Την επέκταση της τουρκικής ενεργειακής παρουσίας από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το Πακιστάν, τη Σομαλία και ενδεχομένως τη Συρία, το Ιράκ και τον Λίβανο προανήγγειλε ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ. Σε εκτενείς δηλώσεις του, τις οποίες δημοσιεύει η τουρκική εφημερίδα Star, αποκάλυψε ότι το ερευνητικό σκάφος «Ορούτς Ρέις» κατευθύνεται προς τις ακτές του Πακιστάν, ενώ επανέφερε την πρόταση για ηλεκτρική και ενεργειακή σύνδεση της Κύπρου με την Τουρκία, κατηγορώντας την Αθήνα και τη Λευκωσία ότι εμποδίζουν τη σχετική συνεργασία για πολιτικούς λόγους.

Οι δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη συνάντηση του Τούρκου υπουργού με εκπροσώπους διεθνών μέσων ενημέρωσης στο Κέντρο Χρηματοοικονομικών της Κωνσταντινούπολης και παρουσιάζονται στο δημοσίευμα της Star της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026, το οποίο βασίζεται σε πληροφορίες του πρακτορείου Anadolu.

Ο Μπαϊρακτάρ παρουσίασε τον ενεργειακό σχεδιασμό της Άγκυρας με ορίζοντα το 2040, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην επέκταση των δραστηριοτήτων της κρατικής εταιρείας πετρελαίου TPAO στο εξωτερικό, στην ενίσχυση των ενεργειακών διαδρόμων και στην αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της Τουρκίας ως κόμβου μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Πρόταση προς την Ελλάδα για την Κύπρο – Κατηγορίες κατά Αθήνας και Λευκωσίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές του Τούρκου υπουργού στην Ελλάδα και στην Κύπρο, καθώς επαναφέρει την πρόταση ενεργειακής διασύνδεσης της νήσου με την Τουρκία, σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια επανεκκίνησης των ερευνών για το Great Sea Interconnector.

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις δυνατότητες ελληνοτουρκικής συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα, ο Μπαϊρακτάρ εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική κοινών πρωτοβουλιών.

«Όσον αφορά τη συνεργασία με την Ελλάδα, θα συνεργαζόμουν ευχαρίστως. Γιατί όχι;», δήλωσε, πριν αναφερθεί στις τουρκικές προτάσεις για την Κύπρο.

Υποστήριξε ότι η ηλεκτροπαραγωγή στο νησί εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα και ειδικότερα από το μαζούτ, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως εναλλακτική πηγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Άγκυρα έχει σχεδιάσει την πόντιση υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου, μέσω του οποίου θα μεταφέρεται στην Κύπρο ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην Τουρκία.

Ο Μπαϊρακτάρ ισχυρίστηκε ότι η Αθήνα και η Κυπριακή Δημοκρατία προσέφυγαν στις Βρυξέλλες, με αποτέλεσμα να μην εγκριθεί η προτεινόμενη διασύνδεση από το ευρωπαϊκό δίκτυο διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ENTSO-E.

Κατά τον Τούρκο υπουργό, ένα τεχνικό ζήτημα μετατράπηκε σε πολιτικό λόγω των αντιδράσεων της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς.

Πρόκειται για την εκδοχή που παρουσιάζει η Άγκυρα και όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη αξιολόγηση των λόγων για τους οποίους δεν προχώρησε το συγκεκριμένο σχέδιο.

«Προτείναμε να πουλάμε ηλεκτρική ενέργεια στη νότια Κύπρο»

Ο Μπαϊρακτάρ προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, αποκαλύπτοντας ότι η Τουρκία είχε προτείνει στον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών την κατανομή μεταφορικής δυναμικότητας σε εταιρείες που επιθυμούν να διαθέτουν ηλεκτρική ενέργεια στην Κυπριακή Δημοκρατία μέσω υποθαλάσσιας διασύνδεσης.

Όπως υποστήριξε, με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να εξασφαλιστεί φθηνότερη και καθαρότερη ηλεκτρική ενέργεια για το νησί, αλλά η πρόταση απορρίφθηκε για πολιτικούς λόγους.

Η τουρκική πλευρά επιχειρεί έτσι να παρουσιάσει την ενεργειακή διασύνδεση με την Κύπρο ως ζήτημα οικονομικής αποδοτικότητας, παρακάμπτοντας στην επιχειρηματολογία της το γεγονός ότι το βόρειο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένει υπό τουρκική κατοχή από το 1974.

Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν αναγνωρίζει το αποσχιστικό μόρφωμα στα Κατεχόμενα, το οποίο αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Τουρκία.

Η διάσταση αυτή έχει καθοριστική σημασία, καθώς τα τουρκικά ενεργειακά σχέδια συνδέονται με υποδομές που προορίζονται να καταλήγουν στο κατεχόμενο τμήμα της νήσου.

Αγωγός φυσικού αερίου από την Τουρκία στην Κύπρο με δυνατότητα αντίστροφης ροής

Ο Τούρκος υπουργός επανέφερε και το σχέδιο κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου από τα τουρκικά παράλια προς την Κύπρο.

Σύμφωνα με τον Μπαϊρακτάρ, ο αγωγός θα μπορούσε αρχικά να χρησιμοποιηθεί για την τροφοδοσία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, αντικαθιστώντας πιο ρυπογόνα καύσιμα.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι θα ήταν δυνατόν, υπό κατάλληλες συνθήκες, να πωλείται ηλεκτρική ενέργεια και στο νότιο τμήμα της νήσου.

Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο των δηλώσεών του αφορά την προοπτική αντίστροφης ροής του φυσικού αερίου.

Ο Μπαϊρακτάρ ανέφερε ότι, εάν στο μέλλον εντοπιστούν νέα κοιτάσματα στην Ανατολική Μεσόγειο, ο αγωγός θα μπορούσε να μεταφέρει φυσικό αέριο από την Κύπρο προς την Τουρκία και στη συνέχεια προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Με τον τρόπο αυτόν, η Άγκυρα προβάλλει την Τουρκία ως δυνητικό διάδρομο εξαγωγής μελλοντικών κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου, επιδιώκοντας να ενταχθεί στον σχεδιασμό αξιοποίησης των ενεργειακών πόρων της περιοχής.

Το σχέδιο υποθαλάσσιου αγωγού από το Ανεμούριο προς την περιοχή Τεκνετζίκ, ανατολικά της κατεχόμενης Κερύνειας, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των τουρκικών σχεδιασμών. Το συνολικό μήκος της σύνδεσης υπολογίζεται σε περίπου 101 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 97 υποθαλάσσια.

Το «Ορούτς Ρέις» κατευθύνεται στο Πακιστάν

Σημαντική είδηση αποτελεί και η ανακοίνωση ότι το τουρκικό σεισμογραφικό ερευνητικό σκάφος «Ορούτς Ρέις» βρίσκεται καθ’ οδόν προς τις ακτές του Πακιστάν.

«Έχουμε εργασίες που αφορούν το Πακιστάν. Το σεισμογραφικό μας σκάφος Ορούτς Ρέις κατευθύνεται αυτή τη στιγμή προς τις ακτές του Πακιστάν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μπαϊρακτάρ.

Η εξέλιξη εντάσσεται στη στρατηγική επέκτασης των διεθνών δραστηριοτήτων της TPAO, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της σε περιοχές με πιθανό ενεργειακό ενδιαφέρον.

Ο υπουργός Ενέργειας επεσήμανε ότι η Τουρκία εξετάζει συνεργασίες με μεγάλες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες, καθώς και εξαγορές και συγχωνεύσεις που θα της επιτρέψουν να διευρύνει τις δραστηριότητές της στο εξωτερικό.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις επιχειρήσεις στις ακτές της Σομαλίας, αλλά και τις εργασίες που σχεδιάζονται στο Πακιστάν.

Η αποστολή του «Ορούτς Ρέις» αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των στενών στρατιωτικών και πολιτικών σχέσεων Άγκυρας και Ισλαμαμπάντ, οι οποίες πλέον επεκτείνονται και στον ενεργειακό τομέα.

Ανατολική Μεσόγειος και Λιβύη στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Μπαϊρακτάρ και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Ο Τούρκος υπουργός υποστήριξε ότι η συμφωνία δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες δραστηριοποίησης για την Τουρκία και τη Λιβύη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις για την πραγματοποίηση ενεργειακών ερευνών λαμβάνονται με οικονομικά και γεωλογικά κριτήρια.

Αναφέρθηκε επίσης στις δραστηριότητες της TPAO στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μαύρη Θάλασσα και στην περιοχή Γκαμπάρ της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επέκτασης των τουρκικών δραστηριοτήτων στις θαλάσσιες περιοχές της Συρίας, του Ιράκ και του Λιβάνου.

Η αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει ξεχωριστή σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα απορρίπτει τη συμφωνία ως αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, λόγω της παραγνώρισης των δικαιωμάτων ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.

Οι δηλώσεις Μπαϊρακτάρ δείχνουν ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το μνημόνιο ως εργαλείο του ενεργειακού και γεωπολιτικού σχεδιασμού της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πρόταση για αύξηση της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού Ιράκ–Τουρκίας

Σημαντικό μέρος της παρέμβασης του Μπαϊρακτάρ αφορούσε τους πετρελαϊκούς διαδρόμους που συνδέουν το Ιράκ και τη Συρία με τις διεθνείς αγορές.

Ο Τούρκος υπουργός δήλωσε ότι η Άγκυρα δεν αντιμετωπίζει ως απειλή την πιθανή επαναλειτουργία του αγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς, ο οποίος συνδέει το Ιράκ με τις συριακές ακτές της Μεσογείου.

Αντιθέτως, υποστήριξε ότι διαφορετικοί ενεργειακοί διάδρομοι μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά.

Αποκάλυψε, μάλιστα, ότι η Τουρκία προτείνει την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού Ιράκ–Τουρκίας από 1,5 εκατομμύριο σε 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Παράλληλα, σημείωσε ότι ο διάδρομος μέσω Συρίας θα μπορούσε να αποκτήσει δυνατότητα μεταφοράς μεταξύ ενός και 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως.

Ο Μπαϊρακτάρ εκτίμησε ότι η τουρκική διαδρομή διαθέτει πλεονεκτήματα ως προς το κόστος, την ασφάλεια και τη σταθερότητα, ενώ επανέλαβε την πρόταση της Άγκυρας για επέκταση του αγωγού μέχρι τη Βασόρα.

Στο τραπέζι ο αγωγός φυσικού αερίου της Κασπίας

Στον σχεδιασμό της Άγκυρας περιλαμβάνεται και η ενίσχυση της μεταφοράς φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία προς την Τουρκία και την Ευρώπη.

Ο Μπαϊρακτάρ εξέφρασε την ισχυρή υποστήριξη της κυβέρνησής του στον διακασπιακό αγωγό φυσικού αερίου, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν προς το Αζερμπαϊτζάν και από εκεί στην Τουρκία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο αγωγός TANAP διαθέτει σημαντικό περιθώριο μεταφοράς πρόσθετων ποσοτήτων.

Ο Τούρκος υπουργός έκανε λόγο για συνολική δυναμικότητα 31 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως, ενώ η φετινή χρήση εκτιμάται σε 16 έως 17 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Υποστήριξε ότι η αξιοποίηση αυτής της δυναμικότητας προϋποθέτει την εξασφάλιση νέων ποσοτήτων φυσικού αερίου, ιδιαίτερα λόγω της μείωσης της παραγωγής σε ορισμένα κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν.

Σημείωσε ακόμη ότι η μεταφορά τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω συμφωνίας ανταλλαγής με το Ιράν διακόπηκε εξαιτίας της έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Η Άγκυρα επιδιώκει, συνεπώς, να ενισχύσει τις δυνατότητές της ως χώρας διέλευσης φυσικού αερίου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να τερματίσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου το 2027.

Πυρηνική ενέργεια και επενδύσεις 500 δισ. δολαρίων

Στο εσωτερικό ενεργειακό μέτωπο, ο Μπαϊρακτάρ παρουσίασε το σχέδιο «Εθνική Ενέργεια 2040», το οποίο προβλέπει συνολικές επενδύσεις ύψους 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Από αυτά, περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια προγραμματίζεται να επενδυθούν μέσω κρατικών εταιρειών ενέργειας και εξόρυξης.

Ο Τούρκος υπουργός επανέλαβε επίσης τον στόχο της εγκατάστασης πυρηνικών μονάδων συνολικής ισχύος 10 γιγαβάτ μέχρι το 2040.

Για τα νέα πυρηνικά εργοστάσια στη Σινώπη και στην Ανατολική Θράκη, αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με εταιρείες από τον Καναδά, τη Νότια Κορέα, την Κίνα και τη Ρωσία.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η AtkinsRéalis, η Korea Electric Power Corporation (KEPCO) και η Rosatom.

Όσον αφορά το πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, δήλωσε ότι συνεχίζονται εκατοντάδες δοκιμές και ότι στόχος είναι να πραγματοποιηθεί η πρώτη φυσική εκκίνηση του αντιδραστήρα πριν από το τέλος του 2026, εφόσον ολοκληρωθούν επιτυχώς οι απαιτούμενοι έλεγχοι.

Η ενεργειακή στρατηγική της Άγκυρας και η ελληνική διάσταση

Οι δηλώσεις του Μπαϊρακτάρ αποτυπώνουν έναν τουρκικό σχεδιασμό που εκτείνεται σε διαφορετικά γεωγραφικά μέτωπα και συνδυάζει την αναζήτηση νέων κοιτασμάτων με την ανάπτυξη υποδομών μεταφοράς ενέργειας.

Η αποστολή του «Ορούτς Ρέις» στο Πακιστάν, η δραστηριοποίηση στη Σομαλία, η υποστήριξη του διακασπιακού αγωγού και η προώθηση των τουρκικών ενεργειακών υποδομών στο Ιράκ αποτελούν διαφορετικές πλευρές της ίδιας προσπάθειας διεθνούς επέκτασης της TPAO.

Για την ελληνική πλευρά, ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι επαναλαμβανόμενες αναφορές στην Κύπρο.

Η Άγκυρα εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει ενεργειακή συνεργασία με την Αθήνα, αλλά ταυτόχρονα προωθεί σχεδιασμούς που συνδέονται με το κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και επιδιώκει να καταστεί ο βασικός ενεργειακός διάδρομος της Ανατολικής Μεσογείου.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ελλάδα και η Κύπρος επιχειρούν να προωθήσουν τη δική τους ηλεκτρική διασύνδεση μέσω του Great Sea Interconnector, για το οποίο η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει αξιώσεις προηγούμενου συντονισμού σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι υπάγονται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Η Αθήνα απορρίπτει την απαίτηση τουρκικής άδειας.

Οι τοποθετήσεις του Τούρκου υπουργού, επομένως, δεν περιορίζονται σε έναν οικονομικό ή τεχνοκρατικό σχεδιασμό. Αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα συνδέει τις ενεργειακές επενδύσεις, τις θαλάσσιες υποδομές και τις διεθνείς συνεργασίες με τη συνολική στρατηγική της στην Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής.

Σαφείς προειδοποιήσεις για τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, την προοπτική σύγκρουσης Τουρκίας–Ισραήλ και τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στο Ιράν απηύθυνε ο πρέσβης επί τιμή Γιώργος Αϋφαντής, μιλώντας στον Νίκο Παπαδάτο και την εκπομπή «Diplomatic Front». Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις αποφάσεις που, κατά την εκτίμησή του, οφείλει να λάβει άμεσα η Αθήνα, ζητώντας επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ανακήρυξη ΑΟΖ και συμφωνία οριοθέτησης με την Κυπριακή Δημοκρατία.

«Μέσα στον Νοέμβριο έρχονται δύο κρίσιμα ζητήματα»

Ο Γιώργος Αϋφαντής έκλεισε τη συνέντευξή του με μια προειδοποίηση που αφορά άμεσα την ελληνική εξωτερική πολιτική. Όπως υποστήριξε, μέσα στον Νοέμβριο αναμένεται να βρεθούν στο προσκήνιο δύο ζητήματα ιδιαίτερης σημασίας: η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και οι τουρκικές κινήσεις για τη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ο έμπειρος διπλωμάτης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιδρά εκ των υστέρων στις τουρκικές πρωτοβουλίες. Αντίθετα, εισηγήθηκε την ανάληψη προληπτικής διπλωματικής δράσης, με πρώτη κίνηση την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε ολόκληρο το Αιγαίο.

Απέρριψε τη λογική της επιλεκτικής επέκτασης, εκτιμώντας ότι μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποδοχή ειδικού καθεστώτος σε ορισμένες θαλάσσιες περιοχές.

Παράλληλα, ζήτησε ανακήρυξη ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και έναρξη διαδικασίας οριοθέτησης με την Κυπριακή Δημοκρατία, με ενημέρωση της Αιγύπτου.

Κατά την άποψή του, η Αθήνα και η Λευκωσία θα μπορούσαν να συμφωνήσουν επί της αρχής στην ύπαρξη κοινού θαλάσσιου ορίου, αφήνοντας τις ειδικότερες διευθετήσεις για μεταγενέστερη διαπραγμάτευση.

Πρόκειται για προτάσεις του ίδιου, όχι για αποφάσεις που έχουν ληφθεί. Επίσης, οι αναφορές του στον χάρτη της Σεβίλλης εκφράζουν τη δική του νομικοπολιτική προσέγγιση και δεν σημαίνουν ότι ο συγκεκριμένος χάρτης αποτελεί δεσμευτική διεθνή οριοθέτηση.

Ιράν: Ο Τραμπ αναζητά στρατιωτική νίκη πριν από τη διαπραγμάτευση

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στις πληροφορίες για νέα πλήγματα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Ο πρώην πρέσβης της Ελλάδας στο Ιράν ανέφερε ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρακολουθούσε, στόχοι των επιθέσεων φέρονται να ήταν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ραντάρ και ενδεχομένως κινητοί εκτοξευτές πυραύλων στη νήσο Κεσμ.

Εκτίμησε ότι τα πλήγματα ενδέχεται να αποτελούν προάγγελο ευρύτερης στρατιωτικής επιχείρησης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιδιώκει μια εικόνα νίκης πριν προσέλθει σε διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, εμφανίστηκε πεπεισμένος ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν διαθέτουν τη δυνατότητα χερσαίας εισβολής τέτοιας κλίμακας που θα επέτρεπε την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.

Κατά συνέπεια, θεωρεί τη διαπραγμάτευση αναπόφευκτη.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη διαθέτει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί. Ακόμη και όταν διέρχονται πετρελαιοφόρα, εξήγησε, το αυξημένο ασφαλιστικό και μεταφορικό κόστος μπορεί να περιορίζει τα οικονομικά οφέλη της αποκατάστασης της κυκλοφορίας.

Σύμφωνα με τον Αϋφαντή, οι Ιρανοί θα επιδιώξουν την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων και την επανένταξή τους στο διεθνές τραπεζικό σύστημα, προσφέροντας ως αντάλλαγμα την ομαλοποίηση της διέλευσης από τα Στενά.

Ο κίνδυνος των πυρηνικών και οι συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια

Ο Νίκος Παπαδάτος έθεσε το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων, αναφερόμενος σε σχετική δημοσιογραφική πληροφόρηση.

Ο Γιώργος Αϋφαντής εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός ως προς την πιθανότητα υλοποίησης ενός τέτοιου σεναρίου.

Εξήγησε ότι η αμερικανική χρήση πυρηνικού όπλου θα μπορούσε να δημιουργήσει εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για άλλες πυρηνικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα.

Υποστήριξε ότι, παρά τις διαταραχές στους θεσμικούς ελέγχους της αμερικανικής εξουσίας, εξακολουθούν να υπάρχουν κέντρα που θα μπορούσαν να αντιταχθούν σε μια τέτοια απόφαση.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στις πολιτικές επιπτώσεις του πολέμου στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Ο πρέσβης συνέδεσε τη στρατιωτική εμπλοκή με την εκλογική φθορά του Τραμπ και την πιθανή ενίσχυση των Δημοκρατικών, επισημαίνοντας παράλληλα ότι μια αποτυχία της Ουάσιγκτον θα επηρέαζε την εικόνα της απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα.

Τουρκία και Ισραήλ σε τροχιά σύγκρουσης

Ξεχωριστή θέση στη συνέντευξη κατέλαβε η επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας και Ισραήλ.

Ο Αϋφαντής εκτίμησε ότι οι δύο χώρες βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης, η οποία είναι περισσότερο κοντινή από όσο αντιλαμβάνεται η κοινή γνώμη.

Περιέγραψε την παρούσα αντιπαράθεση ως έναν ιδιότυπο ψυχρό πόλεμο, με διπλωματικές συγκρούσεις και στρατιωτική κινητικότητα, προειδοποιώντας ότι ένα απρόβλεπτο περιστατικό θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρότερη κλιμάκωση.

Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην τουρκική αντιαεροπορική ισχύ και στους S-400, συνδέοντας την παρουσία τους με τη στρατιωτική αντιπαράθεση που διαμορφώνεται στη Συρία και στην ευρύτερη περιοχή.

Παράλληλα, διατύπωσε μια σύνθετη θέση για τις σχέσεις Ελλάδας–Ισραήλ.

Ασκώντας σφοδρή κριτική στην ισραηλινή πολιτική απέναντι στους Παλαιστινίους, υποστήριξε ότι η ισραηλινή κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα βαθύ πολιτικό και ιστορικό αδιέξοδο.

Τόνισε, ωστόσο, ότι η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί τις δικές της ανάγκες ασφαλείας.

Κατά την εκτίμησή του, η συνεργασία με το Ισραήλ μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποτελέσει σημαντικό στήριγμα απέναντι στην τουρκική απειλή, χωρίς αυτό να συνεπάγεται άκριτη αποδοχή της πολιτικής της ισραηλινής κυβέρνησης.

Σφοδρή κριτική στην πολιτική των «ήρεμων νερών»

Ο πρώην πρέσβης άσκησε ιδιαίτερα έντονη κριτική στην ελληνική κυβέρνηση και στη στρατηγική που ακολουθεί έναντι της Τουρκίας.

Αμφισβήτησε την κυβερνητική επιχειρηματολογία ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» εξασφάλισε χρόνο για την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων.

Έθεσε το ερώτημα γιατί η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να προχωρήσει στους εξοπλισμούς της χωρίς να ακολουθεί τη συγκεκριμένη διπλωματική γραμμή.

Κατά τον Αϋφαντή, η σημερινή πολιτική όχι μόνο δεν ενισχύει την αποτροπή, αλλά ενδέχεται να δημιουργεί την αντίθετη εντύπωση στους αντιπάλους της χώρας.

Στο ίδιο πλαίσιο, εξέφρασε προβληματισμό για την επιχειρησιακή ετοιμότητα, την εκπαίδευση, τα αποθέματα πυρομαχικών και τη δυνατότητα διατήρησης παρατεταμένων επιχειρήσεων.

Οι αναφορές του για συγκεκριμένη διάρκεια επάρκειας πυρομαχικών αποτελούν δικές του εκτιμήσεις και δεν συνοδεύτηκαν στη συνέντευξη από δημόσια τεκμηριωμένα επιχειρησιακά στοιχεία.

«Η Ελλάδα χρειάζεται ξανά πραγματική διπλωματία»

Ακόμη πιο αιχμηρός υπήρξε ο Γιώργος Αϋφαντής στην αποτίμησή του για την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών.

Άσκησε προσωπική και πολιτική κριτική στον Γιώργο Γεραπετρίτη και στον πρώην υπουργό Δημήτρη Δρούτσα, αμφισβητώντας την επάρκειά τους στη διαχείριση σύνθετων διπλωματικών υποθέσεων.

Ως θετικό ιστορικό παράδειγμα ανέφερε τη συνεργασία του Γιάννου Κρανιδιώτη με τον Θεόδωρο Πάγκαλο, την οποία συνέδεσε με τη στρατηγική που οδήγησε στην ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού.

Υποστήριξε ότι η επιτυχία τους δεν προέκυψε αυτόματα, αλλά μέσα από συστηματική προετοιμασία, γνώση των φακέλων και εμπειρία στις διαπραγματεύσεις.

Για τον ίδιο, το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ελλάδα στερείται ικανών διπλωματών. Είναι ότι, όπως υποστήριξε, απουσιάζει η πολιτική καθοδήγηση που θα τους επέτρεπε να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους.

Παρά τη συνολικά αυστηρή κριτική του, απέρριψε τη μοιρολατρική αντίληψη ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ελλάδα διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό και δυνατότητες, αλλά χρειάζεται διαφορετική στρατηγική, προετοιμασία και πολιτική βούληση για να τις αξιοποιήσει.

Ευθεία προειδοποίηση για τουρκική παρέμβαση στις έρευνες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου μεταφέρει η εθνικιστική εφημερίδα Αϊντινλίκ (Aydınlık), επικαλούμενη πηγές ασφαλείας στην Άγκυρα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Τουρκία δηλώνει έτοιμη να αντιδράσει εάν το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo αρχίσει εργασίες στην περιοχή της Κάσου χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της τουρκικής πλευράς. Την ίδια ώρα, η τουρκική Γενί Ακίτ (Yeni Akit) στρέφεται κατά της Ελλάδας και της Ινδίας, χαρακτηρίζοντας προκλητική την κοινή εκπαίδευση πολεμικών πλοίων των δύο χωρών βορείως της Κρήτης.

Η τουρκική προειδοποίηση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI), καθώς η Αθήνα προετοιμάζεται για την έκδοση νέας NAVTEX που θα επιτρέψει την επανέναρξη των ερευνών βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Αϊντινλίκ, το οποίο επικαλείται πληροφορίες της ελληνικής εφημερίδας «Το Βήμα», η ναυτική αναγγελία ενδέχεται να εκδοθεί σήμερα, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου.

Το Abeille Marengo παραμένει ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο από τις 27 Οκτωβρίου, αναμένοντας την ολοκλήρωση των διοικητικών διαδικασιών και την άδεια για να κατευθυνθεί στην περιοχή των εργασιών.

Αϊντινλίκ: «Η Άγκυρα θα επέμβει οπωσδήποτε»

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο του τουρκικού δημοσιεύματος είναι η προειδοποίηση που αποδίδεται σε πηγές ασφαλείας στην τουρκική πρωτεύουσα.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Αϊντινλίκ:

«Εάν ξεκινήσουν οι έρευνες χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της Τουρκίας, η Άγκυρα είναι έτοιμη να παρέμβει και θα υπάρξει οπωσδήποτε παρέμβαση».

Η συγκεκριμένη αναφορά αναπαράχθηκε και από τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη, ο οποίος παρουσίασε το δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας.

Πρόκειται για απειλή που μεταφέρεται μέσω δημοσιογραφικών πηγών και όχι για επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ή του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.

Ωστόσο, το περιεχόμενό της επαναφέρει το ενδεχόμενο νέας έντασης στην περιοχή της Κάσου, όπου είχαν σημειωθεί σοβαρές ελληνοτουρκικές τριβές τον Ιούλιο του 2024.

Η τουρκική απαίτηση για προηγούμενη ενημέρωση

Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται η απαίτηση της Άγκυρας να υπάρχει προηγούμενη ενημέρωση ή συντονισμός για τις ερευνητικές δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Τουρκία θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα.

Η Αθήνα απορρίπτει αυτή την απαίτηση, επισημαίνοντας ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται σε περιοχές όπου η Ελλάδα ασκεί κυριαρχία ή διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Η διαφορά δεν είναι διαδικαστική. Η αποδοχή τουρκικής αρμοδιότητας για προηγούμενη έγκριση των ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για την ενίσχυση των διεκδικήσεών της.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση προβλέπεται να πραγματοποιηθούν και πέραν των ελληνικών χωρικών υδάτων των έξι ναυτικών μιλίων.

Σε αυτές τις περιοχές, η ελληνική πλευρά επικαλείται τα δικαιώματα που απορρέουν από την υφαλοκρηπίδα των ελληνικών νησιών, ενώ η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις, συνδεδεμένες και με τις θέσεις της για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η Αθήνα θεωρεί ότι η έκδοση της NAVTEX και η πραγματοποίηση των ερευνών δεν προϋποθέτουν προηγούμενη τουρκική άδεια.

Έτοιμο το Abeille Marengo – Αντίστροφη μέτρηση για τη NAVTEX

Οι τεχνικές προετοιμασίες για την επανεκκίνηση των ερευνών έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί, σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα.

Η εταιρεία που έχει αναλάβει τις σχετικές εργασίες έχει διαβιβάσει στις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες τις συντεταγμένες των θαλάσσιων περιοχών στις οποίες πρόκειται να κινηθεί το γαλλικό ερευνητικό σκάφος.

Οι συντεταγμένες εξετάζονται στο πλαίσιο των απαιτούμενων διοικητικών διαδικασιών, ενώ αναμένεται η ολοκλήρωση της αδειοδότησης και η έκδοση της σχετικής ναυτικής αναγγελίας από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.

Σύμφωνα με την «Καθημερινή», η NAVTEX μπορεί να εκδοθεί ακόμη και εντός της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου, με τις έρευνες να αρχίζουν μέσα στο Σαββατοκύριακο.

Το ερευνητικό σκάφος προβλέπεται να κινηθεί αρχικά και εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ οι εργασίες θα επεκταθούν σύμφωνα με τις συντεταγμένες που θα καθοριστούν.

Η ακριβής γεωγραφική έκταση των ερευνών θα αποτυπωθεί στη NAVTEX όταν αυτή εκδοθεί.

Το προηγούμενο του Ιουλίου 2024

Η προειδοποίηση της Αϊντινλίκ παραπέμπει ευθέως στην κρίση που είχε δημιουργηθεί τον Ιούλιο του 2024, όταν το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume πραγματοποιούσε εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου.

Τότε, η Άγκυρα είχε αναπτύξει τουρκικά πολεμικά πλοία στην περιοχή, αμφισβητώντας τη δυνατότητα εκτέλεσης ερευνών χωρίς προηγούμενο συντονισμό με την Τουρκία.

Το περιστατικό είχε προκαλέσει έντονες διπλωματικές διαβουλεύσεις και είχε αναδείξει τη σημασία που αποδίδει η τουρκική πλευρά στην προβολή των θαλάσσιων διεκδικήσεών της.

Σχεδόν δυόμισι χρόνια αργότερα, το ίδιο γεωγραφικό σημείο επανέρχεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί σε ρητορικές και διπλωματικές αντιδράσεις ή εάν θα επιχειρήσει εκ νέου να καταστήσει αισθητή την παρουσία της με ναυτικές μονάδες κοντά στο πεδίο των ερευνών.

Η Αθήνα δηλώνει προετοιμασμένη για όλα τα ενδεχόμενα

Απέναντι στις τουρκικές προειδοποιήσεις, η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι οι ερευνητικές εργασίες θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, απαντώντας στις 5 Νοεμβρίου σε ερώτηση για το ενδεχόμενο εμφάνισης τουρκικής φρεγάτας κοντά στο γαλλικό ερευνητικό, ανέφερε ότι η Αθήνα δεν θεωρεί πιθανή μια τέτοια εξέλιξη, διευκρινίζοντας πάντως ότι υπάρχει προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο.

Υπογράμμισε παράλληλα ότι η ηλεκτρική διασύνδεση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνική πρωτοβουλία, αλλά ευρωπαϊκό έργο με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Κύπρου και της Γαλλίας.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε προσδιορίσει χρονικό περιθώριο πέντε έως δεκαπέντε ημερών για την έκδοση της NAVTEX, επισημαίνοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει εξετάσει τα πιθανά σενάρια αντίδρασης.

Γενί Ακίτ: «Γυρεύουν μπελάδες» Ελλάδα και Ινδία

Παράλληλα με τις προειδοποιήσεις για την Κάσο, νέο πεδίο αντιπαράθεσης επιχειρεί να αναδείξει η τουρκική εφημερίδα Yeni Akit, στρέφοντας τα πυρά της κατά της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας και Ινδίας.

Σε δημοσίευμα της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου, με τίτλο «Γυρεύουν μπελάδες: Πολεμικά πλοία κινήθηκαν κατά της Τουρκίας», η εφημερίδα χαρακτηρίζει προκλητική την κοινή εκπαιδευτική δραστηριότητα των δύο πολεμικών ναυτικών στην περιοχή της Κρήτης.

Η ελληνοϊνδική συνεκπαίδευση πραγματοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, με τη συμμετοχή της ελληνικής φρεγάτας «Λήμνος» και της ινδικής φρεγάτας INS Trishul (F-43).

Τα δύο πλοία πραγματοποίησαν άσκηση τύπου PASSEX βορείως της Κρήτης, με αντικείμενο τις διαδικασίες επικοινωνίας, τον συντονισμό και την εκτέλεση κοινών ναυτικών ελιγμών.

Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, η ινδική φρεγάτα είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει επίσκεψη στον Ναύσταθμο Κρήτης, από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 3 Νοεμβρίου.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο Ινδός ακόλουθος Άμυνας, συνταγματάρχης Γκαουράβ Τσόντρι, και ο κυβερνήτης του INS Trishul, πλοίαρχος Τσαρίτ Καπίλ, συναντήθηκαν με τον διοικητή του Ναυστάθμου Κρήτης, αρχιπλοίαρχο Αθανάσιο Δούρο.

Η Γενί Ακίτ παρουσιάζει τη δραστηριότητα ως κίνηση εναντίον της Τουρκίας. Ωστόσο, το περιεχόμενο της συνεκπαίδευσης, όπως περιγράφεται και στο ίδιο το τουρκικό δημοσίευμα, αφορά συνήθεις διαδικασίες ναυτικής συνεργασίας και δεν τεκμηριώνει επιθετική ενέργεια κατά της Άγκυρας.

Η ελληνοϊνδική συνεργασία προκαλεί αντιδράσεις στην Τουρκία

Η αντίδραση της Γενί Ακίτ εντάσσεται στο ευρύτερο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης για την ενίσχυση των αμυντικών σχέσεων Αθήνας και Νέου Δελχί.

Ελλάδα και Ινδία έχουν αναβαθμίσει τις διμερείς σχέσεις τους σε στρατηγική εταιρική σχέση, αναπτύσσοντας συνεργασία που περιλαμβάνει την άμυνα, τη ναυτική ασφάλεια και τις διεθνείς μεταφορές.

Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία διατηρεί στενή αμυντική συνεργασία με το Πακιστάν, έναν από τους βασικούς στρατηγικούς ανταγωνιστές της Ινδίας.

Η παρουσία ινδικής πολεμικής μονάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και η συνεκπαίδευσή της με το Πολεμικό Ναυτικό αποκτούν, υπό αυτό το πρίσμα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Άγκυρα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη άσκηση είχε ως αντικείμενο την Τουρκία. Η σχετική ερμηνεία αποτελεί χαρακτηρισμό της τουρκικής εφημερίδας και όχι διακηρυγμένο σκοπό της ελληνοϊνδικής δραστηριότητας.

Κρίσιμο το επόμενο διάστημα για την Κάσο

Οι τουρκικές προειδοποιήσεις συμπίπτουν με την προσπάθεια της Αθήνας να επανεκκινήσει ένα έργο ιδιαίτερης σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας και της Κύπρου.

Η επικείμενη έκδοση της NAVTEX θα αποσαφηνίσει την περιοχή και το χρονοδιάγραμμα των ερευνών, ενώ η παρουσία του Abeille Marengo στο πεδίο θα αποτελέσει την πρώτη πραγματική δοκιμασία της στάσης της Άγκυρας.

Ελληνικές διπλωματικές εκτιμήσεις, όπως καταγράφονται στην «Καθημερινή», συγκλίνουν στην πρόβλεψη ότι η Τουρκία ενδέχεται να αντιδράσει, χωρίς όμως να επιχειρήσει ουσιαστική παρεμπόδιση των εργασιών.

Στις εκτιμήσεις αυτές συνυπολογίζεται η διεξαγωγή της διεθνούς διάσκεψης COP31 στην Αττάλεια, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου, η οποία αυξάνει το διεθνές ενδιαφέρον για τις κινήσεις της τουρκικής κυβέρνησης.

Ωστόσο, η προειδοποίηση που δημοσιεύει η Αϊντινλίκ δείχνει ότι τουλάχιστον στο επίπεδο της τουρκικής δημόσιας συζήτησης εξακολουθεί να προβάλλεται η επιλογή παρέμβασης.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο εάν θα εμφανιστούν τουρκικά πολεμικά πλοία στην περιοχή, αλλά εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να επιβάλει στην πράξη την απαίτησή της για προηγούμενη ενημέρωση ή συντονισμό ως προϋπόθεση διεξαγωγής των ερευνών.

Η εξέλιξη της υπόθεσης θα κριθεί από τις πραγματικές κινήσεις των δύο πλευρών στη θάλασσα, με την Αθήνα να διαμηνύει ότι η υλοποίηση του ευρωπαϊκού έργου θα προχωρήσει βάσει των ελληνικών αρμοδιοτήτων και του Διεθνούς Δικαίου.