Τη συμμετοχή της σε οποιαδήποτε συνεννόηση με την Τουρκία για τις επικείμενες έρευνες του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου αποκλείει η Nexans, διαψεύδοντας πληροφορίες που την εμφάνιζαν να αναλαμβάνει την ενημέρωση της Άγκυρας στο πλαίσιο σχεδίου επανεκκίνησης του Great Sea Interconnector.

Με επιστολή της στην «Καθημερινή», η γαλλική εταιρεία αποσαφηνίζει ότι δεν έχει πραγματοποιήσει ούτε σχεδιάζει οποιαδήποτε επαφή με τις τουρκικές αρχές για τις συγκεκριμένες εργασίες. Η διάψευση αφορά, επομένως, τόσο προηγούμενη επικοινωνία όσο και την πρόθεση ανάληψης τέτοιου ρόλου.

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται σε απάντηση δημοσιεύματος της Κυριακής 4 Οκτωβρίου, το οποίο περιέγραφε μια φόρμουλα για τη συνέχιση των βυθομετρικών ερευνών ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, με χρονικό ορίζοντα την 26η Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με εκείνο το ρεπορτάζ, ο σχεδιασμός προέβλεπε ενημέρωση της Άγκυρας από τη Nexans για τις εργασίες σε διεθνή ύδατα. Η κυβερνητική εκτίμηση που μεταφερόταν ήταν ότι μια «δημιουργική ασάφεια» θα επέτρεπε την υπέρβαση του αδιεξόδου: η Τουρκία θα παρουσίαζε την ενημέρωση ως παροχή άδειας, ενώ η ελληνογαλλική πλευρά θα επέμενε ότι η γνωστοποίηση των εργασιών δεν συνιστούσε αίτημα έγκρισης.

Η διάψευση της Nexans αφαιρεί από αυτή τη φόρμουλα ένα βασικό στοιχείο: την εταιρεία που εμφανιζόταν να αναλαμβάνει την επικοινωνία με την Τουρκία.

Συντονισμός με Ελλάδα και Κύπρο

Στην επιστολή της, η Nexans διευκρινίζει ότι για τις επικείμενες εργασίες συνεργάζεται με τον φορέα υλοποίησης και τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, όπως προβλέπει η σύμβασή της.

Προσδιορίζει επίσης το αντικείμενό της ως εξειδικευμένου βιομηχανικού αναδόχου: σχεδιασμός, κατασκευή και εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδιακών συστημάτων. Στο ίδιο πλαίσιο, υπογραμμίζει ότι «Δεν λαμβάνει θέσεις σε πολιτικά και γεωπολιτικά ζητήματα που σχετίζονται με το έργο».

Η εταιρεία δηλώνει ότι συνεχίζει να υποστηρίζει την υλοποίηση της διασύνδεσης, σε συνεργασία με τον πελάτη της και σύμφωνα με τις συμβατικές υποχρεώσεις και τις εφαρμοστέες νομικές απαιτήσεις.

Το βάρος επιστρέφει στις κυβερνήσεις

Η τοποθέτηση της Nexans διαχωρίζει την τεχνική εκτέλεση από τη διπλωματική διαχείριση. Από το περιεχόμενό της προκύπτει ότι η εταιρεία δεν αναλαμβάνει τον ρόλο ενδιάμεσου προς την Άγκυρα που της είχε αποδοθεί στον δημόσιο σχεδιασμό.

Αυτό αφήνει ανοιχτό το ουσιαστικό ερώτημα για την επόμενη φάση: πώς θα εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνέχιση των ερευνών και ποιος θα αναλάβει τις πολιτικές συνεννοήσεις που κρίνονται αναγκαίες;

Παράλληλα, η εκδοχή της διαφορετικής ερμηνείας μιας ενημέρωσης από τις δύο πλευρές δημιουργεί ζήτημα πολιτικής σαφήνειας. Εάν η Αθήνα θεωρεί ότι πρόκειται για απλή γνωστοποίηση, αλλά η Άγκυρα την παρουσιάζει ως άσκηση αρμοδιότητας έγκρισης, η διαφωνία παραμένει και μετά την έναρξη των εργασιών.

Η επιστολή δεν ανακοινώνει ακύρωση του έργου. Διαψεύδει, όμως, συγκεκριμένο μηχανισμό επανεκκίνησής του. Η συνέχεια θα κριθεί από τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων και από τη δυνατότητα να μετατραπεί ο σχεδιασμός σε πραγματικές εργασίες στη θάλασσα.

Αιχμηρή προειδοποίηση για τους χειρισμούς γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου απηύθυνε ο Ιωάννης Μάζης, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε ο κίνδυνος η διαδικασία υλοποίησης του έργου να δημιουργήσει προηγούμενο που θα αξιοποιήσει η Τουρκία για να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στην περιοχή της Κάσου.

Ο καθηγητής στάθηκε ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο ειδικής ενημέρωσης της Άγκυρας από τη γαλλική εταιρεία που συμμετέχει στο έργο. Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια κίνηση υπερβαίνει την αναγγελία των εργασιών και μπορεί να αποκτήσει πολιτικό βάρος εις βάρος της ελληνικής πλευράς.

«Αυτό δεν είναι ενημέρωση. Αυτό είναι υποτέλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η NAVTEX και η παγίδα της ξεχωριστής ενημέρωσης

Ο Ιωάννης Μάζης υποστήριξε ότι η ενημέρωση για τις εργασίες μπορεί να γίνει μέσω NAVTEX, με την οποία ειδοποιούνται οι ενδιαφερόμενοι. Αντιθέτως, αντιμετώπισε ως ιδιαίτερα προβληματική την αποστολή ξεχωριστού εγγράφου προς την Τουρκία, επιπλέον της ναυτιλιακής αναγγελίας.

Στο σκεπτικό του, η Άγκυρα θα μπορούσε να παρουσιάσει αυτή την επικοινωνία ως αποδοχή ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα στον βυθό της επίμαχης περιοχής. Αναφερόμενος στην οριοθέτηση Ελλάδας–Αιγύπτου, έθεσε το ερώτημα ποια δικαιώματα της Τουρκίας θα δικαιολογούσαν μια τέτοια ειδική ενημέρωση.

Έθεσε επίσης το ζήτημα της συμμετοχής του ΑΔΜΗΕ σε ενδεχόμενο έγγραφο. Υποστήριξε ότι, λόγω του ρόλου του στο έργο, δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από τη διαδικασία και συνέδεσε πιθανή υπογραφή του με την ελληνική κρατική πλευρά.

Η προειδοποίησή του ήταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε ακόμη και να εμφανιστεί ως εκείνη που «επιτρέπει» τη διέλευση του καλωδίου, μετατρέποντας την εξέλιξη του έργου σε εργαλείο προβολής των δικών της αξιώσεων. Κατά τον ίδιο, ένα τέτοιο έγγραφο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά ως τεκμήριο υπέρ της τουρκικής επιχειρηματολογίας.

«Πάρα πολύ πιθανή» μια τουρκική αντίδραση στην Κάσο

Ερωτηθείς εάν αναμένει ένταση κατά την πρόοδο των εργασιών, ο καθηγητής χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο «πάρα πολύ πιθανό», διευκρινίζοντας ότι διατυπώνει την απάντηση με μεγάλη συγκράτηση.

Εκτίμησε ότι η Άγκυρα θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να επιδείξει τις αρμοδιότητες που η ίδια διεκδικεί στην περιοχή της Κάσου. Η πρόβλεψή του αφορούσε πιθανή τουρκική αντίδραση, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένη ενέργεια.

Επικαλούμενος και δηλώσεις του Άγγελου Συρίγου για προηγούμενους χειρισμούς στην Κάσο, υποστήριξε ότι οι ανησυχίες για ελληνικές υποχωρήσεις δεν περιορίζονται στη δική του κριτική.

Ρούμπιο, Ιράν και Σούδα

Στο πρώτο μέρος της συζήτησης, ο Ιωάννης Μάζης συνέδεσε την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα με την προετοιμασία των Ηνωμένων Πολιτειών για ενδεχόμενη νέα επιχείρηση εναντίον του Ιράν.

Στη δική του ανάλυση, η περιοδεία σε Ελλάδα, Ισλανδία και Πορτογαλία συνδέεται με τη σημασία των στρατηγικών βάσεων και την ανάγκη επιχειρησιακού συντονισμού. Ειδικά για την Ελλάδα, έδωσε έμφαση στη γεωγραφική της θέση και στη Σούδα.

Υποστήριξε ότι η χώρα δεν μπορεί να βρίσκεται εκτός των περιφερειακών σχεδιασμών, εκφράζοντας την ευχή η συμμετοχή της να παραμείνει σε υποστηρικτικό πλαίσιο. Η αναφορά του σε επιχείρηση μετά την 3η Νοεμβρίου αποτυπώνει την εκτίμηση που διατύπωσε στην εκπομπή.

Πώς διαβάζει η Αθήνα τα αμερικανικά μηνύματα

Ο καθηγητής εκτίμησε ότι στις συζητήσεις με την αμερικανική πλευρά μπορεί να τεθεί και η αποφυγή εντάσεων με την Τουρκία, με επίκληση της συνοχής της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Άσκησε, όμως, κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα ερμηνεύει τέτοιες παραινέσεις, υποστηρίζοντας ότι συχνά σπεύδει να προσαρμοστεί σε αμερικανικές επιθυμίες πριν ακόμη αυτές διατυπωθούν καθαρά.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι ο Ρούμπιο γνωρίζει τα ελληνικά ζητήματα, παραπέμποντας στην προηγούμενη συνεργασία του με τον Μπομπ Μενέντεζ. Γι’ αυτό και επέμεινε ότι τα μηνύματά του πρέπει να αξιολογηθούν προσεκτικά.

Η παρέμβασή του κατέληξε στην προειδοποίηση ότι οι χειρισμοί για το καλώδιο πρέπει να εξεταστούν και ως προς τις συνέπειές τους στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα — ιδίως εάν μια ειδική επικοινωνία δώσει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως αρχή που εγκρίνει το έργο.

Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.

«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.

Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα

Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».

Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.

«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.

«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»

Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.

«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.

Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.

Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.

Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό

Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.

«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.

Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.

Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά

Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.

Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.

Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης

Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.

Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.

Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.