Ιστορία - Πολιτισμός
Η νύχτα που ταξίδεψε ο Ταρκόφσκι και η ορθόδοξη θεολογία και οντολογία του
ΑΝΤΡΕΙ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ
Πραγματικά η τέχνη είναι μια προσευχή. Είναι η προσευχή μου…
Η ορθόδοξη θεολογία και οντολογία του Ρώσσου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι
1.Εισαγωγή:
Ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι τόσο ως σκηνοθέτης, όσο και ως συγγραφέας, δεν αρνήθηκε την ύπαρξη πεποιθήσεων στον βίο του που συγκρούονταν με τον υλισμό και τη μονομερή επιστημολογία του Σοβιετικόν καθεστώτος και τις περί Τέχνης πεποιθήσεις της ΜΟΣΦΙΛ που έλεγχε τον σοβιετικό κινηματογράφο στα χρόνια που δημιουργούσε στη Ρωσία. Η ζωή, η μαρτυρία, η τέχνη του καθώς και το σύνολο συγγραφικό του έργο ορίζουν ένα βίο και μια πορεία ένθεη και συμβατή με τη Ρωσική παράδοση συνολικά σε ένα συνεχή διάλογο μαζί της και ταυτόχρονα με το σύγχρονο του κόσμο, «ανατολικό» και «δυτικό».
-
Το οριακό ερώτημα:
Κατά καιρούς είχε εκφραστεί από επικριτές, πολέμιους, υμνητές, συναδέλφους του δημιουργούς, μελετητές και κριτικούς του έργου του, το ερώτημα και ο προβληματισμός γύρω από τη σχέση του με την Χριστιανική θεολογία και ιδιαίτερα με την Ορθόδοξη Χριστιανική θεολογία της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Το ερώτημα δεν μπορεί να απαντηθεί απλοϊκά και με μια απλουστευτική απάντηση. Ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι ως άνθρωπος και ως δημιουργός, ακολούθησε μια πορεία. Η διαδρομή του σύντομου σχετικά βίου του ήταν μια πορεία αναζήτησης της προσωπικής και συλλογικής αλήθειας.
-
Οι ρίζες της προσωπικής του πίστης και οντολογίας
Η απάντηση στο ερώτημα της σχέσης του μεγάλου δημιουργού με τη χριστιανική θεολογία, δεν μπορεί να απαντηθεί αν δεν αναζητήσουμε τις ρίζες της προσωπικής του πίστης και οντολογίας. Η πολυετής μελέτη του συνολικού του έργου και των κειμένων του, θεωρητικών και εξομολογητικών μας οδηγούν στην εξής διακλάδωση ριζών που πολυμερώς και συνδιαστικώς περιλαμβάνει τη σχέση με τη μητέρα του Μαρία Ιβάνοβνα, την περιπετειώδη σχέση με τον πατέρα του Ρώσσο ποιητή Αρσένι Τηρκόφσκι. Κατόπιν τη μαθητεία του κοντά στο μεγάλο δημιουργό και δάσκαλο κινηματογράφου Μιχαήλ Ρομ ο οποίος επέμενε στην εσωτερική ενδοσκαφή και την εύρεση του βαθύτερου εαυτού από τους μαθητές του.
Η διακλάδωση των ρίζων της πίστης και των αναζητήσεων του μας οδηγεί στις συνεχείς μελέτες και αναγνώσεις του. Ο Αντρέϊ Ταρκόφοκι ως μελετητής και αναγνώστης αποτελεί φαινόμενο. Το έχει σημειώσει και ο μελετητής και μεταφραστής του Αλέξανδρος Ισαρης Η αντίγνωση και η μελέτη ως μια μεγάλη διφυής περιπέτεια. Πρώτη δυσκολία κάποτε τεράστια να ανακαλύψεις στην τότε Σοβιετική Ένωση το βιβλίο ή το χειρόγραφο σύγγραμμα. Με μεγάλες θυσίες. Κάποτε ημικαταστρεμμένο από την πολυχρησία και τη συνεχή μετακίνηση κρυφίως και παρανόμως. Κατόπιν να βυθιστείς στο βιβλίο, στις γραμμές του και ό,τι κρύβεται όπισθεν τους.
Μια άλλη ρίζα της πίστης και των αναζητήσεων του σκηνοθέτη ήταν η συνεχής πάλη ή καλύτερα ο διάλογος αναζήτησης και απόκρισης στο αισθητικό ερώτημα της δημιουργίας, της ποίησης με την ευρύτερη έννοια και της σχέσης της με τον Δημιουργό της Κτίσεγης, τον Θεό. Η ρίζα αυτή τον καθοδηγούσε και στις δημιουργικές αναζητήσεις του στον κινηματογράφο, το θέατρο, τη συγγραφή και στην εύρεση της προσωπικής του πορείας και αποστολής.
-
Ο πρώιμος υπαρξιακός και θεολογικός διάλογος με τον Αντρέϊ Ρουμπλίωφ
Η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Αντρέϊ Ταρκόφσκι φέρει τον τίτλο «Αντρέϊ Ρούμπλιωφ».. Αποτελεί με την περάτωση της την απαρχή του εσταυρωμένου του βίου. Οι σοβιετικές αρχές κινηματογράφου διαβλέπουν το ρωσικό και θεολογικό βάθος της ταινίας και απαγορεύουν για πολλά έτη την κυκλοφορία της. Η ταινία αποτελεί μια κατάφαση στην ιστορική και δημιουργική πορεία του μεγάλου σκηνοθέτη και δημιουργού Ταρκόφσκι στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Έναν ύμνο στον μεγάλο Ρώσο Αγιογράφο και Άγιο Αντρέϊ Ρούμπλιοφ. Μια ξενάγηση στην περιπέτεια υπαρξιακή και εικαστική κάθε αληθινού ορθόδοξου αγιογράφου.
Η ταινία τελειώνει με μια ολιγόλεπτη έγχρωμη ξενάγηση στο έργο του μεγάλου Αγιογράφου, έναν ύμνο στην εικονογράφιση της Αγίας Τριάδος. Το έμπειρο μάτι των σοβιετικών διωκτών του Ταρκόφσκι εντόπισε αμέσως την όμορφη και ταπεινή συνάμα ομολογία ορθόδοξου χριστιανικής πίστεως του νεαρού ακόμα σκηνοθέτη.
Η ταινία αποτελεί μια άριστη κατάφαση της θεολογίας της εικόνας και της ορθόδοξης Αγιογραφίας ενώ υπομνηματίζει την υπαρξιακή μελέτη της θεολογίας της Αγίας Τριάδος από το Ρώσσο σκηνοθέτη.
-
Ο συνεχής υπαρξιακός και θεολογικός διάλογος με τον Νντοστογιέφσκυ
Μετά τα χρόνια των γυρισμάτων του Αντρέϊ Ρουμπλίωφ, απασχολεί υπαρξιακά, οντολογικά και θεολογικά τον Ταρκόφσκκι ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας, μυστικός και θεολόγος Φιόντορ Ντοστογιέφσκυ. Χωρίς σχεδόν σταματημό τον προβληματίζει ο Ντοστογιέφσσκι ως άνθρωπος, ως συγγραφέας και ως μορφή. Ως τρόπος βίου. Ακόμη και η φωνή του. Οι λεπτομέρειες κατά την ματαιωμένη εκτέλεση των συντρόφων του και του ιδίου. Το «χέρι» του Θεού. Τί προηγήθηκε, τί ακολούθησε.
Και όλα αυτά σε μια Σοβιετική Ένωση όπου τα βιβλία του Ντοστογιέφσκυ ήταν «διωκόμενα» και δυσάρεστα. Τα άπαντα του Ντοστογιέφσκι ήταν ανάγκη να τα αναζητήσει στη μαύρη αγορά για να μπορέσει να τη μελετήσει.
Καρπός της μελέτης των έργων του Ντοστογιέφσκυ ήταν ένας συνεχής μυστικός διάλογος μαζί του και τη θεολογία του. Προτάσεις για θεατρικό ανέβασμα, κινηματογραφικά σενάρια, επιστροφή του έργου του Ντοστογιέφσκι σε νέες μορφές τέχνης στη ζωή των Ρώσων του εικοστού αιώνα.
Αυτή η περίοδος διαλόγου προσωπικού με τον Ντοστογιέφσκυ θα καρπίσει. ως προβληματισμός στις ταινίες του και ως ωρίμανση στη σχέση του με το Θεό και την προσωπική πνευματική του ζωή.
-
Η προσευχή και η θεολογική ανάγνωση του κόσμου ως καρπός της
Η θέαση της δημιουργίας της τέχνης ως προσευχής αποτελεί την ώριμη βασική πεποίθηση του Αντρέϊ Ταρκόφκσι. Τα μεγάλα ποιητικά έργα, η δική του τέχνη, οι ταινίες του είναι σύμφωνα με τον ίδιο η προσευχή του. «Πραγματικά η τέχνη είναι μια προσευχή. Είναι η προσευχή μου. Κι αν η προσευχή μου ενδιαφέρει κάποιον τότε η τέχνη μου είναι χρήσιμη. Το χρέος του ανθρώπου είναι να υπηρετεί. Ο κόσμος φτιάχτηκε πάνω σ’ ένα μοναδικό τύπο σχέσεως Χάρις στον Θεό, τη διακονία».
Αυτή η σιγουριά των Ταρκόφσκυ στην σύνδεση προσευχής και τέχνης-δημιουργίας-ποίησης τον οδηγεί με τρόπο μυστικό εις το θεολογείν με λόγο, εικόνα, διάλογο στις ταινίες του. Ο δημιουργός-καλλιτέχνης ως πρόσωπο συνομιλεί με το Δημιουργό Θεό.
Στις κινηματογραφικές δημιουργίες του Αντρέϊ Ταρκόφκσυ η προσευχή-δημιουργία συναντά την Κτίση. Τα σταχια στους κάμπους. Τα μοναχικά δέντρα στις πεδιάδες. Το νερό, ως βροχή, ως δώρον θεϊκό. Η αναγωγή, η μεταφορά από το δημιούργημα στον Δημιουργό της Κτίσεως.
Η θεολογική ανάγνωση του κόσμου, των ανθρώπων και της κτίσεως αποτελεί καρπό της προσωπικής και προσευχητικής πορείας του σκηνοθέτη. Από το ταμείο της ψυχής και της υπάρξεως του προχωρεί στο έργο του, στο εργόχειρο των ταινιών του. Η συνείδηση ενός προσευχόμενου δημιουργού εικονίζει αγάπη, ελπίδα και θυσιάστικότητα ως καρπον προσευχής.
-
Η υπέρβαση των θεωριών του σύγχρονου συρμού. Η ένθεη ανάγνωση της πραγματικότητας
Ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι μεγάλωσε σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία αλλά και με βάση τα ευρήματα της πολυετούς έρευνας για την παιδική, εφηβική και νεανική του ζωή σε ένα κλίμα χαρμολύπης. Η παιδική του ηλικία ήτο φτωχική σχεδόν ασκητική. Η απουσία του πατέρα και οι αγώνες της μητέρας του για επιβίωση της οικογένειας επηρέασαν τον τρόπο που θα αντιμετώπιζε μελλοντικά τη ζωή και τη σύγχρονη του πραγματικότητα.
Ο ίδιος μαρτυρεί την οριακή παρέμβαση της μητέρας του όταν στην νεανική του ηλικία παρεσύρθει από τον συρμό της εποχής σε έναν τρόπο βίου που ελόγχευε κινδύνους .Τότε με τη συμβουλή της μητέρας του ακολούθησε ένα συνεργείο γεωλόγων σε μια σημαντική ερευνητική αποστολή. Εκείνο το οριακό έτος σκληρής εργασίας στη ρωσική φύση.
του έδωσε την ευκαιρία να στοχαστεί εν τη κακοπάθεια και να αποφασίσει να ακολουθήσει την οδό της δημιουργίας και της Σχολής Κινηματογράφου.
Όλες αυτές οι εμπειρίες του μέχρι την ενηλικίωση του θα ορίσουν και τις μελλοντικές αναζητήσεις του οι οποίες δεν θα παρεσύροντο από τον «δυτικό» και «ανατολικό» συρμό θεωριών. Η πορεία του θα ήτο πλέον προσωπική και σε διάλογο με το Θεό, τη θεολογία, την Εκκλησία τις πηγές της και την σοφία της παράδοσης του τόπου, τον πλούτο της Ρωσικής παράδοσης.
Στη Σχολή Κινηματογράφου μαθητεύοντας κοντά στο σοφό Μιχαήλ Ρομ θα βοηθηθεί να ανεύρει εντός του την προσωπική του αλήθεια. Αυτή η ενδοσκαφή στο Πανεπιστήμιο, στην Κρατική Σχολή Κινηματογράφου της Μόσχας θα τον οδηγήσει κλιμακωτα και μέσα από συνεχή μελέτη στην πνευματική και ένθεη αναγνωση της πραγματικότητας μακριά από το διαλεκτικό υλισμό της Σοβιετικής Πραγματικότητας και την καπιταλιστική θέαση του βίου σε πολλές εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητος στις χώρες του Δυτικού Συνασπισμού.
-
Οι διώξεις μετά τον «Αντρεϊ Ρουμπλιώφ».
Η πρώτη αποκάλυψη της πνευματικότητας του Αντρέϊ Ταρκόφσκι.
Μετά το τέλος των γυρισμάτων του Αντρέϊ Ρούμπλιωφ και την παράδοση της κόπιας για έλεγχο από τις αρμόδιες Σοβιετικές αρχές κινηματογραφίας, ξεκινούσε ουσιαστικά ο εσταυρωμένος βίος του χαρισματικού σκηνοθέτη. Η σοβιετική πολιτιστική γραφειοκρατία δεν έβλεπε με θετικό τρόπο αναζητήσεις κινηματογραφικές που αναδείκνυαν όψεις του ρωσικού ανθρωπίνου βίου προ της Οκτωβριανής κομμουνιστικής επανάστασης. Ενός βίου με αρετές, φωτεινή διάρκεια και ελπίδα.
Έτσι ο άριστος μαθητής του Μιχαήλ Ρόμ, ο βαθύς αναζητητής του παγκόσμιου πανανθρώπινου στοχασμού και της πολύριζης εντόπιας ιστορίας θα αποκτούσε κομμουνιστές διώκτες.
Η θεολογία και η εμβάθυνση της σε βάθος αιώνων χριστιανικής ρωσικής παράδοσης θα διωκόταν από τον διαβόητο Γέρμας και τους ακολούθους του στην σοβιετική κινηματογραφική αρχή και γραφειοκρατία.
Παρά τις δυσκολίες ο Ταρκόφσκυ συνεχίζει την αναζήτηση και ενδόσκαφή.. όπως μαρτυρούν τα χειρόγραφα ημερολόγια του και το κορυφαίο σύγγραμμα του «Σμιλεύοντας τον χρόνο».
Επίλογος ημιτελούς διάλογου
Εδώ τελειώνει προσωρινά μια νέα διερεύνηση της σχέσης του Αντρέι Ταρκόφσκι
με τις πηγές και τη βίωση της Χριστιανικής μας παράδοσης.Η παρούσα εργασία αποτελεί συνέχεια δύο εκτενών εργασιών που γράφτηκαν και δημοσιεύτηκαν αρχικά από το 1989 μέχρι το 1992.Ελπίζουμε σε μια συνέχιση αυτής της καταβύθισης στην μαρτυρία ζωής και τέχνης ενός ανθρώπου που φώτισε εν μέσω βασάνων πολλών τον εικοστό αιώνα της Ευρώπης και της οικουμένης ολόκληρης
Αναλύσεις
Από το Lebensraum στο «Τουρκεστάν» και τη Mavi Vatan!
Ιδεολογικές, Μεθοδολογικές και Γεωπολιτικές Συγκλίσεις μεταξύ Ναζιστικής Γερμανίας και Τουρκίας (1930–2026)
Γράφει ο Κωνσταντίνος Γκόλφης
1. Εισαγωγή: Η Εκπαίδευση ως Εργαστήριο του Ολοκληρωτισμού
Η εργαλειοποίηση της δημόσιας εκπαίδευσης για την καλλιέργεια εθνικού φανατισμού, φυλετικής ανωτερότητας και γεωπολιτικού αναθεωρητισμού αποτελεί διαχρονικό γνώρισμα των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Όπως σημείωνε ο Υπουργός Προπαγάνδας του Γ’ Ράιχ, Γιόζεφ Γκέμπελς, η εκπαίδευση οφείλει να εκμηδενίζει την ανεξάρτητη σκέψη πριν αυτή καν γεννηθεί, μετατρέποντας τις σχολικές αίθουσες στο απόλυτο εργαστήριο κατασκευής των μελλοντικών στρατιωτών ενός κράτους.
Η συστηματική σύγκριση ανάμεσα στη μεθοδολογία της Ναζιστικής Γερμανίας (1933–1945) και το τουρκικό κρατικό μοντέλο —τόσο κατά την πρώιμη κεμαλική περίοδο (δεκαετία του 1930) όσο και κατά τη σύγχρονη νεο-οθωμανική της φάση (2024–2026)— αποκαλύπτει μια τρομακτική κοινή συνισταμένη. Δεν πρόκειται για επιφανειακές ομοιότητες, αλλά για μια βαθιά, δομική και μεθοδολογική σύγκριση, όπου η επιστήμη, η ιστορία, η γεωγραφία, ακόμα και η θρησκεία, υποτάσσονται πλήρως στην κρατική προπαγάνδα με σκοπό την ψυχολογική προετοιμασία των μαζών για επεκτατικούς πολέμους.
2. Η Ιστορική Σύνδεση: Ο Ατατούρκ ως «Πρότυπο» του Αδόλφου Χίτλερ
Ένα από τα πιο συμπαγή και αδιαμφισβήτητα ιστορικά γεγονότα, το οποίο τεκμηριώνεται πλήρως από τη σύγχρονη διεθνή ιστοριογραφία (Ihrig, 2014), είναι ότι η ηγεσία του ναζιστικού κόμματος έβλεπε το κεμαλικό κίνημα ως το απόλυτο μοντέλο εθνικής αναγέννησης.
- Το Προσχέδιο του Πραξικοπήματος: Το αποτυχημένο Πραξικόπημα της Μπυραρίας του Χίτλερ στο Μόναχο (1923) σχεδιάστηκε με βάση την «εξέγερση της Άγκυρας». Ο Χίτλερ επεδίωκε να γίνει ο «Γερμανός Ατατούρκ», ο ηγέτης που θα ακύρωνε τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, ακριβώς όπως ο Κεμάλ είχε σχίσει τη Συνθήκη των Σεβρών.
- Η Παραδοχή του Χίτλερ: Σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα Milliyet το 1933, ο Χίτλερ δήλωσε: «Ο Μουσταφά Κεμάλ ήταν το φωτεινό μου αστέρι μέσα στο σκοτάδι της δεκαετίας του 1920, όταν ξεκινούσα τον δικό μου αγώνα για τη Γερμανία». Στις δε ιδιωτικές του συζητήσεις (Table Talks), τόνιζε: «Στο πολιτικό σκηνικό μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ατατούρκ ήταν ο δάσκαλος. Εγώ και ο Μουσολίνι ήμασταν απλώς οι μαθητές του».
- Η Δικαιολόγηση της Γενοκτονίας: Για τους Γερμανούς εθνικιστές και τους μετέπειτα Ναζί, η νέα Τουρκία αποτελούσε κράτος-μοντέλο επειδή είχε καταφέρει να λύσει το «μειονοτικό της πρόβλημα» μέσω ριζοσπαστικών μεθόδων και εθνικής κάθαρσης — εννοώντας τη Γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων. Ο ναζιστικός τύπος παρουσίαζε τις σφαγές των χριστιανών στην Ανατολία ως ένα «αναπόφευκτο βιολογικό χειρουργείο» για τη σωτηρία του έθνους, προσφέροντας το ιδεολογικό προσχέδιο (blueprint) για το μετέπειτα Εβραϊκό Ολοκαύτωμα (Ihrig, 2016).
3. Η «Φυλετική» Αναθεώρηση της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας
Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα αδυνατούν να αποδεχθούν την ιστορική πραγματικότητα όταν αυτή δεν εξυπηρετεί τα αφηγήματά τους. Ως εκ τούτου, επιστρατεύουν την ψευδοαρχαιολογία για την εφεύρεση ανώτερων φυλετικών καταβολών.
- Η Ναζιστική Πλευρά (Ahnenerbe): Το 1935, ο αρχηγός των SS Χάινριχ Χίμλερ ίδρυσε την Ahnenerbe (Ινστιτούτο Προγονικής Κληρονομιάς). Σκοπός της ήταν η διεξαγωγή παράνομων ανασκαφών (δεκάδες εκ των οποίων έγιναν στην κατεχόμενη Ελλάδα) και η παραποίηση των ευρημάτων, ώστε να διδάσκεται στα παιδιά ότι οι Αρχαίοι Έλληνες, οι Σπαρτιάτες και οι Δωριείς ήταν στην πραγματικότητα «Άριοι» κατακτητές που μετανάστευσαν από τον Βορρά, οικειοποιούμενοι έτσι το κλασικό πνεύμα (Koonz, 2003).
- Η Τουρκική Πλευρά (Türk Tarih Tezi): Στο ίδιο ακριβώς μοτίβο, υπό την προσωπική επίβλεψη του Ατατούρκ, θεσπίστηκε το 1931 η «Τουρκικής Ιστορική Θέση» (Türk Tarih Tezi). Μέσω του Τουρκικού Ιστορικού Οργανισμού (Türk Tarih Kurumu), το κράτος δίδασκε στα σχολεία ότι οι Τούρκοι ήταν μια αρχαία, λευκή «Αλπική φυλή» από την Κεντρική Ασία, η οποία λόγω κλιματικής αλλαγής μετανάστευσε και ίδρυσε όλους τους μεγάλους πολιτισμούς της ανθρωπότητας: τους Σουμέριους, τους Χετταίους, τους Αιγυπτίους και τους Μινωίτες (Maksudyan, 2005).
- Η «Θεωρία της Γλώσσας του Ήλιου»: Συμπληρωματικά, η «Θεωρία της Γλώσσας του Ήλιου» (Güneş Dil Teorisi) υποστήριζε επισήμως στα τουρκικά πανεπιστήμια ότι η τουρκική ήταν η «μητέρα όλων των γλωσσών» παγκοσμίως (Ersanlı, 2002).
4. Το Σύγχρονο «Σβήσιμο» της Ιστορίας και η Καλλιέργεια του «Θύματος»
Στη σύγχρονη εποχή, η Άγκυρα εφαρμόζει μια αντίστοιχη μέθοδο ιστορικής αποκάθαρσης (historical sanitization) και ιδεολογικού επανακαθορισμού στα σχολικά βιβλία:
- Η Εξαφάνιση του Βυζαντίου: Ο όρος «Βυζάντιο» εξοβελίζεται πλήρως από τα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια και αντικαθίσταται από τον όρο «Ανατολική Ρώμη». Στόχος είναι η αποδιαμορφοποίηση της περιοχής: αφαιρώντας τη λέξη «Βυζάντιο», η οποία διεθνώς είναι ταυτισμένη με τον μεσαιωνικό ελληνισμό, παρουσιάζουν την περιοχή ως ένα «ουδέτερο» ρωμαϊκό διοικητικό κενό, το οποίο ήρθαν δικαιωματικά να εκτουρκίσουν και να εξισλαμίσουν οι Οθωμανοί.
- Από τις «Σταυροφορίες» στις «Σταυροφορικές Επιθέσεις»: Σε μια προσπάθεια καλλιέργειας του συνδρόμου του «μόνιμου θύματος» (victimhood mentality), ο διεθνής όρος «Σταυροφορίες» αντικαθίσταται από τον όρο «Σταυροφορικές Επιθέσεις». Το κράτος διδάσκει ότι η Δύση και ο Χριστιανισμός επιτίθεντο ανέκαθεν με βάρβαρο τρόπο στο Ισλάμ. Οι Ναζί χρησιμοποιούσαν την ίδια ακριβώς ψυχολογική μέθοδο, πείθοντας τη γερμανική νεολαία ότι η Γερμανία ήταν το μόνιμο «θύμα» των ξένων δυνάμεων και των εβραϊκών συνωμοσιών, δικαιολογώντας έτσι την επιθετικότητά της.
5. Γεωπολιτικός Αναθεωρητισμός: Από το Lebensraum στο «Τουρκεστάν» και τη Mavi Vatan
Η χρήση της Γεωγραφίας ως εργαλείου ψυχολογικής προετοιμασίας για εισβολή αποτελεί τον πιο επικίνδυνο άξονα σύγκλισης, καθώς μετατρέπει τις μονομερείς διεκδικήσεις σε «εθνικό δίκαιο» μέσα στη συνείδηση των ανηλίκων.
- Ναζισμός και «Ζωτικός Χώρος»: Το ναζιστικό καθεστώς εισήγαγε στα σχολεία τη θεωρία του «Ζωτικού Χώρου» (Lebensraum). Οι μαθητές διδάσκονταν μέσω ειδικά διαμορφωμένων χαρτών ότι η Γερμανία «πνιγόταν» στα υφιστάμενα σύνορά της και δικαιούταν βιολογικά και ιστορικά να επεκταθεί ανατολικά.
- Τουρκία και «Γαλάζια Πατρίδα»: Στη σύγχρονη Τουρκία, το Υπουργείο Παιδείας, σε επίσημη συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας, ενέταξε στα σχολικά βιβλία Γεωγραφίας το επεκτατικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), πλαισιωμένο από την «Πατρίδα των Αιθέρων» (Gök Vatan). Μαθητές της 9ης τάξης (ηλικίας 14 ετών) διδάσκονται πλέον με επίσημους χάρτες ότι το μισό Αιγαίο Πέλαγος και η ΑΟΖ της Κύπρου ανήκουν δικαιωματικά στην Τουρκία.Η ψυχολογική προετοιμασία είναι ταυτόσημη με αυτή του Μεσοπολέμου: το παιδί μεγαλώνει με το σύμπλεγμα ότι μια γειτονική χώρα (η Ελλάδα) του στερεί παράνομα τον φυσικό του χώρο και τον πλούτο, καλλιεργώντας το έδαφος για μελλοντική πολεμική σύρραξη.
- Η Κατάργηση της «Κεντρικής Ασίας» υπέρ του «Τουρκεστάν»: Το τουρκικό Υπουργείο Παιδείας αντικατέστησε τον γεωγραφικό όρο «Κεντρική Ασία» με τον όρο «Τουρκεστάν» (Η Γη των Τούρκων). Ο όρος αυτός φέρει βαρύ εθνικιστικό και παντουρκικό (Pan–Turkic) φορτίο. Αυτό θυμίζει άμεσα τη ναζιστική χρήση του όρου Heimat (Πατρίδα) ή Großdeutschland (Μεγάλη Γερμανία) για να περιγραφούν εκτάσεις πέρα από τα επίσημα σύνορα του κράτους, εκεί όπου κατοικούσαν πληθυσμοί με κοινή εθνοτική καταγωγή.
6. Μαθηματικά του Μίσους και η Στρατιωτικοποίηση της Πίστης (Τζιχάντ)
Η ολοκληρωτική κατήχηση ολοκληρώνεται όταν εισχωρεί στα θετικά και θρησκευτικά μαθήματα, εκμηδενίζοντας την ηθική και την ενσυναίσθηση των παιδιών.
- Τα Ναζιστικά Μαθηματικά: Στο Γ’ Ράιχ, ακόμη και η αριθμητική έγινε όπλο. Τα σχολικά βιβλία περιλάμβαναν προβλήματα που ανάγκαζαν τα παιδιά να υπολογίζουν το κόστος συντήρησης των ατόμων με αναπηρία (προετοιμάζοντας το έδαφος για το πρόγραμμα ευθανασίας T4) ή το φορτίο βομβών που μπορεί να ρίξει ένα πολεμικό αεροσκάφος.
- Το Σύγχρονο Τουρκικό «Τζιχάντ»: Στη σημερινή Τουρκία, η ιδεολογική στροφή πήρε θρησκευτικό και μιλιταριστικό χαρακτήρα. Μετά την πλήρη αφαίρεση της Θεωρίας της Εξέλιξης του Δαρβίνου από τα βιβλία Βιολογίας —μια κίνηση που θυμίζει την απόρριψη της «εβραϊκής επιστήμης» από τους Ναζί προς όφελος της ιδεολογικά καθαρής «Γερμανικής Φυσικής»— το κράτος εισήγαγε στα σχολικά εγχειρίδια «Θεμελιωδών Θρησκευτικών Γνώσεων» τη διδασκαλία του «Τζιχάντ» (Ιερός Πόλεμος).
Το Τζιχάντ δεν παρουσιάζεται ως μια εσωτερική πνευματική αναζήτηση, αλλά με καθαρά στρατιωτικούς όρους, συνδέοντας άμεσα την πίστη με το καθήκον του όπλου. Όπως η Ναζιστική Νεολαία (Hitlerjugend) γαλουχούνταν με το ιδανικό του θανάτου για τον Φύρερ, έτσι και τα νέα τουρκικά εγχειρίδια εξυμνούν το «μαρτύριο» (şehitlik) στο πεδίο της μάχης ως την ανώτερη κοινωνική και θρησκευτική αρετή για ένα παιδί.
7. Το Νέο Εκπαιδευτικό Μοντέλο της Τουρκίας και η «Ευθυγράμμιση» (Gleichschaltung)
Αυτές οι αλλαγές έχουν θεσμοθετηθεί πλήρως μέσω του νέου εκπαιδευτικού προγράμματος με τίτλο «Μοντέλο Παιδείας του Αιώνα της Τουρκίας» (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli).
- Η Κρατική Ευθυγράμμιση (Gleichschaltung): Η πλήρης υποταγή του εκπαιδευτικού συστήματος επετεύχθη μέσω των μαζικών εκκαθαρίσεων χιλιάδων ακαδημαϊκών και δασκάλων και της αντικατάστασής τους με κυβερνητικούς πιστούς. Η πρακτική αυτή ταυτίζεται απόλυτα με τη ναζιστική διαδικασία της Gleichschaltung (Ευθυγράμμισης) του 1933, κατά την οποία το Γ’ Ράιχ εξασφάλισε ότι το εκπαιδευτικό σύστημα θα υπηρετούσε τυφλά και χωρίς εσωτερικές αντιστάσεις το κόμμα.
- Ιδεολογική Κατήχηση: Η πρώτη ημέρα εφαρμογής του προγράμματος συνοδεύτηκε από υποχρεωτικό ομοιόμορφο μάθημα σε όλη την επικράτεια με τίτλο: «Το Πνεύμα της Ανεξαρτησίας και η Αγάπη για την Πατρίδα από την Καλλίπολη στη Γάζα».
- Θρησκευτική Υπερφόρτωση: Βάσει του προγράμματος, οι ώρες θρησκευτικής κατήχησης αυξήθηκαν δραματικά. Ενδεικτικά, οι μαθητές της 9ης τάξης λαμβάνουν 252 ώρες θρησκευτικής εκπαίδευσης ανά ακαδημαϊκό έτος (μαθήματα όπως «Η Ζωή του Προφήτη Μωάμεθ» και «Το Κοράνι»).
8. Επίλογος: Το Φαινόμενο της Ψευδούς Ψευδαίσθησης και το Μέλλον
Ο Γιόζεφ Γκέμπελς είχε διατυπώσει με κυνισμό τη βασική αρχή της προπαγάνδας: «Ένα ψέμα που επαναλαμβάνεται μία φορά παραμένει ψέμα. Ένα ψέμα που επαναλαμβάνεται χίλιες φορές γίνεται αλήθεια». Στη σύγχρονη Γνωστική Επιστήμη, αυτό ονομάζεται «Φαινόμενο της Ψευδούς Ψευδαίσθησης» (Illusion of Truth Effect). Ο ανθρώπινος εγκέφαλος τείνει να ταυτίζει την οικειότητα μιας πληροφορίας με την εγκυρότητά της. Όταν ένα παιδί ακούει καθημερινά, μέσα από την επίσημη κρατική εκπαίδευση, ότι το μισό Αιγαίο του ανήκει και ότι η πίστη του ολοκληρώνεται μέσω του Ιερού Πολέμου, η κριτική σκέψη παρακάμπτεται. Το ψέμα μετατρέπεται σε βιωμένο δεδομένο.
Όπως έχει επισημάνει ο καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης, το πιο επικίνδυνο στοιχείο αυτής της στρατηγικής δεν είναι η προσωρινή διπλωματική ρητορική των πολιτικών, αλλά το γεγονός ότι «γαλουχούνται εκατομμύρια αθώα παιδιά με μια αήθη εθνική προπαγάνδα».
Όταν ένα κράτος αποφασίζει να δηλητηριάσει το μυαλό των επόμενων γενεών με κατασκευασμένους εχθρούς, ψευδείς χάρτες («Γαλάζια Πατρίδα») και θεωρίες θρησκευτικού-στρατιωτικού καθήκοντος («Τζιχάντ»), δεν προετοιμάζει την ειρήνη, αλλά τον επόμενο πόλεμο. Τα σχολικά βιβλία δεν αντικατοπτρίζουν απλώς το παρόν μιας χώρας· προαναγγέλλουν το μέλλον της. Η ιστορία του 20ού αιώνα μάς έδειξε με τον πιο αιματηρό τρόπο πού καταλήγουν αυτά τα σχολικά βιβλία. Το ερώτημα για τη διεθνή κοινότητα στον 21ο αιώνα είναι αν θα επιδείξει την απαραίτητη αντανακλαστική εγρήγορση για να αποτρέψει την επανάληψή της.
Διεθνής Επιστημονική Βιβλιογραφία
- Ersanlı, B. (2002). The Ottoman Empire in the Historiography of the Kemalist Era: A Theory of Fatal Decline. Middle Eastern Studies, 38(1), 115-130.
- Ihrig, S. (2014). Atatürk in the Nazi Imagination. Harvard University Press.
- Ihrig, S. (2016). Justifying Genocide: Germany and the Armenians from Bismarck to Hitler. Harvard University Press.
- Koonz, C. (2003). The Nazi Conscience. Harvard University Press.
- Maksudyan, N. (2005). An Analysis of Turkish Nationalism: Theses on Turkish History and Language during the Early Republican Period. Middle East Technical University.
- IMPACT-se Report (2021-2024). The Turkish Curriculum: An Analysis of School Textbooks. Institute for Monitoring Peace and Cultural Tolerance in School Education.
*Ο Γκόλφης Κωνσταντίνος δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον τομέα της Υγείας, με επίκεντρο την κοινωνική προσφορά και τη στήριξη του συνανθρώπου. Παράλληλα, εδώ και τρεις δεκαετίες, παρακολουθεί και μελετά συστηματικά τα αμυντικά και γεωπολιτικά θέματα της Ανατολικής Μεσογείου. Ξεκίνησε την αρθρογραφία του στο ειδικό περιοδικό “Αμυντικά Θέματα” τον Φεβρουάριο του 1996, ενώ κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας τιμήθηκε με έπαινο από Στρατιωτική Σχολή.
Αναλύσεις
« Μια ατελείωτη αυτοχειρία των Ελληνοκυπρίων…» Απούσα η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ…
Της Φανούλας Αργυρού
γράφει η Φανούλα Αργυρού*
«Μια ατελείωτη αυτοχειρία των Ελληνοκυπρίων κυβερνώντων ή μη!
Να το δει κανείς και να μη το πιστέψει! Τόσο πια!
Και απ’ ό, τι παρατηρώ, αυτός ο “διζωνικός χάρτης” στη συνέχεια τουρκοποιήθηκε ακόμη περισσότερο ως τα σημερινά “σύνορα”.
Και σκέφτομαι: μα πώς είναι δυνατόν να υπάρχει μέσα στο ελληνικό ανθρώπινο στοιχείο(ελλαδικό και κυπριακό) τόσο πολύ ο σπόρος της εσχάτης προδοσίας, της παράδοσης στους ξένους, της απαξίωσης του εαυτού!
Γιατί; Απ’ την αρχαιότητα! Ένα τραγικό μαζοχιστικό σαράκι και συνάμα μια εύκολη υποτακτική τάση.
Αδιανόητο και συστηματικά ατιμώρητο.»
Το σχόλιο αναγνώστη του εξωτερικού, μόλις διάβασε το πρόσφατο άρθρο μου « Η ενσυνείδητη τουρκοποίηση της Κερύνειας με το διζωνικό χάρτη…» «Σημερινή» 7.6.2026.
Προσθέτω δυστυχώς, ακόμα λίγους «σπόρους» από το αδιαμφισβήτητο ιστορικό και τραγικό «μαζοχιστικό σαράκι», από τα βρετανικά επίσημα έγγραφα στο Βρετανικό Εθνικό Αρχείο (και βιβλίο «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019) Ίσως και … Γιατί η αλήθεια ποτέ δεν βλάπτει παρά μόνο τους ένοχους…
O νυν Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης συνεχίζει πάνω στα ερείπια των προκατόχων του. Δίχως δικό του σχέδιο είτε Β είτε Ω. Κρέμεται πάνω στους ξένους, ηθικούς αυτουργούς εγγυητές και άγνωστους πληρωμένους ,όπως την κα Ολγκίν να μας… λύσουν (διαλύσουν) βάση των σχεδίων Λονδίνου/Νιχάτ Ερίμ από το 1955…
Σχετικό «Το τουρκικό κόλπο…» 7.6.2026
https://simerini.sigmalive.com/article/2026/6/7/to-kolpo-tou-erntogan/
Ιδού λοιπόν:
Γλ. Κληρίδης 19.7.1974: Aστραπιαία, άκρως μυστική κάθοδος στη Λευκωσία του βρετανού πρέσβη στην Ουάσιγκτον Peter Ramsbotham για ‘συνεννόηση’ με Γλ. Κληρίδη. Τα πρακτικά της οποίας διατηρήθηκαν απόρρητα ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ Γλ. ΚΛΗΡΙΔΗ. Ο Κληρίδης συμφώνησε ότι έπρεπε να γίνουν παραχωρήσεις από Αθήνα και Άγκυρα, η Αθήνα έπρεπε να δώσει κάτι στους Τούρκους για να γλυτώσουν το γόητρο των Τούρκων… Ο Μακάριος δεν έπρεπε να επιστρέψει είτε ως Πρόεδρος είτε ως Αρχιεπίσκοπος…
Μακάριος 22.7.1974 -1η συνάντηση με Χένρι Κίσινγκερ (μετά τα θαλασσώματά του με τους «εγγυητές και σωσίες του» : Του έδωσε σημείωμα με 6 προτάσεις για λύση…με παραχωρήσεις στους Τούρκους…
Εκεχειρία – Η εισβολή συνεχίζεται…
Γλ. Κληρίδης 27.7.1974: Προς βρετανό Υπ. Αρμοστή, έτοιμος να διαπραγματευτεί ομοσπονδιακή λύση, συμφωνούσε με τον Ρ. Ντενκτάς πριν ακόμα την δεύτερη εισβολή. Θεωρούσε τη λύση που θα προέκυπτε «ρεαλιστική και σταθερή»…
Η εισβολή συνεχίζεται…
Μακάριος 29.7.1974: 2η συνάντηση με Κίσινγκερ: Του ζήτησε να επέμβει… Είπε «προτιμώ Αμερικάνο μάγειρα», «οι Τούρκοι δεν κάνουν πίσω σύμφωνα με το ψήφισμα του Σ.Α. Ζητούν Ομοσπονδία. Είσαι σε θέση να παίξεις πιο θετικό ρόλο. Μπορείς να κάνεις κάποιες προτάσεις»…
Η εισβολή συνεχίζεται…
Γενεύη 1 – 30.7.1974: Οι τρείς Υπουργοί ΄Εξωτερικών των «εγγυητριών δυνάμεων» υπόγραψαν αναγνώριση δύο αυτόνομων διοικήσεων. Δίχως να ονομάζουν τα τουρκικά κατοχικά στρατεύματα παρά μόνο «opposing armed forces». Στην Γενεύη 2 θα συζητούσαν για τις δύο αυτόνομες διοικήσεις…
Η εισβολή καλπάζει…
Γενεύη 2 – 12/13.8.1974: Ο Τζέιμς Κάλαχαν πίεζε Γλ. Κληρίδη και Γ. Μαύρο να υπογράψουν γεωγραφική Ομοσπονδία. O Τούρκος ΥΠΕΞ (Γκιουνές) πρότεινε βεβιασμένο σχέδιο καντονιών, το οποίο απέσυρε την επομένη και ο Ετσεβίτ προχώρησε με τη δεύτερη εισβολή για να έπαιρνε όσα ήθελε προτού ξανα- αρχίσουν διαπραγματεύσεις (που συνεχίζονται μέχρι σήμερα για αναγνώριση δύο κρατών).
16.8.1974: Οι Βρετανοί αποφάσισαν «Γλ. Κληρίδη για αυτή τη φάση» ( προώθηση Διζωνικής), είχαν βολευτεί με τον Μακάριο μέχρι τότε…
Ο Κληρίδης πρότεινε λύση στη γραμμή Γκιουνές και νεκρές ζώνες –κρατήθηκε μυστική
Γλ. Κληρίδης 13.9.1974: ο Δρ Waldheim (ΓΓ ΟΗΕ) ενημέρωσε τους Βρετανούς άκρως εμπιστευτικά α) πως ο Κίσινγκερ δεν βιαζόταν να αναμειχθεί και β) τι του είπε Αμερικανός αξιωματούχος για την ιδιωτική συνάντηση που είχαν την ίδια μέρα Γλ. Κληρίδης/ Ραούφ Ντενκτάς
«…Ο Κληρίδης είχε προτείνει μια ενδιάμεση λύση βασισμένη στη γραμμή Γκιουνές–που κατατέθηκε στη Γενεύη – και που περνούσε από τη Μύρτου μέχρι την παλαιά Αμμόχωστο. Η περιοχή που θα εκκενωνόταν από τα τουρκικά στρατεύματα θα μετατρεπόταν σε νεκρή ζώνη, υπό την επίβλεψη των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία θα επιτρεπόταν στους Ελληνοκύπριους να επιστρέψουν. Η Εθνική Φρουρά θα εκκένωνε τουρκοκυπριακές περιοχές… που θα επέβλεπαν τα Ηνωμένα Έθνη… Αν η ενδιάμεση λύση γινόταν δεκτή, οι φυλακισμένοι και κρατούμενοι Τουρκοκύπριοι θα μπορούσαν αν ήθελαν να μετακινηθούν στο τουρκικό βόρειο μέρος… Επανέναρξη διάσκεψης στη Γενεύη…»
23.9.1974 – Συνάντηση Βρετανού ΥΠΕΞ Τζέιμς Κάλαχαν στη Νέα Υόρκη με Έλληνα ΥΠΕΞ Γεώργιο Μαύρο (Τζόν Τσούνη και Ντένις Καραγιάννη).
Ο Κάλαχαν τους είπε: «Ηταν ξεκάθαρο ότι η Τουρκία θα επέμενε στη διαίρεση της Κύπρου σε δύο ζώνες» και ρώτησε αν η Ελληνική Κυβέρνηση και ο Μακάριος θα δεχόντουσαν φτάνει να είχαν μια κεντρική ομόσπονδη κυβέρνηση. Ο Μαύρος θα δεχόταν (είπε) αν δεχόταν η Κυπριακή Κυβέρνηση. Ο Τσούνης διερωτήθηκε γιατί να δεσμευόταν ο Μακάριος τόσο νωρίς και ο Κάλαχαν απάντησε ότι «έπρεπε, για να δείξουν ρεαλισμό και υποστήριξη στον Κληρίδη». Ο Μαύρος είπε ότι δεν έπρεπε οι Τούρκοι να πάρουν περισσότερο έδαφος από το ποσοστό πληθυσμού τους. Για λόγους τακτικής δίσταζε να υποστηρίξει ΔΔΟ από τώρα οι Τούρκοι θα το καταβρόχθιζαν και θα ζητούσαν περισσότερα…
Ο Κληρίδης ικανοποιεί Βρετανούς και Τούρκους
Γλ. Κληρίδης 6.11.1974: Σε ομιλία του στη γκαλερύ «Αργώ» στη Λευκωσία, δημόσια υποστήριξε την τουρκική προϋπόθεση μιας γεωγραφικής (δι-περιφερειακής) λύσης, δηλαδή, διζωνικής. Ο Κάλαχαν του εξέφρασε τα συγχαρητήρια και τον θαυμασμό του (για τη τόλμη του) να ικανοποιήσει τον Ντενκτάς (και τους ιδίους!) που το απαιτούσε…
10.2.1975: O Γλαύκος Κληρίδης έδωσε στον Ντενκτάς, δικοινοτικές πολυ-περιφερειακές ομόσπονδες προτάσεις, με τις οποίες η κυπριακή κυβέρνηση ξεκίνησε, με έγγραφο, την υποταγή στις τουρκικές απαιτήσεις. Το οποίο έλεγε: « Το Σύνταγμα θα είναι ενός δι-κοινοτικού , πολύ-περιφερειακού ομόσπονδου κράτους, η περιοχή που θα διοικείται από τους Τουρκοκύπριους θα περιλαμβάνει σημαντική περιοχή στο Βορρά, που θα επεκτείνεται από αμφότερες τις πλευρές Λευκωσίας – Κερύνειας προς τη θάλασσα… Η Κεντρική Κυβέρνηση του Ομόσπονδου Κράτους θα έχει σημαντικές εξουσίες…»
13.2.1975 – O Ρ. Ντενκτάς «απάντησε» με την πρόθεση να ανακηρύξει μονομερώς το λεγόμενο «τουρκικό ομόσπονδο κράτος της Κύπρου»…
Μακάριος 1975: Δέχθηκε τη ΔΔΟ αλλά δεν θα το έλεγε μέχρι συμφωνίας…
13.5.1940 : Ο Winston Churchill αφού ανέλαβε Πρωθυπουργός, είπε στον χαζοχαρούμενο κατευναστή Neville Chamberlain για τη συμφωνία «ειρήνης» του με τον Hitler από το βήμα της Βουλής:
“You were given the choice between war and dishonour. You chose dishonour, and you will have war”.
«Είχες επιλογή μεταξύ πολέμου και ταπείνωσης, επέλεξες την ταπείνωση, θα έχεις πόλεμο»…
Ας παραφράσουμε τον Winston Churchill:
« Νίκο Χριστοδουλίδη, έχεις επιλογή μεταξύ τερατώδους βρετανο-τουρκικής διζωνικής και απελευθέρωσης, μην επιλέξεις την ταπείνωση με αναγνώριση και διάλυση…»
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 14/6/2026
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Ουγκάντα και Μέγας Αλέξανδρος: Ιστορική πραγματικότητα, γενετική ταυτότητα και η δύναμη του ελληνικού πολιτισμικού συμβολισμού
H ελληνική πολιτιστική κληρονομιά όσο και να πολεμείται, όσο και να θέλουν να την μειώνουν οι σκοτεινές Ελίτ, θα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Παίζουν μεγάλη μπάλα! Η άνοδος της Αμέντσπορ μεταφέρει το Κουρδικό στο κέντρο του τουρκικού ποδοσφαίρου
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Süper Lig μετατρέπεται σε δημόσιο τεστ. Η Amedspor θα δείξει όχι μόνο πόσο ανεκτικό...
Από το Lebensraum στο «Τουρκεστάν» και τη Mavi Vatan!
Ιδεολογικές, Μεθοδολογικές και Γεωπολιτικές Συγκλίσεις μεταξύ Ναζιστικής Γερμανίας και Τουρκίας (1930–2026)
Μητσοτάκης – Σαντάμ Χαφτάρ: Θαλάσσιες ζώνες, επενδύσεις και μεταναστευτικό στο επίκεντρο της συνάντησης στο Μαξίμου
Σύμφωνα με την ενημέρωση από το Μέγαρο Μαξίμου, οι δύο πλευρές συζήτησαν την προοπτική σχετικών συνομιλιών στο μέλλον, σε ένα...
SAFE και συμπαραγωγή αξίας 800 εκατ.Ευρώ μεταξύ Κύπρου και Γαλλίας!
Drones καμικάζι και «Κενταύρους», πυρομαχικά, τεθωρακισμένα, ραντάρ και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου
Το νομοσχέδιο δεν απαντά στο ιδιωτικό χρέος – Ενισχύει ΑΑΔΕ, Υπερταμείο και servicers
Σύμφωνα με τον Αντώνη Καλόγηρο, το σχέδιο νόμου δεν βελτιώνει το παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας, δεν αποκαθιστά ουσιαστικές...
-
Πολιτική2 μήνες πριν«Μπλόκο» από τις ελληνικές αρχές στην Ισίν Καρατζά στο «Ελευθέριος Βενιζέλος»! Απέλαση με φόντο την Κομοτηνή και το επεισόδιο του 2024
-
Άμυνα1 μήνα πρινΣυναγερμός στη Λευκάδα για Μυστηριώδες «Σκάφος-Φάντασμα» σε Σπηλιά – Εντόπισαν θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΟ Τασούλας ξέχασε στον αέρα τα λόγια του! Το φάλτσο της 25ης Μαρτίου που έδειξε αμηχανία στο ύψος του θεσμού του προέδρου της Δημοκρατίας
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΣτρατηγική Σύμπραξη Ελλάδας-Κορέας-ΗΠΑ! Ο Όμιλος ONEX Μετατρέπει τα Ελληνικά Ναυπηγεία σε Διεθνή Κόμβο Καινοτομίας
-
Αναλύσεις2 εβδομάδες πρινΑϋφαντής: Έρχεται πολεμική σύγκρουση
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΠροειδοποίηση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας! «Η θαλάσσια φαντασίωση της Άγκυρας θα έχει τίμημα»
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΓιώργος Ασλάν στη Βουλή της Τουρκίας: «Τι απέγιναν οι Χριστιανοί αυτής της γης;»
-
Άμυνα3 ημέρες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”