Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Τεχνητή Νοημοσύνη και το Μέλλον του Πολέμου

Η Νέα Εποχή των Συγκρούσεων

Δημοσιεύτηκε στις

Γράφει ο Φίλιππος Χατζής, Intelligence and Security

Ο πόλεμος βρίσκεται σε μία ιστορική καμπή. Από τους Μογγόλους του Τζένγκις Χαν, που επιτάχυναν τις στρατιωτικές εκστρατείες τους με τα άλογα, μέχρι τη βιομηχανική επανάσταση που όπλισε τα έθνη με μηχανές πολέμου, κάθε εποχή έχει φέρει μια νέα καινοτομία που άλλαξε τον τρόπο που διεξάγονται οι συγκρούσεις. Σήμερα, ζούμε την εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τα μη επανδρωμένα οπλικά συστήματα δημιουργούν τη μεγαλύτερη μετατόπιση στην πολεμική ισχύ που έχουμε δει εδώ και αιώνες.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει λειτουργήσει ως επιταχυντής αυτής της αλλαγής. Οι ουκρανοί πολίτες, εφευρετικοί και πρόθυμοι να προστατέψουν τη χώρα τους, έχουν μετατρέψει εμπορικά drones σε φονικά όπλα. Αυτή η “δημοκρατικοποίηση της ακρίβειας” δίνει πλέον σε μικρές, ανεξάρτητες μονάδες τη δυνατότητα να πλήττουν στρατηγικούς στόχους με χαμηλό κόστος και υψηλή φονικότητα.

Από το Εμπόλεμο Παρελθόν στην Τεχνολογική Επανάσταση

Ουκρανία: Το Πειραματικό Εργαστήριο της Νέας Πολεμικής Τεχνολογίας

Στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, έχουμε δει το πρώτο μαζικό deployment μικρών, οικονομικών drones ως όπλα ακριβείας. Οι Ουκρανοί καινοτόμησαν κατασκευάζοντας αυτοσχέδιες βόμβες μέσω 3D εκτύπωσης, με ειδικές κεφαλές που μπορούν να διαπερνούν τη θωράκιση των ρωσικών τανκς. Με drones κόστους μόλις 3.000 δολαρίων, κατάφεραν να πλήξουν στόχους που παραδοσιακά θα απαιτούσαν πυραύλους εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων.

Η Ρωσία, από την άλλη, ανέπτυξε ηλεκτρονικό πόλεμο (electronic warfare) που μπλοκάρει τα GPS και τις επικοινωνίες των αμερικανικών οπλικών συστημάτων όπως οι πύραυλοι Javelin και οι εκτοξευτές HIMARS. Ως απάντηση, οι Ουκρανοί χρησιμοποίησαν οπτικά κατευθυνόμενα drones και οπτικές ίνες που τους επιτρέπουν να ελέγχουν drones ακόμη και σε περιβάλλοντα με πλήρη ηλεκτρονική παρεμβολή.

AI και Αυτόνομα Οπλικά Συστήματα

Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στον πόλεμο έχει ήδη ξεκινήσει. Μικρές μονάδες εξοπλισμένες με AI μπορούν να αναγνωρίζουν αυτόματα στόχους μέσω εικόνων, να εκτελούν πλήγματα με απόλυτη ακρίβεια, ακόμα και να λειτουργούν σε πλήρως αποσυνδεδεμένο περιβάλλον. Οι Ισραηλινοί, για παράδειγμα, έχουν τοποθετήσει AI-driven πυροβόλα M61 Vulcan, τα οποία μπορούν να ανιχνεύσουν και να καταρρίψουν drones χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Η τεχνολογία αυτή ελαχιστοποιεί την ανάγκη για ανθρώπινο παράγοντα στη μάχη, αλλά ταυτόχρονα εγείρει ηθικά και στρατηγικά ερωτήματα. Μπορούμε να επιτρέψουμε σε AI να αποφασίζει ποιος ζει και ποιος πεθαίνει; Οι κυβερνήσεις που δεν έχουν αυστηρές ρυθμίσεις στην τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να βρεθούν προ εκπλήξεων, καθώς μη ελεγχόμενα συστήματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανεξέλεγκτες καταστροφές.

Οι Μελλοντικές Μάχες: Αποκεντρωμένος Πόλεμος και Κυριαρχία των Drones

Το Νέο Δόγμα του Πολέμου: Ευελιξία και Οικονομική Αποδοτικότητα

Το μέλλον του πολέμου δεν ανήκει πλέον στα υπερ-ακριβά αεροπλανοφόρα και στα βαριά άρματα μάχης. Αντίθετα, ανήκει στις ευέλικτες, αποκεντρωμένες και φθηνές επιθέσεις. Γιατί να ρίξει ένας στρατός έναν πύραυλο 2 εκατομμυρίων δολαρίων, όταν μπορεί να χρησιμοποιήσει δεκάδες μικρά drones των 10.000 δολαρίων για να πετύχει το ίδιο αποτέλεσμα;

Η χρήση των “kamikaze drones” όπως τα ιρανικά Shahed-136, που οι Χούθι της Υεμένης έχουν εκμεταλλευτεί για να επιτεθούν σε αμερικανικά πολεμικά πλοία, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της στρατηγικής αυτής. Οι ΗΠΑ ξοδεύουν δισεκατομμύρια δολάρια για να αναχαιτίσουν drones των 20.000 δολαρίων, κάτι που μακροπρόθεσμα είναι μη βιώσιμο.

Η Ισχύς του AI στον Κυβερνοπόλεμο

Το AI δεν χρησιμοποιείται μόνο στα drones και στις μηχανές μάχης, αλλά και στον κυβερνοπόλεμο. Ηλεκτρονικές επιθέσεις με AI μπορούν να βρουν και να εκμεταλλευτούν κενά ασφαλείας με ασύλληπτη ταχύτητα. Μια AI μπορεί να αναλύσει δισεκατομμύρια γραμμές κώδικα σε δευτερόλεπτα και να εντοπίσει αδύναμα σημεία σε κρατικές ή στρατιωτικές υποδομές, καταρρίπτοντας τα δίκτυα επικοινωνίας ή απενεργοποιώντας ενεργειακές υποδομές.

Αυτό σημαίνει ότι, ο επόμενος παγκόσμιος πόλεμος μπορεί να κερδηθεί πριν καν πέσει μια σφαίρα. Η εισβολή δεν θα ξεκινήσει με άρματα μάχης, αλλά με κυβερνοεπιθέσεις που θα καταστρέψουν κρίσιμες υποδομές και θα αφήσουν τον αντίπαλο ανίκανο να αμυνθεί.

Το Μέλλον της Πολεμικής Τεχνολογίας: Τι Μπορεί να Περιμένουμε;

  • Αυτόνομα φονικά ρομπότ: Δεν είμαστε μακριά από μια εποχή όπου τα στρατεύματα θα υποστηρίζονται από ρομπότ-στρατιώτες που θα εκτελούν αποστολές χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
  • AI-καθοδηγούμενοι πύραυλοι: Πύραυλοι που θα προσαρμόζουν την πορεία τους δυναμικά μέσω AI για να μεγιστοποιούν την ακρίβεια τους.
  • Διαστημικός Πόλεμος: Δορυφόροι εξοπλισμένοι με AI θα μπορούν να ανιχνεύουν και να εξουδετερώνουν στόχους σε πραγματικό χρόνο.
  • Βιολογικός και Γενετικός Πόλεμος με AI: Η AI θα μπορεί να σχεδιάσει βιολογικά όπλα προσαρμοσμένα σε συγκεκριμένους πληθυσμούς.
  • Ψυχολογικός Πόλεμος μέσω AI: Παραπληροφόρηση και “deepfake” βίντεο που θα χρησιμοποιούνται για τη χειραγώγηση κοινωνιών.

Συμπέρασμα: Η Νέα Εποχή του Πολέμου Είναι Ήδη Εδώ

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον πόλεμο σε κάθε επίπεδο. Οι κυβερνήσεις που δεν θα προσαρμοστούν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, κινδυνεύουν να βρεθούν απροετοίμαστες μπροστά σε έναν αόρατο και πανίσχυρο εχθρό. Ο πόλεμος του μέλλοντος θα είναι ταχύτερος, ακριβέστερος και θα διεξάγεται σε πεδία μάχης που δεν έχουμε καν φανταστεί.

Ο Φιλιππος Χατζής υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό για τέσσερα χρόνια ως Specialist σε ειδική μονάδα συλλογής πληροφοριών. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, συμμετείχε στις επιχειρήσεις «Ασπίδα της Ερήμου» και «Καταιγίδα της Ερήμου» στον Πόλεμο του Κόλπου. Εκεί εκπαιδεύτηκε εντατικά στη συλλογή πληροφοριών, στην αντικατασκοπεία και στις αντιτρομοκρατικές τακτικές, αποκτώντας πολύτιμες δεξιότητες που θα τον καθιστούσαν αργότερα πρωτοπόρο στον τομέα της ιδιωτικής ασφάλειας. Μετά τη στρατιωτική του καριέρα, συνέχισε τις σπουδές του στο American Military University (AMU) στη Δυτική Βιρτζίνια, αποκτώντας πτυχίο στην Ασφάλεια και τις Ιδιωτικές Έρευνες. Η εξειδίκευσή του καλύπτει ευρύ φάσμα κρίσιμων τομέων, όπως: - Επιχειρηματική Πληροφόρηση (Business Intelligence) - Συλλογή και Ανάλυση Πληροφοριών (Intelligence Collection and Analysis) - Αντικατασκοπεία (Counterintelligence) - Τρομοκρατία και Αντιτρομοκρατία (Terrorism and Counter-terrorism) - Εγκληματική Πληροφόρηση (Criminal Intelligence) - Κυβερνοπόλεμος (Cyber Warfare) - Τεχνικές Ανάκρισης (Interrogation) Το 1995, ο Φίλιππος Χατζής επέστρεψε στην Ελλάδα και ίδρυσε το γραφείο ιδιωτικών ερευνών International Private Investigators (I.P.I.) https://ipi-detective.com, με έδρα το Μαρούσι και τη Γλυφάδα. Το γραφείο του έγινε συνώνυμο της επαγγελματικής ακεραιότητας και της εχεμύθειας, προσφέροντας αξιόπιστες υπηρεσίες για τη διαλεύκανση ιδιωτικών και επαγγελματικών υποθέσεων. Πέρα από την πρακτική του ενασχόληση με τις ιδιωτικές έρευνες, ο Χατζής είναι επίσης ένας καινοτόμος στον χώρο της εκπαίδευσης και της ενημέρωσης. Δημιούργησε το πρώτο διαδικτυακό σχολείο εκπαίδευσης ιδιωτικών ερευνητών, International Private Investigator Online Training School https://detective-school.teachable.com/p/home, που προσφέρει μαθήματα σε επίδοξους ερευνητές παγκοσμίως. Παράλληλα, ίδρυσε το πρώτο περιοδικό για ιδιωτικούς ερευνητές στην Ελλάδα, το www.greekinvestigator.org, το οποίο παρέχει ειδήσεις, αναλύσεις και ενημερώσεις για επαγγελματίες του χώρου. Ο Χατζής διαχειρίζεται επίσης το blog "Intelligence and Security," μια πλατφόρμα στο Patreon https://www.patreon.com/greekinvestigator?utm_campaign=creatorshare_creator, όπου προσφέρει πληροφορίες που σπάνια εμφανίζονται στα συμβατικά μέσα ενημέρωσης. Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, προάγει την κατανόηση θεμάτων ασφάλειας και πληροφοριών, διαφωτίζοντας τους αναγνώστες του με μοναδικές και επίκαιρες αναλύσεις.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα κρίνει την αποφασιστικότητα της Αθήνας – Προβληματισμός για τους Meteor στην Τουρκία

Την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως κρίσιμη δοκιμασία για την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ανέδειξε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή «Direct News». Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν οι τουρκικές απειλές για το έργο, η αμυντική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι πληροφορίες για πιθανή γαλλική συναίνεση στην αποδέσμευση πυραύλων Meteor προς την Άγκυρα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η Ελλάδα καλείται να μετατρέψει τις συμμαχίες, τις ενεργειακές υποδομές και τους εξοπλισμούς της σε πραγματική γεωπολιτική ισχύ. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του Ανδρέα Μουντζουρούλια στην εκπομπή «Direct News», κατά την οποία συνέδεσε τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο με το ζήτημα της πολιτικής βούλησης στην Αθήνα.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αναβάθμιση της χώρας στον αμερικανικό σχεδιασμό δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες. Ωστόσο, η αξιοποίησή τους προϋποθέτει αποφασιστικότητα απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές επιχειρούν να επιβάλουν περιορισμούς στην υλοποίηση έργων όπως ο Great Sea Interconnector.

Το GSI και η απαίτηση της Άγκυρας για «άδεια»

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην τουρκική αρθρογραφία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ο δημοσιογράφος παρουσίασε δημοσιεύματα που, όπως ανέφερε, συνοδεύουν την απαίτηση για προηγούμενη τουρκική έγκριση με απειλές σύγκρουσης.

Κατά την ανάλυσή του, η Άγκυρα επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την κατασκευή ενός ενεργειακού έργου στην αποδοχή των δικών της θαλάσσιων διεκδικήσεων. Η επιδίωξη να ζητηθεί τουρκική άδεια, υποστήριξε, αποσκοπεί στη δημιουργία προηγουμένου που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις τοποθετήσεις του Τζιχάτ Γιαϊτζί περί «τουρκικής υφαλοκρηπίδας» και ενός άξονα Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ που δήθεν επιδιώκει την περικύκλωση της Τουρκίας.

Ο Μουντζουρούλιας χαρακτήρισε αυτή τη ρητορική μέρος μιας προσπάθειας άσκησης ψυχολογικής πίεσης. Όπως εξήγησε, στόχος είναι να καλλιεργηθεί στην ελληνική πολιτική ηγεσία και στην κοινή γνώμη η αντίληψη ότι η συνέχιση του έργου συνεπάγεται αναπόφευκτα πολεμική αναμέτρηση.

Απέναντι σε αυτή την τακτική ζήτησε σαφή ελληνική στάση και, εφόσον απαιτηθεί, παρουσία ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων για την προστασία των εργασιών. Το ουσιαστικό ερώτημα, κατά τον ίδιο, είναι πώς θα ενεργήσει η Αθήνα απέναντι στην απόπειρα επιβολής τουρκικού ελέγχου.

Η αναφορά στη διάψευση της Nexans

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην επιστολή της Nexans προς την «Καθημερινή», την οποία παρουσίασε ως διάψευση δημοσιεύματος για επαφές της εταιρείας με τις τουρκικές αρχές.

Σύμφωνα με όσα μετέφερε στην εκπομπή, η γαλλική εταιρεία ξεκαθάρισε ότι δεν είχε πραγματοποιήσει και δεν σχεδίαζε τέτοιες επαφές, ενώ ο συντονισμός της γινόταν με την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Ο Μουντζουρούλιας απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη συγκεκριμένη τοποθέτηση, καθώς, όπως υποστήριξε, δημοσιεύματα για αναζήτηση τουρκικής έγκρισης δημιουργούν εντυπώσεις γύρω από τον ρόλο της Άγκυρας στο έργο. Παράλληλα, άσκησε κριτική στον τρόπο διαχείρισης των σχετικών πληροφοριών, επιμένοντας στην ανάγκη διασταύρωσης των πηγών.

Προβληματισμός για τη γαλλική στάση και τους Meteor

Ένα δεύτερο κεντρικό θέμα ήταν η στάση της Γαλλίας απέναντι στην Τουρκία. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πληροφορίες που απέδωσε σε ρεπορτάζ του Χρήστου Μαζανίτη στο enikos.gr, σύμφωνα με τις οποίες το Παρίσι εξετάζει θετικά την αποδέσμευση πυραύλων Meteor για τα τουρκικά Eurofighter.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι πρόκειται για πληροφορίες που αναμένουν περαιτέρω επιβεβαίωση ή διάψευση. Επισήμανε, ωστόσο, ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε σοβαρό προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς οι Meteor αποτελούν σημαντικό στοιχείο του ποιοτικού πλεονεκτήματος των ελληνικών Rafale.

Συνέδεσε το ζήτημα με την ευρύτερη προσέγγιση Γαλλίας–Τουρκίας στην αμυντική βιομηχανία και με το τουρκικό ενδιαφέρον για το γαλλοϊταλικό σύστημα αεράμυνας SAMP/T.

Κατά την εκτίμησή του, η ελληνική πλευρά χρειάζεται να αξιολογεί τις συμμαχίες με βάση τις συγκεκριμένες αποφάσεις των εταίρων της. Η στενή αμυντική σχέση με τη Γαλλία, υποστήριξε, δεν αναιρεί την επίδραση των βιομηχανικών και οικονομικών συμφερόντων στις επιλογές του Παρισιού.

Οι ΗΠΑ, τα νέα όπλα και ο ενεργειακός ρόλος της Ελλάδας

Στην εκπομπή εξετάστηκε επίσης η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, την οποία ο Μουντζουρούλιας παρουσίασε ως σημαντικό σταθμό για την ελληνοαμερικανική συνεργασία.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ατζέντα συνδέεται τόσο με το πρόγραμμα των F-35 όσο και με το ελληνικό ενδιαφέρον για προηγμένα όπλα που θα ενισχύσουν τις δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας.

Αναφέρθηκε σε πυραύλους αέρος–αέρος, όπλα κρούσης μεγάλης εμβέλειας, αντιπλοϊκούς πυραύλους και κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Παρουσίασε τις σχετικές επιλογές ως αντικείμενο ελληνικού ενδιαφέροντος και συζητήσεων, δίνοντας έμφαση στη σημασία του οπλισμού που συνοδεύει την απόκτηση και την αναβάθμιση των μαχητικών.

Παράλληλα, έκανε λόγο για ενδιαφέρον για τροχοφόρα τεθωρακισμένα Stryker, συνδέοντάς το με τις ανάγκες κινητικότητας και προστασίας του πεζικού.

Στο ενεργειακό σκέλος, περιέγραψε την Ελλάδα ως δυνητικό κόμβο για τη διαφοροποίηση των πηγών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Ο Κάθετος Διάδρομος, οι υποδομές LNG, η Αλεξανδρούπολη, η ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο και οι έρευνες υδρογονανθράκων αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες της επιχειρηματολογίας του.

Η γεωγραφική θέση της χώρας, υπογράμμισε, μπορεί να αποκτήσει μόνιμη στρατηγική αξία εφόσον συνοδευτεί από υποδομές, επενδύσεις και συνεπή σχεδιασμό.

Εγχώρια αμυντική παραγωγή και ενίσχυση του στόλου

Ο Μουντζουρούλιας στάθηκε και στην ανάγκη ανάπτυξης ελληνικών αμυντικών συστημάτων, με ιδιαίτερη αναφορά στην αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παρουσίασε τον «Κένταυρο», τον «Υπερίωνα», τον «Τηλέμαχο» και τον «Τεύκρο» ως στοιχεία μιας ευρύτερης ελληνικής προσπάθειας στον τομέα της επιτήρησης και της αντιμετώπισης drones. Κατά τον ίδιο, η χώρα διαθέτει επιστημονικό δυναμικό και τεχνογνωσία, αλλά χρειάζεται να ξεπεράσει διοικητικά εμπόδια και καθυστερήσεις.

Στο ναυτικό σκέλος αναφέρθηκε στις φρεγάτες FDI, στον εκσυγχρονισμό των MEKO, στις επιλογές για τις πυραυλακάτους και στις συζητήσεις με την Ιταλία για ναρκοθηρευτικά. Έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη διασύνδεση αισθητήρων, ηλεκτρονικών συστημάτων και όπλων, ώστε οι μονάδες να λειτουργούν αποτελεσματικότερα απέναντι σε σύνθετες απειλές.

Συμμαχίες με εγρήγορση και πολιτική βούληση

Η εκπομπή επεκτάθηκε στις σχέσεις ΗΠΑ–Κύπρου, στη συνεργασία της Λευκωσίας με τη Σερβία και στις περιφερειακές κινήσεις της Τουρκίας. Ο δημοσιογράφος αντιμετώπισε θετικά την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, διατηρώντας παράλληλα επιφυλάξεις για την πάγια επιδίωξη της Ουάσιγκτον να κρατά ισορροπίες.

Αντίστοιχα, αμφισβήτησε την παρουσίαση της συνεργασίας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν ως «ισλαμικού ΝΑΤΟ». Κατά την εκτίμησή του, η πραγματική έκταση των δεσμεύσεων και η προθυμία στρατιωτικής εμπλοκής θα κρίνουν την ουσία αυτών των σχημάτων.

Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασής του αφορούσε την ελληνική στάση: οι εξοπλισμοί και οι συμμαχίες αποκτούν αποτρεπτική αξία όταν συνοδεύονται από σαφή πρόθεση υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων. Στην περίπτωση του GSI, υποστήριξε, η Αθήνα καλείται να αποδείξει στην πράξη ότι οι τουρκικές απειλές δεν μπορούν να καθορίζουν τις αποφάσεις της.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Αϋφαντής–Μαρτζούκος: Το καλώδιο, η Τουρκία και το μεγάλο ερώτημα της συμμαχικής συνδρομής

Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής και ο αντιναύαρχος ε.α. και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Βασίλειος Μαρτζούκος αναλύουν στο ΑΡΤ τις κρίσιμες εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου και την ατζέντα της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Στα κρίσιμα ζητήματα που ανοίγουν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στην πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου, στην επικείμενη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα αλλά και στα πραγματικά όρια των αμυντικών συμμαχιών της Ελλάδας αναφέρθηκαν ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής και ο αντιναύαρχος ε.α. και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Βασίλειος Μαρτζούκος, σε παρέμβασή τους στο ΑΡΤ.

Κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεών τους ήταν ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζει την ασφάλειά της στην προσδοκία ότι, σε περίπτωση κρίσης με την Τουρκία, οι σύμμαχοι θα εμφανιστούν αυτομάτως στο πεδίο. Αντίθετα, όπως υπογράμμισαν από διαφορετικές αφετηρίες, η χώρα πρέπει να διαθέτει δική της ισχύ, ξεκάθαρη στρατηγική και συγκεκριμένους στόχους στις επαφές της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αϋφαντής: Τι θα ζητήσει η Αθήνα από τον Ρούμπιο;

Ο Γιώργος Αϋφαντής εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις προσδοκίες που καλλιεργούνται γύρω από την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, επισημαίνοντας ότι δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως η πλήρης ημερήσια διάταξη των συνομιλιών.

Κατά την εκτίμησή του, σημαντικό μέρος του αμερικανικού ενδιαφέροντος αφορά την προώθηση αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Ο πρέσβης ε.τ. έθεσε, ωστόσο, ως βασικό ζήτημα όχι το τι θα ζητήσει η Ουάσιγκτον από την Αθήνα, αλλά τι θα απαιτήσει η ελληνική πλευρά ως αντάλλαγμα της στρατηγικής σχέσης με τις ΗΠΑ.

Στο επίκεντρο έβαλε την τουρκική στάση απέναντι στην πόντιση του καλωδίου και γενικότερα στις θαλάσσιες ζώνες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αθήνα θα πρέπει να επιδιώξει μία ξεκάθαρη δημόσια τοποθέτηση του Ρούμπιο από ελληνικό έδαφος απέναντι στην Άγκυρα και ειδικότερα απέναντι στη χρήση στρατιωτικής πίεσης για την προβολή τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο Αϋφαντής αναφέρθηκε επίσης στις τουρκικές θέσεις για τα ελληνικά νησιά, την αποστρατιωτικοποίηση και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα έχει καταθέσει τις σχετικές θέσεις της ακόμη και σε έγγραφα προς τον ΟΗΕ.

Για τον ίδιο, συνεπώς, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα πάρει σαφή θέση για τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις.

Μαρτζούκος: Ενέργεια, άμυνα και οικονομία στην ατζέντα

Ο Βασίλειος Μαρτζούκος εκτίμησε ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα κινηθεί κυρίως σε τρεις άξονες: ενέργεια, άμυνα και οικονομία.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να υπάρχουν υπερβολικές προσδοκίες για θεαματική μεταβολή της αμερικανικής στάσης στα ελληνοτουρκικά, σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ παραδοσιακά επιδιώκουν να διατηρούν ισορροπίες μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Υπογράμμισε όμως ότι ο ίδιος ο Ρούμπιο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ανατολική Μεσόγειο, τις Συμφωνίες του Αβραάμ και το σχήμα στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, κάτι που, όπως είπε, η Αθήνα οφείλει να αξιοποιήσει.

Στον ενεργειακό τομέα, ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε στον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, στον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου, στις έρευνες στο Ιόνιο και κυρίως στο ηλεκτρικό καλώδιο, για το οποίο θεωρεί σημαντικό να υπάρξει ισχυρή αμερικανική τοποθέτηση.

Τα F-35 και το κρίσιμο θέμα των όπλων

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Μαρτζούκος στα F-35, τονίζοντας ότι η απόκτηση μιας προηγμένης πλατφόρμας δεν αρκεί από μόνη της.

Όπως επισήμανε, κρίσιμο είναι με ποια οπλικά συστήματα θα συνοδευθούν τα αεροσκάφη, εκτιμώντας ότι στις ελληνοαμερικανικές συνομιλίες πρέπει να τεθεί το ζήτημα των όπλων που θα μπορεί να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία, ιδιαίτερα στον τομέα αέρος-αέρος.

Έθεσε επίσης στην εξίσωση την ασφάλεια λιμένων και αεροδρομίων, την περαιτέρω αναβάθμιση της Σούδας και το ενδεχόμενο διεύρυνσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ελλάδα.

«Στο πεδίο δεν πρέπει να περιμένουμε άλλους να πολεμήσουν για εμάς»

Ιδιαίτερα καθαρός ήταν ο Μαρτζούκος όταν τέθηκε το ερώτημα τι θα συνέβαινε σε περίπτωση θερμού επεισοδίου με την Τουρκία.

«Η ιστορία μας λέει ότι δεν θα την έχουμε», σημείωσε αναφερόμενος στην πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής συμμετοχής συμμάχων δίπλα στις ελληνικές δυνάμεις.

Διευκρίνισε ότι μπορεί να υπάρξει διπλωματική, πολιτική ή εφοδιαστική υποστήριξη, αλλά εμφανίστηκε εξαιρετικά επιφυλακτικός απέναντι στην προσδοκία ότι ξένες στρατιωτικές δυνάμεις θα πολεμήσουν αυτομάτως στο πλευρό της Ελλάδας.

Για το Ισραήλ τόνισε ότι Ελλάδα και Ισραήλ διαθέτουν αμυντική συνεργασία και όχι συνθήκη αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής, ενώ προειδοποίησε ότι κάθε στρατηγική σχέση πρέπει να στηρίζεται στην αμοιβαιότητα και στα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.

Αϋφαντής: «Βοηθούν αυτόν που μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του»

Στο ίδιο ζήτημα ο Γιώργος Αϋφαντής προχώρησε ένα βήμα παραπέρα.

Υποστήριξε ότι ακόμη και όταν υπάρχει συμφωνία αμυντικής συνδρομής, αυτή πρέπει να στηρίζεται σε πραγματικά αμοιβαία συμφέροντα και να προσδιορίζει με σαφήνεια τι θεωρείται επίθεση και με ποιον τρόπο ενεργοποιείται η βοήθεια.

Αναφερόμενος στην ελληνογαλλική συμφωνία, εκτίμησε ότι παραμένουν «γκρίζες περιοχές» ως προς τον τρόπο εφαρμογής της στρατιωτικής συνδρομής.

Το κρισιμότερο, όμως, μήνυμα του πρώην διπλωμάτη ήταν άλλο: οι συμμαχίες λειτουργούν αποτελεσματικά όταν το κράτος που δέχεται επίθεση δείχνει ότι είναι αποφασισμένο να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Κατά τον Αϋφαντή, κανένας σύμμαχος δεν θα θελήσει να εμπλακεί σε μια υπόθεση που θεωρεί εκ των προτέρων χαμένη. Αντίθετα, η Ελλάδα πρέπει να εκπέμπει την εικόνα ότι διαθέτει την πολιτική και στρατιωτική βούληση να αποκρούσει μια επίθεση και, εφόσον απαιτηθεί, να κλιμακώσει.

Όπως το συνόψισε χαρακτηριστικά: «Βοηθάνε κάποιον που μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του».

Τα τρία μέτωπα που απαιτούν προσοχή

Ο Βασίλειος Μαρτζούκος προσδιόρισε τρεις περιοχές στις οποίες, κατά την άποψή του, η Ελλάδα πρέπει να έχει στραμμένη την προσοχή της το επόμενο διάστημα:

την εξέλιξη γύρω από τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» και την πιθανή προσπάθεια εφαρμογής της στην πράξη, την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου και τις εξελίξεις στο Κυπριακό.

Ιδιαίτερα για την Κύπρο, υπογράμμισε ότι αποτελεί ζωτικό ελληνικό εθνικό συμφέρον και δεν πρέπει να μένει εκτός της συνολικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία.

«Η επιφύλαξη για τα 12 μίλια κρατά δεκαετίες»

Ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε, τέλος, και στο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια.

Κατά την άποψή του, η επί δεκαετίες θέση ότι η χώρα «επιφυλάσσεται να ασκήσει το δικαίωμά της όταν κρίνει κατάλληλο» πρέπει κάποια στιγμή να μετατραπεί σε συγκεκριμένη εθνική στρατηγική και χρονοδιάγραμμα.

Για να συμβεί αυτό, όπως υποστήριξε, απαιτείται συνολική ενίσχυση της εθνικής ισχύος: στο διπλωματικό, νομικό και στρατιωτικό επίπεδο, στους εξοπλισμούς, στις Ένοπλες Δυνάμεις αλλά και στο φρόνημα της κοινωνίας.

Η συζήτηση Αϋφαντή και Μαρτζούκου κατέληξε έτσι σε ένα κεντρικό συμπέρασμα: οι συμμαχίες είναι απαραίτητες, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την εθνική ισχύ και την αποφασιστικότητα μιας χώρας να υπερασπιστεί η ίδια τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Μπαλτζώης: «Αν δώσουν Meteor στην Τουρκία, θα αισθανθούμε προδομένοι»

Ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Γιάννης Μπαλτζώης παρεμβαίνει στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου και αναλύει τις κρίσιμες εξελίξεις γύρω από την άμυνα και τα ελληνοτουρκικά.

Δημοσιεύτηκε

στις

Σοβαρό προβληματισμό για τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας της Γαλλίας με την Τουρκία εξέφρασε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Γιάννης Μπαλτζώης, σε παρέμβασή του στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου, βάζοντας στο επίκεντρο το ενδεχόμενο η Άγκυρα να αποκτήσει κρίσιμα οπλικά συστήματα ευρωπαϊκής προέλευσης, όπως οι πύραυλοι αέρος-αέρος Meteor.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, στις νέες αμερικανικές προτάσεις για εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων, αλλά και στην ανάγκη να ενισχυθεί επιτέλους ο Στρατός Ξηράς, τον οποίο χαρακτήρισε ουσιαστικά τον «μεγάλο αδικημένο» των ελληνικών εξοπλισμών.

«Υπάρχει πικρία για τη Γαλλία»

Με αφορμή τον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο Γιάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας πρέπει πρώτα να γίνει γνωστό.

Δεν έκρυψε, ωστόσο, την «πικρία» του από τις εξελίξεις, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει επενδύσει τεράστια ποσά στην αμυντική σχέση με τη Γαλλία μέσω προγραμμάτων όπως οι φρεγάτες και τα μαχητικά Rafale.

Η Αθήνα, όπως υποστήριξε, θα έπρεπε να έχει εξασφαλίσει ότι ορισμένα στρατηγικής σημασίας οπλικά συστήματα δεν θα καταλήξουν στα χέρια της Τουρκίας.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ έκανε μάλιστα σύγκριση με το παρελθόν, υποστηρίζοντας ότι επί δεκαετίες η Γαλλία απέφευγε να προμηθεύει την Τουρκία με συγκεκριμένα συστήματα που είχε αγοράσει η Ελλάδα, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Mirage.

«Στο παρελθόν απαιτούσαμε και δεν έπαιρναν οι Τούρκοι αυτά τα οπλικά συστήματα», τόνισε.

Η κόκκινη γραμμή των Meteor

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους πυραύλους Meteor, οι οποίοι βρίσκονται στο ελληνικό οπλοστάσιο μέσω των Rafale και θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος και για τα τουρκικά Eurofighter.

Ο Μπαλτζώης περιέγραψε τον Meteor ως ένα εξαιρετικά προηγμένο όπλο αέρος-αέρος, με πολύ μεγάλη εμβέλεια και υψηλή ταχύτητα, υπογραμμίζοντας τη σημασία του για την εναέρια μάχη πέραν του οπτικού ορίζοντα.

Για το ενδεχόμενο παραχώρησης του συγκεκριμένου όπλου στην Τουρκία ήταν κατηγορηματικός:

«Τότε θα αισθανθούμε προδομένοι».

Έθεσε, όμως, και ένα κρίσιμο ερώτημα προς την ελληνική πλευρά:

Ζήτησε πράγματι η Αθήνα από το Παρίσι να αποκλειστεί η Τουρκία από συγκεκριμένα γαλλικά οπλικά συστήματα;

«Αν δεν συμφωνήσαμε σε αυτό, τότε κάπου πρέπει να ψαχτούμε. Κάτι δεν κάνουμε καλά», ανέφερε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύεται η Ελλάδα τις μεγάλες αμυντικές συμφωνίες της.

«Το ότι παίρνουν και οι Τούρκοι δεν είναι καλό για εμάς»

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε στη γενικότερη προσπάθεια της Άγκυρας να εισέλθει βαθύτερα στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.

Η συνεργασία τουρκικών εταιρειών με μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, σε συνδυασμό με την προσπάθεια προμήθειας Eurofighter και τη διεύρυνση των σχέσεων με τη Γαλλία, δημιουργεί, κατά τον ίδιο, νέα δεδομένα για την Ελλάδα.

«Το ότι παίρνουν και οι Τούρκοι δεν είναι καλό για εμάς», ήταν η χαρακτηριστική του τοποθέτηση.

Γιατί θεωρεί τόσο σημαντική την επίσκεψη Ρούμπιο

Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορούσε την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Ο Γιάννης Μπαλτζώης τόνισε ότι η παρουσία του ίδιου του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στον στρατηγικό διάλογο έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, σε αντίθεση με προηγούμενες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΗΠΑ εκπροσωπούνταν από χαμηλότερου επιπέδου αξιωματούχους.

Υπενθύμισε επίσης ότι ο Ρούμπιο, από την περίοδο που ήταν γερουσιαστής, είχε ταχθεί επανειλημμένα υπέρ ελληνικών και κυπριακών θέσεων στο Κογκρέσο.

«Τα εθνικά θέματα τα ξέρει πάρα πολύ καλά», επισήμανε.

Την ίδια ώρα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι πίσω από τη δημόσια εικόνα των καλών σχέσεων Τραμπ–Ερντογάν τα πράγματα είναι περισσότερο σύνθετα.

Κατά την ανάλυσή του, παρά τη θερμή ρητορική της Ουάσιγκτον απέναντι στον Τούρκο πρόεδρο, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να καθυστερούν κρίσιμα εξοπλιστικά ζητήματα της Τουρκίας.

Μπαλτζώης για ΗΠΑ και Τουρκία: «Παίζουν καθυστερήσεις»

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τις καθυστερήσεις ως μέσο άσκησης πίεσης απέναντι στην Άγκυρα.

Αναφέρθηκε στα F-16 και στα κιτ εκσυγχρονισμού, λέγοντας ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες ως προς την υλοποίηση όσων επιδιώκει.

Παρομοίασε μάλιστα την αμερικανική τακτική με τις καθυστερήσεις σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα:

«Πετάνε την μπάλα στην εξέδρα και καθυστερεί ο αγώνας. Αυτό κάνουν αυτή τη στιγμή».

Κατά τον Μπαλτζώη, πρόκειται για συνειδητή πρακτική της αμερικανικής διοίκησης, όταν δεν επιθυμεί να προχωρήσει γρήγορα στην υλοποίηση μιας συμφωνίας.

Πακέτο δισεκατομμυρίων από τις ΗΠΑ

Ο Γιάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε εκτενώς και στις νέες εξοπλιστικές ανάγκες της Ελλάδας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με όσα παρουσίασε στην εκπομπή, στο τραπέζι βρίσκονται προγράμματα συνολικής αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων, που αφορούν μεταξύ άλλων:

  • πυραύλους και κατευθυνόμενα όπλα,
  • νέα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου για τα F-16 Viper,
  • υποστήριξη ελληνικών F-16,
  • υποστήριξη των ελικοπτέρων MH-60 του Πολεμικού Ναυτικού και των Black Hawk,
  • καθώς και πιθανή ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με τεθωρακισμένα οχήματα Stryker.

Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην ανάγκη να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για τα F-16 Viper και τα μελλοντικά F-35.

«Ο Στρατός Ξηράς είναι ο μεγάλος αδικημένος»

Ο Μπαλτζώης χαιρέτισε επίσης τις συζητήσεις για ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με Stryker.

«Μακάρι να τα πάρουμε, γιατί υστερούμε πάρα πολύ», σημείωσε, προσθέτοντας:

«Ο Στρατός είναι ο μεγάλος αδικημένος».

Η παρατήρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεγάλο μέρος των ελληνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων των τελευταίων ετών έχει επικεντρωθεί στην Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό.

Drones και νέος τρόπος πολέμου

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των drones, καθώς τα πεδία των συγκρούσεων από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή έχουν αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των μη επανδρωμένων συστημάτων.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για τις ελληνικές κινήσεις στον συγκεκριμένο τομέα.

«Κάτι κάνουμε. Προχωράμε», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η χώρα αρχίζει να εισέρχεται πιο ενεργά στην ανάπτυξη και παραγωγή τέτοιων συστημάτων.

Η «βόμβα» στο τέλος της συνέντευξης

Λίγο πριν από την ολοκλήρωση της παρέμβασής του, ο Γιάννης Μπαλτζώης προχώρησε και σε μία πολιτική αναφορά, επικαλούμενος δημοσίευμα του Αλέξη Τάρκα.

Μετέφερε τον ισχυρισμό ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχει εκτίμηση για τις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και συνέδεσε αυτή την εκτίμηση με την προσπάθεια να κλείσουν εγκαίρως σημαντικές συμφωνίες κατά την επίσκεψη Ρούμπιο.

Πρόκειται για ισχυρισμό που ο ίδιος απέδωσε ρητά σε σχετικό δημοσίευμα και όχι για επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Η αναφορά προκάλεσε την αντίδραση της Βασιλικής Πολίτου, η οποία σχολίασε χαρακτηριστικά:

«Ρίξατε μία βόμβα, κύριε Μπαλτζώη».


 

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO55 λεπτά πριν

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα κρίνει την αποφασιστικότητα της Αθήνας – Προβληματισμός για τους Meteor στην Τουρκία

Την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως κρίσιμη δοκιμασία για την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ανέδειξε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Αϋφαντής–Μαρτζούκος: Το καλώδιο, η Τουρκία και το μεγάλο ερώτημα της συμμαχικής συνδρομής

Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής και ο αντιναύαρχος ε.α. και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Βασίλειος Μαρτζούκος αναλύουν στο ΑΡΤ τις κρίσιμες...

Άμυνα3 ώρες πριν

Μπαλτζώης: «Αν δώσουν Meteor στην Τουρκία, θα αισθανθούμε προδομένοι»

Ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Γιάννης Μπαλτζώης παρεμβαίνει στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου και αναλύει τις...

GEOPOLITICO15 ώρες πριν

Συμπτώματα Παρακμής…

Η Τουρκία διεκδικεί ξανά πρόσβαση στη δυτική αμυντική αγορά, ενώ η Ελλάδα καλείται να μετατρέψει τους εξοπλισμούς και τις συμμαχίες...

Αναλύσεις16 ώρες πριν

Επιπτώσεις συνεχών παρατάσεων επαναφοράς ελέγχου εσωτερικών συνόρων στη λειτουργία του Σένγκεν

Οι διαδοχικές παρατάσεις των γερμανικών συνοριακών ελέγχων δοκιμάζουν στην πράξη την ελεύθερη κυκλοφορία στον χώρο Σένγκεν. Με το Βερολίνο να...

Δημοφιλή