Αναλύσεις
Narrow Waters, High Risks: Geography as a Driver of Contemporary Maritime Piracy
Maritime piracy, old as it may be, remains a modern test of international cooperation.
Written by Mariana Symeonidi
Maritime piracy remains a persistent threat to global trade and security. The vast expanse of the world’s oceans, acting as critical arteries of commerce and zones of contested power, continues to be vulnerable to criminal activities and geopolitical tensions.
This article examines recent trends in piracy, focusing on high-risk areas, drawing on data from the International Maritime Bureau (IMB) and the United Nations. It further explores whether modern tools and coordinated international responses can effectively address this longstanding challenge to maritime security.
Piracy has historically disrupted maritime commerce, dating back to the Minoan era in the ancient Eastern Mediterranean. Currently, more than 80% of global trade by volume is conveyed via maritime transport across 50,000 commercial vessels.
The growth of global trade has coincided with a rise in piracy incidents, particularly in regions where economic fragility and weak maritime governance prevail.
Piracy is categorised as an irregular, often hostile, economic activity and constitutes a form of violent organised crime. According to IMB’s «Annual Piracy Report 2023», 120 incidents of piracy and armed robbery were recorded worldwide, a slight increase from 115 incidents in 2022.
Most of these incidents were reported in Southeast Asia, followed by the Gulf of Guinea and the waters surrounding Somalia and Yemen. Critically, piracy thrives where shipping volumes are high, but state capacity to enforce maritime law is low, making certain chokepoints particularly vulnerable.
High-Risk Maritime Areas
1. Southeast Asia
The Straits of Malacca and Singapore remain major hotspots, accounting for over 30% of global piracy incidents in 2023. The narrow and heavily trafficked waters have seen a steady rise in small-scale attacks against tankers and cargo ships, posing risks not only to vessels but also to global energy security.
2. The Gulf of Oman and the Strait of Hormuz
Since Persian Gulf states collectively dominate global oil exports, the Gulf of Oman remains a high-risk zone. The IMB recorded several suspicious approaches and attempted boardings in 2023, highlighting the strategic vulnerability of this corridor through which approximately 20% of the world’s oil passes.
3. The Gulf of Aden and Somalia’s Waters
Despite a notable decrease compared to previous decades, Somali piracy remains a latent threat. The Gulf of Aden, through which 12% of global petroleum supply transits, recorded isolated incidents of vessel hijackings and attacks driven by enduring political instability on land.
Several shared geographic and strategic factors explain the persistence of piracy at these locations.
- Chokepoints and Traffic Concentration
All three regions are critical maritime chokepoints where commercial shipping is dense, unavoidable, and highly predictable. This concentration of high-value targets increases exposure to attacks.
- Geographically Narrow Maritime Corridors
The physical narrowness of these waterways limits the naval vessel’s ability to manoeuvre or evade threats. It also facilitates rapid pirate attacks and retreats, challenging commercial and naval responses.
- Proximity to Fragile or Politically Unstable Coastal Areas
Adjacent states often face governance deficits, creating safe havens for pirate operations and diminishing the rule of law at sea.
- Jurisdictional Complexity and Maritime Governance Gaps
Overlapping territorial claims and limited international security cooperation inhibit effective patrolling and legal enforcement.
- Economic Leverage
Disruptions in these areas have disproportionate global impacts, particularly on energy supplies and trade flows, increasing the strategic appeal of targeting them.
The Red Sea Crisis: A Strategic Challenge
The most striking development in 2024 has been the escalation of piracy-like attacks in the Red Sea, particularly in the Bab el-Mandeb Strait and the Gulf of Aden.
The Houthi movement, based in Yemen, has targeted commercial shipping under the pretext of supporting the Palestinian cause. Between November 2023 and March 2024, more than 50 maritime incidents were attributed to Houthi forces, including missile attacks, vessel hijackings, and the boarding of cargo ships such as the «Galaxy Leader».
This pattern of politically motivated maritime attacks blurs the line between state proxy conflict and piracy, presenting new legal and operational challenges for naval security actors.
In response, international coalitions such as «Operation Prosperity Guardian», led by the United States and supported by the United Kingdom and others, have deployed naval forces to secure vital shipping lanes. However, participation has been limited, and many emerging powers have opted for neutrality, revealing fractures in the collective security architecture.
The Red Sea developments are a stark reminder that maritime threats are no longer purely criminal but increasingly intertwined with broader geopolitical tensions.
Counter-Piracy Measures
The United Nations Convention on the Law of the Sea (Article 100) obliges all states to cooperate in the repression of piracy. However, effective enforcement requires coordinated multinational efforts.
Key measures include:
- Maritime Surveillance via the deployment of unmanned aerial vehicles (UAVs) and automatic identification systems (AIS), which enhance early warning capabilities.
- Armed security through embedding private or military security teams on board high-risk vessels, particularly in East Africa and the Red Sea.
- International Information Sharing through initiatives such as the IMB Piracy Reporting Centre provides real-time incident alerts, facilitating coordinated responses.
- Legal Frameworks to strengthen national and international legal mechanisms to prosecute piracy remains essential. Regional agreements like the Djibouti Code of Conduct have improved legal coordination among affected states.
- Capacity Building through programs aimed at strengthening the maritime governance of coastal states, such as training naval forces and enhancing judicial capabilities, is crucial for long-term stability.
Nonetheless, the persistence of piracy indicates that security measures should be complemented by efforts to address the root causes, such as political instability, weak governance, and economic deprivation in coastal regions.
Conclusion
Oceans have become the new frontier of human competition, corruption, and strategic rivalry.
The current resurgence of piracy, especially in geopolitically sensitive areas like the Red Sea, highlights the evolving nature of maritime threats. They are no longer isolated acts of criminality but complex phenomena tied to regional instability and global power shifts. In addition, the spatial distribution of piracy incidents points out that geography is not just a backdrop to maritime insecurity but a catalyst.
Securing the seas is not a task of any single actor. It demands robust multilateral cooperation, adaptable strategies, and a renewed commitment to upholding international maritime law. Failing to act collectively risks not only economic losses but also the erosion of the norms that underpin the stability of the global order.
Maritime piracy, old as it may be, remains a modern test of international cooperation.
Αναλύσεις
Η συνταγματική ευθύνη της Πολιτικής Προστασίας και το ατύχημα στην Ψάθα
Όταν η Πολιτική Προστασία δοκιμάζει τα όρια του Κράτους Δικαίου. Άρθρο γνώμης του Αλέξιου Παναγόπουλου.
Αναλύσεις
Η υποκρισία για τη Θέουτα, η Τουρκία, οι κατηγορίες περί ευθύνης του Ισραήλ και η σιέστα των Ισπανών διπλωματών στην Ουάσιγκτον
Η ισπανική εκπαίδευση είναι τυφλωμένη από τον ευρωκεντρισμό της ή, ίσως, ακόμη και ρατσιστική. Άρθρο-απάντηση του Μάικλ Ρούμπιν στα ιδεολογήματα Σάντσεθ και τις κατηγορίες του Μουράτ Γετκίν για την υποκίνηση της εισβολής απ’το Μαρόκο.
Κατανοεί η Ισπανία την ειρωνεία που κρύβεται πίσω από την κρίση στη Θέουτα;
Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν, Middle East Forum
Δεκάδες χιλιάδες Μαροκινοί διέσχισαν τα σύνορα με τη Θέουτα, έναν θύλακα που η Ισπανία κατείχε για αιώνες. Σχεδόν αμέσως, Ισπανοί σχολιαστές και μέσα ενημέρωσης κατηγόρησαν τους Εβραίους, ισχυριζόμενοι ότι υπήρχε πλεκτάνη που χρονολογείται από μια σειρά άρθρων που έγραψα τον Μάρτιο του 2026, καλώντας το Μαρόκο να οργανώσει μια «Πράσινη Πορεία» για την ανάκτηση της Θέουτας και της Μελίγια. Ένα tweet στις 30 Ιουλίου που ανέφερε: «Εάν η Ισπανία επέστρεφε την κατεχόμενη Θέουτα και τη Μελίγια στην νόμιμη μαροκινή κυριαρχία της, η Μαδρίτη δεν θα βρισκόταν σε αυτό το χάος», προκάλεσε οργή στην Ισπανία, παρόλο που εκ πρώτης όψεως είναι αλήθεια. Η Θέουτα και η Μελίγια είναι αδύναμοι κρίκοι στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, παρά τους δευτερογενείς ελέγχους ταυτότητας.
Κανένας Ισπανός δεν μπορεί να παράσχει κανένα στοιχείο ότι Εβραίοι, Ισραηλινοί ή ομάδες προβληματισμού προσέγγισαν έστω και έναν Μαροκινό, επειδή δεν υπάρχει κανένας.
Η ισπανική αντίδραση δείχνει ότι όχι μόνο η ισπανική κυβέρνηση αλλά και μεγάλο μέρος της ισπανικής κοινωνίας δεν κατανοεί ούτε την ειρωνεία ούτε την υποκρισία της Ισπανίας. Ταυτόχρονα, η προεπιλεγμένη θέση τους είναι να ασπάζονται μια αντισημιτική θεωρία συνωμοσίας ότι οι Εβραίοι με κάποιο τρόπο σχεδίασαν να χειραγωγήσουν τους Μαροκινούς, οι οποίοι, όπως υποθέτουν, δεν έχουν καμία αρμοδιότητα. Αφήστε στην άκρη το γεγονός ότι κανένας Ισπανός δεν μπορεί να παράσχει καμία απόδειξη ότι Εβραίοι, Ισραηλινοί ή think tanks επικοινώνησαν με έστω και έναν Μαροκινό, επειδή δεν υπάρχει κανένας. Οι Ισπανοί απλώς γνωρίζουν, όπως ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μόλις γνωρίζει ότι οι Εβραίοι χρησιμοποιούν τηλεκίνηση εναντίον του, και η πρώην βουλευτής Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν μόλις γνώριζε ότι τα εβραϊκά διαστημικά λέιζερ είναι υπεύθυνα για τις πυρκαγιές στην Καλιφόρνια.
Χαμένη στην οργή είναι η πραγματικότητα ότι οι πολιτικές του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσες οδηγούν την κρίση. Η μαζική αμνηστία που χορήγησε στους μετανάστες σίγουρα ενθαρρύνει περαιτέρω μετανάστευση με την υπόθεση ότι θα υπάρξουν μελλοντικές αμνηστίες. Ομοίως, το φλερτ του με την Αλγερία μπορεί να οδήγησε ένα υποτιμημένο Μαρόκο απλώς να υποχωρήσει. Και η Ευρώπη θα μπορούσε να έχει κάποια ευθύνη. Άλλωστε, η Τουρκία αξιοποιεί τακτικά τις μεταναστευτικές ροές για πολιτικές παραχωρήσεις, οπότε γιατί να μην το κάνει το Μαρόκο; Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη τέτοιου κυνισμού.
Η ισπανική αφήγηση ήταν ενοχλητική λόγω της επιφανειακής της σοβαρότητας. Πολλοί Ισπανοί επιμένουν ότι το Μαρόκο είναι μια νέα χώρα, η οποία απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1956, ενώ η Ισπανία υπάρχει εδώ και αιώνες. Έτσι, υποστηρίζουν ότι η Ισπανία δεν θα μπορούσε να «καταλάβει» τη Θέουτα και τη Μελίγια επειδή και οι δύο θύλακες προηγούνται της ύπαρξης του Μαρόκου.
Αυτό είναι λανθασμένο από δύο απόψεις. Πρώτον, αν το Μαρόκο έγινε κράτος μόνο μετά την απελευθέρωση από τη γαλλική κατοχή, τότε θα πρέπει η κατοχή της Ισπανίας από τη Ναπολεόντεια Γαλλία να σβήσει την προηγούμενη ιστορία της; Η τρέχουσα δυναστεία στο Μαρόκο χρονολογεί την ύπαρξή της στο 1631. Η τυπική αναφορά στις ισλαμικές δυναστείες είναι το βιβλίο του Charles Bosworth « Οι Νέες Ισλαμικές Δυναστίες ». Αυτό απαριθμεί αρκετές προηγούμενες δυναστείες, που χρονολογούνται από τους Ιδρισίδες του 8ου αιώνα, τους Αλμοραβίδες του 11ου και 12ου αιώνα και στη συνέχεια τους Αλμοχάδες, οι οποίοι τους διαδέχτηκαν για περισσότερο από έναν αιώνα. Η Ισπανία τελικά νίκησε τους Βατασίδες που κυριάρχησαν στο Μαρόκο και το κεντρικό Μαγκρίμπ στα μέσα του 16ου αιώνα . Ο ισπανικός ισχυρισμός ότι κατέλαβαν τη Θέουτα και τη Μελίγια όταν ήταν terra nullius υποδηλώνει ότι η ισπανική εκπαίδευση είναι τυφλωμένη από τον ευρωκεντρισμό της ή, ίσως, ακόμη και ρατσιστική. Το να αποκαλούμε στη συνέχεια τη Θέουτα και τη Μελίγια «αναπόσπαστο» μέρος της Ισπανίας, εν τω μεταξύ, είναι άσχετο. Η Αλγερία, άλλωστε, ήταν κάποτε αναπόσπαστο μέρος της Γαλλίας και η Ιρλανδία ήταν μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου.
Τι γίνεται, λοιπόν, με το επιχείρημα ότι, ανεξάρτητα από το πώς τις απέκτησε η Ισπανία, η Θέουτα και η Μελίγια είναι σήμερα εξ ολοκλήρου ισπανικές και ήταν εδώ και αιώνες; Η αποδοχή αυτού του επιχειρήματος ισοδυναμεί με το να υπονοούμε ότι η εθνοκάθαρση είναι αποδεκτή εφόσον είναι πλήρης. Ευτυχώς, λίγες χώρες εκτός από το Αζερμπαϊτζάν έναντι του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και την Κίνα έναντι του Ανατολικού Τουρκεστάν και του Θιβέτ βασίζουν τις πολιτικές τους σε τέτοιες πεποιθήσεις.
Ενώ δεν έχω πάει στο Ισραήλ ή στο Μαρόκο εδώ και σχεδόν μια δεκαετία και δεν έχω καμία ουσιαστική επαφή με καμία από τις δύο πρεσβείες για σχεδόν τόσο καιρό, έχω πάει στην Ισπανία τουλάχιστον πέντε φορές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τις περισσότερες φορές στη Ρότα και τα περίχωρά της. Αλλά ποιος είμαι εγώ που θα αφήσω τέτοια γεγονότα να σταθούν εμπόδιο σε μια καλή συνωμοσία ότι το Ισραήλ ελέγχει αναλυτές think tanks;
Αλλά γιατί, λοιπόν, τόσο οι think tankers όσο και οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν επισημάνει την υποκρισία της Ισπανίας; Ίσως μόνο επειδή είναι κραυγαλέα: Η Ισπανία απονομιμοποιεί το Ισραήλ υπέρ ενός κράτους που δεν υπήρξε ποτέ πριν και αποκαλεί την Ιερουσαλήμ κατεχόμενη, διατηρώντας παράλληλα αφρικανικά φυλάκια που υπάρχουν μόνο και μόνο επειδή η Ισπανία ήταν και είναι κυριολεκτικά ένα «αποικιακό» κράτος.
Ενώ οι Ισπανοί αξιωματούχοι αντιδρούν με οργή σε οποιαδήποτε συζήτηση για την «απελευθέρωση» της Θέουτα και της Μελίγια, το ισπανικό Υπουργείο Εξωτερικών θα μπορούσε επίσης να αναρωτηθεί: Γιατί η Ισπανία έχασε την Ουάσινγκτον;
Η υποκρισία είναι βαθύτερη: Η Ισπανία παραπονιέται για μετανάστες που εισέβαλαν στα σύνορα της Θέουτα, κι όμως το Ισπανικό Ναυτικό συνόδευσε έναν Στόλο του οποίου ο δηλωμένος στόχος ήταν η παράνομη είσοδος στη Γάζα. Εν τω μεταξύ, η Ισπανία ζητά την αποβολή του Ισραήλ από τη Eurovision για υποτιθέμενη διάπραξη γενοκτονίας, χωρίς να γνωρίζει ότι το ίδιο προηγούμενο θα μπορούσε να ισχύσει και για την ομάδα ποδοσφαίρου του Παγκοσμίου Κυπέλλου, δεδομένων των διαφορών για τη Θέουτα και τη Μελίγια.
Οι διεθνείς υποθέσεις είναι περίπλοκες. Ο Σάντσες δεν ήταν ο μόνος Ισπανός ηγέτης που εξέθεσε τη Μαδρίτη σε ερωτήματα σχετικά με τα διπλά μέτρα και σταθμά. Το 2017, με φόντο το Brexit, ο συντηρητικός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι απαίτησε την επιστροφή του Γιβραλτάρ στην Ισπανία, φαινομενικά αδιάφορος για την ιδέα ότι το ίδιο προηγούμενο θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη Θέουτα και τη Μελίγια. Το γεγονός ότι οι αναλυτές επεσήμαναν την υποκρισία του έξι χρόνια πριν από την κρίση στη Γάζα εγείρει ερωτήματα σχετικά με το γιατί τόσοι πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι το Ισραήλ ή ο Παγκόσμιος Εβραϊσμός φέρει την ευθύνη (Σχόλιο Geopolitico.gr: Σε αρθρογραφία του ο Τούρκος αναλυτής Μουράτ Γετκίν κατηγόρισε τον Ρούμπιν, ότι υποκίνησε με τα κείμενά του το Μαρόκο να ανακαταλάβει τη Θέουτα και τη Μελίγια).
Ενώ οι Ισπανοί αξιωματούχοι αντιδρούν με οργή σε οποιαδήποτε συζήτηση για την «απελευθέρωση» της Θέουτα και της Μελίγια, το ισπανικό Υπουργείο Εξωτερικών θα μπορούσε επίσης να ρωτήσει: Γιατί η Ισπανία έχασε την Ουάσινγκτον; Είναι απλώς ότι ο Σάντσες και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απεχθάνονται ο ένας τον άλλον ή μήπως η διπλωματική παρουσία της Ισπανίας είναι από τις πιο τεμπέλικες στην Ουάσινγκτον; Αν η κριτική για την Ισπανία και τη θέση της σχετικά με τη Θέουτα και τη Μελίγια εξέπληξε τη Μαδρίτη, δεν οφείλεται στο ότι τέτοια επιχειρήματα εμφανίστηκαν ξαφνικά. Αντίθετα, είναι επειδή οι Ισπανοί διπλωμάτες στην Ουάσινγκτον εμφανίζονται σε μόνιμη σιέστα, σίγουρα ποτέ δεν αλληλεπιδρούν με πνευματικά ρεύματα που αντιπαθούν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.
Αν οι Ισπανοί είναι απογοητευμένοι που ο κόσμος δεν βλέπει τα πράγματα όπως αυτοί βλέπουν, ο λόγος είναι περισσότερο η δική τους τύφλωση και υποκρισία παρά κάποια μεγάλη εβραϊκή συνωμοσία. Το γεγονός, ωστόσο, ότι τόσοι πολλοί Ισπανοί διανοούμενοι δεν μπορούν να το αναγνωρίσουν αυτό είναι ενδεικτικό.
Αναλύσεις
Προκόπης Παυλόπουλος: Γιατί λιγοστεύουν τα «χρόνια της αθωότητας» – Το διαχρονικό μήνυμα του «Πολίτη Κέιν»
Την κυριαρχία της οικονομικής αποτίμησης πάνω στον άνθρωπο και τη δραματική συρρίκνωση της παιδικής αθωότητας αναλύει ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ακαδημαϊκός Προκόπης Παυλόπουλος. Με αφετηρία τον εμβληματικό «Πολίτη Κέιν» του Όρσον Γουέλς, προειδοποιεί ότι η σύγχρονη κοινωνία οδηγεί ολοένα νωρίτερα τον άνθρωπο από τον αυτοκαθορισμό στον ετεροκαθορισμό.
Ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα της σύγχρονης εποχής, τη σταδιακή εξαφάνιση των «χρόνων της αθωότητας», εξετάζει ο Προκόπης Παυλόπουλος μέσα από μία σύνθετη κοινωνική, θεσμική και πολιτισμική προσέγγιση.
Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ακαδημαϊκός συνδέει την Οικονομική Παγκοσμιοποίηση, τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη και την επικράτηση της οικονομικής αποτίμησης με τη συρρίκνωση του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο το παιδί μπορεί να αντιλαμβάνεται τον κόσμο μέσα από τη δική του φαντασία και το συναίσθημά του.
Για να αναδείξει το φαινόμενο, επιστρέφει στον «Πολίτη Κέιν», την κινηματογραφική δημιουργία του Όρσον Γουέλς, και κυρίως στο περίφημο «Rosebud»: το παιδικό έλκηθρο που, λίγο πριν από τον θάνατό του, ανακαλεί στη μνήμη του ο πανίσχυρος αλλά βαθιά μόνος Τσαρλς Φόστερ Κέιν.
Η επικυριαρχία του οικονομικού πάνω στο θεσμικό
Ο Προκόπης Παυλόπουλος περιγράφει τη σημερινή εποχή ως κάθε άλλο παρά γραμμική. Η παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η αποθέωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και οι δυνατότητες του Κβαντικού Υπολογιστή έχουν ανατρέψει την παραδοσιακή ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα και τους θεσμούς.
Στο νέο περιβάλλον, όπως επισημαίνει, το οικονομικό στοιχείο αποκτά ένα είδος «επικυριαρχίας» απέναντι στο θεσμικό. Οι δημοκρατικά νομιμοποιημένοι κανόνες δικαίου εμφανίζονται συχνά να υποχωρούν απέναντι σε κανόνες οικονομικής προέλευσης, οι οποίοι διαμορφώνονται από κέντρα χωρίς σαφή ταυτότητα και χωρίς ουσιαστικό δημοκρατικό έλεγχο.
Οι δημιουργοί αυτών των οικονομικών κανόνων παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανώνυμοι και απρόσιτοι, αποφεύγοντας τον έλεγχο εγκυρότητας και τις αντίστοιχες συνέπειες. Έτσι, η κοινωνική ζωή δεν ρυθμίζεται πλέον αποκλειστικά από θεσμούς που έχουν προκύψει μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες, αλλά όλο και περισσότερο από οικονομικά κριτήρια που επιβάλλονται χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών.
Από τον αυτοκαθορισμό στον ετεροκαθορισμό
Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες αυτής της μεταβολής είναι, σύμφωνα με τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το ολοένα και πιο σύντομο πέρασμα του ανθρώπου από τον αυτοκαθορισμό στον ετεροκαθορισμό.
Στα πρώτα χρόνια της ζωής του, το παιδί προσδίδει στα πράγματα που του ανήκουν μία αξία που δεν σχετίζεται με το χρήμα. Ένα παιχνίδι μπορεί να είναι οικονομικά ασήμαντο, αλλά για το ίδιο να αποτελεί κάτι ανεκτίμητο, επειδή η σημασία του καθορίζεται από το συναίσθημα, τη φαντασία και τις προσωπικές αναμνήσεις.
Το παιδί δεν είναι διατεθειμένο να το αποχωριστεί έναντι οποιουδήποτε τιμήματος. Σε αυτή τη φάση δεν αποδέχεται τα οικονομικά κριτήρια των ενηλίκων, αλλά οικοδομεί τη δική του αντίληψη για την αξία των πραγμάτων. Πρόκειται για την περίοδο του αυτοκαθορισμού, κατά την οποία «ανήκει», σε μεγάλο βαθμό, στον εαυτό του.
Αυτή είναι η «ηλικία της αθωότητας»: η χρονική περίοδος κατά την οποία ο άνθρωπος δεν έχει ακόμη υποταχθεί στα πρότυπα και στις αποτιμήσεις που του επιβάλλει το εξωτερικό περιβάλλον.
Με την πάροδο του χρόνου, όμως, το παιδί αρχίζει να κοινωνικοποιείται και να υιοθετεί τις αξιολογήσεις του κόσμου των ενηλίκων. Τα αντικείμενα παύουν σταδιακά να αξιολογούνται αποκλειστικά μέσα από το συναίσθημα και αποκτούν οικονομική τιμή.
Εκεί αρχίζει η μετάβαση στον ετεροκαθορισμό. Ο άνθρωπος εισέρχεται σε έναν κόσμο στον οποίο οι κανόνες έχουν διαμορφωθεί από άλλους, χωρίς τη δική του συμμετοχή. Η προσωπική φαντασία υποχωρεί και τη θέση της καταλαμβάνουν κριτήρια που συνδέονται κυρίως με το χρήμα, την κατανάλωση, την κοινωνική θέση και την ισχύ.
Η παιδική αθωότητα στο υποσυνείδητο
Όσο κυριαρχεί η οικονομική αποτίμηση, τόσο οι αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας απομακρύνονται από τη συνείδηση και κρύβονται στα βάθη του υποσυνειδήτου.
Τα παιχνίδια, τα συναισθήματα και οι εμπειρίες που κάποτε αποτελούσαν τον πυρήνα της ζωής του παιδιού εγκαταλείπουν σταδιακά το προσκήνιο. Ο ενήλικος καλείται να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον που αξιολογεί τα πάντα μέσα από την παραγωγικότητα, τη χρησιμότητα και την οικονομική τους αξία.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος προειδοποιεί ότι, όσο περισσότερο αλλάζει το πολιτισμικό πρότυπο, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ανάσυρση των απομειναριών της παιδικής αθωότητας από το υποσυνείδητο. Η προσπάθεια μπορεί να καταστεί επίπονη ή ακόμη και μάταιη.
Το αίνιγμα του «Rosebud»
Στο σημείο αυτό εισέρχεται στην ανάλυση ο «Πολίτης Κέιν», η ταινία που σκηνοθέτησε ο Όρσον Γουέλς το 1941, υπογράφοντας παράλληλα την παραγωγή και, μαζί με τον Χέρμαν Μάνκιεβιτς, το σενάριο.
Κεντρικός ήρωας είναι ο μεγαλοεκδότης Τσαρλς Φόστερ Κέιν, ένας άνθρωπος που ξεκίνησε από χαμηλά και κατόρθωσε να αποκτήσει αμύθητο πλούτο και τεράστια εξουσία. Πρότυπο του χαρακτήρα αποτέλεσε κυρίως ο Αμερικανός εκδότης Ουίλιαμ Ράντολφ Χιρστ.
Παρά την οικονομική παντοδυναμία, τις σχέσεις και τον μεγάλο κύκλο ανθρώπων που τον περιέβαλλαν, ο Κέιν οδηγήθηκε τελικά στην απομόνωση. Αιχμάλωτος του εγωισμού, της εξουσίας και της αδιάκοπης συσσώρευσης πλούτου, κατέληξε μόνος στην αχανή έπαυλη «Ζαναντού».
Λίγο πριν πεθάνει, προφέρει μία τελευταία λέξη: «Rosebud», δηλαδή «ροδανθός». Ένας δημοσιογράφος επιχειρεί σε όλη τη διάρκεια της ταινίας να αποκρυπτογραφήσει το νόημά της, χωρίς να τα καταφέρει.
Η απάντηση δίνεται στον θεατή στην τελευταία σκηνή. Το «Rosebud» ήταν το παιδικό ξύλινο έλκηθρο του Κέιν, πάνω στο οποίο υπήρχαν ζωγραφισμένα κόκκινα μπουμπούκια τριαντάφυλλων. Παρά τον αμύθητο πλούτο που απέκτησε, το πιο πολύτιμο αντικείμενο της ζωής του παρέμενε ένα απλό παιδικό παιχνίδι.
Η ματαιότητα του πλούτου και της εξουσίας
Ο «Πολίτης Κέιν» αποτυπώνει τη ματαιότητα ενός «αμερικανικού ονείρου» που έχει ταυτιστεί με τον άμετρο πλούτο, τη χλιδή και την απόλυτη εξουσία πάνω στους άλλους.
Ο Κέιν αποκτά σχεδόν τα πάντα, αλλά χάνει τον εαυτό του. Η οικονομική αξία των αντικειμένων που συσσωρεύει αποδεικνύεται ασήμαντη απέναντι στη συναισθηματική αξία ενός φθηνού ξύλινου έλκηθρου.
Την ώρα του θανάτου του δεν επιστρέφει νοερά στις επιχειρήσεις, στα πρωτοσέλιδα, στις επαύλεις ή στα πολύτιμα κειμήλια. Επιστρέφει στην παιδική ηλικία και στην τελευταία περίοδο κατά την οποία μπορούσε ακόμη να καθορίζει μόνος του τι ήταν πραγματικά πολύτιμο.
Το «Rosebud» συμβολίζει, επομένως, την προσωπική αυτονομία, την παιδική αθωότητα και την εποχή πριν από την υποταγή του ανθρώπου στην εξουσία του χρήματος.
Θα θυμόταν σήμερα ο Κέιν το έλκηθρό του;
Το κρίσιμο ερώτημα που θέτει ο Προκόπης Παυλόπουλος είναι εάν ένας σύγχρονος «Πολίτης Κέιν» θα κατόρθωνε, λίγο πριν από το τέλος, να ανασύρει από το υποσυνείδητό του το δικό του «Rosebud».
Η απάντησή του είναι απαισιόδοξη. Στη σημερινή εποχή, η παιδική ηλικία και η περίοδος του αυτοκαθορισμού συρρικνώνονται δραματικά. Τα παιδιά έρχονται πολύ νωρίτερα σε επαφή με την οικονομική αποτίμηση, την κατανάλωση και τα πρότυπα που διαμορφώνουν άλλοι για λογαριασμό τους.
Η «ηλικία της αθωότητας» γίνεται τόσο σύντομη, ώστε οι μνήμες της ενδέχεται να μην αποκτούν πλέον το βάθος που απαιτείται για να επιβιώσουν μέσα στον χρόνο.
Ένας σύγχρονος Κέιν, καταλήγει ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πιθανότατα δεν θα μπορούσε να θυμηθεί τον «ροδανθό» της παιδικής του αθωότητας. Όχι επειδή δεν θα επιθυμούσε να επιστρέψει σε αυτήν, αλλά επειδή το διάστημα κατά το οποίο έζησε πραγματικά ως παιδί θα ήταν βασανιστικά μικρό.
Έτσι συνέλαβαν στην Τουρκία τον παραλίγο δολοφόνο του Ερντογάν
Δέκα χρόνια μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016, οι τουρκικές Αρχές ανακοίνωσαν τη σύλληψη του καταζητούμενου Μπουρκάι...
Η συνταγματική ευθύνη της Πολιτικής Προστασίας και το ατύχημα στην Ψάθα
Όταν η Πολιτική Προστασία δοκιμάζει τα όρια του Κράτους Δικαίου. Άρθρο γνώμης του Αλέξιου Παναγόπουλου.
«Αδούλωτη Κερύνεια» προς Γκουτέρες: Ακούστε τους ξεχασμένους πρόσφυγες της κατεχόμενης Κύπρου
Σκληρή κριτική στον τρόπο διαχείρισης του Κυπριακού από τον ΟΗΕ και την Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί το Σωματείο «Αδούλωτη Κερύνεια», με...
Τα ισραηλινά Merkava της Κύπρου ανησυχούν την Άγκυρα – Ο νέος άξονας με Ισραήλ και Γαλλία
Η πιθανή απόκτηση ισραηλινών αρμάτων μάχης Merkava από την Κυπριακή Δημοκρατία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα αμυντικής, ενεργειακής και διπλωματικής...
Ο Ουμέροφ επικεφαλής της εξωτερικής κατασκοπείας της Ουκρανίας
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέθεσε την Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Ουκρανίας στον Ρουστέμ Ουμέροφ, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον ρόλο του έμπιστου...
-
Άμυνα3 μήνες πρινΣυναγερμός στη Λευκάδα για Μυστηριώδες «Σκάφος-Φάντασμα» σε Σπηλιά – Εντόπισαν θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΑϋφαντής: Έρχεται πολεμική σύγκρουση
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΠροειδοποίηση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας! «Η θαλάσσια φαντασίωση της Άγκυρας θα έχει τίμημα»
-
Άμυνα2 μήνες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΓενοκτονία των Γιαζίντι: Ένα αιώνιο έγκλημα του ISIS κατά της ανθρώπινης συνείδησης
-
Άμυνα3 μήνες πρινΔικαίωση μετά από 5,5 χρόνια γραφειοκρατικού «γολγοθά»: Ο Έλληνας κατασκευαστής Γιάννης Αραπκούλες πήρε την άδεια παραγωγής ραβδωτών όπλων
-
Άμυνα2 εβδομάδες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ5 ημέρες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες