Ενώ η προσοχή του κόσμου είναι στραμμένη στον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ από τις ΗΠΑ, τα τουρκικά ναυπηγεία ασχολούνται με την κατασκευή του πρώτου εθνικού αεροπλανοφόρου της χώρας, του Mugem.

Η Άγκυρα έχει επιταχύνει τα προγράμματα αεράμυνας και μη επανδρωμενων, καθώς και των αεροσκαφών Kaan πέμπτης γενιάς, μετά από δύο γύρους πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν και ΗΠΑ. Η Μεϊσούνε Γιασάρ, ακαδημαϊκός που ειδικεύεται στην τουρκική ναυτική δύναμη, δήλωσε ότι η  συμμαχία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο ωθεί την Τουρκία να επικεντρωθεί στις ναυτικές της δυνατότητες. Παρόλο που τέτοια αεροπλανοφόρα συνήθως αναπτύσσονται για ανοιχτές θάλασσες, ο Γιασάρ λέει ότι η Άγκυρα μπορεί να δει το Mugem ως μοχλό που μπορεί να αποτρέψει πιθανούς εχθρικούς παράγοντες στην περιοχή.

«Οι θερμές σχέσεις μεταξύ της ελληνικής Κύπρου και του Ισραήλ έχουν καταστήσει αυτή τη συμμαχία πολύ αποτελεσματική και η στάση τους γίνεται αρκετά επιθετική», δήλωσε. «Η Τουρκία απομονώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και αυτό το αεροπλανοφόρο αποτελεί τόσο μια πρόσθετη δυνατότητα όσο και μια στρατηγική αναγκαιότητα».

Η κατασκευή ενός αεροπλανοφόρου δεν είναι μια νέα ιδέα στην Τουρκία. Οι ρίζες της μπορούν να εντοπιστούν στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ο Γιανκί Μπαγκτζίογλου, πρώην ναύαρχος του τουρκικού ναυτικού, δήλωσε ότι μια ιδέα για αναπτύξεις σε ανοιχτή θάλασσα αναπτύχθηκε το 1993, η οποία περιελάμβανε ελαφρά αεροπλανοφόρα, αμφίβια πλοία εφόδου και διατλαντική προβολή ισχύος.Δήλωσε στο MEE ότι το έργο υλοποιήθηκε γύρω στο 2017, ως απάντηση σε μια μελέτη για το μέλλον της ναυτικής δύναμης.

«Η ανάγκη για ένα αεροπλανοφόρο ήρθε στο προσκήνιο», είπε. Τα αρχικά σχέδια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για το αεροπλανοφόρο TCG Anadolu της Άγκυρας, προέβλεπαν την αγορά μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς stealth, των F-35. Ωστόσο, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα το 2019, αναγκάζοντάς την να βρει εναλλακτικές λύσεις.

Διαπραγματευτική δύναμη

Ο Alper Coskun, πρώην πρέσβης, δήλωσε ότι το έργο του αεροπλανοφόρου είναι ένα ακόμη σημάδι ότι η Τουρκία βρίσκεται σε καλή θέση εντός της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας με ισχυρές δυνατότητες αμυντικής βιομηχανίας.

Ο Coskun, τώρα ανώτερος συνεργάτης στο think tank Carnegie στην Ουάσινγκτον, πρόσθεσε ότι το αεροπλανοφόρο θα ανέβαζε τη θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, καθώς οι ΗΠΑ καλούν τους συμμάχους να συνεισφέρουν περισσότερο και όλο και περισσότερο σηματοδοτούν ότι μπορεί να εγκαταλείψει την Ευρώπη. «Υπό αυτή την έννοια, θα αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τουρκίας. Αλλά αυτά τα πράγματα έχουν ένα κόστος», είπε. «Θα μπορούσαν επίσης να τροφοδοτήσουν εντάσεις στην περιοχή και να πυροδοτήσουν μια νέα αντίληψη απειλής».

Ένας πρόσφατος γύρος εντάσεων με την Ελλάδα το 2020 οδήγησε σε μια στρατιωτική συμμαχία μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, στην οποία και οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να υποστηρίξουν η μία την κυριαρχία της άλλης. Ο Coskun πιστεύει ότι αυτές οι «αντιλήψεις απειλής» που έχουν άλλα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, θα πρέπει να διαχειριστούν από την Άγκυρα για να αποτρέψουν πιθανές κλιμακώσεις.

Η ναυτική ικανότητα του Ισραήλ είναι περιορισμένη και επικεντρώνεται κυρίως στη διατήρηση ναυτικού εμπάργκο στη Γάζα ή στην εκτέλεση ειδικών αποστολών. Οι ειδικοί σημειώνουν, ωστόσο, ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν αποκάλυψαν τρωτά σημεία μεγάλων πολεμικών πλοίων έναντι μικρών drones και βαλλιστικών πυραύλων, συμπεριλαμβανομένων των αεροπλανοφόρων.

Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα έμειναν σε μεγάλο βαθμό μακριά από την άμεση εμβέλεια των ιρανικών πυραύλων κατά τη διάρκεια του τελευταίου πολέμου στο Ιράν. Το τουρκικό αεροπλανοφόρο αναμένεται να είναι οπλισμένο με αμυντικά συστήματα όπως ένα σύστημα κάθετης εκτόξευσης, ένα σύστημα όπλων μικρού βεληνεκούς και ένα σύστημα όπλων μεγάλου βεληνεκούς για την αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών.

Ο Διοικητής του Ναυπηγείου της Κωνσταντινούπολης, Αντιναύαρχος Ρετζέπ Ερντίντς Γετκίν, δήλωσε στην τουρκική τηλεόραση τον Μάρτιο ότι το έργο προχωρούσε με τέτοιο ρυθμό που είχαν ήδη κατασκευάσει την ράμπα πτήσης, η οποία θα δοκιμαστεί σε αεροδρόμιο αργότερα φέτος. Το πλοίο κατασκευάζεται ραγδαία χάρη σε πολλαπλά ναυπηγεία που μπορούν να παράγουν ταυτόχρονα mega-blocks. Το πλοίο αναμένεται να είναι πλήρως λειτουργικό έως το 2030.

Διπλωματία των κανονιοφόρων

Μια διάσταση που τονίζει η  Άγκυρα είναι η αυξανόμενη παρουσία της Τουρκίας στη Βόρεια Αφρική, ιδιαίτερα στη Λιβύη, και οι επενδύσεις της στο Κέρας της Αφρικής, συγκεκριμένα στο Σουδάν και τη Σομαλία. Η Τουρκία ήδη πραγματοποιεί γεωτρήσεις για ενεργειακούς πόρους στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας και σχεδιάζει να δημιουργήσει μια εγκατάσταση εκτόξευσης στο διάστημα στη χώρα. Ένα αεροπλανοφόρο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικός αμυντικός μηχανισμός για αυτά τα συμφέροντα.

Ο Μπαγκτζίογλου, νυν αντιπρόεδρος του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης της Τουρκίας, CHP, δήλωσε ότι προσωπικά θέλει να δει την Τουρκία να κατέχει ένα αεροπλανοφόρο, αλλά πρόσθεσε ότι η χρονική στιγμή δεν είναι κατάλληλη δεδομένων των περιορισμένων οικονομικών πόρων της χώρας. Σημείωσε ότι η Τουρκία διαθέτει ήδη μια αεροπορική βάση στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρο που λειτουργεί ουσιαστικά ως αβύθιστο αεροπλανοφόρο στη μέση της Μεσογείου.

«Θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα σε επείγουσες ανάγκες όπως το έργο του μαχητικού αεροσκάφους Kaan, καθώς δεν έχουμε προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και στην κατασκευή περισσότερων συστημάτων αεράμυνας για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και στην κατασκευή ενός αντιτορπιλικού», δήλωσε ο Bagcioglu.

Ο Bagcioglu αναγνώρισε ότι το αεροπλανοφόρο θα δημιουργούσε προβλήματα στην Ελλάδα και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε σενάρια διπλωματίας κανονιοφόρων, αλλά πρόσθεσε ότι απαιτεί επίσης πολλά πλοία ως μέρος μιας ομάδας κρούσης, τα οποία η Τουρκία δεν διαθέτει επί του παρόντος.

Είπε αντ’ αυτού ότι η Άγκυρα πρέπει να ολοκληρώσει γρήγορα οκτώ φρεγάτες κλάσης Istanbul, εκ των οποίων μόνο μία είναι σε υπηρεσία, καθώς και αντιτορπιλικά αντιαεροπορικού πολέμου κλάσης Tepe, που έχουν προγραμματιστεί σε οκτώ μονάδες αλλά με μόνο ένα να βρίσκεται σε παραγωγή, και να εκσυγχρονίσει τις τέσσερις φρεγάτες κλάσης Barbaros. «Τότε δεν θα χρειαζόμασταν καν αεροπλανοφόρο», πρόσθεσε.

Η Yasar διαφωνεί. Είπε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να βρει τους πόρους για να κατασκευάσει όλες αυτές τις πλατφόρμες σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. «Πιστεύω σίγουρα ότι ένα αεροπλανοφόρο θα δημιουργούσε αντίκτυπο στη γειτονιά», είπε. «Και θα ήταν ένας πολλαπλασιαστής ισχύος μακροπρόθεσμα στο εξωτερικό».

defence-point.gr

Η στρατιωτική κινητικότητα στον Έβρο δεν αποτελεί πλέον έκτακτη εικόνα, αλλά μέρος μιας νέας κανονικότητας. Σύμφωνα με δημοσίευμα του pameevro.gr, η άσκηση Sword 26, που ξεκινά στις 20 Μαΐου 2026, σηματοδοτεί τη μετεξέλιξη της Αλεξανδρούπολης σε κρίσιμο κόμβο του δυτικού αμυντικού σχεδιασμού.

Η περιοχή δεν λειτουργεί πια απλώς ως σημείο διέλευσης αμερικανικών δυνάμεων. Μετά τη Defender-Europe, η νέα φάση του σχεδιασμού περνά στη Sword 26, όπου το βάρος δεν πέφτει στη μαζική μεταφορά στρατευμάτων από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αλλά στην άμεση ενεργοποίηση δυνάμεων που βρίσκονται ήδη στο ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων.

Σε αυτό το δόγμα, η Αλεξανδρούπολη αποκτά ρόλο κύριας αρτηρίας για το Ανατολικό Μέτωπο. Το λιμάνι, το αεροδρόμιο και οι σιδηροδρομικές συνδέσεις μετατρέπουν την πόλη σε στρατηγικό σημείο ανεφοδιασμού, μεταφοράς και ανάπτυξης δυνάμεων προς Βαλκάνια, Μαύρη Θάλασσα και Βαλτική.

Κεντρικό ρόλο έχει πλέον και ο Κρατικός Αερολιμένας «Δημόκριτος». Η αναβάθμιση των ιστών φωτισμού της πίστας, με επένδυση άνω των 150.000 ευρώ, δεν έγινε για λόγους εικόνας. Η πιστοποίηση με βάση τα πρότυπα του EASA το 2025 επιτρέπει σύνθετες νυχτερινές επιχειρήσεις, δίνοντας στο αεροδρόμιο δυνατότητα 24ωρης λειτουργίας.

Έτσι, ο «Δημόκριτος» λειτουργεί ως συμπληρωματικός πυλώνας του λιμανιού. Εκεί συναρμολογούνται και ελέγχονται ελικόπτερα της 1ης Ταξιαρχίας Αεροπορίας Στρατού των ΗΠΑ, πριν μετακινηθούν προς τα Βαλκάνια.

Η Sword 26 θα φέρει στη Θράκη σημαντική αμερικανική αεροπορική δύναμη: περίπου 20 Apache, 50 Black Hawk και 10 Chinook. Όμως το πιο κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο ο όγκος των μέσων, αλλά η τεχνολογία που τα συνοδεύει.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η άσκηση ενσωματώνει για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης στη λήψη αποφάσεων, προηγμένα δίκτυα διοίκησης και τεχνολογίες αντιμετώπισης drones. Με άλλα λόγια, ο Έβρος δεν είναι απλώς διάδρομος στρατιωτικής μετακίνησης. Γίνεται χώρος δοκιμής του πολέμου της επόμενης ημέρας.

Η ανάδειξη της Αλεξανδρούπολης συνδέεται και με τη σταδιακή στρατηγική απαξίωση της διέλευσης από τα Στενά. Το αυξημένο κόστος και οι καθυστερήσεις στον Βόσπορο καθιστούν τη χερσαία διαδρομή μέσω Έβρου πιο αξιόπιστη για τη Δύση.

Το σιδηροδρομικό δίκτυο που συνδέει το λιμάνι με την Κωνστάντζα και τη Βαλτική επιτρέπει τη μεταφορά βαρέος υλικού σε λιγότερο από τρεις ημέρες. Η πρόσφατη μετακίνηση βαριάς ταξιαρχίας με άρματα Abrams φέρεται να επιβεβαίωσε ότι η Αλεξανδρούπολη μπορεί να ανταποκριθεί σε μεγάλες συμμαχικές ανάγκες.

Το συμπέρασμα είναι καθαρό: η Αλεξανδρούπολη δεν είναι πια απλώς μια πόλη-λιμάνι της βόρειας Ελλάδας. Είναι κομβικό σημείο του νέου αμυντικού δόγματος ΗΠΑ και ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. Και αυτό αλλάζει όχι μόνο τον ρόλο της Θράκης, αλλά και τη γεωπολιτική αξία ολόκληρης της Ελλάδας.

Σε συμφωνία με επτά εταιρίες Τεχνητής Νοημοσύνης κατέληξε το Πεντάγωνο προκειμένου να χρησιμοποιήσει τις προχωρημένες ικανότητές τους σε διαβαθμισμένα δίκτυα του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, καθώς επιδιώκει να διευρύνει το φάσμα των παρόχων AI που εργάζονται στον στρατό.

Από την ανακοίνωση απουσιάζει η Anthropic, η οποία βρίσκεται σε διαμάχη με το Πεντάγωνο σχετικά με δικλείδες ασφαλείας για τη χρήση των εργαλείων της τεχνητής νοημοσύνης από τον στρατό.

Το Πεντάγωνο χαρακτήρισε νωρίτερα φέτος τη νεοφυή εταιρία, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως στο υπουργείο Άμυνας, κίνδυνο για την εφοδιαστική αλυσίδα απαγορεύοντας τη χρήση της από το Πεντάγωνο και τους εργολάβους που συνεργάζονται μαζι του.

Οι SpaceX, OpenAI, Google, NVIDIA, Reflection, Microsoft και Amazon Web Services, αρκετές από τις οποίες συνεργάζονται ήδη με το Πεντάγωνο, θα ενσωματωθούν στα περιβάλλοντα δικτύου Impact Levels 6 και 7 δίνοντας μεγαλύτερη πρόσβαση του στρατού στα προϊόντα τους, ανέφερε ανακοίνωση του Πενταγώνου.

Η διεύρυνση των υπηρεσιών AI που προσφέρονται στους στρατιωτικούς, που τη χρησιμοποιούν για σχεδιασμό, επιμελητεία, στοχοθέτηση και αρκετούς άλλους λόγους προκειμένου να βελτιστοποιήσουν τεράστιες επιχειρήσεις και να λειτουργούν πιο γρήγορα, ανέφερε το Πεντάγωνο, θα αποτρέψει τον “εγκλωβισμό σε συγκεκριμένο πάροχο”, υπονοώντας ενδεχομένως την υπερεξάρτησή του από το Anthropic. Υπάλληλοι του Πενταγώνου, πρώην αξιωματούχοι και εργολάβοι τεχνολογίας πληροφοριών που έχουν στενή συνεργασία με τον αμερικανικό στρατό είπαν στο Reuters ότι δεν επιθυμούν να εγκαταλείψουν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης της Anthropic, τα οποία όπως εκτιμούν είναι ανώτερα από άλλα, παρά τις διαταγές να τα απομακρύνουν μέσα στους επόμενους έξι μήνες.

Η AI γίνεται όλο και πιο σημαντική για τον στρατό των ΗΠΑ. Η κύρια πλατφόρμα AI του Πενταγώνου GenAI.mil χρησιμοποιείται από περισσότερα από 1,3 εκατομμύρια υπαλλήλους του υπουργείου Άμυνας, σημειώνει στην ανακοίνωσή της η υπηρεσία, έπειτα από πέντε μήνες λειτουργίας.

Η Google, η οποία χρησιμοποιείται ήδη στο Πεντάγωνο, έχει υπογράψει συμφωνία που επιτρέπει στο υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ να χρησιμοποιεί τα μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης για διαβαθμισμένη εργασία, ανέφερε πηγή στο Reuters νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.