Ακολουθήστε μας

Ιστορία - Πολιτισμός

Τα Μαύρα Χριστούγεννα 1963! Στόχος των Τούρκων δύο ομόσπονδα κράτη

Πώς η βρετανική κηδεμόνευση στάθηκε αρωγός στο πλευρό της Άγκυρας μέχρι σήμερα

Δημοσιεύτηκε στις

Screenshot

γράφει η Φανούλα Αργυρού*

“…Η Βρετανία έχει συνεχείς ιστορικούς δεσμούς με την Κύπρο και ομολογουμένως δίχως να μας τιμούν οι περισσότεροι. Ακόμα περισσότερο, η λύση διχοτόμησης – η γνωστή βρετανική προσέγγιση του «διαίρει και βασίλευε» για λύση στα προβλήματα των ιθαγενών στις πρώην αποικίες – έχει το μειονέκτημα να οχυρώνει και να θεσμοθετεί εθνικούς διαχωρισμούς και να τους προικίζει με κακόβουλες εδαφικές διαστάσεις…» 

(Βρετανική εφημερίδα «Evening Standard» Λονδίνο 15 Αυγούστου 1996)

Εισαγωγή

Ιστορική υπενθύμιση των γεγονότων του 1963/64. Μια γροθιά στη επεκτατική τουρκική προπαγάνδα. Πως η βρετανική κηδεμόνευση στάθηκε αρωγός στο πλευρό της Άγκυρας μέχρι σήμερα…

Οι Τούρκοι προετοιμάζονταν ακόμα πριν την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου. Παράδειγμα οι «μεταναστεύσεις» Τούρκων από νότια της ΚΔ προς βόρεια πλευρά,   το πλοιάριο «Deniz» με τις τεράστιες ποσότητες οπλισμού που αυτό-βύθισαν, όταν τους εντόπισε ανοικτά της Κερύνειας βρετανικό πολεμικό σκάφος κ.α…

Πέραν του Λονδίνου και η Μόσχα για τα δικά της συμφέροντα πρόσφερε την υποστήριξή της στα τουρκικά σχέδια, 1964/65, 1974…. Όταν οι Αμερικανοί αρνήθηκαν τη διχοτόμηση 1957/58 το Λονδίνο είπε στον Δρ. Νιχάτ Ερίμ  να πάρει  ότι του πρόσφερναν (με την λεγόμενη Ανεξαρτησία) και  τα υπόλοιπα… με «σταδιακές συνταγματικές ρυθμίσεις»! 

Μετά την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 16 Αυγούστου 1960 οι Τούρκοι από το 1961 υπονόμευαν συστηματικά με το βέτο τους την λειτουργία του κράτους.  Στόχος τους: Προμελετημένος, κακόβουλος. Επιβολή δύο ομόσπονδων κρατών. Ο Πρόεδρος Αρχ. Μακάριος αναγκαστικά κατέθεσε τροποποίηση του Συντάγματος με τα 13 Σημεία. Τα συνέταξε με τη βοήθεια του Βρετ. Υπ.Αρμοστή Σερ Άρθουρ Κλάρκ. 

Φεβρουάριος 1963 –  Ο τουρκικός στόχος είναι «σχιζοφρενικός»

Ο  Ύπατος Αρμοστής επέκρινε την «σχιζοφρενική κοντά-ομόσπονδη λύση» που επεδίωκαν οι Τούρκοι (το έγραψε στους ανώτερους του 12.2.1963) αλλά δεν εισακούστηκε. Με εντολή του Λονδίνου οι προτάσεις να είναι «λογικές και δίκαιες για τα τουρκικά συμφέροντα» ο Αρμοστής  βοήθησε τον  Μακάριο…

Η Μόσχα υποκινούσε το Μακάριο για τα συμφέροντά της.  Π.χ στις 31.12.1963 ο πρέσβης της Σ. Ένωσης του είπε να  πετάξει «τα δεσμά της Ζυρίχης». Και αυτός μετά τη συνάντηση δήλωσε για κατάργηση της Συνθήκης Εγγυήσεως. 1.1.1964 o Μακάριος μονομερώς προέβη σε κατάργηση των Συνθηκών Συμμαχίας και Εγγυήσεως, για να αποσύρει αφού πείσθηκε από τον Βρετανό Υπ. Κοινοπολιτειακών Σχέσεων που βρισκόταν στο νησί να αποσύρει…

Το τουρκικό έγγραφο για πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας                                                           

Το έγγραφο που ακολουθεί αποκαλύπτει το προμελετημένο τουρκικό έγκλημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Στο βιβλίο του «Τα δύσκολα χρόνια – Αναμνήσεις μιας ζωής» ο πρώην υπουργός Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας και επαρχιακός διοικητής Λεμεσού Χριστόδουλος Βενιαμίν, δημοσίευσε στην ολότητα του το έγγραφο που οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας βρήκαν στο γραφείο του Τουρκοκύπριου υπουργού Γεωργίας  Φαζίλ Πλουμέρ,  ο οποίος το ξέχασε προφανώς στην βιασύνη του να εγκαταλείψει το γραφείο του στις 22 Δεκεμβρίου 1963 – εφόσον οι σχεδιασμένες τουρκικές επιθέσεις εναντίον των Ελλήνων ξαφνικά ξεκίνησαν 3 μέρες νωρίτερα από ότι είχαν προγραμματιστεί…

“…Τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου δεχθήκαμε ως προσωρινό μεταβατικό στάδιο, αν δεν ήταν έτσι δεν θα τις υπογράφαμε. Με αυτές αναγνωρίσθηκαν σε διεθνές επίπεδο τα δικαιώματα της Τουρκίας επί της Κύπρου… Θα ωφεληθούμε από τα λάθη των Ρωμιών και αφού ετοιμασθούμε καλύτερα,… θα περιμένουμε την ημέρα που θα θέλουν να χαλάσουν τις Συμφωνίες, οπότε θα επιτύχουμε την πλήρη ελευθερία μας… πρέπει να υποστηρίζεται ο αγώνας μας αυτός από πολλούς εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες αλλά πρωτίστως από την Μητέρα Πατρίδα… Η Μητέρα πατρίς θα αναγνωρίσει αμέσως την κυβέρνηση αυτή… θα ακολουθήσει η επέμβαση της Μητέρας Πατρίδας και εάν υπάρξει ανάγκη θα αναγνωρισθούν αμέσως τα δικαιώματα, ως πολίτες της Δημοκρατίας,  εις τους Κυπρίους οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι εις Τουρκία… οι Ρωμιοί θα αντιδράσουν εναντίον των Τούρκων εμπράκτως και έτσι θα αρχίσει ένας αγώνας μεταξύ των δύο Κοινοτήτων και το αποτέλεσμα θα καθορίσει τον αγώνα. ΄Οταν  αρχίσει ο αγώνας η τουρκική Κοινότητας η οποία είναι διεσπαρμένη εις όλη την νήσο  να μαζευτεί εις μίαν ζώνη δια της βίας και να είναι υποχρεωμένη όπως κρατήσει εκείνην την ζώνη…

Λευκωσία 14.9.1963 Δρ. Φαζίλ Κιουτσιούκ  Αντιπρόεδρος Κ.Δ , Ραούφ Ντενκτάς Πρόεδρος Τουρκικής Κοινοτικής Συνέλευσης. ”  

Η εφημερίδα «Φιλελεύθερος» στα αποκαλυπτικά της δημοσιεύματα τον Φεβρουάριο του 1964 αναφέρθηκε στο συγκεκριμένο έγγραφο στις 21 και 23 Φεβρουαρίου 1964.

Το πρώτο πραξικόπημα 

Στην πραγματικότητα το πρώτο (και μοναδικό) πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας με καθαρό στόχο την διάλυση και  αντικατάστασή της με δύο ομόσπονδα κράτη, δεν εκτελέστηκε από την ελληνική χούντα στις 15 Ιουλίου 1974,  αλλά από την Τουρκία και τους Τούρκους της Κύπρου τον Δεκέμβριο του 1963-αρχές 1964. Η ΤΟΥΡΔΗΚ (τουρκική δύναμη στην Κύπρο που βρισκόταν βάση της Συνθήκης Συμμαχίας του 1960) είχε δυνατή ανάμιξη μαζί με Τούρκους της Κύπρου λεγόμενους  «μαχητές» εκπαιδευμένοι από τον τουρκικό στρατό για τον σκοπό εκείνο. (Βλέπε δίγλωσσο βιβλίο  «Αιματηρή Αλήθεια – Bloody Truth» της Κίνησης για Ελευθερία και Δικαιοσύνη στην Κύπρο, Λευκωσία 2009). 

 «Νιού Γιόρκ Τάιμς» 31 Δεκεμβρίου 1963 – « Ο Αντιπρόεδρος Φαζίλ Κουτσιούκ είπε σήμερα ότι το Σύνταγμα της Κύπρου δεν ισχύει πια γιατί «δεν υπήρχε πιθανότητα» η τουρκική και η ελληνική κοινότητα να ζήσουν μαζί στο νησί. Ο Δρ. Κουτσιούκ, ηγέτης των Τουρκοκυπρίων δήλωσε: «Το Κυπριακό Σύνταγμα είναι νεκρό».

«Νιού Γόρκ Χέραλτ Τρίπιουν», 31.12.1963: «Το Κυπριακό Σύνταγμα είναι νεκρό», είπε στους δημοσιογράφους ο Δρ. Κουτσιούκ, ο ηγέτης της τουρκικής κοινότητας στην Δημοκρατία. Ερωτηθείς αν ήθελε διχοτόμηση μεταξύ της τουρκικής μειονότητας και της ελληνικής πλειοψηφίας, απάντησε: «Ονομάστε το διχοτόμηση αν θέλετε». 

«Η Κύπρος θα μοιραστεί σε δύο κομμάτια, το ένα εκ των οποίων θα ενωθεί με την Τουρκία», ήταν δήλωση το 1964 από τον Κεμάλ Σατίρ, πρώην Αντιπρόεδρο της Τουρκίας. 

 

Οι οδηγίες Βρετανού Πρωθυπουργού προς Υπ. Κοινοπολιτείας 31.12.1963
Από τη βρετανική μελέτη 3.1.1964  για ανασύσταση της ΚΔ σε δύο συνιστώντα κράτη

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ημερησία διάταξη του Υπουργικού Συμβουλίου της Κυπριακής Δημοκρατίας συνεχίστηκε να στέλνεται στους Τουρκοκύπριους υπουργούς πολλούς μήνες μετά τα γεγονότα του 1963, όμως πεισματικά αρνούνταν να συμμετέχουν για να αποδείξουν ότι το κράτος δεν υφίσταται…

H κυπριακή κυβέρνηση καλεί τη Βρετανία να βοηθήσει!

Μετά το προμελετημένο τουρκικό πραξικόπημα τον Δεκέμβριο του 1963 η κυβέρνηση Αρχ. Μακαρίου ζήτησε από την Βρετανία βοήθεια να αντιμετωπίσει την κατάσταση.  Οι βρετανοί ανταποκρίθηκαν με τα στρατεύματά τους που είχαν στην Κύπρο με επικεφαλής τον βρετανό Στρατηγό Peter Young ο οποίος και επέβαλε την δεύτερη διχοτομική γραμμή στη Λευκωσία  – ούτω καλούμενη έκτοτε  χαρακτηριστικά «πράσινη γραμμή» – από το πράσινο μολύβι που την τράβηξε στο χαρτί. Συνέχεια  της  προηγούμενης διχοτομικής γραμμής στην κεντρική Λευκωσία που επέβαλαν οι ίδιοι ως αποικιοκράτες το 1956,  την πρώτη διχοτομική τέτοια ονόματι γραμμή Mason – Dixon…

Δεν άργησαν οι βρετανοί να  δείξουν τις επιδιώξεις τους για να αρχίσουν  κυπριακή  κυβέρνηση και  λαός να τους επικρίνουν για τους επί εδάφους καθαρούς φιλο-τουρκισμούς των…

Βρετανία – «Έστω και να εισβάλουν οι Τούρκοι δεν θα τους σταματήσουμε»

Ο Sir Alec Douglas-Home

Παράλληλα  ο  πρωθυπουργός της Βρετανίας Sir Alec Douglas-Home στις 31.12.1963 εξέδωσε την πιο κάτω οδηγία προς τον υπουργό Κοινοπολιτείας που βρισκόταν στην Κύπρο. «…Δεν έχουμε πρόθεση να χρησιμοποιήσουμε τις δυνάμεις μας έστω και αν οι Τούρκοι εισβάλουν και δεν νομίζω με το να μπλοφάρουμε θα μας βοηθήσει…» 

Η ίδια απόφαση πάρθηκε και τον Ιανουάριο του 1972 και εκτελέστηκε το 1974…

«Στις 13 Φεβρουαρίου 1964 σε συνεδρία στο Λευκό Οίκο μεταξύ Αμερικανών και Βρετανών ο Σερ Άλεκ (Βρετανός Πρωθυπουργός)  αμφισβήτησε ότι ο Μακάριος μπορούσε να ελέγχει πια την κατάσταση στην Κύπρο… Είπε πως «αν ο τουρκικός στρατός εισέβαλε στο νησί, η Βρετανία θα τον καλούσε να σταματήσει σε μια ορισμένη γραμμή, αλλά οι δυνάμεις της δεν θα πολεμούσαν εναντίον ενός νατοϊκού συμμάχου». Ο Αμερικανός Πρόεδρος Λ.  Τζόνσον θυμήθηκε ότι η βασίλισσα Φρειδερίκη της Ελλάδας του είχε πει σε πρόσφατη επίσκεψή της στην Ουάσιγκτον (27 Ιανουαρίου 1964) ότι ο ελληνικός στρατός θα πήγαινε στη Κύπρο αν πήγαινε ο τουρκικός. Έπειτα ρώτησε τον Σερ Άλεκ ποιο ήταν το κίνητρο του Μακαρίου. « Ο Σερ Άλεκ είπε πως ο Μακάριος είναι ένας βρωμιάρης πρώτης γραμμής («stinker of the first water») θέλει στην Κύπρο μια κεντρική κυβέρνηση να ληστεύει τα δικαιώματα της τουρκικής μειονότητας. Φαίνεται ότι βασίζεται στις υποσχέσεις των σοβιετικών ότι δεν θα αφήσουν τους Τούρκους να εισβάλουν…». (Από το βιβλίο «Κουράγιο Πηνελόπη» του Άντη Ροδίτη, 2013 σελ. 69/70 από αμερικανικό αποδεσμευμένο έγγραφο.) 

Το αμερικανικό έγγραφο  επιβεβαιώνει την προηγηθείσα δήλωση του βρετανού πρωθυπουργού προς τον υπουργό Κοινοπολιτειακών Σχέσεων.

Ο Ραούφ Ντενκτάς  στις 16.1.1964 στη σύσκεψη στο Λονδίνο που κάλεσε βρετανική κυβέρνηση, ζήτησε  Ομοσπονδιακή λύση  – εν τη παρουσία των  Γλ. Κληρίδη, Τάσσου Παπαδόπουλοu,  Σπύρου Κυπριανού, Στέλλας Σουλιώτη, Σερ Παναγιώτη Κακογιάννη πατέρα της Στέλλας Σουλιώτη,  της τουρκικής και ελληνικής αντιπροσωπείας και Βρετανών αξιωματούχων. Αξίωσε: 

Εθελοντική ανταλλαγή πληθυσμών με αποτέλεσμα ο τουρκικός πληθυσμός να συγκεντρωθεί σε μια περιοχή. Πρόνοιες για ανταλλαγή γης μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων και για αποζημιώσεις όπου δεν θα είναι δυνατή ανταλλαγή… Η Κύπρος μπορούσε να είναι ενωμένο κράτος, νοουμένου και οι Ελληνοκύπριοι αποδέχονταν κάποια τουρκικά δικαιώματα, ή μπορούσε να γίνει ομόσπονδο κράτος… 

(Εξού και αυτό-εγκλωβίστηκαν έκτοτε στους Τ/κ θύλακες…) 

«Δύο συνιστώντα κράτη» (Two constituent states) – και «Το Μέλλον της Κύπρου»

Όμως, 13 μέρες νωρίτερα, στις 3.1.1964 στο Φόρειν ΄Οφις είχαν ήδη ετοιμάσει « Σχέδιο για την ανασύσταση της Κύπρου σε ένα Ομοσπονδιακό κράτος» με  9σελιδη μελέτη, εξετάζοντας την πιθανότητα διαχωρισμού της Κύπρου σε μια τουρκική και μια ελληνική περιοχή στην πρώτη σελίδα του οποίου εντοπίζεται αναφορά  σε «Greek and Turkish constituent states” ( βλέπε «Σχέδιο Ανάν» 2004). 

Στις 14.2.1964 ετοίμασαν και σχέδιο με τίτλο « Το Μέλλον της Κύπρου» βλέποντας 10 χρόνια μπροστά, για λύση γεωγραφικής ομοσπονδίας όπως ζητούσαν έκτοτε οι Τούρκοι. Το σχέδιο αναφερόταν σε τρείς πιθανές λύσεις με εδαφικό διαχωρισμό. Διχοτόμηση μέσω διπλής ΄Ενωσης, διχοτόμηση μέσω ομοσπονδίας – συνομοσπονδίας ίσως με ειδικές σχέσεις με την Ελλάδα και  Τουρκία αντίστοιχα ή ομοσπονδία χωρίζοντας τη νήσο σε καντόνια, ένα ή δυο εκ των οποίων να ήταν τουρκικά.. 

Στο στρατηγικό  σχεδιασμό τους  περιλαμβανόντουσαν  και πρόνοιες για την χρησιμοποίηση  του 6ου αμερικανικού στόλου και του βρετανικού βασιλικού ναυτικού για να εμποδίσουν τα ελληνικά πλοία από το να διασχίσουν το Αιγαίο εις βοήθεια της Κύπρου, συντονισμένη προσπάθεια με τους σύμμαχους (και φιλο – βρετανικά στοιχεία στην Ελλάδα) για την χαλάρωση των σχέσεων μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης και Ελληνοκυπρίων και να «επιτεθούν κατά του ελληνικού Τύπου και ραδιοφώνου» κτλ γενικά αποκοπή του ομφάλιου λώρου με την Ελλάδα… Και κατέληγε: 

 «…11. Οι εισηγήσεις για τις πιο πάνω διάφορες επιλογές δράσης θα πάρουν χρόνο να φέρουν αποτελέσματα. Από μια άποψη τουλάχιστον ο χρόνος είναι με το μέρος μας στο νησί. Ότι και να συμβεί είναι σίγουρο ότι η σημερινή μετακίνηση πληθυσμού θα συνεχιστεί με τους Τούρκους να μαζεύονται στη βόρεια πλευρά του νησιού. ΄Οσο πιο πολύ επιτυγχάνεται αυτό, τόσο πιο ενδεικτική και αποδεκτή θα είναι η λύση του είδους…» 

Το έγγραφο αυτό υπέγραψε ο τότε επικεφαλής του Τμήματος Σχεδιασμού Σερ Κρίσπιν Τίκελ. Ο ίδιος που μετέπειτα ανέλαβε αντιπρόσωπος της Βρετανίας στον ΟΗΕ, ο οποίος προώθησε το διζωνικό ψήφισμα 649/90 επί Γ. Βασιλείου. Αντικαταστάθηκε το 1990 από τον Σερ Ντέιβιντ Χάνει. 

Ο χάρτης αυτός είναι πλέον ιστορικός. Δημοσιεύθηκε στο βιβλίο του Ελληνοκύπριου κομμουνιστή Εύδωρα Ιωαννίδη με το ψευδώνυμο Δώρος  Άλαστος «Cyprus-What now?» που εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1964. Ο συγγραφέας έγραψε πως η διχοτόμηση και η ομοσπονδία με δύο χωριστά κράτη με το 38% του κυπριακού εδάφους να δοθεί στους Τούρκους, συζητείτο έντονα για οκτώ χρόνια στο Λονδίνο (Φόρειν ΄Οφις)  1956-1964. Την ομοσπονδία την αποκάλεσε συγκαλυμμένη διχοτόμηση. Ο χάρτης αυτός  να μελετηθεί σε συνδυασμό α) με το βρετανικό υπόμνημα  για ‘δύο συνιστώντα κράτη’   3.1.1964  β) τα σχέδια των Τουρκοκυπρίων για δύο κράτη τον Απρίλιο του 1964 και γ) την  γραμμή  Αττίλα το 1974. Ο Ιωαννίδης μετανάστευσε στη Βρετανία το 1930 και έγινε μέλος του Βρετανικού Κομμουνιστικού Κόμματος το 1932.Έγραψε πολλά βιβλία και δοκίμια, θεατρικά έργα,  αρθρογράφησε σε βρετανικές εφημερίδες και έκανε την αυτοκριτική του για τη συμμετοχή του στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Πέθανε το 1978 ήταν αδελφός του Ιερόθεου Κυκκώτη, μια άλλη σημαντική μορφή της κυπριακής ομογένειας στην Αγγλία. 

Στις  28.2.1964 ο Τούρκος ΥΠΕΞ  Φ. Κ. Ερκίν διαμήνυσε στο Φόρειν Οφις ότι η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι είχαν μία πολιτική, μία απαίτηση, γεωγραφικό διαχωρισμό, και οποιαδήποτε υπόδειξη προς τους αυτούς και την Άγκυρα προς το αντίθετο ήταν σαν να τους καλούσαν να απαρνηθούν το στόχο τους που ήταν η γεωγραφική ομοσπονδία. Και υπενθύμισε στους βρετανούς,  ότι πολλάκις στο παρελθόν τους είχαν δώσει εμπιστευτικές διαβεβαιώσεις ότι συμφωνούσαν με τον στόχο της Ομοσπονδίας. (Βλέπε και υπόσχεση Υπ. Αποικιών 19.12.1956 από τη Βουλή των Κοινοτήτων για ξεχωριστή αυτοδιάθεση του 18%). 

Σημ. Η Μόσχα επίσης υποστήριξε ομοσπονδιακή λύση 1964/65 και έδωσε τη συγκατάθεσξ της στον Ετσεβίτ όπως το Λονδίνο για την εισβολή το 1974…

Αφέλεια Μακαρίου;  – 21.12.2016,  ο συνάδελφος Λάζαρος Μαύρος αναμετάδωσε αποσπάσματα συνεντεύξεών του, που είχε πάρει το 1993 από τους Τάσσο Παπαδόπουλο, Βάσο Λυσσαρίδη, Λέλλο Δημητριάδη και Νίκο Σαμψών.

Εισαγωγή Λ.Μ.
«Σήμερα, 53 χρόνια από την 21η Δεκεμβρίου 1963, ήτανε Σάββατο εκείνη μέρα που ξημέρωνε, με τους πρώτους πυροβολισμούς, πρώτους νεκρούς της τουρκο-ανταρσίας όπως ονομάσθηκε η ένοπλη επίθεση των Τούρκων, προγραμματισμένη, προπαρασκευασμένη πριν ακόμα φύγουν οι Άγγλοι από την Κύπρο από το 1958, η Τουρκία με το γενικό της επιτελείο, το Γραφείο Ειδικού Πολέμου της Τουρκίας, συγκρότησε, οργάνωσε, διοίκησε, εκπαίδευσε, εξόπλισε την τρομοκρατική οργάνωση των Τούρκων ΤΜΤ, διά της οποίας επέβαλε με δολοφονίες κιόλας τον απόλυτο έλεγχο επί της τουρκικής μειονότητας από το 1958, για να εξαπολύσει το 1963 την επίθεση εναντίον των Ελλήνων της Κύπρου και της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφού προηγουμένως δολοφόνησε και τους Τουρκοκύπριους δημοσιογράφους της εβδομαδιαίας εφημερίδας ‘Τζουμχουριέτ’ το 1962, Αϊχάν Χικμέτ και Αχμέτ Γιουρκάν…».

Ν.Σαμψών: «Επειδή έζησα όλη τη διαδικασία της αλλαγής των 13 Σημείων του Συντάγματος, είμαι ένας από εκείνους που ο Μακάριος είχε καλέσει σε σύσκεψη και μας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να ζητήσει αλλαγή του Συντάγματος. Ο μόνος που έφερε ένταση ήμουν εγώ. Ρώτησα, αν είμαστε προετοιμασμένοι στρατιωτικά να αντιμετωπίσουμε τουρκική ανταρσία και ερώτησα τον Μακάριο, εάν φέραμε όπλα για αντιμετώπιση ανταρσίας.

Ο Μακάριος μου απάντησε ότι δεν θα γίνει τουρκική ανταρσία, διότι πίσω μας είναι η Μεγάλη Βρετανία. Τότε απάντησα εγώ ότι, εάν είναι οι Εγγλέζοι που βρίσκονται πίσω από την πρόθεσή του να αλλάξει το Σύνταγμα, τότε οδεύουμε με μαθηματική ακρίβεια εις την διχοτόμηση της Κύπρου…».

Ο Μακάριος επισκεπτόμενος την Αθήνα το 1971 επίσης επέμενε ότι δεν υπήρχε κίνδυνος μονομερούς τουρκικής δράσης εναντίον της Κύπρου…

Με παρόμοιες και άλλες χειρότερες ψευδαισθήσεις θα δούμε ότι διακατεχόταν και τον Ιούλιο του 1974 με τραγικά αποτελέσματα… 

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος 

(Από βιβλία της γράφουσας «Top Secret», «Διζωνική vs Δημοκρατία 2019»)

ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 29/12/2024

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Παρουσίαση του βιβλίου «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου

Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Το βιβλίο του Κώστα Μπαλαχούτη «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» παρουσιάζεται στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, στις 20:00, σε εκδήλωση που διοργανώνουν ο Δήμος Βέροιας και οι Εκδόσεις Ινφογνώμων.

Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Στο επίκεντρο της βραδιάς βρίσκεται η έκδοση που είναι αφιερωμένη στον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον τίτλο «Δεν με σβήνει κανένας» να δίνει το στίγμα της αναφοράς σε μια φωνή που παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο Κωνσταντίνος Καρέλας, επιχειρηματίας και μουσικός, ο Σάββας Καλεντερίδης, συγγραφέας και εκδότης, καθώς και ο ίδιος ο συγγραφέας, Κώστας Μπαλαχούτης. Τον πρόλογο της έκδοσης υπογράφει η Χάρις Αλεξίου, όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου.

Οι διοργανωτές προσκαλούν το κοινό της Βέροιας να παρακολουθήσει την παρουσίαση και να γνωρίσει την έκδοση για τον μεγάλο λαϊκό ερμηνευτή.

Η εκδήλωση με μια ματιά:

  • Ημερομηνία: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026.
  • Ώρα: 20:00.
  • Χώρος: Αντωνιάδειος Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», Βέροια.
  • Διοργάνωση: Δήμος Βέροιας και Εκδόσεις Ινφογνώμων.
  • Είσοδος: Ελεύθερη.
Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές

Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά, την ανάγκη εθνικής ενότητας και τον πολιτισμό ως δύναμη αντίστασης στην ομογενοποίηση.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.

«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.

Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα

Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».

Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.

«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.

«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»

Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.

«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.

Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.

Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.

Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό

Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.

«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.

Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.

Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά

Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.

Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.

Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης

Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.

Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.

Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO33 δευτερόλεπτα πριν

Τουρκική οπλική υποστήριξη

Το σχέδιο TRIPP, οι νέες σιδηροδρομικές και ενεργειακές συνδέσεις, οι στρατηγικές επαφές στην Τεχεράνη και οι καταγγελίες από το Αζερμπαϊτζάν...

Αναλύσεις16 λεπτά πριν

Η Ινδία πληρώνει με αίμα τη δράση τρομοκρατικών οργανώσεων με έδρα το Πακιστάν

Νεκροί, εκτοπισμένες οικογένειες, πλήγματα στον τουρισμό και διαρκείς ανάγκες στρατιωτικής ετοιμότητας συνθέτουν το κόστος της τρομοκρατίας για την Ινδία. Δημοσίευμα...

GEOPOLITICO43 λεπτά πριν

Ρούμπιο: Αδιανόητη μια σύγκρουση Ελλάδας–Τουρκίας – Παρασκηνιακή διπλωματία για το καλώδιο

Αμερικανική διπλωματική κινητοποίηση για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, διατήρηση του εμποδίου των S-400 για τα τουρκικά F-35 και εξέταση του...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Καραϊτίδης: Να μη φύγουν οι Patriot για την Ουκρανία – Η Ελλάδα να ζητήσει ουσιαστικά ανταλλάγματα από τις ΗΠΑ

Η ελληνική άμυνα δεν μπορεί να υποχωρεί μπροστά στις ανάγκες τρίτων χωρών, όταν η Αθήνα αντιμετωπίζει την τουρκική απειλή. Αυτό...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα κρίνει την αποφασιστικότητα της Αθήνας – Προβληματισμός για τους Meteor στην Τουρκία

Την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως κρίσιμη δοκιμασία για την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ανέδειξε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή...

Δημοφιλή