Άμυνα
Αυτό είναι το κλειδί για τη χρήση της αποτροπής!
Γιατί η ελληνική αποτροπή κατάντησε πουκάμισο αδειανό
Γράφει ο Παναγιώτης Γκαρτζονίκας, SLpress.gr
Η θεωρία της αποτροπής είναι ένα τεράστιο θέμα που υποστηρίζεται από μια ογκώδη βιβλιογραφία, με έργα μερικών από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς διανοούμενους. Επιγραμματικά, αποτρέπω τον αντίπαλο όταν τον πείθω ότι θα καταβάλει πολύ μεγαλύτερο τίμημα αν προσφύγει στην ένοπλη βία, από το οποιοδήποτε προσδοκώμενο όφελος. Το κλειδί για τον ορθό ορισμό της αποτροπής είναι η απειλή χρήσης βίας – όχι η πραγματική της εφαρμογή. Με αυτή την έννοια η αποτροπή υπήρχε πάντοτε, όμως απέκτησε ολόκληρη θεωρία μετά το 1945.
Όταν εμφανίστηκαν τα πυρηνικά όπλα, το μόνο θετικό όφελος φάνηκε να είναι η απειλή να προσβληθούν από τέτοια όπλα, που θα έπειθε τους πιθανούς επιτιθέμενους να συγκρατηθούν. Η εμμονή με την αποτροπή, που ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και κυριάρχησε στη στρατηγική συζήτηση στη Δύση —τότε που ήταν δύσκολο να σκεφτεί κανείς άλλο ρόλο για τα πυρηνικά όπλα —συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η αποτροπή ωστόσο δεν είναι πανάκεια, διαθέτει αδυναμίες και υπόκειται σε περιορισμούς, όπως συνοπτικά περιγράφεται στη συνέχεια.
Ευτυχώς η πυρηνική αποτροπή φαίνεται να έχει λειτουργήσει καλύτερα στην πράξη παρά στη θεωρία: Υπήρξαν πολλοί τρομεροί πόλεμοι, οι οποίοι εξακολουθούν να συμβαίνουν, αλλά μέχρι στιγμής οι πυρηνικές δυνάμεις δεν έχουν πολεμήσει απευθείας μεταξύ τους. Αντιθέτως, η συμβατική αποτροπή δεν είναι τέλεια και η αποτυχία της είναι πολύ πιο συχνή από ό,τι πολλοί στρατηγικοί σχεδιαστές θα ήθελαν να παραδεχτούν. Σε όλη την ιστορία, οι επιτιθέμενοι έχουν καταφύγει στον πόλεμο, όποτε πίστευαν ότι το αποτρεπτικό μέσο που ύψωσαν οι αντίπαλοί τους ήταν ανεπαρκές.
Η θεωρία της αποτροπής υποθέτει ότι οι αντίπαλοι είναι ορθολογικοί δρώντες και λαμβάνουν στρατηγικές αποφάσεις βασισμένοι στη λογική του “κόστους έναντι οφέλους”: Αυξάνοντας το κόστος σε θύματα και καταστροφές, πέρα από αυτό που μπορεί να ανεχτεί ο αντίπαλος, θα εξαναγκαστεί ή θα αποθαρρυνθεί να λάβει ή να απόσχει από συγκεκριμένους τρόπους ενεργείας. Αποδίδοντας λογική και στα δύο μέρη, η θεωρία της αποτροπής συχνά αντιμετωπίζει τον εχθρό με υπερβολικά απλοϊκό τρόπο όχι ως έναν ανεξάρτητο δρώντα, ο οποίος είναι πιθανό να ακολουθήσει αποκλίνουσες πορείες δράσης, αλλά ως ένα μέρος που υιοθετεί στρατηγικές σύμφωνες με τις δικές μας προσδοκίες.
Υπάρχουν αντίπαλοι που είναι πολύ δύσκολο να αποτραπούν. Τέτοιοι αντίπαλοι μπορεί να ανήκουν σε τρεις κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία αποτελείται από εκείνους που δεν έχουν ευαισθησία στις απώλειες ή στο κόστος που ίσως φανταζόμαστε ότι μπορεί να τους αποτρέψει. Ο Στάλιν μετά τη γερμανική εισβολή στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αναμφισβήτητα ήταν πρόθυμος να θυσιάσει εκατομμύρια για να πετύχει τον σκοπό του και μάλλον το ίδιο συμβαίνει και με τον Πούτιν. Η Κίνα έχει μακρά ιστορία εμπλοκής σε πολέμους με απίστευτα μεγάλες ανθρώπινες απώλειες. O ιαπωνικός στρατός στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν περισσότερο από πρόθυμος να κάνει πράγματα που θα ήταν ανήκουστα σε άλλους στρατούς.
Η δεύτερη κατηγορία είναι εκείνοι που χαίρονται με την προοπτική του θανάτου. Η προοπτική του θανάτου αντί να αποτρέπει, γίνεται αντιληπτή ως ευκαιρία που πρέπει να εκμεταλλευτεί κανείς. Τα προφανή σύγχρονα παραδείγματα είναι ομάδες τζιχαντιστών που κηρύττουν τη δόξα του μαρτυρίου.
Η τρίτη κατηγορία αποτελείται από εκείνους για τους οποίους η προοπτική της καταστροφικής βίας εξυπηρετεί τα στρατηγικά τους συμφέροντα. Η Χαμάς, η οποία χαιρετίζει ξεκάθαρα την ισραηλινή βία κατά των Παλαιστινίων αμάχων, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, επειδή θεωρεί ότι το αποτέλεσμα την ενισχύει, αποδυναμώνοντας παράλληλα την ισραηλινή πλευρά.
Πως νοείται η αποτροπή
Είναι δύσκολο να αποδείξουμε ότι η αποτροπή λειτούργησε επειδή δεν συνέβη κάτι, γιατί επιτυχής αποτροπή σημαίνει ακριβώς ότι δεν συμβαίνει τίποτε. Υπάρχουν όμως πολλοί πιθανοί λόγοι για τους οποίους δεν συμβαίνει κάτι: Ο αντίπαλος μπορεί να έχει συγκρατηθεί εξαιτίας μιας ρητής απειλής, μπορεί να έχει ήδη αξιολογήσει τους κινδύνους για τον εαυτό του και να έχει αποφασίσει να μην ενεργήσει, μπορεί να άλλαξε τα σχέδιά του ανεξάρτητα από τυχόν απειλές ή απλούστατα δεν είχε ποτέ σκοπό να δράσει από την αρχή.
Μεγάλο μέρος της δυτικής ακαδημαϊκής βιβλιογραφίας, αντιμετωπίζει την αποτροπή ως να ήταν ένα φαινόμενο καθολικό στο χρόνο και στο χώρο. Παρά ταύτα, η αποτροπή γίνεται αντιληπτή με διαφορετικό τρόπο σε άλλες χώρες. Στη Ρωσία για παράδειγμα η αποτροπή είναι πολύ ευρύτερη από το νόημα που έχουν στο μυαλό τους οι δυτικοί ειδήμονες. Αντιπροσωπεύει τη χρήση απειλών για τη διατήρηση του status quo, για την αλλαγή του, για τη διαμόρφωση του στρατηγικού περιβάλλοντος εντός του οποίου λαμβάνει χώρα η αλληλεπίδραση για την πρόληψη της κλιμάκωσης και για την αποκλιμάκωση.
Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει δραστηριότητες πριν και κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής σύγκρουσης και καλύπτει όλες τις φάσεις του πολέμου. Από την ισραηλινή σκοπιά, η αποτροπή είναι ενέργεια και όχι αποτέλεσμα. Η ισραηλινή αποτροπή επιτυγχάνεται με δράση, όχι με απειλή δράσης.
Παρά τις επιμέρους διαφορές τους, οι περισσότερες σύγχρονες θεωρίες περί αποτροπής συμφωνούν σε ένα σημείο: Είναι διατυπωμένες από τη σκοπιά μιας μεγάλης δύναμης, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχει ως στόχο να εξαναγκάσει μια άλλη χώρα η οποία είναι είτε εξίσου ισχυρή είτε πιο αδύναμη από αυτήν. Συνεπώς, προϋποθέτουν μια κατάσταση ισοτιμίας, αν όχι υπεροχής, σε σχέση με τον αντίπαλο που πρόκειται να εξαναγκαστεί ή να αποτραπεί. Ωστόσο, οι προκλήσεις ασφαλείας για άλλες χώρες μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικές.
Η ελληνική αποτροπή
Η αποτροπή έφτασε στην Ελλάδα μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ενώ στις αρχές του 2000 υιοθετήθηκε και στο στρατηγικό μας δόγμα, το οποίο έκτοτε είναι αποτρεπτικό και αμυντικό. Στην ουσία, υιοθετήσαμε το θεωρητικό πλαίσιο της αποτροπής του Ψυχρού Πολέμου, χωρίς να το προσαρμόσουμε στις ιδιαίτερες συνθήκες της Ελλάδας. Παρατηρώντας κάποιος τη δημόσια συζήτηση, διαπιστώνει ότι η αποτροπή μάλλον έχει μαγικές ιδιότητες, επειδή θεωρούμε ότι όσες περισσότερες φορές τη χρησιμοποιούμε, τόσο περισσότερο αποτρέπουμε τον εχθρό.
Πραγματικά η αποτροπή είναι μια λέξη που ταλαιπωρείται στη χώρα μας όχι μόνο από την πολυχρησία, αλλά και από τη διαστροφή της έννοιάς της. Θεωρήθηκε ότι προσφέρει την προοπτική ελέγχου των απειλών για την ασφάλεια χωρίς να χρειαστεί να πολεμήσουμε, ένας εύκολος δηλαδή και φτηνός τρόπος για να αποφύγουμε τον πόλεμο. Ποια είναι όμως τα αποτελέσματα από την υιοθέτηση της αποτροπής στο στρατηγικό μας δόγμα; Πρώτον, η Τουρκία έχει καταφέρει τα εξής:
- Έχει δηλώσει με κάθε επισημότητα ότι η επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ένα νόμιμο δικαίωμα, αποτελεί αιτία πολέμου. Το αποτέλεσμα είναι η Ελλάδα να μην επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, ακόμη και σε περιοχές που δεν γειτνιάζουν με την Τουρκία.
- Πρόβαλε από το 1996 τη θεωρία περί “γκρίζων ζωνών” με αφορμή την κρίση στα Ίμια. Στη συνέχεια και μέχρι σήμερα, διεκδικεί τμήματα της ελληνικής επικράτειας, αφού οι νησίδες που αρχικά χαρακτηρίζονταν «γκρίζες ζώνες» έγιναν «τουρκικά νησιά υπό ελληνική κατοχή».
- Με το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιχειρεί να ακυρώσει την ελληνική ΑΟΖ της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ρόδου.
- Η Ελλάδα να μην καταθέτει συντεταγμένες για τα εξωτερικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας-ΑΟΖ, ως απάντηση στις τουρκικές συντεταγμένες.
- Να παρουσιάσει τη “Γαλάζια Πατρίδα” ουσιαστικά ως επίσημο τουρκικό δόγμα, σύμφωνα με το οποίο αμφισβητεί την κυριαρχία των ελληνικών νησιών του Αιγαίου καθώς και της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ.
- Η Ελλάδα να παγώσει την πόντιση του καλωδίου για την ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Δεύτερον, οι ελληνικές πολιτικές ηγεσίες, αντιλαμβάνονται την αποτροπή ως μια στρατηγική χωρίς ρίσκο, ή είναι απρόθυμες να διακινδυνεύσουν κλιμάκωση σε μια κρίση. Ωστόσο, χωρίς τη διάθεση κλιμάκωσης, ακόμη και έως το επίπεδο της σύγκρουσης, η αποτροπή δεν λειτουργεί. Η αποτροπή δεν προκύπτει κρεμώντας μια πινακίδα «Προσοχή ο Σκύλος Δαγκώνει», αν ο σκύλος δεν δαγκώνει, ή πολύ χειρότερα αν δεν υπάρχει σκύλος!
Τρίτον, με την αποτροπή η χρήση βίας απέκτησε λειτουργίες που δεν συνεπάγονται πόλεμο, αποσυνδέθηκε από την πραγματική μάχη. Οι επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης είναι διττές. Αφενός μεν η πραγματική διεξαγωγή του πολέμου μελετάται ελάχιστα, με αποτέλεσμα η στρατηγική να μην δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ίδια την πολεμική σύγκρουση. Αφετέρου δε και ως απότοκο του προηγουμένου, οι στρατιωτικοί έχουν μειωμένο ρόλο στη διαμόρφωση και ανάπτυξη της στρατηγικής.
Ορισμένες προτάσεις
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η ελληνική αποτροπή έχει καταρρεύσει, είναι ένα πουκάμισο αδειανό και δεν πρόκειται να αναστηθεί με λόγια που προορίζονται μάλλον για εσωτερική κατανάλωση. Θεωρούμε ότι η Ελλάδα πρέπει να υιοθετήσει δύο πρακτικές. Πρώτον, να αντιδρά σε όλες τις ενέργειες της Τουρκίας που “ροκανίζουν” την εθνική κυριαρχία, αναλαμβάνοντας μεγαλύτερο ρίσκο και θέτοντας το δίλημμα της κλιμάκωσης στην αντίπαλη πλευρά.
Δεύτερον, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην πολεμική, τη στρατιωτική στρατηγική, διότι τον πόλεμο δεν τον αποφεύγεις όταν τον εξορκίζεις, αλλά όταν προετοιμάζεσαι καλύτερα για να τον διεξαγάγεις. Χρειάζεται να απενεχοποιήσουμε τον πόλεμο στη δημόσια συζήτηση και να επαναφέρουμε στη σκέψη μας τη διεξαγωγή του πολέμου, σε αντίθεση με την αποφυγή του. Είναι πιο κοντά στον πόλεμο η Δανία η οποία πρόκειται να προχωρήσει σε υποχρεωτική στράτευση των γυναικών, ή η Σουηδία που μοιράζει φυλλάδια με οδηγίες για το τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες σε περίπτωση πολέμου;
Μετά από τις αλλαγές που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια, χρειαζόμαστε μια νέα στρατιωτική στρατηγική, με πραγματικά καινοτόμες και πρωτότυπες ιδέες. Η Ελλάδα έχει αμυντικό δόγμα στο στρατηγικό επίπεδο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα πρέπει να διαταχθούμε ώμο με ώμο για να εμποδίσουμε τους Τούρκους. Όσο μεγεθύνονται οι δυνατότητες της Τουρκίας, άλλο τόσο αυξάνεται η ανάγκη για διενέργεια από μέρους μας επιθετικών ενεργειών στο επιχειρησιακό και στο τακτικό επίπεδο. Χρειαζόμαστε ισχύ πυρός και όχι απλώς μερικές δεκάδες όπλα μακρού πλήγματος και ταυτόχρονα έχουμε ανάγκη και του ελιγμού. Η στρατηγική μας πρέπει να καθορίζει τους στόχους που θα υπηρετούν τα εξοπλιστικά προγράμματα, αντί να συμβαίνει το αντίθετο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει την υλοποίηση αυτών των στρατηγικών, όταν οι ελληνικές πολιτικές ηγεσίες πάσχουν από φοβικό σύνδρομο έναντι της Τουρκίας. Αν συνεχίσουμε την ίδια πολιτική, η Τουρκία δεν θα χρειαστεί καν να κάνει πόλεμο επειδή θα κερδίζει συνεχώς έδαφος (μεταφορικά ή όχι) και εμείς θα είμαστε ικανοποιημένοι ότι αποφύγαμε τον πόλεμο.
Πάντως, μια δοκιμή σθεναρής στάσης εκ μέρους μας θα είναι αν θα εγκαταστήσουμε στα νησιά του Αιγαίου τα αντιαεροπορικά και πυραυλικά συστήματα, των οποίων την αναγγελία προμήθειας αναμένουμε, ενάντια στην ολοένα και πιο έντονα διακηρυγμένη θέση της Τουρκίας για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Ελπίζουμε να μην συμβεί κάτι ανάλογο με τους S-300 στην Κύπρο, δηλαδή να τοποθετήσουμε τα συστήματα αυτά στην ηπειρωτική Ελλάδα και να δηλώνουμε ότι θα μεταφερθούν στα νησιά όταν χρειαστεί.
GEOPOLITICO
Η Ινδία ανοίγει αμυντική αγορά στην Κεντρική Ασία: Τατζικιστάν και Τουρκμενιστάν επιλέγουν Akash
Νέους πελάτες στην Κεντρική Ασία αποκτά η ινδική αμυντική βιομηχανία, με το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν να προστίθενται στους αγοραστές του αντιαεροπορικού συστήματος Akash. Η εξέλιξη ενισχύει την εξαγωγική παρουσία του Νέου Δελχί σε μια περιοχή όπου κυριαρχεί ακόμη ο σοβιετικός και ρωσικός εξοπλισμός.
Την εξαγωγή των συστημάτων στις δύο χώρες επιβεβαίωσε ο γραμματέας Άμυνας της Ινδίας, Ρατζές Κουμάρ Σινγκ, σε δηλώσεις του στο πρακτορείο Asian News International στις αρχές Οκτωβρίου, σύμφωνα με δημοσίευμα της Catherine Putz στο The Diplomat, στις 13 Οκτωβρίου 2026.
Ο Ινδός αξιωματούχος παρουσίασε το εγχώριας σχεδίασης και παραγωγής κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μέσου βεληνεκούς ως παράδειγμα της προόδου της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας.
Όπως ανέφερε, πρώτη πελάτισσα ήταν η Αρμενία, η οποία απέκτησε πολλαπλές πυροβολαρχίες. Ακολούθησαν οι εξαγωγές προς το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η παραγωγή έχει σταθεροποιηθεί, υπάρχουν επιπλέον παραγγελίες για τις ινδικές Ένοπλες Δυνάμεις και αναμένονται νέοι πελάτες από άλλες περιοχές του κόσμου.
Επιβεβαίωση από την Ινδία, χωρίς λεπτομέρειες για τις συμφωνίες
Οι δηλώσεις Σινγκ επιβεβαιώνουν προηγούμενο δημοσίευμα του ινδικού επιχειρηματικού περιοδικού BW Businessworld, τον Ιούλιο, το οποίο επικαλούνταν επίσημα στοιχεία και περιλάμβανε τις δύο χώρες στους εξαγωγικούς προορισμούς του Akash.
Σύμφωνα με το ANI, την προσθήκη τους στον κατάλογο των αγοραστών επιβεβαίωσαν τόσο ο Οργανισμός Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης της Ινδίας, DRDO, όσο και το ινδικό υπουργείο Άμυνας.
Ωστόσο, ούτε το Τατζικιστάν ούτε το Τουρκμενιστάν έχουν τοποθετηθεί δημοσίως, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Δεν έχουν γνωστοποιηθεί ο αριθμός των συστημάτων, η αξία των συμφωνιών και τα χρονοδιαγράμματα παραδόσεων. Συνεπώς, η ινδική επιβεβαίωση δεν αρκεί για να προσδιοριστεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται η παραλαβή και η επιχειρησιακή ένταξή τους.
Περισσότεροι προμηθευτές στην Κεντρική Ασία
Η επιλογή ινδικών συστημάτων εντάσσεται στη σταδιακή διαφοροποίηση των προμηθευτών των κρατών της Κεντρικής Ασίας. Παρότι μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους παραμένει σοβιετικής ή ρωσικής προέλευσης, στις ένοπλες δυνάμεις της περιοχής προστίθενται κινεζικά, τουρκικά, ινδικά και δυτικά μέσα.
Το The Diplomat, επικαλούμενο σχετικό ρεπορτάζ του RFE/RL, αναφέρει ότι το Τουρκμενιστάν παρουσίασε στην παρέλαση της ανεξαρτησίας του, στις 27 Σεπτεμβρίου, το κινεζικό σύστημα αεράμυνας FK-2000. Παρουσιάστηκαν επίσης βραζιλιάνικα αεροσκάφη A-29 Super Tucano και ιταλικά εκπαιδευτικά Leonardo M-346.
Το Τατζικιστάν έχει εμφανίσει κινεζικά συστήματα αεράμυνας HQ-17AE και τεθωρακισμένα οχήματα κινεζικής κατασκευής, ενώ το Κιργιστάν έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια διάφορους τύπους τουρκικών στρατιωτικών drones.
Η εικόνα δείχνει ότι οι κυβερνήσεις της περιοχής αναζητούν περισσότερες επιλογές για την κάλυψη των αμυντικών αναγκών τους. Αυτό δεν σημαίνει άμεση ανατροπή της θέσης της Ρωσίας, αλλά διεύρυνση των διαθέσιμων συνεργασιών.
Το προηγούμενο της Αρμενίας
Η Αρμενία αποτελεί το προηγούμενο εξαγωγικό παράδειγμα για το Akash. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πρώτη πυροβολαρχία παραδόθηκε τον Νοέμβριο του 2024 και περιλάμβανε τέσσερις εκτοξευτές και ένα ραντάρ Rajendra. Δεύτερη παράδοση φέρεται να πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2025.
Τα στοιχεία αυτά προσφέρουν μια εικόνα της εξαγωγικής πορείας του συστήματος, χωρίς να επιτρέπουν συμπεράσματα για το μέγεθος ή τη σύνθεση των παραγγελιών του Τατζικιστάν και του Τουρκμενιστάν.
Η παλαιότερη σχέση με το Τατζικιστάν
Η αμυντική παρουσία της Ινδίας στο Τατζικιστάν έχει βαθύτερες ρίζες. Το The Diplomat επικαλείται έκθεση της Oxus Society, σύμφωνα με την οποία η συνεργασία αναπτύχθηκε από τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές του 2000, με σημαντικό σταθμό την ανακαίνιση της αεροπορικής βάσης Αϊνί.
Τα σχέδια για εγκατάσταση ινδικών στρατιωτικών μέσων στη βάση δεν προχώρησαν, καθώς η Ντουσάνμπε στράφηκε στη Μόσχα και συμφώνησε να επιτρέψει τη χρήση της από ρωσικές δυνάμεις. Η Ινδία είχε επίσης πρόσβαση στην αεροπορική βάση Φαρχόρ, κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν, χωρίς μόνιμη παρουσία.
Κατά το δημοσίευμα, πριν από τις συμφωνίες για το Akash δεν είχαν καταγραφεί ινδικές πωλήσεις αμυντικού εξοπλισμού στις δύο χώρες.
Η νέα εξαγωγική εξέλιξη προσφέρει στο Νέο Δελχί ένα επιπλέον έρεισμα στην Κεντρική Ασία. Για τους αγοραστές, όμως, η διεύρυνση των προμηθευτών συνοδεύεται από την πρόκληση της διαλειτουργικότητας: διαφορετικά συστήματα πρέπει να μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά μέσα στην ίδια αμυντική δομή.
GEOPOLITICO
Δένδιας–Πιστόριους στην Κρήτη: Αμυντική συνεργασία και SPARTAN ARROW στο επίκεντρο
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.
Σύμφωνα με την προαναγγελία του ΥΠΕΘΑ, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις προκλήσεις άμυνας και ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, στη συνεργασία Ελλάδας–Γερμανίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογίας και στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.
Η συνάντηση θα συνδυαστεί με παρακολούθηση βολών στο πλαίσιο της άσκησης αεράμυνας «SPARTAN ARROW – 26».
Οι δύο υπουργοί αναμένεται να παρακολουθήσουν βολές των συστημάτων PATRIOT και LEFLASYS-OZELOT, καθώς και βολή πιστοποίησης του νέου συστήματος IRIS-T SLM. Η άσκηση διοργανώνεται κάθε χρόνο από τις γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις στο NATO Missile Firing Installation, το Πεδίο Βολής Κρήτης.
Οι κοινές δηλώσεις στον Τύπο έχουν προγραμματιστεί περίπου στις 14:40.
Η ατζέντα συνδέει τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα με την πρακτική συνεργασία στη βιομηχανία, στην τεχνολογία και στην εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
GEOPOLITICO
«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο
Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.
Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.
Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.
Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.
Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων
Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.
Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.
Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.
Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.
Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».
Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.
Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.
Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία
Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.
Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.
Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων
Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.
Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.
Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.
Στα εγκαίνια της Διακλαδικής Σχολής Μη Επανδρωμένων, αλλά και των Αυτονόμων Συστημάτων Θάλασσας. Ένα περαιτέρω βήμα, που δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες για το Πολεμικό Ναυτικό μας στο Αρχιπέλαγος, με τα Αυτόνομα Συστήματα τα οποία μπορούν να προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες στην επιτήρηση και αναγνώριση, στην προστασία των λιμένων, στον ναρκοπόλεμο και στην ασφάλεια των υποδομών.
Αυτό το νέο Πολεμικό Ναυτικό με τις σύγχρονες πλατφόρμες, θα μπορεί να προστατεύει όχι μόνο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και τα ενεργειακά και επικοινωνιακά δίκτυα στον βυθό, τα οποία είναι επίσης απαραίτητα για την ασφάλεια της Πατρίδας.
(από τον χαιρετισμό μου στην τελετή των εγκαινίων του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων στο Κέντρο Εκπαίδευσης ΠΑΛΑΣΚΑΣ του ΠΝ)
#HellenicNavy
— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 13, 2026
Το αίτημα για τα Corsair
Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.
Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή
Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας