Άμυνα
Η Τουρκία διεισδύει στην Ευρωπαϊκή άμυνα και εξελίσσεται σε «επιτήδειο απαραίτητο»
Η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την πίεση που υπάρχει μετά την εκλογή Τραμπ και τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία για αύξηση των αμυντικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας, καθώς και την ανάγκη ανάπτυξης της ευρωπαϊκής άμυνας.
Γράφει ο Απόστολος Τσιμογιάννης*, Ambassadoratlarge.com
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιστά την άμυνα κορυφαία προτεραιότητα, με σχέδια για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Άμυνας. Η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης είναι βασικός στόχος, αλλά τα ανταγωνιστικά εθνικά συμφέροντα και τα ζητήματα χρηματοδότησης θέτουν εμπόδια στην υλοποίηση αυτής της φιλοδοξίας.
Η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την πίεση που υπάρχει μετά την εκλογή Τραμπ και τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία για αύξηση των αμυντικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας, καθώς και την ανάγκη ανάπτυξης της ευρωπαϊκής άμυνας.
Έτσι, απλώνει τα πλοκάμια της στην ευρωπαϊκή ήπειρο και διεκδικεί συμμετοχή στα προγράμματα και τις επενδύσεις υλοποίησης ενός αυτόνομου αμυντικού πλαισίου. Ας μην ξεχνάμε ότι είναι μέλος του ΝΑΤΟ, έχει ειδική τελωνειακή σχέση με ΕΕ και κατέχει υψηλή θέση στην έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή οπλικών συστημάτων (11η παγκόσμια εξαγωγέας) και συστημάτων υψηλής τεχνολογίας.
Από τη άλλη η ΕΕ αποφεύγει την εξάρτηση και την απόδοση ενός ιδιαίτερα στρατηγικού ρόλου στην Τουρκία, λόγω της αναξιοπιστίας της, του ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος, της ανταγωνιστικότητας έναντι αντίστοιχων ευρωπαϊκών βιομηχανιών και του αυταρχικού και απρόβλεπτου καθεστώτος.
Με «όχημα» την αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία της, η Τουρκία στοχεύει στο να ξεπεράσει αυτά τα εμπόδια και να αποκτήσει κρίσιμο ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα. Έτσι, επιδιώκει να δημιουργήσει μία εκ των πραγμάτων ειδική στρατηγική σχέση με την ΕΕ, ούτως ώστε, χωρίς να είναι πλήρες μέλος, να μπορεί να έχει λόγο σε σημαντικές αποφάσεις της.
Ως χώρα εκτός ΕΕ, οι πωλήσεις σε ευρωπαϊκές χώρες προσδίδουν αξιοπιστία και κύρος στο επιχείρημα ότι η Τουρκία είναι σημαντικός παράγοντας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και στην αμυντική βιομηχανία. Επιπλέον, αποτελεί εργαλείο για την προώθηση διμερών σχέσεων.
Παρά τις επιφυλάξεις ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, επιδιώκουν να συνεργαστούν μαζί της, ως ένας σημαντικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ, που έχει βασικό ρόλο σε θέματα ασφαλείας στη Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, προωθώντας ανάλογα συμφέροντά τους στις υπόψη περιοχές .
Οι εξαγωγές εξοπλισμού της Τουρκίας σε ευρωπαϊκές χώρες (κυρίως Βαλκάνια και Ανατ. Ευρώπη), παρουσιάζουν την τελευταία 5ετία σημαντική αύξηση και στο τέλος του 2024, έφθασαν τα 7,15 δις$, αύξηση περίπου 30% σε σχέση με τη προηγούμενη χρονιά.
Δύο πρόσφατες πολύ σημαντικές συνεργασίες δείχνουν την βαθύτερη διείσδυση της τουρκικής βιομηχανίας. Τον Δεκέμβριο 2024, η Ισπανία υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με την Τουρκία για ένα νέο εκπαιδευτικό αεροσκάφος τζετ , το Hürjet της TAI. Αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας ανταλλαγής, με την αγορά από την Τουρκία των ισπανικής κατασκευής μεταφορικών αεροσκαφών Airbus A400M (με αυξημένες δυνατότητες έναντι των C-130) .
Επίσης επιτεύχθηκε η εξαγορά από τη γνωστή Baykar, της προβληματικής ιταλικής αεροδιαστημικής εταιρείας Piaggio Aerospace, που εξειδικεύεται σε κινητήρες αεροσκαφών (υπόψη πρόβλημα κινητήρων για το αφος KAAN), με την ελπίδα ότι θα αποτελέσει ένα ακόμη σημείο εισόδου στην ιταλική και ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά.
Στο τομέα του ναυτικού, η Τουρκία ξεκίνησε την κατασκευή τριών (εθνικών) πολεμικών πλοίων. Ενός αεροπλανοφόρου 60.000 τόνων, ενός υποβρυχίου και ενός αντιτορπιλικού αντιαεροπορικής άμυνας TF-2000.
Τον Δεκέμβριο του 2024, η Τουρκική STM Defence Technologies, υπέγραψε συμφωνία για τον σχεδιασμό και την κατασκευή δύο πλοίων αναπλήρωσης στόλου για το πορτογαλικό ναυτικό. Η σύμβαση των 123 εκατομμυρίων ευρώ (134,03 εκατ. USD) είναι η πρώτη πώληση πλοίων της χώρας σε μέλος του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ, καθώς και η πρώτη σημαντική ευρωπαϊκή αμυντική εξαγωγή πέρα από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Η Ουγγαρία υπέγραψε πρόσφατα συμφωνία συνεργασίας με τη Τουρκία, σε θέματα αμυντικής βιομηχανίας και τεχνολογίας. Εγκρίθηκε επίσης η ίδρυση κοινής επιχείρησης παραγωγής τροχοφόρων θωρακισμένων οχημάτων σε Ουγγρικό εργοστάσιο. Ανάλογη συμφωνία είχε προηγηθεί με την Εσθονία.
Η εταιρία Otocar, συμμετείχε σε διαγωνισμό της Ρουμανίας για 1059 ελαφρά τεθωρακισμένα οχήματα, με πρόθεση να μεταφέρει τεχνολογία σε Ρουμανικά εργοστάσια, ώστε η χώρα να καταστεί κόμβος παραγωγής εντός της Ευρώπης.
Το 2023 η τουρκική Nurol Technology, απέκτησε την πλειοψηφία των μετοχών της Γερμανικής Industrie Keramic Horchhein, που ασχολείται με τη παραγωγή α΄ υλών κεραμικών, απαραίτητων σε πολλούς τομείς της βιομηχανίας
Οι τουρκικές εταιρείες, τόσο του ιδιωτικού τομέα, όσο και αυτές που ανήκουν στο Ίδρυμα των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, είναι ενσωματωμένες σε μεγάλο βαθμό, στο ευρωπαϊκό αμυντικό-βιομηχανικό οικοσύστημα, καθώς έχουν διαμορφώσει μακροχρόνιες επιχειρηματικές σχέσεις με αντίστοιχες ευρωπαϊκές.
Η Ιταλία, ειδικά η Leonardo, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες αεροναυπηγικής στον κόσμο, επιθυμεί τη διεύρυνση της συνεργασίας με την Άγκυρα και δη την Baykar, μάλιστα οι δύο πλευρές αναζητούν τον ακριβή τρόπο, κυρίως στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροχημάτων. Η Ιταλία έχει στο παρελθόν προμηθεύσει την Τουρκία με ελικόπτερα και κάποια ραντάρ μέσου βεληνεκούς.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, δεδομένου ότι δεν παρεμποδίζεται από κάποια ανάγκη για ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, έχει σταθερές σχέσεις με την Τουρκία, αφού τα τελευταία δέκα χρόνια υπολογίζεται ότι έχουν υπογραφεί συμβόλαια αξίας περί τα 2,2 δισ. ευρώ, τα περισσότερα από αυτά κρίσιμα για τη μελλοντική περαιτέρω ανάπτυξη της τουρκικής αεροναυπηγικής βιομηχανίας.
Υπενθυμίζεται επίσης, ότι για το ελικοπτεροφόρο Anadolu, το οποίο οι Τούρκοι έχουν μετατρέψει σε πλωτή πλατφόρμα μεταφοράς UAV, την τεχνογνωσία έχουν παράσχει οι Ισπανοί.
Επίσης η Τουρκία διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα αφενός μεν λόγω χαμηλότερου κόστους παραγωγής και πληθώρας εργατοτεχνικού προσωπικού, αφετέρου δε λόγω μη υποχρέωσης συμμόρφωσης με περιβαλλοντικούς και εργασιακούς κανονισμούς της ΕΕ. Αντίθετα οι ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες αντιμετωπίζουν περιορισμούς τόσο στη χρηματοδότησή τους από τράπεζες, όσο και στη διαμόρφωση ανταγωνιστικών κοστολογίων, από την εφαρμογή ή μη αυτών των κανονισμών.
Εν κατακλείδι, η Τουρκία καλλιεργεί συστηματικά τις συνθήκες συμμετοχής της στο ευρωπαϊκό αμυντικό σύστημα, αλλά και στη περίπτωση που επικρατήσουν αρνητικές γι’ αυτήν εξελίξεις, θα μπορεί να συμμετάσχει έμμεσα, μέσω εξαγορασμένων εργοστασίων ή άλλων στα οποία έχει μεταφερθεί τεχνογνωσία και λειτουργούν επ’ ωφελεία της, εντός κάποιων ευρωπαϊκών χωρών.
*Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
GEOPOLITICO
Καμπανάκι για Ελλάδα! Γαλλία και Τουρκία μπαίνουν σε νέα αμυντική εποχή
Ο Οδικός Χάρτης Άγκυρας–Παρισιού ανοίγει δρόμο για στενότερη στρατιωτική συνεργασία – SAMP/T και Meteor αλλάζουν τα δεδομένα και δημιουργούν ερωτήματα για τη στρατηγική σχέση Ελλάδας–Γαλλίας
Η υπογραφή Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας ανάμεσα στην Τουρκία και τη Γαλλία δεν είναι μία τυπική διπλωματική κίνηση και ασφαλώς δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από την Αθήνα.
Άγκυρα και Παρίσι συμφώνησαν να εμβαθύνουν τον στρατηγικό τους διάλογο, να αυξήσουν τις στρατιωτικές επαφές και να εξετάσουν νέα πεδία συνεργασίας. Η τουρκική πλευρά μιλά ήδη για μετάβαση από τα «θετικά μηνύματα» σε συγκεκριμένη αμυντική συνεργασία.
Για την Ελλάδα, όμως, το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι η Γαλλία συνομιλεί με την Τουρκία. Το κρίσιμο είναι τι ακριβώς είναι διατεθειμένη να δώσει στο τουρκικό οπλοστάσιο και κατά πόσο αυτό μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από τον στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας στον εξοπλιστικό διάλογο με την Άγκυρα
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή η Γαλλία δεν είναι για την Ελλάδα ένας απλός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.
Αθήνα και Παρίσι έχουν υπογράψει από το 2021 Στρατηγική Εταιρική Σχέση για την Άμυνα και την Ασφάλεια, η οποία περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά της επικράτειας της μίας πλευράς. Η συμφωνία ανανεώθηκε τον Απρίλιο του 2026 για ακόμη πέντε χρόνια.
Πάνω σε αυτή τη σχέση οικοδομήθηκε ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής αμυντικής στρατηγικής των τελευταίων ετών: Rafale, φρεγάτες FDI, κοινές ασκήσεις και στενός στρατηγικός διάλογος.
Τώρα, όμως, το Παρίσι ανοίγει ταυτόχρονα έναν θεσμοθετημένο δρόμο αμυντικής συνεργασίας και με την Άγκυρα.
Αυτό δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συμφωνία. Δημιουργεί, όμως, μια προφανή αντίφαση συμφερόντων, ιδίως εάν η νέα συνεργασία οδηγήσει στην ενίσχυση κρίσιμων τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Το πρώτο καμπανάκι: SAMP/T
Το πιο σοβαρό ζήτημα αφορά το SAMP/T.
Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια την απόκτηση του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς και, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η γαλλική αντίσταση σε μία τέτοια συμφωνία έχει υποχωρήσει σημαντικά. Οι συζητήσεις συνδέονται και με τον σχεδιαζόμενο τουρκικό ολοκληρωμένο θόλο αεράμυνας «Steel Dome».
Για την Ελλάδα, μία πιθανή τουρκική απόκτηση SAMP/T δεν είναι αδιάφορη.
Θα ενίσχυε σημαντικά την τουρκική αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα και θα δυσκόλευε τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας σε περίπτωση κρίσης.
Ακόμη σημαντικότερο θα ήταν ένα ενδεχόμενο πλαίσιο συμπαραγωγής ή μεταφοράς τεχνολογίας, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει σταθερά όχι μόνο την αγορά συστημάτων αλλά και την ενσωμάτωση ξένης τεχνογνωσίας στη δική της αμυντική βιομηχανία.
Σε αυτή την περίπτωση, το Παρίσι δεν θα πουλούσε απλώς ένα όπλο στην Τουρκία. Θα βοηθούσε στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης τουρκικής αμυντικής αυτονομίας.
Το δεύτερο καμπανάκι: Meteor
Ακόμη πιο άμεσα αφορά την Ελλάδα η πιθανότητα πρόσβασης της Τουρκίας στον πύραυλο Meteor.
Ο Meteor αποτελεί βασικό όπλο των ελληνικών Rafale και ένα από τα σημαντικότερα ποιοτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας στον αέρα.
Εάν η Τουρκία αποκτήσει το ίδιο βλήμα και καταφέρει να το ενσωματώσει σε νέα μαχητικά αεροσκάφη, ένα μέρος αυτού του ελληνικού πλεονεκτήματος περιορίζεται.
Δεν σημαίνει ότι εξισώνονται αυτομάτως οι δυνατότητες των δύο αεροποριών. Σημαίνει όμως ότι η Άγκυρα αποκτά πρόσβαση σε όπλο της ίδιας τεχνολογικής κατηγορίας, με μεγάλη ακτίνα εμπλοκής και ισχυρή δυνατότητα μάχης πέραν οπτικής επαφής.
Αυτό είναι στοιχείο που η Αθήνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει ως μια ακόμη εμπορική απόφαση της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας.
Η Γαλλία παίζει σε δύο ταμπλό
Η εικόνα είναι πλέον σαφής.
Η Γαλλία διατηρεί στρατηγική αμυντική σχέση με την Ελλάδα, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει να αποκαταστήσει και να διευρύνει τη σχέση της με την Τουρκία.
Από τη γαλλική σκοπιά αυτό μπορεί να είναι απολύτως συμβατό: το Παρίσι επιδιώκει γεωπολιτική επιρροή, αμυντικές εξαγωγές και ισχυρή παρουσία στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Για την Αθήνα όμως υπάρχει ένα πολύ απλό ερώτημα:
Μπορεί μία χώρα να αποτελεί στρατηγικό αμυντικό εταίρο της Ελλάδας και ταυτόχρονα να εξοπλίζει την Τουρκία με συστήματα που μεταβάλλουν την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο;
Η απάντηση δεν είναι νομική. Είναι στρατηγική.
Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής παραμένει – αλλά δεν αρκεί από μόνη της
Η ελληνογαλλική συμφωνία είναι σαφής: σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά της επικράτειας μίας από τις δύο χώρες προβλέπεται αμοιβαία βοήθεια και συνδρομή, ακόμη και με χρήση ένοπλης ισχύος.
Αυτό αποτελεί σημαντική στρατηγική δέσμευση.
Όμως η Ελλάδα δεν μπορεί να βασίζει ολόκληρη την αποτρεπτική της στρατηγική στην υπόθεση ότι ένας σύμμαχος θα παρέμβει σε μία μελλοντική κρίση.
Το ουσιαστικότερο είναι να μην επιτρέπεται στο μεταξύ η σταδιακή συρρίκνωση του ελληνικού ποιοτικού πλεονεκτήματος.
Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να εξεταστεί η γαλλοτουρκική συνεργασία.
Η Άγκυρα προσπαθεί να σπάσει την απομόνωση από τη Δύση
Η συμφωνία με το Παρίσι εντάσσεται και σε μια ευρύτερη τουρκική στρατηγική.
Η Τουρκία επιδιώκει να επανενταχθεί βαθύτερα στα δυτικά αμυντικά δίκτυα, χωρίς να εγκαταλείψει την αυτόνομη στρατηγική της.
Συνομιλεί με τις ΗΠΑ για F-35 και κυρώσεις CAATSA, με την Ευρώπη για Eurofighter, SAMP/T και Meteor και ταυτόχρονα αναπτύσσει τα δικά της drones, πυραύλους και συστήματα αεράμυνας.
Ο στόχος είναι προφανής: να αποκτήσει πρόσβαση στη δυτική τεχνολογία χωρίς να χάσει τη δυνατότητα να ασκεί ανεξάρτητη περιφερειακή πολιτική.
Η προσέγγιση με τη Γαλλία εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική.
Τι πρέπει να κρατήσει η Αθήνα
Η Ελλάδα δεν έχει λόγο να δραματοποιήσει μία συμφωνία της οποίας το ακριβές εξοπλιστικό περιεχόμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί.
Έχει όμως κάθε λόγο να ζητήσει καθαρές απαντήσεις.
Άλλο πράγμα ο στρατηγικός διάλογος Γαλλίας–Τουρκίας και άλλο η μεταφορά στην Άγκυρα συστημάτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν απέναντι στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Το όριο βρίσκεται εκεί.
Για την Αθήνα το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν η Γαλλία θέλει καλές σχέσεις με την Τουρκία.
Είναι εάν αυτές οι σχέσεις θα χρηματοδοτηθούν και θα οικοδομηθούν πάνω στην ενίσχυση του τουρκικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος απέναντι στην Ελλάδα.
Και ειδικά σε SAMP/T, Meteor και μεταφορά τεχνολογίας, η ελληνική κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να ζητήσει σαφείς εξηγήσεις από έναν εταίρο με τον οποίο έχει υπογράψει όχι μια απλή εμπορική συμφωνία, αλλά μια στρατηγική αμυντική εταιρική σχέση.
Γιατί οι στρατηγικές συμμαχίες δεν κρίνονται μόνο από τις υπογραφές.
Κρίνονται και από το ποιον εξοπλίζεις όταν τα συμφέροντα των συμμάχων σου συγκρούονται.
Καμπουρίδης: “Συμφωνία ενίσχυσης διαλόγου και προπαγάνδα”
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, στις 03 Οκτωβρίου υπεγράφη ο “Οδικός Χάρτης Αμυντικής Συνεργασίας” μεταξύ της Τουρκίας και της Γαλλίας….
Πρόκειται για μια Συμφωνία “ενίσχυσης του στρατιωτικού διαλόγου με απώτερο σκοπό το αμοιβαίο όφελος”…
Πρόκειται για μια Συμφωνία η οποία προήλθε μετά από την επίσκεψη μελών του Γαλλικού Κοινοβουλίου στην Τουρκία το 2025 για αναζήτηση κοινών τόπων συνεργασίας.
Τουρκικά ΜΜΕ σχολίασαν το θέμα με συγκρατημένη αισιοδοξία τονίζοντας ότι η Συμφωνία αυτή δεν αναφέρει πουθενά θέματα προμήθειας των πυραύλων meteor για τα τουρκικά Eurofighter, του Γαλλοιταλικου Αντιαεροπορικου – Αντιβαλλιστικου Συστήματος SAMP/T κλπ.
Αντιθέτως ελληνικοί κύκλοι υπερθεματισαν, υπερτονίζοντας τη σημασία αυτής της Συμφωνίας αναφέροντας ότι αυτή διεμβολιζει την Αμυντική Συμφωνία Ελλάδας – Γαλλίας και επιπλέον εμφανίζοντας τη γαλλική πλευρά να δίνει το πράσινο φως για τους πυραύλους meteor!!!!
Το αβάσιμο αυτού του ισχυρισμού φαίνεται και από το γεγονός ότι στις επιτροπές Τουρκίας και Γαλλίας οι οποίες υπέγραψαν τη Συμφωνία αυτή, δεν υπήρχαν αξιωματούχοι του τομέα Αμυντικής Βιομηχανίας των δύο χωρών!!!
Δεν υφίσταται τέτοιο θέμα και επιπλέον δεν υφίσταται και καμία πρόοδος στο θέμα της προμήθειας του Αντιβαλλιστικου – Αντιαεροπορικου Συστήματος SAMP-T στην Τουρκία αφού η Άγκυρα επιδιώκει απόκτηση τεχνολογίας και συμπαραγωγή, κάτι το οποίο δεν το συζητά η Γαλλοιταλικη πλευρά!!!
Σίγουρα μια τέτοια Συμφωνία Τουρκίας – Γαλλίας δεν είναι καλή εξέλιξη για τον Ελληνισμό όμως πρόκειται για ένα πλαίσιο έναρξης διαλόγου και τίποτα περισσότερο…
Η Τουρκία έχει πολλά ανοιχτά θέματα με τη Γαλλία και σύγκρουση συμφερόντων στο γεωπολιτικό πεδίο και ο διάλογος αυτός είναι καταδικασμένος να αποτύχει.!!!
Καλό είναι εμείς οι ίδιοι να μην “ρίχνουμε νερό στον μύλο” της τουρκικής προπαγάνδας!!!
GEOPOLITICO
Πώς η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει έλεγχο στο Αιγαίο – Οι προτάσεις για την προστασία των ακριτικών νησιών
Η σταδιακή διεύρυνση των τουρκικών διεκδικήσεων, η ενίσχυση του Λιμενικού και η οικονομική και δημογραφική αντοχή των νησιών κυριάρχησαν στις εισηγήσεις του Στέλιου Φενέκου και της Ντόρας Βακιρτζή. Παρεμβάσεις για την ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου, τις γραμμές βάσης και την άμυνα του Αιγαίου.
Η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της από τους χάρτες στην καθημερινή λειτουργία του Αιγαίου, ενώ τα ακριτικά νησιά αντιμετωπίζουν πιέσεις που αγγίζουν τη δυνατότητά τους να διατηρούν πληθυσμό, παραγωγή και κοινωνική συνοχή. Αυτές οι δύο όψεις της εθνικής ασφάλειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της εσπερίδας του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, με θέμα «Πρακτικές προσεγγίσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, τη νησιωτική πολιτική και τα στενά διεθνούς ναυσιπλοΐας».
Βασικοί εισηγητές ήταν ο υποναύαρχος ε.α. Στέλιος Φενέκος και η Ντόρα Βακιρτζή. Την εκδήλωση προλόγισε ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, ενώ τη συζήτηση συντόνισε ο Λεόντιος Πορτοκαλάκης. Οι εισηγήσεις και οι παρεμβάσεις ανέδειξαν συγκεκριμένες προτάσεις, αλλά και διαφορετικές προσεγγίσεις για την κατοχύρωση των ελληνικών δικαιωμάτων.
Φενέκος: Η διεκδίκηση γίνεται καθημερινή πίεση
Ο Στέλιος Φενέκος εστίασε στην προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανίζεται ως αρχή ελέγχου σε περιοχές όπου προβάλλει μονομερείς διεκδικήσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «creeping jurisdiction», περιγράφοντας μια σταδιακά διευρυνόμενη δικαιοδοσία που επιχειρείται να επιβληθεί στην πράξη.
Συνέδεσε τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, τη «Γαλάζια Πατρίδα», τις ανταγωνιστικές NAVTEX και την παρουσία μέσων επιτήρησης με μια ευρύτερη τακτική: τη δημιουργία της εντύπωσης ότι για δραστηριότητες στο Αιγαίο απαιτείται τουρκική έγκριση ή συνεννόηση.
Διευκρίνισε ότι οι μονομερείς αυτές πράξεις δεν δημιουργούν από μόνες τους διεθνές δίκαιο. Μπορούν, όμως, κατά την εκτίμησή του, να αποθαρρύνουν αλιείς, εταιρείες και τρίτες χώρες από τη δραστηριοποίηση σε συγκεκριμένες περιοχές.
Έθεσε ως υποθετικό παράδειγμα τη σύλληψη αλιέων από τουρκικό σκάφος και τη μεταφορά τους σε τουρκικό δικαστήριο. Το ζητούμενο για την Ελλάδα, υποστήριξε, είναι η έγκαιρη αποτροπή μιας τέτοιας ενέργειας, καθώς η διαχείρισή της γίνεται δυσκολότερη αφού συντελεστεί.
«Η στρατηγική της καθημερινότητος απαιτεί συνεχή παρουσία στο Αιγαίο»
Η απάντηση που πρότεινε περιλαμβάνει ενίσχυση του Λιμενικού με προσωπικό, ισχυρά σκάφη και εκπαίδευση, καθώς και στενότερη συνεργασία και συνεκπαίδευση με το Πολεμικό Ναυτικό.
Κατά τον ίδιο, η πολιτική ηγεσία χρειάζεται περισσότερα εργαλεία χειρισμού κρίσεων, ώστε να αντιμετωπίζει ενέργειες αστυνομικού χαρακτήρα στο αντίστοιχο επίπεδο, διατηρώντας τη δυνατότητα στρατιωτικής αντίδρασης εφόσον απαιτηθεί.
Πρότεινε επίσης να εξεταστεί η αξιοποίηση στο Λιμενικό περιπολικών που έχουν παραληφθεί από τις ΗΠΑ, καθώς και η μεταφορά εμπειρίας από στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού.
«Η στρατηγική της καθημερινότητος απαιτεί συνεχή παρουσία στο Αιγαίο», τόνισε, συνδέοντας την παρουσία αυτή με την προστασία των ψαράδων και την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των νησιωτών.
Η αποτροπή, στην προσέγγισή του, απαιτεί έναν κρατικό μηχανισμό που λειτουργεί καθημερινά. Όπως υπογράμμισε, «η ισχύς της χώρας δεν είναι μόνο τα όπλα της»: περιλαμβάνει την πολιτική απόφαση, τους διοικητικούς μηχανισμούς και τα μέτρα αστυνόμευσης.
Γραμμές βάσης και 12 μίλια: Η προετοιμασία πίσω από τις αποφάσεις
Ο υποναύαρχος αναφέρθηκε στην αξιοποίηση των γραμμών βάσης και στο κλείσιμο κόλπων, υποστηρίζοντας ότι μπορούν να διευρύνουν τον θαλάσσιο χώρο ελληνικής κυριαρχίας. Επέμεινε ότι η εφαρμογή τους προϋποθέτει πολιτική απόφαση και προετοιμασία.
Για την επέκταση της χωρικής θάλασσας στα 12 ναυτικά μίλια, έδωσε έμφαση στον σχεδιασμό για τις προσβάσεις στο Αιγαίο και στη διαχείριση της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Στη συζήτηση διευκρινίστηκε ότι δεν κλείνουν όλες οι νότιες προσβάσεις με μια τέτοια επέκταση, καθώς σε ορισμένα περάσματα οι αποστάσεις επιτρέπουν τη διατήρηση διαδρόμων πέρα από τη χωρική θάλασσα.
Έγιναν επίσης παρεμβάσεις για τη διάκριση ανάμεσα στην αβλαβή διέλευση και τη διέλευση τράνζιτ. Η συζήτηση ανέδειξε τη σημασία της ακριβούς εξέτασης κάθε στενού, με διαφορετικές τοποθετήσεις σε επιμέρους νομικά ζητήματα.
Ο Ηρακλής Καλογεράκης επισήμανε τη διάκριση μεταξύ αρχιπελάγους και αρχιπελαγικού κράτους: ο γεωγραφικός χαρακτηρισμός του Αιγαίου ως αρχιπελάγους δεν συνεπάγεται ότι η Ελλάδα υπάγεται στο ειδικό καθεστώς των αρχιπελαγικών κρατών.
Το καλώδιο προς την Κύπρο και η παγίδα του «συντονισμού»
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο Φενέκος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και στις τουρκικές απαιτήσεις για την πόντιση καλωδίων.
Στη δική του προσέγγιση, η διάκριση μεταξύ καλωδίων και αγωγών έχει κρίσιμη σημασία. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα μετακινεί τη διατύπωσή της από την απαίτηση «άδειας» στην απαίτηση «συντονισμού», επιδιώκοντας να διατηρήσει ρόλο στη διαδικασία.
Αξιολόγησε θετικά την ανάδειξη του έργου ως ευρωπαϊκού ζητήματος, επειδή διευρύνει τα διαθέσιμα διπλωματικά εργαλεία. Παρουσίασε ως ενδεχόμενες επιλογές μια διαφορετική όδευση σε σχέση με την οριοθετημένη περιοχή Ελλάδας–Αιγύπτου και έναν χειρισμό μέσω NAVTEX, τον οποίο χαρακτήρισε επισφαλή ως προς τον τρόπο εφαρμογής του.
Οι επιλογές αυτές παρουσιάστηκαν ως σενάρια χειρισμού και όχι ως ανακοινωμένες αποφάσεις αλλαγής του έργου.
Ο ίδιος ζήτησε συστηματική προετοιμασία των ελληνικών νομικών επιχειρημάτων και ενεργή παρουσία στους διεθνείς οργανισμούς, ώστε καμία τουρκική διεκδίκηση να μη μένει αναπάντητη.
Βακιρτζή: Η ασφάλεια των νησιών περνά από την αντοχή των κοινωνιών τους
Η Ντόρα Βακιρτζή εξέτασε τη νησιωτική πολιτική μέσα από τις κρίσεις και την ανθεκτικότητα. Έθεσε το ερώτημα κατά πόσο οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές ανταποκρίνονται στις ανάγκες του Ανατολικού Αιγαίου και της Κύπρου.
Επισήμανε ότι χαρακτηριστικά απειλής που αναγνωρίζονται σε άλλα ευρωπαϊκά σύνορα —η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου και η εχθρική ρητορική— αφορούν και τον ελληνικό και κυπριακό χώρο.
Επικαλούμενη στοιχεία στην παρουσίασή της, ανέφερε δημογραφική συρρίκνωση περίπου 12% στο Βόρειο Αιγαίο μεταξύ 2019 και 2023 και κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης στο 41,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου για το 2024.
Συνέδεσε αυτές τις πιέσεις με την ανάγκη ενίσχυσης της τοπικής παραγωγής, των υπηρεσιών και των υποδομών που επιτρέπουν στους κατοίκους να παραμένουν στον τόπο τους.
Η παραγωγή των νησιών και η κτηνοτροφική κρίση
Η εισηγήτρια ανέδειξε τα ιδιαίτερα προϊόντα των νησιών, όπως η μαστίχα της Χίου και το ελαιόλαδο της Λέσβου, ως βάση μιας οικονομίας με περισσότερα στηρίγματα.
Άσκησε έντονη κριτική στη διαχείριση της κτηνοτροφικής κρίσης στη Λέσβο, υποστηρίζοντας ότι οι εκτεταμένες θανατώσεις ζώων απειλούν την τοπική παραγωγή και έναν σημαντικό γενετικό πόρο. Διατύπωσε επίσης καταγγελίες για τον τρόπο ταφής των ζώων και τους κινδύνους που, κατά την ίδια, δημιουργούνται για το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα.
Η τοποθέτησή της συνέδεσε την προστασία της παραγωγής με την παραμονή των κατοίκων: η απώλεια ενός παραγωγικού κλάδου σε μια ακριτική περιοχή επηρεάζει την απασχόληση, τις οικογένειες και τη συνοχή της τοπικής κοινωνίας.
Τουρισμός και επενδύσεις με κριτήριο την ασφάλεια
Στο πεδίο του τουρισμού, η Βακιρτζή αναγνώρισε τα έσοδα από τους Τούρκους επισκέπτες και τη θετική σημασία των σχέσεων μεταξύ των πληθυσμών. Προειδοποίησε, ωστόσο, για τις επιπτώσεις της υπερβολικής εξάρτησης της τοπικής οικονομίας από τη ζήτηση της γειτονικής χώρας.
Έθεσε παράλληλα ζητήματα ελέγχου επενδύσεων και αγορών ακινήτων σε ευαίσθητες περιοχές. Στη συζήτηση που ακολούθησε, επισημάνθηκε από παρεμβαίνοντες ότι υπάρχουν διαδικασίες ελέγχου στις παραμεθόριες περιοχές και δυνατότητα παρέμβασης των αρμόδιων αρχών άμυνας.
Η εισήγησή της έδωσε προτεραιότητα στην οικονομική ανθεκτικότητα με γνώμονα την ασφάλεια: παραγωγή με περισσότερες πηγές εισοδήματος, σύνδεση με την ελληνική ενδοχώρα και φίλιες αγορές, καθώς και υποδομές που μπορούν να λειτουργούν σε περίοδο κρίσης.
Υποδομές, ιστορική μνήμη και εμπιστοσύνη στους ακρίτες
Οι προτάσεις της περιλάμβαναν υποδομές διπλής χρήσης για την ανάπτυξη και την άμυνα, μεγαλύτερη ενεργειακή και υδατική αυτονομία, ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών και υποστήριξη της αποκεντρωμένης παραγωγής.
Στάθηκε επίσης στην ιστορική μνήμη και την πολιτισμική ταυτότητα. Πρότεινε στενότερη σύνδεση της στρατιωτικής θητείας με τη γνωριμία των στρατευμένων με τις ακριτικές κοινωνίες, δικτύωση σχολείων και προσανατολισμό των μαθητικών επισκέψεων προς τις παραμεθόριες περιοχές.
Κλείνοντας, επέκρινε τη στάση της πολιτείας απέναντι στις αντιδράσεις των νησιωτών για τη διαχείριση του μεταναστευτικού, αναφερόμενη στα γεγονότα του 2020.
«Δεν νομίζω ότι με αυτό τον τρόπο χτίζεις συνοχή», ανέφερε. «Δεν νομίζω ότι με αυτό τον τρόπο δημιουργείς αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης στους ακρίτες».
Μαρτζούκος: Το πρόβλημα είναι πολιτικό και επεκτατικό
Ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλειος Μαρτζούκος υπογράμμισε ότι πίσω από τη νομική συζήτηση βρίσκεται ένα πολιτικό και επεκτατικό ζήτημα.
Προειδοποίησε ότι «κάθε παραχώρηση και συμβιβασμός απομονώνει τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου», ενώ έθεσε ερωτήματα για το δημογραφικό και τις επενδύσεις σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος.
Η παρέμβασή του ανέδειξε την ανάγκη συνολικής αντιμετώπισης των πιέσεων στα νησιά, συνδέοντας τη διπλωματική στάση με την άμυνα και την κοινωνική τους αντοχή.
Κατσούφρος: Η πρόταση για ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου μέσω του Δικαστηρίου της ΕΕ
Στη διαδικτυακή παρέμβασή του, ο Θεόδωρος Κατσούφρος παρουσίασε την πρόταση προσφυγής Ελλάδας και Κύπρου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με επίκληση του άρθρου 273 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ και κοινό συνυποσχετικό, για την οριοθέτηση της μεταξύ τους ΑΟΖ.
Κατά την άποψή του, η διαδρομή αυτή προϋποθέτει πολιτική βούληση και εξέταση των σχετικών προϋποθέσεων, με εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
Ο Φενέκος εξέφρασε επιφυλάξεις για τις επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις και το ζήτημα της επήρειας του Καστελλόριζου, τονίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή χρειάζεται ισχυρή υποστήριξη.
Η συζήτηση ανέδειξε συγκεκριμένες επιλογές για την ελληνική πολιτική: καθημερινή προστασία στη θάλασσα, διεθνή τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων και παραγωγική, δημογραφική και κοινωνική ενίσχυση των ακριτικών νησιών.
GEOPOLITICO
Η Τουρκία δοκιμάζει επιστράτευση στη Φώκαια – Στο επίκεντρο η πολεμική ετοιμότητα των αμφίβιων δυνάμεων
Από τις 21 έως τις 27 Οκτωβρίου η «Yıldırım-2026» – Έφεδροι καλούνται να παρουσιαστούν στην 1η Ταξιαρχία Αμφίβιου Πεζικού, την ώρα που η Άγκυρα εντείνει τις ασκήσεις μεγάλης κλίμακας στη δυτική Τουρκία
Νέα διάσταση αποκτά η στρατιωτική κινητικότητα της Τουρκίας στα παράλια του Αιγαίου, καθώς η Άγκυρα προχωρά σε άσκηση επιστράτευσης με επίκεντρο μία από τις σημαντικότερες μονάδες αμφίβιων επιχειρήσεων των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Από τις 21 έως τις 27 Οκτωβρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί στη Φώκαια η άσκηση «Yıldırım-2026», με κεντρικό σχηματισμό την 1η Ταξιαρχία Αμφίβιου Πεζικού του τουρκικού Ναυτικού.
Το ιδιαίτερο στοιχείο της άσκησης δεν είναι αυτή τη φορά η παρουσία νέων οπλικών συστημάτων, αλλά ο ίδιος ο μηχανισμός μετάβασης από την ειρηνική στην πολεμική σύνθεση.
Καλούνται έφεδροι με διαταγές πολεμικής τοποθέτησης
Στο πλαίσιο της «Yıldırım-2026» αναμένεται να κληθούν έφεδροι στους οποίους έχει ήδη αποδοθεί το λεγόμενο «sefer görev emri», δηλαδή διαταγή πολεμικής τοποθέτησης.
Οι έφεδροι θα παρουσιαστούν στις μονάδες στις οποίες έχουν κατανεμηθεί και θα εκπαιδευτούν στα καθήκοντα που προβλέπεται να αναλάβουν σε συνθήκες επιστράτευσης.
Παράλληλα θα δοκιμαστούν στην πράξη οι διαδικασίες ειδοποίησης, προσέλευσης και κατάταξης προσωπικού, η συνεργασία μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών αρχών, αλλά και ο συντονισμός των Ενόπλων Δυνάμεων με υπουργεία και άλλες κρατικές υπηρεσίες.
Στην ουσία, η Τουρκία ελέγχει την ικανότητα ενός στρατιωτικού σχηματισμού να περάσει γρήγορα από την καθημερινή του διάταξη στην πλήρη πολεμική επάνδρωση.
Δεν είναι μεμονωμένη άσκηση
Η συγκεκριμένη κινητοποίηση εντάσσεται σε ευρύτερο πρόγραμμα ασκήσεων επιστράτευσης για το 2026.
Συνολικά προβλέπεται η συμμετοχή 7.686 εφέδρων, οι οποίοι είχαν αρχίσει να ενημερώνονται μέσω SMS από τις 15 Μαΐου.
Αντίστοιχη άσκηση έχει ήδη πραγματοποιηθεί στην 1η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία στο Μπαμπάεσκι της Ανατολικής Θράκης, ενώ έχουν προγραμματιστεί και άλλες ασκήσεις «Yıldırım» στην 5η Κύρια Αεροπορική Βάση στη Μερζιφούντα, από τις 3 έως τις 9 Οκτωβρίου, καθώς και στην 70ή Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία στο Μαρντίν, από τις 15 έως τις 21 Οκτωβρίου.
Το γεγονός, επομένως, δεν συνιστά από μόνο του έκτακτη κινητοποίηση λόγω Αιγαίου.
Η σημασία του, ωστόσο, αυξάνεται από τη στιγμή που η άσκηση στη Φώκαια αφορά μονάδα αμφίβιων επιχειρήσεων στη δυτική ακτή της Τουρκίας και πραγματοποιείται σε μία περίοδο αυξημένης στρατιωτικής δραστηριότητας.
Μετά τη μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών στο Σόκε
Η «Yıldırım-2026» έρχεται μετά τη μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών στο Σόκε, απέναντι από τη Σάμο, εξέλιξη που έχει προκαλέσει αυξημένη προσοχή στην ελληνική πλευρά.
Η 1η Ταξιαρχία Αμφίβιου Πεζικού στη Φώκαια αποτελεί βασικό κρίκο της τουρκικής αμφίβιας ικανότητας στο Αιγαίο και βρίσκεται σε περιοχή με ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Αυτό που προκύπτει από το σύνολο των κινήσεων είναι ότι η Άγκυρα δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων, αλλά δίνει ιδιαίτερο βάρος στην εκπαίδευση προσωπικού, στην ταχύτητα κινητοποίησης και στην ικανότητα συντονισμού διαφορετικών κλάδων.
Χρονιά μεγάλης στρατιωτικής δραστηριότητας
Το 2026 έχει ήδη καταγραφεί ως μία ιδιαίτερα δραστήρια χρονιά για τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Στη «Mavi Vatan-2026», τον Απρίλιο, συμμετείχαν περίπου 120 πλοία, 50 εναέρια μέσα και 15.000 στελέχη, ενώ από το «TC
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας