Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Νέο πλαίσιο ισορροπιών σε όλη την Ευρασία! Πως ο διάδρομος Ζανγκεζούρ έγινε TRIPP και οι ανησυχίες σε Ρωσία και Ιράν

Η συμφωνία που σηματοδότησε την ανάδειξη των ΗΠΑ σε κεντρικό παίκτη στον Νότιο Καύκασο.

Δημοσιεύτηκε στις

Ως μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις της εποχής μας χαρακτηρίζει ο αναλυτής Καμράν Μποκχαρί τη συμφωνία ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας. Σε ανάλυσή του στο Geopolitical Futures (14 Αυγούστου 2025), τονίζει ότι η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στη διαδικασία δεν περιορίζεται στην επίλυση μιας μακρόχρονης διαμάχης, αλλά δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο ισορροπιών σε όλη την Ευρασία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας στον Λευκό Οίκο σηματοδότησε την ανάδειξη των ΗΠΑ σε κεντρικό παίκτη στον Νότιο Καύκασο. Το κλειδί είναι η διαχείριση του διαδρόμου Ζανγκεζούρ, ο οποίος μετονομάστηκε σε Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP). Ο διάδρομος αυτός διασχίζει το νότιο τμήμα της Αρμενίας, κατά μήκος των συνόρων της με το Ιράν, και συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν. Με βάση το συμφωνηθέν πλαίσιο, η Ουάσιγκτον εξασφαλίζει αποκλειστικά δικαιώματα ανάπτυξης για 99 χρόνια, με προοπτική δημιουργίας σιδηροδρομικών, ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών υποδομών.

Η Ουάσιγκτον, όπως παρατηρεί ο Μποκχαρί, αποκτά έτσι ερείσματα σε μια περιοχή που για δύο αιώνες βρισκόταν υπό ρωσική επιρροή. Η αποδυνάμωση της Μόσχας είχε ήδη φανεί από το 2020, όταν το Αζερμπαϊτζάν με τη στήριξη της Τουρκίας επικράτησε στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Έκτοτε, τόσο η Αρμενία όσο και το Αζερμπαϊτζάν απομακρύνθηκαν από τη ρωσική σφαίρα, γεγονός που διευκόλυνε την αμερικανική διείσδυση. Η χρονική συγκυρία είναι επίσης κρίσιμη, αφού η συμφωνία υπεγράφη λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα.

Οι εξελίξεις, σύμφωνα με την ανάλυση, προκαλούν ανησυχία όχι μόνο στη Μόσχα αλλά και στην Τεχεράνη. Ο διάδρομος TRIPP εκτείνεται σε όλο το μήκος των ιρανο-αρμενικών συνόρων, ενώ η ενίσχυση του Αζερμπαϊτζάν, σε συνδυασμό με την τουρκική επιρροή, αποτελεί απειλή για το Ιράν, όπου ζει σημαντικός αζερικός πληθυσμός. Παράλληλα, η πρόσφατη απώλεια της Συρίας από τον ιρανικό έλεγχο, αλλά και η σύγκρουση με το Ισραήλ, εντείνουν την αίσθηση ευαλωτότητας στην Τεχεράνη.

Ο Μποκχαρί εκτιμά ότι η μακροπρόθεσμη αμερικανική παρουσία στον Νότιο Καύκασο δεν αφορά μόνο την περιφερειακή ασφάλεια αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός επιρροής απέναντι στο Ιράν, το οποίο βρίσκεται σε φάση εσωτερικής πολιτικής μετάβασης. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον αποκτά πρόσβαση σε έναν στρατηγικό διάδρομο που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο και προς την Κεντρική Ασία – μια περιοχή όπου οι ΗΠΑ ιστορικά είχαν ελάχιστη παρουσία.

Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει εδραιώσει την επιρροή της στην Κεντρική Ασία μέσω της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», επενδύοντας σε υποδομές, ενέργεια και τηλεπικοινωνίες. Ωστόσο, η δημιουργία του TRIPP, υπογραμμίζει ο αναλυτής, λειτουργεί ως «αποσυμφόρηση» ενός γεωπολιτικού στενώματος και δίνει στις ΗΠΑ μια σπάνια ευκαιρία να ανατρέψουν ισορροπίες.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο:

Οι ΗΠΑ στον Νότιο Καύκασο και οι επιπτώσεις για την Ευρασία

Η σημασία μιας πρόσφατης ειρηνευτικής συμφωνίας δεν μπορεί να υπερεκτιμηθεί.

Του Καμράν Μποκχαρί – 14 Αυγούστου 2025

Η συμφωνία ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας συγκαταλέγεται στις πιο καθοριστικές γεωπολιτικές εξελίξεις της εποχής μας. Η περιοχή του Νοτίου Καυκάσου συνδέει τη Δύση με την καρδιά της Ευρασίας, γεγονός που καθιστά την αμερικανική εμπλοκή στην επίλυση της αντιπαράθεσης τόσο επείγουσα όσο και καθοριστική: η βελτίωση των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν τοποθετεί την Ουάσιγκτον σε πλεονεκτική στρατηγική θέση έναντι της Ρωσίας και του Ιράν, ενώ παράλληλα μπορεί να περιορίσει, αν όχι να αναχαιτίσει, την κινεζική επιρροή στην Κεντρική Ασία.

Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ και ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν είχαν σημειώσει πρόοδο προς την επίτευξη συμφωνίας τον Μάρτιο, αλλά μόλις την περασμένη εβδομάδα στον Λευκό Οίκο προχώρησαν στην επίσημη υπογραφή του κειμένου. Βάσει της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τη διαχείριση του διαδρόμου Ζανγκεζούρ, ο οποίος μετονομάστηκε σε Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP). Ο διάδρομος διέρχεται από το νότιο τμήμα της Αρμενίας κατά μήκος των συνόρων της με το Ιράν, συνδέοντας το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν. Το Ερεβάν παραχώρησε στην Ουάσιγκτον αποκλειστικά δικαιώματα ανάπτυξης του διαδρόμου για 99 χρόνια, τα οποία θα εκχωρηθούν σε κοινοπραξία που θα αναλάβει την ανάπτυξη σιδηροδρομικών, πετρελαϊκών, αεριοφόρων και τηλεπικοινωνιακών υποδομών, καθώς και πιθανόν ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

Παρότι απομένουν αρκετά βήματα για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας, η σημασία της αμερικανικής εμπλοκής δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Οι ΗΠΑ απέκτησαν έτσι ένα στρατηγικό έρεισμα στη «γέφυρα ξηράς» που συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με την Κασπία, μια περιοχή που για δύο αιώνες αποτελούσε τμήμα της ρωσικής σφαίρας επιρροής. Η αποδυνάμωση της ρωσικής παρουσίας είχε διαφανεί πολύ πριν ο πόλεμος στην Ουκρανία απορροφήσει το Κρεμλίνο. Το πρώτο σαφές σημάδι ήταν το 2020, όταν το Αζερμπαϊτζάν, με την υποστήριξη της Τουρκίας, επικράτησε επί της Αρμενίας στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, ανακτώντας τον έλεγχο της διαφιλονικούμενης περιοχής μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες.

Έκτοτε, οι σχέσεις τόσο της Αρμενίας όσο και του Αζερμπαϊτζάν με τη Ρωσία επιδεινώθηκαν. Η αδυναμία της Μόσχας να στηρίξει την Αρμενία στον πόλεμο, παρά τη σημαντική στρατιωτική της παρουσία στη χώρα, οδήγησε το Ερεβάν να στραφεί προς την Ουάσιγκτον για την εξασφάλιση των μακροπρόθεσμων συμφερόντων του. Την ίδια ώρα, το Αζερμπαϊτζάν βελτίωσε τις σχέσεις του με τις ΗΠΑ, καθώς οι σχέσεις του με τη Ρωσία επιδεινώθηκαν μετά την κατάρριψη πολιτικού αεροσκάφους τον περασμένο Δεκέμβριο. Η συμφωνία ειρήνης, λοιπόν, αποτελεί απτό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Ουάσιγκτον αξιοποίησε αυτή την εξέλιξη. Σημαντικό είναι επίσης ότι υπεγράφη μόλις μία εβδομάδα πριν από τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα.

Παρά την αποδυνάμωσή της, η Ρωσία διατηρεί ακόμη πλεονέκτημα στη γειτονική Γεωργία και εξακολουθεί να αποτελεί δύναμη με την οποία πρέπει να ληφθεί υπόψη στον Νότιο Καύκασο. Το ουσιαστικό, ωστόσο, είναι ότι οι ΗΠΑ –σε συνεργασία με την Τουρκία– έχουν στρατηγικά τοποθετηθεί σε μακροπρόθεσμη βάση στη νότια «πτέρυγα» της Μόσχας. Η ανάπτυξη και μακροχρόνια διαχείριση του TRIPP δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ισχυρή αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.

Η Ρωσία δεν είναι η μόνη που ανησυχεί για τις εξελίξεις. Αντίθετα, το Ιράν εμφανίζεται ακόμη πιο ανήσυχο. Ο TRIPP διατρέχει ολόκληρη τη μεθόριο του Ιράν με την Αρμενία, ενώ η ανάδειξη του Αζερμπαϊτζάν ως κυρίαρχης δύναμης στον Νότιο Καύκασο συνιστά απειλή για την Τεχεράνη. Ένα τέταρτο περίπου του πληθυσμού του Ιράν είναι Αζέροι, συγκεντρωμένοι στις τρεις βορειοδυτικές επαρχίες Αρνταμπίλ (σύνορα με Αζερμπαϊτζάν), Ανατολικό Αζερμπαϊτζάν (σύνορα με Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία και Ναχιτσεβάν) και Δυτικό Αζερμπαϊτζάν (σύνορα με Ναχιτσεβάν και Τουρκία).

Πέραν αυτού, ως διακασπική χώρα, το Ιράν αντιμετωπίζει με ανησυχία την αυξανόμενη τουρκική επιρροή. Ο Νότιος Καύκασος, που εκτείνεται και στο βορειοδυτικό Ιράν, υπήρξε ιστορικά πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Τούρκων και Περσών για περισσότερο από μία χιλιετία. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο κρίσιμη μετά την απώλεια της Συρίας υπέρ της Τουρκίας, όταν το καθεστώς Άσαντ κατέρρευσε τον περασμένο Δεκέμβριο. Και μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ, η Τεχεράνη αισθάνεται ακόμη πιο ευάλωτη στα βορειοδυτικά της, δεδομένων των στενών δεσμών του Μπακού με την Ιερουσαλήμ.

Η απόφαση της Αρμενίας να υλοποιήσει το σχέδιο TRIPP επιδεινώνει περαιτέρω τα προβλήματα για το Ιράν. Η μακροπρόθεσμη παρουσία των ΗΠΑ στον Νότιο Καύκασο παρέχει στην Ουάσιγκτον ένα στρατηγικό κέντρο που θα μπορούσε να διαμορφώσει την πορεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η οποία βρίσκεται σε φάση ιστορικής εσωτερικής πολιτικής μετάβασης. Η αποδυνάμωση των θεοκρατών υπό τον υπερήλικα ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και των ριζοσπαστών συμμάχων τους στους Φρουρούς της Επανάστασης, έχει δώσει μεγαλύτερη ισχύ στις τακτικές ένοπλες δυνάμεις και τους πιο πραγματιστές πολιτικούς συμμάχους τους. Η έκβαση αυτής της εσωτερικής σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη, αλλά η αμερικανική παρουσία σε έναν μείζονα γεωοικονομικό διάδρομο στα βόρεια σύνορα του Ιράν παρέχει στην Ουάσιγκτον την ευκαιρία να επηρεάσει την Τεχεράνη για τις επόμενες δεκαετίες.

Σε βάθος χρόνου, το TRIPP μπορεί επίσης να δώσει στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να επεκτείνουν την επιρροή τους ανατολικά της Κασπίας. Η Κεντρική Ασία είναι μία από τις λίγες περιοχές του κόσμου όπου η αμερικανική παρουσία υπήρξε ιστορικά ελάχιστη. Όταν οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν σε υπερδύναμη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η περιοχή βρισκόταν ήδη υπό τον έλεγχο της Σοβιετικής Ένωσης. Μετά τη διάλυσή της, παρέμεινε εντός της ρωσικής σφαίρας. Και δεδομένης της αμερικανοϊρανικής εχθρότητας, η Ουάσιγκτον δεν διέθετε κανένα σημείο πρόσβασης στην Κεντρική Ασία – ούτε καν όταν κατείχε ουσιαστικά το Αφγανιστάν.

Αντιθέτως, η Κίνα έχει σταθερά ενισχύσει την παρουσία της στην περιοχή τα τελευταία χρόνια μέσω της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος». Έχει επενδύσει εκτενώς σε εξόρυξη, ενέργεια, υποδομές, τηλεπικοινωνίες και έργα «ήπιας ισχύος» σε Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν, Τουρκμενιστάν, Τατζικιστάν και Κιργιστάν. Με άλλα λόγια, το Πεκίνο έχει καλύψει σε μεγάλο βαθμό το κενό που άφησε η ρωσική αποχώρηση. Τον Μάιο του 2023, μάλιστα, εγκαινίασε τη Σύνοδο Κορυφής Κίνας–Κεντρικής Ασίας, μια διπλωματική πλατφόρμα που διεξάγεται ανά διετία.

Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ φιλοξένησε τους ηγέτες και των πέντε κεντροασιατικών χωρών στην πρώτη σύνοδο, που πραγματοποιήθηκε στην κινεζική πόλη Σιάν. (Η δεύτερη πραγματοποιήθηκε στο Καζακστάν τον Ιούνιο.) Η Κίνα έχει θέσει σε προτεραιότητα την απρόσκοπτη εμπορική διασύνδεση, τις βιομηχανικές επενδύσεις, την περιφερειακή συνδεσιμότητα, τα «πράσινα» ορυκτά, τον εκσυγχρονισμό της γεωργίας και τις ανταλλαγές μεταξύ κοινωνιών. Παράλληλα, προωθεί τη διασύνδεση της περιοχής με τη δυτική Κίνα μέσω του Διακαυκασιανού Διεθνούς Διαδρόμου Μεταφορών, γνωστού και ως Μεσαίου Διαδρόμου.

Η υπογραφή της συμφωνίας TRIPP συνιστά, όπως τονίζεται, την «αποσυμφόρηση» ενός κρίσιμου γεωπολιτικού σημείου συμφόρησης. Η Κίνα εξακολουθεί να διαθέτει γεωγραφικό πλεονέκτημα στην περιοχή, γεγονός που πιθανότατα θα της εξασφαλίσει προβάδισμα στο ορατό μέλλον – εκτός εάν Ουάσιγκτον και Μόσχα καταλήξουν σε κάποια συνεννόηση για την Ουκρανία, που θα επιτρέψει στη Ρωσία να ανακτήσει δυνάμεις. Σε κάθε περίπτωση, η εμπλοκή των ΗΠΑ στον Νότιο Καύκασο αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία.

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO15 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO45 λεπτά πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μάζης: «Αυτό δεν είναι ενημέρωση, είναι υποτέλεια» – Προειδοποίηση για το καλώδιο και την Τουρκία

Ο καθηγητής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», προειδοποίησε ότι μια ειδική ενημέρωση της Άγκυρας για το ηλεκτρικό καλώδιο μπορεί να αξιοποιηθεί ως...

Δημοφιλή