Αναλύσεις
Η σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν, Ελλάδα-Κύπρος και η Τουρκία
Την ανησυχία του για την ανάφλεξη των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, εκφράζει ο συνεργάτης του αμερικανικού Ινστιτούτου «Defense & Foreign Affairs», Λάζαρος Καμπουρίδης, σε συνέντευξή του στο Liberal.
Αναφερόμενος στον ρόλο της Τουρκίας και τις επιδιώξεις του Ταγίπ Ερντογάν, με φόντο τις τελευταίες εξελίξεις, ο κ. Καμπουρίδης τονίζει πως η Άγκυρα επιχειρεί να αναλάβει ρόλο διαμεσολάβησης επίλυσης του θέματος της μη κλιμάκωσης της σύγκρουσης, εποφθαλμιώντας, παράλληλα, το βορειοδυτικό Ιράν, όπου διαβιούν μεγάλες μάζες τουρκικής καταγωγής.
Συνέντευξη στον Χρήστο Θ. Παναγόπουλο, Liberal.gr
Κύριε Καμπουρίδη, πώς εκτιμάτε τη σημερινή κατάσταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν; Βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας ανοιχτής στρατιωτικής σύγκρουσης;
Η κατάσταση έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, δείχνει ότι θα έχει διάρκεια η σύγκρουση καθώς είναι η πρώτη φορά που το Ισραήλ έχει έναν ξεκάθαρο αντικειμενικό σκοπό ο οποίος έχει διάφορες φάσεις υλοποίησης σε βάθος χρόνου.
Τις προηγούμενες φορές η σύγκρουση Ισραήλ – Ιράν είχε ανταποδοτικό χαρακτήρα. Σχετικά με τις φάσεις υλοποίησης κρίνοντας από τα πλήγματα του Ισραήλ, φαίνεται ότι αρχικά επιδιώκεται η καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος και της πολεμικής μηχανής του Ιράν, στη συνέχεια η ανατροπή του καθεστώτος των μουλάδων το Ιράν και στο τέλος η ομοσπονδιοποίηση της χώρας, απ’ όπου θα προκύψει και η σημασία του κουρδικού παράγοντα στο Ιράν.
Πώς συγκρίνονται οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ και του Ιράν σε περίπτωση ευρείας σύρραξης;
Nομίζω ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες των δύο χωρών είναι ασύγκριτα μεγέθη καθώς το Ιράν υστερεί σε πολύ κρίσιμους τομείς όπως είναι η πολεμική αεροπορία αλλά και η αντιαεροπορική κάλυψη, στοιχεία πολύ σημαντικά στις επιχειρήσεις. Το μόνο στοιχείο το οποίο προσδίδει επιχειρησιακή αξία στις επιθετικές δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν είναι το πυραυλικό του σύστημα το οποίο μπορεί να πετύχει πλήγματα στην επικράτεια του Ισραήλ. Επίσης, το Ιράν διαθέτει προχωρημένες δυνατότητες κυβερνοπολέμου, αλλά μειονεκτεί έναντι του Ισραήλ στα θέματα πληροφοριών.
Το αδύνατο σημείο του Ισραήλ αποτελεί η πολύ μικρή έκταση της εδαφικής του επικράτειας και η έλλειψη γεωγραφικού βάθους. Η πολύ υψηλή τεχνολογία του Ισραήλ και το επιθετικό του δόγμα έχουν σχέση ακριβώς με την αντιμετώπιση αυτών το τρωτών του σημείων.
Η κλιμάκωση της σύρραξης από πλευράς Ιράν, σημαίνει συνέχιση των πληγμάτων με το βαλλιστικό του πρόγραμμα αλλά και τους «δορυφόρους» που διαθέτει στην περιοχή, όπως οι Χούθι, η Χεζμπολάχ κ.α.
Ποιος είναι ο ρόλος της Ελλάδας και της Κύπρου σε αυτή την εξίσωση, δεδομένων των στρατιωτικών τους συνεργασιών με το Ισραήλ;
Η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία από κοινού, αποτελούν παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή ενώ γεωγραφικά προσδίδουν βάθος και πολύτιμο ζωτικό χώρο στο Ισραήλ. Επίσης, αποτελούν ένα «παράθυρο» ελευθερίας ενέργειας και λογιστικής υποστήριξης για το Ισραήλ. Ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα διατηρεί το προνόμιο να έχει άριστες σχέσεις με το Ισραήλ αλλά και με πολλές αραβικές χώρες της περιοχής. Επίσης, η Ελλάδα λόγω των παραδοσιακά πολύ καλών σχέσεων με το Ιράν θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο στις διαπραγματεύσεις των δύο πλευρών την επόμενη ημέρα των συγκρούσεων.
Σε περίπτωση γενίκευσης των πολεμικών συγκρούσεων στη Μ. Ανατολή, ποια θα είναι η εμπλοκή των δορυφόρων του Ιράν (Χεζμπολάχ, Χούθι και Χαμάς) και πώς αντίστοιχα πιστεύετε ότι θα διαμορφωθεί η στάση των αραβικών χωρών;
Οι περισσότερες αραβικές χώρες αν και δημόσια επικρίνουν την επιθετικότητα του Ισραήλ, νομίζω ότι βλέπουν πολύ θετικά την αποδυνάμωση του καθεστώτος του Ιράν αφού αποτελεί ανταγωνιστική δύναμη προς το σουνιτικό αραβικό κόσμο.
Όπως προαναφέρθηκε, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι, οι δορυφόροι του Ιράν θα χρησιμοποιηθούν στρατιωτικά με σκοπό την αποδυνάμωση της πολεμικής μηχανής και του αμυντικού συστήματος του Ισραήλ με πυραυλικές επιθέσεις. Είναι μία πραγματικότητα, την οποία φαίνεται ότι έχει συνηθίσει το Ισραήλ από την επομένη της τρομοκρατικής επίθεσης της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Ωστόσο, βλέπουμε το τελευταίο διάστημα και ιδιαίτερα με φόντο το πρόσφατο περιστατικό με τους προπηλακισμούς στο πλαίσιο της πορείας «March to Gaza» στην Αίγυπτο, οι αραβικές χώρες δείχνουν να αντιδρούν απέναντι στους Παλαιστίνιους. Γιατί συμβαίνει αυτό, κατά την άποψή σας;
Κοιτάξτε να δείτε τι συμβαίνει ακριβώς. Μπορεί από τη μία μεριά να τις ενώνει το γεγονός ότι το Ισραήλ θεωρείται γι’ αυτές ως «ο μεγάλος εχθρός των Αράβων» και αυτή η προοπτική να τις συσπειρώνει απέναντι στους Παλαιστίνιους. Από την άλλη πλευρά, όμως, καμία αραβική χώρα δεν θα ήθελε να εμπλακεί άμεσα στην επίλυση του Παλαιστινιακού, όπου θα συνεισέφερε, ιδιαίτερα με παροχή καταλυμάτων ή περιοχών για φιλοξενία αμάχων κλπ. Δηλαδή, βλέπουμε στην ουσία τους Παλαιστινίους, σε τελική ανάλυση και με αφορμή το συγκεκριμένο συμβάν, στο οποίο αναφερθήκατε, ότι λειτουργούν ως ένα εμπόδιο στην ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ και στην ειρήνευση στην περιοχή. Σε αυτό, βέβαια, διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο και η επιρροή που έχουν, στην προκειμένη περίπτωση, και οι τρομοκράτες της Χαμάς… Φυσικά. Ο ρόλος της Χαμάς είναι καταλυτικός. Και θα πρέπει να επισημάνουμε, στο σημείο αυτό, κύριε Παναγόπουλε, ότι υπάρχει πολύ μεγάλος αριθμός Παλαιστινίων που δεν επιθυμούν καθόλου τη Χαμάς. Και είναι κάτι παραπάνω από φανερό ότι η δράση της Χαμάς λειτουργεί απολύτως αποτρεπτικά απέναντι στην ομαλοποίηση και την ειρήνευση στην περιοχή, για να μπορέσουν να ζήσουν οι άνθρωποι εκεί ειρηνικά. Και από την άλλη πλευρά, η Χαμάς, έχοντας προκαλέσει την αντίδραση του Ισραήλ στον απόηχο της τρομοκρατικής επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου, εκμεταλλεύεται όλη αυτή την κατάσταση στο έπακρο, γιατί θυματοποιεί την όλη κατάσταση και ιδίως του συνόλου των Παλαιστινίων. Αυτό που οφείλουμε να αντιληφθούμε, είναι ότι η Χαμάς δεν είναι αποδεκτή από το σύνολο του παλαιστινιακού λαού.
Υπάρχουν άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις για την εθνική μας ασφάλεια ή την ευρύτερη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και ποιες είναι αυτές;
Νομίζω ότι οι επιπτώσεις για εμάς ανάγονται στον οικονομικό τομέα και έχει σχέση με την πιθανότητα αύξησης των τιμών του πετρελαίου αλλά και του φυσικού αερίου. Στον τομέα της ασφάλειας, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι μία πιθανή χρήση του εναέριου χώρου μας ή οποιαδήποτε άλλη διευκόλυνση προς το Ισραήλ θα ενοχλούσε την Τεχεράνη. Σίγουρα όμως δεν μπορώ να δω άμεση εμπλοκή και επίπτωση για την εθνική μας ασφάλεια.
Η ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής επηρεάζεται αρνητικά από την δυνατότητα του Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό την ενεργειακή ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Θεωρώ ότι μία ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης θα σήμαινε μείωση της γεωπολιτικής αξίας της Τουρκίας, ενώ η καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν εκτιμώ ότι θα επηρεάσει θετικά την ασφάλεια της περιοχής και είναι κάτι το οποίο βλέπουν με καλό μάτι και οι αραβικές χώρες.
Πώς αναμένεται να αντιδράσουν μεγάλες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα σε ενδεχόμενη γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή;
Πρέπει να σας πω ότι εγώ δεν βλέπω γενίκευση της σύρραξης. Σε περίπτωση που συμβεί, εκτιμώ ότι δεν θα υπάρξει άμεση εμπλοκή από Ρωσία και Κίνα. Και οι δύο χώρες θα περιορισθούν σε υποστήριξη του Ιράν πολιτικά ή με αμυντικό υλικό και εξοπλισμούς. Οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν την πολιτική υποστήριξη του Ισραήλ και σίγουρα την υποστήριξη με εξοπλισμούς οι οποίοι είναι κρίσιμοι στην καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης. Επίσης, πολύ κρίσιμη θεωρείται η υποστήριξη των ΗΠΑ στην αντιμετώπιση των βαλλιστικών επιθέσεων του Ιράν.
Πώς εμπλέκεται η Τουρκία σε όλες αυτές τις εξελίξεις; Τι επιδιώκει, κατά την άποψή σας, ο Ερντογάν;
Η Τουρκία τελευταία μέσω Τράμπ επιχειρεί να αναλάβει ρόλο διαμεσολάβησης επίλυσης του θέματος της μη κλιμάκωσης της σύγκρουσης. Τουρκικές πηγές τονίζουν τελευταία το γεγονός ότι Τράμπ και Ερντογάν συνομίλησαν τηλεφωνικά για την σύγκρουση Ιράν- Ισραήλ δύο φορές σε χρονικό διάστημα δύο ημερών. Ακούγεται παράδοξο η Τουρκία να επιχειρεί να αναλάβει τέτοιο ρόλο όμως είναι άλλη μία απόδειξη του ρόλου που επιχειρεί να αναλάβει στην περιοχή η Άγκυρα, αυτού της μεγάλης δύναμης η οποία μπορεί και παρεμβαίνει για την επίλυση των περιφερειακών συγκρούσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία αν και έχει σοβαρά θέματα προς επίλυση με το Ιράν, δεν θα ήθελε να δει το Ισραήλ να βγαίνει νικητής από αυτή τη σύγκρουση, καθώς γνωρίζει ότι στο τέλος του δρόμου οι εξελίξεις θα οδηγήσουν στην αυτονόμηση των Κούρδων του Ιράν και έπεται η κατάσταση των Κούρδων της Τουρκίας. Τα πλήγματα της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας πλησίον της Τουρκίας στο βορειοδυτικό Ιράν ερμηνεύθηκαν από την Άγκυρα ως μήνυμα εναντίον της. Ήδη, η Τουρκία κάνει σχέδια για την επόμενη ημέρα για το βορειοδυτικό Ιράν όπου διαβιούν μεγάλες μάζες τουρκικής καταγωγής.
Ποιο είναι το χειρότερο και ποιο το πιθανότερο σενάριο από στρατηγικής πλευράς, με φόντο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή;
Το χειρότερο σενάριο είναι η διάχυση της σύγκρουσης κάτι το οποίο δεν βλέπω εγώ από στρατιωτικής πλευράς. Επίσης, πολύ αρνητική εξέλιξη όπως προανέφερα θα ήταν οι οικονομικές – ενεργειακές επιπτώσεις από ένα πιθανό κλείσιμο των στενών του Ορμούζ.
Το πιθανότερο σενάριο είναι η συνέχιση των επιθέσεων του Ισραήλ, η καταστροφή σημαντικών και κρίσιμων υποδομών του πυρηνικού προγράμματος, η μείωση σε πολύ μεγάλο βαθμό του αμυντικού συστήματος του Ιράν και η αποδυνάμωση του καθεστώτος της Τεχεράνης. Η πλήρης επικράτηση της πολεμικής αεροπορίας του Ισραήλ στερεί στον έσχατο βαθμό τις επιχειρησιακές δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν.
Η Τεχεράνη θα συνεχίσει τις πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ οι οποίες φαίνεται προς το παρόν να αντιμετωπίζονται από την «ομπρέλα» του Ισραήλ με τη βοήθεια των ΗΠΑ και άλλων χωρών.
Αναλύσεις
Από Αυτοκρατορία… επαίτης των Ταλιμπάν: Το οικονομικό ναυάγιο του Ιράν
Πώς έφτασε το Ιράν στο σημείο όπου η προοπτική επενδύσεων από το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν θεωρείται επιτυχία;
Η δημόσια κατακραυγή για την ανακοίνωση μιας συμφωνίας παραχώρησης ιρανικής γης στο Αφγανιστάν ανάγκασε τους Ιρανούς αξιωματούχους να προβούν σε κινήσεις περιορισμού της ζημιάς, αποκαλύπτοντας όχι μόνο τη شدت της λαϊκής οργής, αλλά και την έκταση της οικονομικής παρακμής του Ιράν μετά από 47 χρόνια θεοκρατικής διακυβέρνησης.
Στις 8 Οκτωβρίου 2026, ο Μοχσέν Ζανγκανέ, βουλευτής που εκπροσωπεί περιφέρεια στα βορειοανατολικά της χώρας, κοντά στο Αφγανιστάν, ανακοίνωσε στο Sahar TV (τμήμα της κρατικής ραδιοτηλεόρασης του Ιράν, IRIB) ότι:
«…Καταλήξαμε σε συμφωνία βάσει της οποίας το Αφγανιστάν θα μπορούσε να έχει μια δική του περιοχή εντός της Ελεύθερης Ζώνης στο Λιμάνι Τσαμπαχάρ».
Η δήλωση, η οποία έγινε κατά τη διάρκεια συζήτησης για τα επιτεύγματά του σε πρόσφατη επίσκεψη στο Αφγανιστάν, προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση των Ιρανών.
Ελάχιστα ζητήματα προκαλούν τόσο βαθιά συναισθήματα στο Ιράν όσο η απώλεια εδαφών. Οι Ιρανοί εξακολουθούν να θρηνούν την απώλεια εδαφών που παραδόθηκαν υπό τη δυναστεία των Κατζάρ στην Τσαρική Ρωσία τις αρχές του 19ου αιώνα. Η υπόνοια ότι το Ιράν θα παρέδιδε ακόμη ένα κομμάτι γης, και μάλιστα στο Αφγανιστάν —με τη μεσαιωνική νοοτροπία των Ταλιμπάν— άναψε τη φωτιά της οργής και πρόσθεσε ταπείνωση. Τα ιρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύστηκαν από τίτλους περί «εκχώρησης ιρανικού εδάφους στο Αφγανιστάν».
Η αντίδραση ήταν τόσο ισχυρή που παρέμβησαν ανώτεροι αξιωματούχοι. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγαΐ, παραχώρησε συνέντευξη Τύπου στην οποία απέρριψε τις αναφορές ως «παρεξήγηση».
«Επρόκειτο, στην πραγματικότητα, για μια σαφή παρεξήγηση που προέκυψε από τις δηλώσεις ενός από τους αξιοσέβαστους βουλευτές», δήλωσε.
Προσωπικό του αφγανικού στρατού ποζάρει σε στρατιωτικό όχημα. (Φωτογραφία: Shutterstock)
Στη συνέχεια έδωσε μια εξήγηση. Αυτό που συζήτησαν οι Ιρανοί και οι Ταλιμπάν, είπε ο Μπαγαΐ, δεν ήταν μεταβίβαση κυριαρχίας, αλλά μια ρυθμιστική μίσθωση (leasing) του τύπου που χρησιμοποιείται διεθνώς για να δίνεται σε περίκλειστα κράτη πρόσβαση σε λιμάνια και ανοιχτές θάλασσες. Τέτοιες ρυθμίσεις, υποστήριξε, θα μπορούσαν να διευκολύνουν το εμπόριο και να ενισχύσουν τις καλές σχέσεις.
Μετά την άρνηση, προέβη σε μια διευκρίνιση: Καμία επίσημη πρόταση σχετικά με το Αφγανιστάν δεν είχε υποβληθεί, δήλωσε ο Μπαγαΐ. Το θέμα απλώς εγέρθηκε στο περιθώριο μιας επίσημης συνάντησης κατά τη διάρκεια υπουργικής επίσκεψης στο Αφγανιστάν, και το Ιράν συμφώνησε να το εξετάσει.
Ο Ζανγκανέ διευκρίνισε επίσης τις δηλώσεις του. Αυτό που εννοούσε, είπε, ήταν ότι το Ιράν θα διέθετε περίπου δέκα εκτάρια γης沿τη παραλία του Λιμανιού Τσαμπαχάρ και περίπου 100 εκτάρια στην Ελεύθερη Ζώνη του λιμανιού για αφγανικές επενδύσεις. Το Αφγανιστάν θα μπορούσε να αναπτύξει υποδομές, όπως ένα εσωτερικό ξηρό λιμάνι (dry port) για τη βελτίωση της πρόσβασής του στα διεθνή ύδατα.
«Η έννοια αυτής της συμφωνίας είναι ότι το Αφγανιστάν θα επενδύσει σε αυτή την περιοχή», εξήγησε ο Ζανγκανέ, τονίζοντας ότι το Ιράν δεν θα μεταβιβάσει ούτε έδαφος ούτε κυριαρχία.
Para τις προσπάθειες των αξιωματούχων να διορθώσουν τις δηλώσεις του βουλευτή, η ιστορία αυτή έριξε αλάτι στις πληγές ενός έθνους που ακόμα μετανοεί για την επανάσταση του 1979 που έφερε τους κληρικούς στην εξουσία. Πώς έφτασε μια χώρα προικισμένη με τεράστιους φυσικούς πόρους, στρατηγική γεωγραφική θέση, μακρά ιστορία περιφερειακού εμπορίου και έναν ταλαντούχο, μορφωμένο και φιλοδυτικό πληθυσμό, στο σημείο όπου η προοπτική επενδύσεων από το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν θεωρείται επίτευγμα;
Για δεκαετίες, οι πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας απέτρεπαν τους ξένους επενδυτές από τους οποίους το Ιράν θα μπορούσε να εξασφαλίσει προηγμένη τεχνολογία, τεχνογνωσία και σημαντικά κεφάλαια. Η πολιτική απομόνωση, οι κυρώσεις, η ιδεολογική εχθρότητα προς τη Δύση και ένα οικονομικό σύστημα που κυριαρχείται από ισχυρά κατεστημένα συμφέροντα περιόρισαν την πρόσβαση του Ιράν στις διεθνείς αγορές και τις σύγχρονες επενδύσεις. Αντί να ενταχθεί στην παγκόσμια οικονομία, η χώρα υπέστη απομόνωση.
Ο λαός του Ιράν κρατιέται πίσω από ένα σύστημα που θέτει τις ιδεολογικές προτεραιότητες πάνω από την οικονομική ανάπτυξη και τη νομιμοφροσύνη στο καθεστώς πάνω από την ικανότητα.
Η ειρωνεία είναι ότι το Ιράν διαθέτει πολλά από τα πλεονεκτήματα που χρησιμοποιούν άλλες χώρες για να μετασχηματίσουν τις οικονομίες τους. Η γεωγραφική του θέση θα μπορούσε να το καταστήσει μείζονα διαμετακομιστικό κόμβο που συνδέει την Κεντρική Ασία, τον Καύκασο, την ινδική υποήπειρο και τη Μέση Ανατολή. Οι ενεργειακοί του πόροι, η βιομηχανική του βάση και το εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό του θα μπορούσαν να φέρουν ευημερία. Ωστόσο, το καθεστώς σπατάλησε αυτά τα πλεονεκτήματα μέσα από δεκαετίες κακοδιαχείρισης, ιδεολογικής αντιπαράθεσης και θεσμικής παρακμής.
Η αντίθεση με χώρες που βρίσκονταν στο ίδιο επίπεδο με το Ιράν το 1979, ή που ξεκίνησαν από λιγότερο πλεονεκτική θέση, είναι αμείλικτη. Η Νότια Κορέα έχει εξελιχθεί σε μεγάλη τεχνολογική και βιομηχανική δύναμη. Οι αραβικές χώρες του Περσικού Κόλπου —τις οποίες οι Ιρανοί θεωρούσαν κάποτε κατώτερες— έχουν εξελιχθεί σε κέντρα διεθνών επενδύσεων, εμπορίου και υπηρεσιών. Το βιοτικό επίπεδο των πληθυσμών τους υπερβαίνει πλέον αυτό των Ιρανών. Εν τω μεταξύ, ο λαός του Ιράν παραμένει εγκλωβισμένος από ένα σύστημα που θέτει τις ιδεολογικές προτεραιότητες πάνω από την οικονομική ανάπτυξη και τη νομιμοφροσύνη στο καθεστώς πάνω από την ικανότητα.
Το οικονομικό δυναμικό του Ιράν δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά οι ιδεολογικοί θεσμοί και οι πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας το έχουν παρεμποδίσει, καθώς το καθεστώς έχει μετατραπεί σε μια κακιστοκρατία: διακυβέρνηση από τους λιγότερο ικανούς και τους πλέον ακατάλληλους.
meforum.org
Αναλύσεις
Le Figaro: Στο χείλος του γκρεμού η Γαλλία ετοιμάζεται για τον ερχομό της τρόικας
Η Γαλλία δεν ανήκει πλέον στον πυρήνα της ευρωζώνης, αλλά έχει μετατραπεί σε περιφερειακή χώρα που απειλεί τη σταθερότητά της. Ο κίνδυνος για το ενιαίο νόμισμα δεν προέρχεται πλέον από τις χώρες PIGS, οι οποίες έχουν ανακάμψει από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, αλλά από τις FROGS: French Oversized Government and Social Security («Υπερδιογκωμένο γαλλικό κράτος και σύστημα κοινωνικής ασφάλισης»). Παράλληλα, ο κίνδυνος που συνδέεται με το δημόσιο χρέος μεταδίδεται στις τράπεζες, οι οποίες είναι εκτεθειμένες σε αυτό κατά 100 δισεκατομμύρια ευρώ, καθώς και στις ασφαλιστικές εταιρείες και στις επιχειρήσεις. Οι επενδυτές μειώνουν τη συμμετοχή των γαλλικών περιουσιακών στοιχείων στα χαρτοφυλάκιά τους και απαιτούν ολοένα υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου.
Αναλύσεις
Οι κινητές ομάδες πυρός αεράμυνας και η απειλή των drones
Μία από τις απαντήσεις σε αυτή την απειλή ήταν η δημιουργία Κινητών Ομάδων Πυρός Αεράμυνας (Mobile Air Defense Fire Groups). Οι μονάδες αυτές προσδίδουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αεράμυνα και επιτρέπουν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ελαφρών εναέριων στόχων. Η μαχητική τους αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό και τον οπλισμό που διαθέτουν.
Τα τελευταία χρόνια, τα μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) έχουν μεταβάλει τον τρόπο λειτουργίας της στρατιωτικής αεράμυνας περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία εναέριου στόχου. Μία από τις απαντήσεις σε αυτή την απειλή ήταν η δημιουργία Κινητών Ομάδων Πυρός Αεράμυνας (Mobile Air Defense Fire Groups). Οι μονάδες αυτές προσδίδουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αεράμυνα και επιτρέπουν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ελαφρών εναέριων στόχων. Η μαχητική τους αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό και τον οπλισμό που διαθέτουν.
Οι σύγχρονες απειλές
Στις εμπόλεμες ζώνες, ο αντίπαλος χρησιμοποιεί εκτεταμένα μικρά UAV. Τα ελαφρά τετρακόπτερα αξιοποιούνται για αναγνώριση, ως φορείς βομβών ή ως αναλώσιμα drones καμικάζι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, αποτελούν απειλή τόσο για τις στρατιωτικές δυνάμεις όσο και για αμάχους και κρίσιμες εγκαταστάσεις.

Για τα παραδοσιακά συστήματα αεράμυνας, ένα μικρό UAV αποτελεί δύσκολο στόχο. Συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστεί από τα ραντάρ, ενώ η χρήση αντιαεροπορικού πυροβολικού ή κατευθυνόμενων πυραύλων δεν είναι πάντοτε πρακτική, είτε λόγω τεχνικών χαρακτηριστικών είτε λόγω κόστους. Για τον λόγο αυτό, τα τελευταία χρόνια αναζητήθηκαν εναλλακτικές λύσεις με βέλτιστη ισορροπία επιδόσεων και οικονομίας.
Παράλληλα, η ουκρανική πλευρά, σε συνεργασία με ξένους εταίρους, ανέπτυξε την παραγωγή βαρέων επιθετικών UAV και προχώρησε σε μαζικές επιδρομές βαθιά εντός της ρωσικής επικράτειας. Αν και η αντιμετώπιση τέτοιων UAV είναι θεωρητικά εφικτή για την αεράμυνα, η δυσκολία βρίσκεται στην κλίμακα και στον συντονισμό των επιθέσεων. Οι μαζικές επιδρομές δεσμεύουν τα παραδοσιακά μέσα αεράμυνας, με αποτέλεσμα οι κινητές ομάδες πυρός να αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος της άμυνας σε μικρές αποστάσεις.
Οι Ουκρανοί λαμβάνουν επίσης υπόψη του τις δυνατότητες της ρωσικής αεράμυνας. Κατά τον σχεδιασμό αεροπορικών επιθέσεων επιδιώκεται ο εντοπισμός θέσεων ραντάρ και αντιαεροπορικών μονάδων, λαμβάνοντας υπόψη και τα χαρακτηριστικά του εδάφους. Με βάση αυτά τα δεδομένα, χαράσσονται ασφαλέστερες διαδρομές ώστε τα UAV να φθάνουν στους στόχους τους με ελάχιστες απώλειες.
Η φιλοσοφία της κινητικότητας
Η απάντηση στις μαζικές επιθέσεις ελαφρών drones ήταν η δημιουργία των κινητών ομάδων πυρός αεράμυνας. Η κύρια αποστολή τους είναι η αντιμετώπιση μικρών και πολυάριθμων UAV. Η εμπλοκή μεγαλύτερων εναέριων στόχων είναι δυνατή, αλλά δεν αποτελεί πρωταρχικό τους ρόλο.
Οι πρώτες ρωσικές μονάδες αυτού του τύπου εμφανίστηκαν το 2023, ενώ ορισμένες συγκροτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος BARS (Combat Army Reserve of the Country). Παρόμοια προσέγγιση ακολουθήθηκε και από την ουκρανική πλευρά ήδη από το 2022, σύμφωνα με ανοικτές πηγές. Σήμερα, οι κινητές ομάδες πυρός έχουν αποκτήσει ευρεία διάδοση στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και κατέχουν σημαντική θέση στη συνολική αμυντική διάταξη.

Οι ομάδες αυτές λειτουργούν σε διάφορους φορείς ασφαλείας, κυρίως στον Στρατό Ξηράς, όπου ενισχύουν την οργανική αεράμυνα των σχηματισμών, αλλά και σε άλλους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων και στη Ρωσική Εθνοφρουρά. Ένα μεγάλο μέρος τους επιχειρεί στη ζώνη των πολεμικών επιχειρήσεων, ενώ άλλες αναπτύσσονται στα μετόπισθεν για την προστασία πόλεων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων, βιομηχανικών μονάδων και κρίσιμων υποδομών.
Η βασική ιδέα είναι απλή: πρόκειται για μικρές μονάδες που διαθέτουν δικά τους οχήματα, μέσα επικοινωνίας, αισθητήρες και οπλισμό. Μπορούν να παραμένουν σε επιφυλακή σε προκαθορισμένες θέσεις ή να μετακινούνται ταχύτατα σε περιοχές όπου απαιτείται ενίσχυση της αεράμυνας.
Το κύριο πλεονέκτημά τους έναντι άλλων στοιχείων αεράμυνας είναι η υψηλή κινητικότητα και η ταχύτητα αντίδρασης. Έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν γρήγορα θέση, να καλύπτουν κενά στην αμυντική διάταξη και να παρεμβαίνουν σε νέες διαδρομές διείσδυσης UAV.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα από το πεδίο της μάχης, οι κινητές ομάδες πυρός έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης UAV, ιδιαίτερα όταν είναι ενταγμένες στο συνολικό δίκτυο διοίκησης και ελέγχου της αεράμυνας.
Εξοπλισμός και οπλισμός
Οι κινητές ομάδες πυρός πρέπει να διαθέτουν υψηλή κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας κίνησης εκτός δρόμου, καθώς και τη δυνατότητα αυτόνομης ανίχνευσης και προσβολής στόχων. Για τον σκοπό αυτό εξοπλίζονται με διάφορα μέσα, από οχήματα έως εξειδικευμένα ηλεκτρονικά συστήματα.

Καθώς οι μονάδες αυτές δημιουργήθηκαν υπό την πίεση των επιχειρησιακών αναγκών, δεν υπάρχει απόλυτη τυποποίηση στον εξοπλισμό τους. Κάθε ομάδα μπορεί να διαθέτει διαφορετικά μέσα, χωρίς αυτό να επηρεάζει ουσιαστικά την αποστολή της.
Η κινητικότητα εξασφαλίζεται κυρίως από ημιφορτηγά (pick-up), οχήματα τύπου buggy και ελαφρά φορτηγά ρωσικής παραγωγής. Χρησιμοποιούνται επίσης τροποποιημένα οχήματα UAZ-452/3741 («Bukhanka»). Στο πίσω μέρος των οχημάτων εγκαθίστανται τα οπλικά συστήματα, αποθηκεύονται πυρομαχικά και τοποθετείται ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός.
Ορισμένες ομάδες διαθέτουν δικά τους μέσα επιτήρησης του εναέριου χώρου, όπως μικρά ραντάρ και σταθμούς ηλεκτρονικής αναγνώρισης. Επιπλέον, χρησιμοποιούν ασυρμάτους για την ανταλλαγή δεδομένων με γειτονικές μονάδες και τα κέντρα διοίκησης. Η επικοινωνία και ο συντονισμός αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποτελεσματικότητά τους.
Τα μέσα εμπλοκής
Οι κινητές ομάδες πυρός χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα για διαφορετικές αποστάσεις και κατηγορίες στόχων:
- Τα πυροβόλα όπλα αντιμετωπίζουν UAV σε μικρές αποστάσεις.
- Τα αναχαιτιστικά drones αναλαμβάνουν πιο απομακρυσμένους ή ταχύτερους στόχους.
- Τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παρεμβάλλουν τα κανάλια επικοινωνίας των εχθρικών UAV.
Ο κύριος οπλισμός αποτελείται από πολυβόλα διαφόρων τύπων, όπως τα PKM/PKT, DShK, NSV και Kord. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και πιο σπάνια όπλα, όπως το αεροπορικό πολυβόλο GShG-7.62. Τα πολυβόλα είναι συνήθως εγκατεστημένα σε βάσεις επί των οχημάτων, συχνά σε διπλές ή πολλαπλές διατάξεις για αυξημένη ισχύ πυρός.

Τα πολυβόλα διαμετρήματος 7,62 χιλιοστών χρησιμοποιούνται σε αποστάσεις έως περίπου 1 χλμ., ενώ τα βαρέα πολυβόλα μπορούν να ανοίγουν πυρ έως 1,5 χλμ. Ωστόσο, οι αποστάσεις αυτές αφορούν την έναρξη εμπλοκής και όχι την εγγυημένη κατάρριψη στόχου.
Παράλληλα χρησιμοποιούνται τυφέκια εφόδου και ημιαυτόματα λειόκανα όπλα. Τα φυσίγγια με σκάγια, συμπεριλαμβανομένων ειδικών αντιαεροπορικών διαμορφώσεων, έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά, αν και η εμβέλειά τους παραμένει περιορισμένη.
Αναχαιτιστικά drones
Μια ξεχωριστή κατηγορία μέσων αποτελούν τα UAV αναχαίτισης. Το ρωσικό Yolka αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σύμφωνα με τον κατασκευαστή του, το βάρος απογείωσής του κυμαίνεται από 1,3 έως 2 κιλά, ενώ η ακτίνα εμπλοκής φθάνει τα 3 χιλιόμετρα. Η καθοδήγηση πραγματοποιείται είτε από χειριστή είτε αυτόνομα μέσω ηλεκτροοπτικών αισθητήρων και ενσωματωμένου υπολογιστή. Το drone μπορεί να καταστρέψει τον στόχο είτε μέσω πρόσκρουσης είτε με χρήση μικρής πολεμικής κεφαλής.

Παρόμοια συστήματα βρίσκονται επίσης σε υπηρεσία, με διαφορετικά μεγέθη, βάρη και επιδόσεις πτήσης.
Ηλεκτρονικός πόλεμος
Οι κινητές ομάδες πυρός δεν περιορίζονται μόνο στην κατάρριψη των UAV. Διαθέτουν επίσης συστήματα παρεμβολών τοποθετημένα επί των οχημάτων τους. Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, τα συστήματα αυτά μπορούν να διαταράσσουν τη λειτουργία εχθρικών drones σε ακτίνα αρκετών εκατοντάδων μέτρων.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Η ομίχλη, η βροχή και η νυχτερινή δράση δυσχεραίνουν τόσο την οπτική ανίχνευση όσο και την ηλεκτροοπτική καθοδήγηση των αναχαιτιστικών drones. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος για πολιτικά αεροσκάφη κατά τις βολές εναντίον στόχων χαμηλής πτήσης.
Επιπλέον, οι Ουκρανοί αυξάνουν συνεχώς τον αριθμό των αεροπορικών επιθέσεων και βελτιώνουν τις δυνατότητές του στον ηλεκτρονικό πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων μέσων αντιμετώπισης των ίδιων των αναχαιτιστικών UAV.
Έγκαιρη προσαρμογή
Πριν από λίγα χρόνια, οι ρωσικέςένοπλες δυνάμεις και οι κρίσιμες υποδομές βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια νέα απειλή. Η απάντηση ήταν η ταχεία συγκρότηση κινητών ομάδων πυρός, παράλληλα με την ανάπτυξη των παραδοσιακών συστημάτων αεράμυνας.
Η πραγματική αξία των μονάδων αυτών αναδεικνύεται μόνο όταν ενσωματώνονται στο συνολικό δίκτυο διοίκησης, ελέγχου και αεράμυνας. Πρόκειται για ένα συμπληρωματικό εργαλείο που καλύπτει κυρίως τις πολύ μικρές αποστάσεις και τις απειλές χαμηλού κόστους.
Καθώς ο εναέριος χώρος γίνεται ολοένα πιο κορεσμένος από drones και τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου εξελίσσονται, η περαιτέρω ανάπτυξη των κινητών ομάδων πυρός δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση της βιωσιμότητας και της αποτελεσματικότητας της σύγχρονης αεράμυνας.
Οι Τούρκοι έχουν αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες στον τομέα των “one way combat drones” και έχουν παρουσιάσει ανάλογα συστήματα του ιρανικού Shahed όπως τα STM Kuzgun, τα Baykar K2 και τα YIHA-III (Sivrisinek).
Η απειλή που θέτουν τέτοια συστήματα για τον ελληνικό μηχανισμό άμυνας φρονούμε πως είναι υποτιμημένη και τα όποια μέτρα ενεργητικής προστασίας που λαμβάνονται απλά ανεπαρκή.
Επείγει, εκτός των άλλων μέτρων, η δημιουργία εφεδρικών “κινητών μονάδων πυρός αεράμυνας”, επανδρωμένες με εφέδρους, ενώ και η Εθνοφυλακή θα μπρορούσε να συγκροτήσει αντίστοιχα στοιχεία, τμήματα και υπομονάδες. Οχήματα μπορούν να διατεθούν τα MS-240/290 του 1/4 και 1 1/4 τόνου, ημι-φορτηγά αγροτικού τύπου και οχήματα buggies σαν τα “ΘΟΥΡΙΟΣ-3/7” καθώς και βαρύτερα Steyr Marathon.
Σαν οπλισμός θα μπορούσαν να χορηγηθούν αρχικά οπλοπολυβόλα HK-11 και πολυβόλα MG-3 των 7.62 χλστ, οπλοπολυβόλα M1918 BAR και πολυβόλα Browning M1919 των 0.30′ (αν υπάρχουν ακόμα στις αποθήκες) και βαρέα πολυβόλα Browning M2 των 12.7 χλστ. Επίσης τυφέκια μάχης και λειόκαννα με ειδικά φυσίγγια αντιμετώπισης δρόνων είναι απαραίτητος οπλισμός τόσο για το έργο της αναχαίτησης δρόνων όσο και για αυτοάμυνα των ανδρών. Τα βαρέα όπλα θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε ειδικές διατάξεις (δίδυμες-τρίδυμες-τετράδυμες) που θα αύξαναν την ισχύ πυρός των συγκεκριμένων ομάδων. Επίσης σε δεύτερο χρόνο με αναχαιτιστικά drones, συστήματα radar όπως το “ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ” και συστήματα “soft-kill” όπως το “ΥΠΕΡΙΩΝ” της ΕΑΒ θα μπορούσαν να εφοδιάσουν τις συγκεκριμένες ομάδες, κάτι που, εκτός των άλλων, θα έδινε έργο στην εγχώρια πολεμική βιομηχανία.
hellenicdefence.info
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας