι η Γαλλία συνομιλεί με την Τουρκία. Το κρίσιμο είναι τι ακριβώς είναι διατεθειμένη να δώσει στο τουρκικό οπλοστάσιο και κατά πόσο αυτό μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από τον στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας στον εξοπλιστικό διάλογο με την Άγκυρα
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή η Γαλλία δεν είναι για την Ελλάδα ένας απλός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.
Αθήνα και Παρίσι έχουν υπογράψει από το 2021 Στρατηγική Εταιρική Σχέση για την Άμυνα και την Ασφάλεια, η οποία περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά της επικράτειας της μίας πλευράς. Η συμφωνία ανανεώθηκε τον Απρίλιο του 2026 για ακόμη πέντε χρόνια.
Πάνω σε αυτή τη σχέση οικοδομήθηκε ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής αμυντικής στρατηγικής των τελευταίων ετών: Rafale, φρεγάτες FDI, κοινές ασκήσεις και στενός στρατηγικός διάλογος.
Τώρα, όμως, το Παρίσι ανοίγει ταυτόχρονα έναν θεσμοθετημένο δρόμο αμυντικής συνεργασίας και με την Άγκυρα.
Αυτό δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συμφωνία. Δημιουργεί, όμως, μια προφανή αντίφαση συμφερόντων, ιδίως εάν η νέα συνεργασία οδηγήσει στην ενίσχυση κρίσιμων τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Το πρώτο καμπανάκι: SAMP/T
Το πιο σοβαρό ζήτημα αφορά το SAMP/T.
Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια την απόκτηση του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς και, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η γαλλική αντίσταση σε μία τέτοια συμφωνία έχει υποχωρήσει σημαντικά. Οι συζητήσεις συνδέονται και με τον σχεδιαζόμενο τουρκικό ολοκληρωμένο θόλο αεράμυνας «Steel Dome».
Για την Ελλάδα, μία πιθανή τουρκική απόκτηση SAMP/T δεν είναι αδιάφορη.
Θα ενίσχυε σημαντικά την τουρκική αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα και θα δυσκόλευε τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας σε περίπτωση κρίσης.
Ακόμη σημαντικότερο θα ήταν ένα ενδεχόμενο πλαίσιο συμπαραγωγής ή μεταφοράς τεχνολογίας, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει σταθερά όχι μόνο την αγορά συστημάτων αλλά και την ενσωμάτωση ξένης τεχνογνωσίας στη δική της αμυντική βιομηχανία.
Σε αυτή την περίπτωση, το Παρίσι δεν θα πουλούσε απλώς ένα όπλο στην Τουρκία. Θα βοηθούσε στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης τουρκικής αμυντικής αυτονομίας.
Το δεύτερο καμπανάκι: Meteor
Ακόμη πιο άμεσα αφορά την Ελλάδα η πιθανότητα πρόσβασης της Τουρκίας στον πύραυλο Meteor.
Ο Meteor αποτελεί βασικό όπλο των ελληνικών Rafale και ένα από τα σημαντικότερα ποιοτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας στον αέρα.
Εάν η Τουρκία αποκτήσει το ίδιο βλήμα και καταφέρει να το ενσωματώσει σε νέα μαχητικά αεροσκάφη, ένα μέρος αυτού του ελληνικού πλεονεκτήματος περιορίζεται.
Δεν σημαίνει ότι εξισώνονται αυτομάτως οι δυνατότητες των δύο αεροποριών. Σημαίνει όμως ότι η Άγκυρα αποκτά πρόσβαση σε όπλο της ίδιας τεχνολογικής κατηγορίας, με μεγάλη ακτίνα εμπλοκής και ισχυρή δυνατότητα μάχης πέραν οπτικής επαφής.
Αυτό είναι στοιχείο που η Αθήνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει ως μια ακόμη εμπορική απόφαση της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας.
Η Γαλλία παίζει σε δύο ταμπλό
Η εικόνα είναι πλέον σαφής.
Η Γαλλία διατηρεί στρατηγική αμυντική σχέση με την Ελλάδα, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει να αποκαταστήσει και να διευρύνει τη σχέση της με την Τουρκία.
Από τη γαλλική σκοπιά αυτό μπορεί να είναι απολύτως συμβατό: το Παρίσι επιδιώκει γεωπολιτική επιρροή, αμυντικές εξαγωγές και ισχυρή παρουσία στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Για την Αθήνα όμως υπάρχει ένα πολύ απλό ερώτημα:
Μπορεί μία χώρα να αποτελεί στρατηγικό αμυντικό εταίρο της Ελλάδας και ταυτόχρονα να εξοπλίζει την Τουρκία με συστήματα που μεταβάλλουν την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο;
Η απάντηση δεν είναι νομική. Είναι στρατηγική.
Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής παραμένει – αλλά δεν αρκεί από μόνη της
Η ελληνογαλλική συμφωνία είναι σαφής: σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά της επικράτειας μίας από τις δύο χώρες προβλέπεται αμοιβαία βοήθεια και συνδρομή, ακόμη και με χρήση ένοπλης ισχύος.
Αυτό αποτελεί σημαντική στρατηγική δέσμευση.
Όμως η Ελλάδα δεν μπορεί να βασίζει ολόκληρη την αποτρεπτική της στρατηγική στην υπόθεση ότι ένας σύμμαχος θα παρέμβει σε μία μελλοντική κρίση.
Το ουσιαστικότερο είναι να μην επιτρέπεται στο μεταξύ η σταδιακή συρρίκνωση του ελληνικού ποιοτικού πλεονεκτήματος.
Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να εξεταστεί η γαλλοτουρκική συνεργασία.
Η Άγκυρα προσπαθεί να σπάσει την απομόνωση από τη Δύση
Η συμφωνία με το Παρίσι εντάσσεται και σε μια ευρύτερη τουρκική στρατηγική.
Η Τουρκία επιδιώκει να επανενταχθεί βαθύτερα στα δυτικά αμυντικά δίκτυα, χωρίς να εγκαταλείψει την αυτόνομη στρατηγική της.
Συνομιλεί με τις ΗΠΑ για F-35 και κυρώσεις CAATSA, με την Ευρώπη για Eurofighter, SAMP/T και Meteor και ταυτόχρονα αναπτύσσει τα δικά της drones, πυραύλους και συστήματα αεράμυνας.
Ο στόχος είναι προφανής: να αποκτήσει πρόσβαση στη δυτική τεχνολογία χωρίς να χάσει τη δυνατότητα να ασκεί ανεξάρτητη περιφερειακή πολιτική.
Η προσέγγιση με τη Γαλλία εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική.
Τι πρέπει να κρατήσει η Αθήνα
Η Ελλάδα δεν έχει λόγο να δραματοποιήσει μία συμφωνία της οποίας το ακριβές εξοπλιστικό περιεχόμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί.
Έχει όμως κάθε λόγο να ζητήσει καθαρές απαντήσεις.
Άλλο πράγμα ο στρατηγικός διάλογος Γαλλίας–Τουρκίας και άλλο η μεταφορά στην Άγκυρα συστημάτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν απέναντι στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Το όριο βρίσκεται εκεί.
Για την Αθήνα το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν η Γαλλία θέλει καλές σχέσεις με την Τουρκία.
Είναι εάν αυτές οι σχέσεις θα χρηματοδοτηθούν και θα οικοδομηθούν πάνω στην ενίσχυση του τουρκικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος απέναντι στην Ελλάδα.
Και ειδικά σε SAMP/T, Meteor και μεταφορά τεχνολογίας, η ελληνική κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να ζητήσει σαφείς εξηγήσεις από έναν εταίρο με τον οποίο έχει υπογράψει όχι μια απλή εμπορική συμφωνία, αλλά μια στρατηγική αμυντική εταιρική σχέση.
Γιατί οι στρατηγικές συμμαχίες δεν κρίνονται μόνο από τις υπογραφές.
Κρίνονται και από το ποιον εξοπλίζεις όταν τα συμφέροντα των συμμάχων σου συγκρούονται.
Καμπουρίδης: “Συμφωνία ενίσχυσης διαλόγου και προπαγάνδα”
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, στις 03 Οκτωβρίου υπεγράφη ο “Οδικός Χάρτης Αμυντικής Συνεργασίας” μεταξύ της Τουρκίας και της Γαλλίας….
Πρόκειται για μια Συμφωνία “ενίσχυσης του στρατιωτικού διαλόγου με απώτερο σκοπό το αμοιβαίο όφελος”…
Πρόκειται για μια Συμφωνία η οποία προήλθε μετά από την επίσκεψη μελών του Γαλλικού Κοινοβουλίου στην Τουρκία το 2025 για αναζήτηση κοινών τόπων συνεργασίας.
Τουρκικά ΜΜΕ σχολίασαν το θέμα με συγκρατημένη αισιοδοξία τονίζοντας ότι η Συμφωνία αυτή δεν αναφέρει πουθενά θέματα προμήθειας των πυραύλων meteor για τα τουρκικά Eurofighter, του Γαλλοιταλικου Αντιαεροπορικου – Αντιβαλλιστικου Συστήματος SAMP/T κλπ.
Αντιθέτως ελληνικοί κύκλοι υπερθεματισαν, υπερτονίζοντας τη σημασία αυτής της Συμφωνίας αναφέροντας ότι αυτή διεμβολιζει την Αμυντική Συμφωνία Ελλάδας – Γαλλίας και επιπλέον εμφανίζοντας τη γαλλική πλευρά να δίνει το πράσινο φως για τους πυραύλους meteor!!!!
Το αβάσιμο αυτού του ισχυρισμού φαίνεται και από το γεγονός ότι στις επιτροπές Τουρκίας και Γαλλίας οι οποίες υπέγραψαν τη Συμφωνία αυτή, δεν υπήρχαν αξιωματούχοι του τομέα Αμυντικής Βιομηχανίας των δύο χωρών!!!
Δεν υφίσταται τέτοιο θέμα και επιπλέον δεν υφίσταται και καμία πρόοδος στο θέμα της προμήθειας του Αντιβαλλιστικου – Αντιαεροπορικου Συστήματος SAMP-T στην Τουρκία αφού η Άγκυρα επιδιώκει απόκτηση τεχνολογίας και συμπαραγωγή, κάτι το οποίο δεν το συζητά η Γαλλοιταλικη πλευρά!!!
Σίγουρα μια τέτοια Συμφωνία Τουρκίας – Γαλλίας δεν είναι καλή εξέλιξη για τον Ελληνισμό όμως πρόκειται για ένα πλαίσιο έναρξης διαλόγου και τίποτα περισσότερο…
Η Τουρκία έχει πολλά ανοιχτά θέματα με τη Γαλλία και σύγκρουση συμφερόντων στο γεωπολιτικό πεδίο και ο διάλογος αυτός είναι καταδικασμένος να αποτύχει.!!!
Καλό είναι εμείς οι ίδιοι να μην “ρίχνουμε νερό στον μύλο” της τουρκικής προπαγάνδας!!!
GEOPOLITICO
Πώς η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει έλεγχο στο Αιγαίο – Οι προτάσεις για την προστασία των ακριτικών νησιών
Η σταδιακή διεύρυνση των τουρκικών διεκδικήσεων, η ενίσχυση του Λιμενικού και η οικονομική και δημογραφική αντοχή των νησιών κυριάρχησαν στις εισηγήσεις του Στέλιου Φενέκου και της Ντόρας Βακιρτζή. Παρεμβάσεις για την ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου, τις γραμμές βάσης και την άμυνα του Αιγαίου.
Η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της από τους χάρτες στην καθημερινή λειτουργία του Αιγαίου, ενώ τα ακριτικά νησιά αντιμετωπίζουν πιέσεις που αγγίζουν τη δυνατότητά τους να διατηρούν πληθυσμό, παραγωγή και κοινωνική συνοχή. Αυτές οι δύο όψεις της εθνικής ασφάλειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της εσπερίδας του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, με θέμα «Πρακτικές προσεγγίσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, τη νησιωτική πολιτική και τα στενά διεθνούς ναυσιπλοΐας».
Βασικοί εισηγητές ήταν ο υποναύαρχος ε.α. Στέλιος Φενέκος και η Ντόρα Βακιρτζή. Την εκδήλωση προλόγισε ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, ενώ τη συζήτηση συντόνισε ο Λεόντιος Πορτοκαλάκης. Οι εισηγήσεις και οι παρεμβάσεις ανέδειξαν συγκεκριμένες προτάσεις, αλλά και διαφορετικές προσεγγίσεις για την κατοχύρωση των ελληνικών δικαιωμάτων.
Φενέκος: Η διεκδίκηση γίνεται καθημερινή πίεση
Ο Στέλιος Φενέκος εστίασε στην προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανίζεται ως αρχή ελέγχου σε περιοχές όπου προβάλλει μονομερείς διεκδικήσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «creeping jurisdiction», περιγράφοντας μια σταδιακά διευρυνόμενη δικαιοδοσία που επιχειρείται να επιβληθεί στην πράξη.
Συνέδεσε τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, τη «Γαλάζια Πατρίδα», τις ανταγωνιστικές NAVTEX και την παρουσία μέσων επιτήρησης με μια ευρύτερη τακτική: τη δημιουργία της εντύπωσης ότι για δραστηριότητες στο Αιγαίο απαιτείται τουρκική έγκριση ή συνεννόηση.
Διευκρίνισε ότι οι μονομερείς αυτές πράξεις δεν δημιουργούν από μόνες τους διεθνές δίκαιο. Μπορούν, όμως, κατά την εκτίμησή του, να αποθαρρύνουν αλιείς, εταιρείες και τρίτες χώρες από τη δραστηριοποίηση σε συγκεκριμένες περιοχές.
Έθεσε ως υποθετικό παράδειγμα τη σύλληψη αλιέων από τουρκικό σκάφος και τη μεταφορά τους σε τουρκικό δικαστήριο. Το ζητούμενο για την Ελλάδα, υποστήριξε, είναι η έγκαιρη αποτροπή μιας τέτοιας ενέργειας, καθώς η διαχείρισή της γίνεται δυσκολότερη αφού συντελεστεί.
«Η στρατηγική της καθημερινότητος απαιτεί συνεχή παρουσία στο Αιγαίο»
Η απάντηση που πρότεινε περιλαμβάνει ενίσχυση του Λιμενικού με προσωπικό, ισχυρά σκάφη και εκπαίδευση, καθώς και στενότερη συνεργασία και συνεκπαίδευση με το Πολεμικό Ναυτικό.
Κατά τον ίδιο, η πολιτική ηγεσία χρειάζεται περισσότερα εργαλεία χειρισμού κρίσεων, ώστε να αντιμετωπίζει ενέργειες αστυνομικού χαρακτήρα στο αντίστοιχο επίπεδο, διατηρώντας τη δυνατότητα στρατιωτικής αντίδρασης εφόσον απαιτηθεί.
Πρότεινε επίσης να εξεταστεί η αξιοποίηση στο Λιμενικό περιπολικών που έχουν παραληφθεί από τις ΗΠΑ, καθώς και η μεταφορά εμπειρίας από στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού.
«Η στρατηγική της καθημερινότητος απαιτεί συνεχή παρουσία στο Αιγαίο», τόνισε, συνδέοντας την παρουσία αυτή με την προστασία των ψαράδων και την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των νησιωτών.
Η αποτροπή, στην προσέγγισή του, απαιτεί έναν κρατικό μηχανισμό που λειτουργεί καθημερινά. Όπως υπογράμμισε, «η ισχύς της χώρας δεν είναι μόνο τα όπλα της»: περιλαμβάνει την πολιτική απόφαση, τους διοικητικούς μηχανισμούς και τα μέτρα αστυνόμευσης.
Γραμμές βάσης και 12 μίλια: Η προετοιμασία πίσω από τις αποφάσεις
Ο υποναύαρχος αναφέρθηκε στην αξιοποίηση των γραμμών βάσης και στο κλείσιμο κόλπων, υποστηρίζοντας ότι μπορούν να διευρύνουν τον θαλάσσιο χώρο ελληνικής κυριαρχίας. Επέμεινε ότι η εφαρμογή τους προϋποθέτει πολιτική απόφαση και προετοιμασία.
Για την επέκταση της χωρικής θάλασσας στα 12 ναυτικά μίλια, έδωσε έμφαση στον σχεδιασμό για τις προσβάσεις στο Αιγαίο και στη διαχείριση της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Στη συζήτηση διευκρινίστηκε ότι δεν κλείνουν όλες οι νότιες προσβάσεις με μια τέτοια επέκταση, καθώς σε ορισμένα περάσματα οι αποστάσεις επιτρέπουν τη διατήρηση διαδρόμων πέρα από τη χωρική θάλασσα.
Έγιναν επίσης παρεμβάσεις για τη διάκριση ανάμεσα στην αβλαβή διέλευση και τη διέλευση τράνζιτ. Η συζήτηση ανέδειξε τη σημασία της ακριβούς εξέτασης κάθε στενού, με διαφορετικές τοποθετήσεις σε επιμέρους νομικά ζητήματα.
Ο Ηρακλής Καλογεράκης επισήμανε τη διάκριση μεταξύ αρχιπελάγους και αρχιπελαγικού κράτους: ο γεωγραφικός χαρακτηρισμός του Αιγαίου ως αρχιπελάγους δεν συνεπάγεται ότι η Ελλάδα υπάγεται στο ειδικό καθεστώς των αρχιπελαγικών κρατών.
Το καλώδιο προς την Κύπρο και η παγίδα του «συντονισμού»
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο Φενέκος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και στις τουρκικές απαιτήσεις για την πόντιση καλωδίων.
Στη δική του προσέγγιση, η διάκριση μεταξύ καλωδίων και αγωγών έχει κρίσιμη σημασία. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα μετακινεί τη διατύπωσή της από την απαίτηση «άδειας» στην απαίτηση «συντονισμού», επιδιώκοντας να διατηρήσει ρόλο στη διαδικασία.
Αξιολόγησε θετικά την ανάδειξη του έργου ως ευρωπαϊκού ζητήματος, επειδή διευρύνει τα διαθέσιμα διπλωματικά εργαλεία. Παρουσίασε ως ενδεχόμενες επιλογές μια διαφορετική όδευση σε σχέση με την οριοθετημένη περιοχή Ελλάδας–Αιγύπτου και έναν χειρισμό μέσω NAVTEX, τον οποίο χαρακτήρισε επισφαλή ως προς τον τρόπο εφαρμογής του.
Οι επιλογές αυτές παρουσιάστηκαν ως σενάρια χειρισμού και όχι ως ανακοινωμένες αποφάσεις αλλαγής του έργου.
Ο ίδιος ζήτησε συστηματική προετοιμασία των ελληνικών νομικών επιχειρημάτων και ενεργή παρουσία στους διεθνείς οργανισμούς, ώστε καμία τουρκική διεκδίκηση να μη μένει αναπάντητη.
Βακιρτζή: Η ασφάλεια των νησιών περνά από την αντοχή των κοινωνιών τους
Η Ντόρα Βακιρτζή εξέτασε τη νησιωτική πολιτική μέσα από τις κρίσεις και την ανθεκτικότητα. Έθεσε το ερώτημα κατά πόσο οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές ανταποκρίνονται στις ανάγκες του Ανατολικού Αιγαίου και της Κύπρου.
Επισήμανε ότι χαρακτηριστικά απειλής που αναγνωρίζονται σε άλλα ευρωπαϊκά σύνορα —η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου και η εχθρική ρητορική— αφορούν και τον ελληνικό και κυπριακό χώρο.
Επικαλούμενη στοιχεία στην παρουσίασή της, ανέφερε δημογραφική συρρίκνωση περίπου 12% στο Βόρειο Αιγαίο μεταξύ 2019 και 2023 και κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης στο 41,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου για το 2024.
Συνέδεσε αυτές τις πιέσεις με την ανάγκη ενίσχυσης της τοπικής παραγωγής, των υπηρεσιών και των υποδομών που επιτρέπουν στους κατοίκους να παραμένουν στον τόπο τους.
Η παραγωγή των νησιών και η κτηνοτροφική κρίση
Η εισηγήτρια ανέδειξε τα ιδιαίτερα προϊόντα των νησιών, όπως η μαστίχα της Χίου και το ελαιόλαδο της Λέσβου, ως βάση μιας οικονομίας με περισσότερα στηρίγματα.
Άσκησε έντονη κριτική στη διαχείριση της κτηνοτροφικής κρίσης στη Λέσβο, υποστηρίζοντας ότι οι εκτεταμένες θανατώσεις ζώων απειλούν την τοπική παραγωγή και έναν σημαντικό γενετικό πόρο. Διατύπωσε επίσης καταγγελίες για τον τρόπο ταφής των ζώων και τους κινδύνους που, κατά την ίδια, δημιουργούνται για το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα.
Η τοποθέτησή της συνέδεσε την προστασία της παραγωγής με την παραμονή των κατοίκων: η απώλεια ενός παραγωγικού κλάδου σε μια ακριτική περιοχή επηρεάζει την απασχόληση, τις οικογένειες και τη συνοχή της τοπικής κοινωνίας.
Τουρισμός και επενδύσεις με κριτήριο την ασφάλεια
Στο πεδίο του τουρισμού, η Βακιρτζή αναγνώρισε τα έσοδα από τους Τούρκους επισκέπτες και τη θετική σημασία των σχέσεων μεταξύ των πληθυσμών. Προειδοποίησε, ωστόσο, για τις επιπτώσεις της υπερβολικής εξάρτησης της τοπικής οικονομίας από τη ζήτηση της γειτονικής χώρας.
Έθεσε παράλληλα ζητήματα ελέγχου επενδύσεων και αγορών ακινήτων σε ευαίσθητες περιοχές. Στη συζήτηση που ακολούθησε, επισημάνθηκε από παρεμβαίνοντες ότι υπάρχουν διαδικασίες ελέγχου στις παραμεθόριες περιοχές και δυνατότητα παρέμβασης των αρμόδιων αρχών άμυνας.
Η εισήγησή της έδωσε προτεραιότητα στην οικονομική ανθεκτικότητα με γνώμονα την ασφάλεια: παραγωγή με περισσότερες πηγές εισοδήματος, σύνδεση με την ελληνική ενδοχώρα και φίλιες αγορές, καθώς και υποδομές που μπορούν να λειτουργούν σε περίοδο κρίσης.
Υποδομές, ιστορική μνήμη και εμπιστοσύνη στους ακρίτες
Οι προτάσεις της περιλάμβαναν υποδομές διπλής χρήσης για την ανάπτυξη και την άμυνα, μεγαλύτερη ενεργειακή και υδατική αυτονομία, ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών και υποστήριξη της αποκεντρωμένης παραγωγής.
Στάθηκε επίσης στην ιστορική μνήμη και την πολιτισμική ταυτότητα. Πρότεινε στενότερη σύνδεση της στρατιωτικής θητείας με τη γνωριμία των στρατευμένων με τις ακριτικές κοινωνίες, δικτύωση σχολείων και προσανατολισμό των μαθητικών επισκέψεων προς τις παραμεθόριες περιοχές.
Κλείνοντας, επέκρινε τη στάση της πολιτείας απέναντι στις αντιδράσεις των νησιωτών για τη διαχείριση του μεταναστευτικού, αναφερόμενη στα γεγονότα του 2020.
«Δεν νομίζω ότι με αυτό τον τρόπο χτίζεις συνοχή», ανέφερε. «Δεν νομίζω ότι με αυτό τον τρόπο δημιουργείς αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης στους ακρίτες».
Μαρτζούκος: Το πρόβλημα είναι πολιτικό και επεκτατικό
Ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλειος Μαρτζούκος υπογράμμισε ότι πίσω από τη νομική συζήτηση βρίσκεται ένα πολιτικό και επεκτατικό ζήτημα.
Προειδοποίησε ότι «κάθε παραχώρηση και συμβιβασμός απομονώνει τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου», ενώ έθεσε ερωτήματα για το δημογραφικό και τις επενδύσεις σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος.
Η παρέμβασή του ανέδειξε την ανάγκη συνολικής αντιμετώπισης των πιέσεων στα νησιά, συνδέοντας τη διπλωματική στάση με την άμυνα και την κοινωνική τους αντοχή.
Κατσούφρος: Η πρόταση για ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου μέσω του Δικαστηρίου της ΕΕ
Στη διαδικτυακή παρέμβασή του, ο Θεόδωρος Κατσούφρος παρουσίασε την πρόταση προσφυγής Ελλάδας και Κύπρου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με επίκληση του άρθρου 273 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ και κοινό συνυποσχετικό, για την οριοθέτηση της μεταξύ τους ΑΟΖ.
Κατά την άποψή του, η διαδρομή αυτή προϋποθέτει πολιτική βούληση και εξέταση των σχετικών προϋποθέσεων, με εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
Ο Φενέκος εξέφρασε επιφυλάξεις για τις επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις και το ζήτημα της επήρειας του Καστελλόριζου, τονίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή χρειάζεται ισχυρή υποστήριξη.
Η συζήτηση ανέδειξε συγκεκριμένες επιλογές για την ελληνική πολιτική: καθημερινή προστασία στη θάλασσα, διεθνή τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων και παραγωγική, δημογραφική και κοινωνική ενίσχυση των ακριτικών νησιών.
GEOPOLITICO
Η Τουρκία δοκιμάζει επιστράτευση στη Φώκαια – Στο επίκεντρο η πολεμική ετοιμότητα των αμφίβιων δυνάμεων
Από τις 21 έως τις 27 Οκτωβρίου η «Yıldırım-2026» – Έφεδροι καλούνται να παρουσιαστούν στην 1η Ταξιαρχία Αμφίβιου Πεζικού, την ώρα που η Άγκυρα εντείνει τις ασκήσεις μεγάλης κλίμακας στη δυτική Τουρκία
Νέα διάσταση αποκτά η στρατιωτική κινητικότητα της Τουρκίας στα παράλια του Αιγαίου, καθώς η Άγκυρα προχωρά σε άσκηση επιστράτευσης με επίκεντρο μία από τις σημαντικότερες μονάδες αμφίβιων επιχειρήσεων των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Από τις 21 έως τις 27 Οκτωβρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί στη Φώκαια η άσκηση «Yıldırım-2026», με κεντρικό σχηματισμό την 1η Ταξιαρχία Αμφίβιου Πεζικού του τουρκικού Ναυτικού.
Το ιδιαίτερο στοιχείο της άσκησης δεν είναι αυτή τη φορά η παρουσία νέων οπλικών συστημάτων, αλλά ο ίδιος ο μηχανισμός μετάβασης από την ειρηνική στην πολεμική σύνθεση.
Καλούνται έφεδροι με διαταγές πολεμικής τοποθέτησης
Στο πλαίσιο της «Yıldırım-2026» αναμένεται να κληθούν έφεδροι στους οποίους έχει ήδη αποδοθεί το λεγόμενο «sefer görev emri», δηλαδή διαταγή πολεμικής τοποθέτησης.
Οι έφεδροι θα παρουσιαστούν στις μονάδες στις οποίες έχουν κατανεμηθεί και θα εκπαιδευτούν στα καθήκοντα που προβλέπεται να αναλάβουν σε συνθήκες επιστράτευσης.
Παράλληλα θα δοκιμαστούν στην πράξη οι διαδικασίες ειδοποίησης, προσέλευσης και κατάταξης προσωπικού, η συνεργασία μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών αρχών, αλλά και ο συντονισμός των Ενόπλων Δυνάμεων με υπουργεία και άλλες κρατικές υπηρεσίες.
Στην ουσία, η Τουρκία ελέγχει την ικανότητα ενός στρατιωτικού σχηματισμού να περάσει γρήγορα από την καθημερινή του διάταξη στην πλήρη πολεμική επάνδρωση.
Δεν είναι μεμονωμένη άσκηση
Η συγκεκριμένη κινητοποίηση εντάσσεται σε ευρύτερο πρόγραμμα ασκήσεων επιστράτευσης για το 2026.
Συνολικά προβλέπεται η συμμετοχή 7.686 εφέδρων, οι οποίοι είχαν αρχίσει να ενημερώνονται μέσω SMS από τις 15 Μαΐου.
Αντίστοιχη άσκηση έχει ήδη πραγματοποιηθεί στην 1η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία στο Μπαμπάεσκι της Ανατολικής Θράκης, ενώ έχουν προγραμματιστεί και άλλες ασκήσεις «Yıldırım» στην 5η Κύρια Αεροπορική Βάση στη Μερζιφούντα, από τις 3 έως τις 9 Οκτωβρίου, καθώς και στην 70ή Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία στο Μαρντίν, από τις 15 έως τις 21 Οκτωβρίου.
Το γεγονός, επομένως, δεν συνιστά από μόνο του έκτακτη κινητοποίηση λόγω Αιγαίου.
Η σημασία του, ωστόσο, αυξάνεται από τη στιγμή που η άσκηση στη Φώκαια αφορά μονάδα αμφίβιων επιχειρήσεων στη δυτική ακτή της Τουρκίας και πραγματοποιείται σε μία περίοδο αυξημένης στρατιωτικής δραστηριότητας.
Μετά τη μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών στο Σόκε
Η «Yıldırım-2026» έρχεται μετά τη μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών στο Σόκε, απέναντι από τη Σάμο, εξέλιξη που έχει προκαλέσει αυξημένη προσοχή στην ελληνική πλευρά.
Η 1η Ταξιαρχία Αμφίβιου Πεζικού στη Φώκαια αποτελεί βασικό κρίκο της τουρκικής αμφίβιας ικανότητας στο Αιγαίο και βρίσκεται σε περιοχή με ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Αυτό που προκύπτει από το σύνολο των κινήσεων είναι ότι η Άγκυρα δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων, αλλά δίνει ιδιαίτερο βάρος στην εκπαίδευση προσωπικού, στην ταχύτητα κινητοποίησης και στην ικανότητα συντονισμού διαφορετικών κλάδων.
Χρονιά μεγάλης στρατιωτικής δραστηριότητας
Το 2026 έχει ήδη καταγραφεί ως μία ιδιαίτερα δραστήρια χρονιά για τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Στη «Mavi Vatan-2026», τον Απρίλιο, συμμετείχαν περίπου 120 πλοία, 50 εναέρια μέσα και 15.000 στελέχη, ενώ από το «TC
Κίνδυνος και… έγκλημα!
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...
Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ
Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...
Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο
Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...
Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...
Μάζης: «Αυτό δεν είναι ενημέρωση, είναι υποτέλεια» – Προειδοποίηση για το καλώδιο και την Τουρκία
Ο καθηγητής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», προειδοποίησε ότι μια ειδική ενημέρωση της Άγκυρας για το ηλεκτρικό καλώδιο μπορεί να αξιοποιηθεί ως...
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας