Αναλύσεις
Κίνδυνος μουσουλμανοποίησης της Ελλάδας με νομοθεσία!
Προεδρικό Διάταγμα προβλέπει εγκατάσταση και προσωρινή υποδοχή προσφύγων μέχρι 100 ατόμων σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων
Κινδυνεύει η Ελλάδα από την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος της 15.04.2025 που προβλέπει εγκατάσταση και προσωρινή υποδοχή προσφύγων μέχρι 100 ατόμων σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων;
Γράφει ο Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, πρέσβης επί τιμή
Το Προεδρικό Διάταγμα της 15ης Απριλίου του 2025 ΦΕΚ 194/Δ/2025 περί καθορισμού κριτηρίων, τρόπου και διαδικασιών οριοθέτησης των οικισμών της χώρας μας με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων αναφέρει στο άρθρο 14 που αφορά στη χρήση γης, στο σημείο Β,ε «θρησκευτικοί χώροι» αντί για εκκλησίες ενώ στο σημείο Γ,ι προβλέπονται «εγκαταστάσεις προσωρινής υποδοχής και φιλοξενίας προσφύγων μέχρι 100 ατόμων». Δεδομένου ότι οι οικισμοί με πληθυσμό κάτω των 2.000 είναι περίπου 12.000, αν η διάταξη αυτή εφαρμοστεί θα υπάρξει η δυνατότητα να φιλοξενηθούν στην Ελλάδα 1.200.000 πρόσφυγες!
Το εν λόγω Προεδρικό Διάταγμα υπήρξε προβληματικό και δημιούργησε μεγάλες αντιδράσεις καθώς μετέτρεπε χιλιάδες οικόπεδα των μικρών οικισμών σε χωράφια, σε σημείο που τον Ιούλιο υποβλήθηκε στη Βουλή τροπολογία με την οποία ρυθμίστηκαν πολλά από τα προβλήματα του πολεοδομικού σχεδιασμού. Δεν ακούστηκε όμως τίποτα για τον κίνδυνο που θα προκύψει για την Ελλάδα αν γίνει χρήση τη δυνατότητας να εγκατασταθούν και να φιλοξενηθούν μέχρι και 1.200.000 πρόσφυγες στους μικρούς οικισμούς, παρά μόνο προστέθηκε στην τροπολογία μία ακόμη προϋπόθεση για το θέμα αυτό, ότι μπορεί δηλαδή να πραγματοποιηθεί η εγκατάσταση «κατόπιν τεκμηρίωσης με βάση τα ειδικά χαρακτηριστικά της ζώνης και την φυσιογνωμία του κάθε οικισμού».
Το Προεδρικό Διάταγμα έχει προκαλέσει ανησυχία στην ομογένειά μας. Η εφημερίδα της Αυστραλία «Τα Νέα», σε δημοσίευμά της της 13ης Ιουνίου αναφέρει τα εξής: «Η ελληνική κυβέρνηση οδηγεί το έθνος σε μια άνευ προηγουμένου καταστροφή. Αυτό το διάταγμα ουσιαστικά νομιμοποιεί την μαζική εγκατάσταση 1.6 εκατομμυρίων παράνομων μεταναστών –που παραπλανητικά αναφέρονται ως “πρόσφυγες”- σε όλη την αγροτική Ελλάδα…» Σε άρθρο του στο «Ελληνοσκόπιο» της 6ης Σεπτεμβρίου ο ιστορικός Ευάγγελος Βαλλιανάτος από τις ΗΠΑ αναφέρει μεταξύ άλλων: «Στην περίπτωση της Ελλάδος, οι δημογραφικές επιπτώσεις ενισχύουν τις εξωφρενικές προοπτικές του ελληνικού προεδρικού διατάγματος για την αντικατάσταση του επιζώντος ελληνικού πληθυσμού με μουσουλμάνους. Εάν αυτή η αποτρόπαια πολιτική επιβιώσει από την οργή των ντόπιων Ελλήνων της υπαίθρου, ολόκληρη η Ελλάδα θα γίνει τουρκική αποικία σε λιγότερο από 20 χρόνια».
Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί μπήκε ζήτημα εγκατάστασης και φιλοξενίας προσφύγων σ’ ένα προεδρικό διάταγμα που αφορούσε πολεοδομικά ζητήματα των οικισμών με λιγότερους από 2.000 κατοίκους; Και γιατί τώρα; Έχει ακουστεί η δικαιολογία ότι έχει εγκαταλειφθεί η ύπαιθρος κι έχουμε ανάγκη από εργατικά χέρια. Γι’ αυτό το πρόβλημα υπάρχουν διμερείς συμφωνίες που μπορεί να συνάψει και συνάπτει η χώρα μας με άλλα κράτη με θέμα τη χρησιμοποίηση εποχιακών εργατών οι οποίοι και επιστρέφουν στη χώρα τους όταν λήξει η εργασία τους. Γιατί δεν απαλείφθηκε αυτή η επικίνδυνη για τη χώρα μας αυτή διάταξη στην τροπολογία του Ιουλίου;
Οι συντάκτες του Προεδρικού Διατάγματος δεν ήταν σε θέση να ετοιμάσουν έναν σωστό νόμο ως προς τα πολεοδομικά θέματα και υποχρεώθηκαν να κάνουν διορθώσεις μέσω τροπολογίας. Ποιος ο λόγος όμως να προστεθούν στο διάταγμα θέματα μετανάστευσης που λειαίνουν το έδαφος για μια ανεμπόδιστη εισβολή μεταναστών που κατά τεκμήριο είναι μουσουλμάνοι; Αυτό θέλουμε για την πατρίδα μας; Ο όλος χειρισμός μάς δίνει την εντύπωση ότι η ελληνική κυβέρνηση κάνει τα αδύνατα δυνατά να μετατρέψει τον Έλληνα πολίτη μειονότητα στη χώρα του. Ακόμα κι αν αυτό δεν αληθεύει και πρόκειται μόνο για έλλειψη ικανότητας της νομοθετικής εξουσίας, χρέος όλων μας είναι να εξαλείψουμε τον κίνδυνο της μουσουλμανοποίησης της χώρας μας.
GEOPOLITICO
Η βεβήλωση των ιερών συμβόλων και τα νομικά όρια της καλλιτεχνικής ελευθερίας
Πού σταματά η καλλιτεχνική ελευθερία και πού αρχίζει η προσβολή της θρησκευτικής συνείδησης; Με αφορμή την υπόθεση του βουλευτή Νίκου Παπαδόπουλου, ο καθηγητής Αλέξιος Παναγόπουλος αναλύει το συνταγματικό και νομικό πλαίσιο προστασίας των θρησκευτικών ελευθεριών, τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων και την ευθύνη Πολιτείας και Εκκλησίας για τη διαφύλαξη του σεβασμού των ιερών συμβόλων.
Η περίπτωση του βουλευτή Νίκου Παπαδόπουλου – πατέρα έξι τέκνων και δρ. Θωρακοχειρουργού
Γράφει ο Ακαδημαϊκός και Καθηγητής DDDr. Dr.Habil. Παναγόπουλος Π. Αλέξιος
Η δημόσια συζήτηση που προκλήθηκε από την υπόθεση του βουλευτή Νίκου Παπαδόπουλου και τις αντιδράσεις γύρω από την απεικόνιση ιερών προσώπων επαναφέρει ένα ουσιώδες ερώτημα: ποια είναι τα συνταγματικά και νομικά όρια της καλλιτεχνικής ελευθερίας όταν αυτή συγκρούεται με τη θρησκευτική συνείδηση και τον σεβασμό των ιερών συμβόλων;
Ο πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιος είχε επισημάνει, με χαρακτηριστικό τρόπο, ότι η προσβολή μιας ιερής μορφής δεν αποτελεί απλώς αισθητική διαφωνία για τον πιστό, αλλά μπορεί να βιώνεται ως βαθιά προσβολή της ίδιας της θρησκευτικής του ταυτότητας, γιατί η βεβήλωση και δαιμονοποίηση της Παναγίας και του Αγίου Γεωργίου, δεν είναι τέχνη, αλλά προσβολή.
Στην εκκλησιαστική προφορική παράδοση αποδίδεται στον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό η χαρακτηριστική φράση: «Έναν άνθρωπο να με υβρίσει, να φονεύσει τον πατέρα μου, τη μητέρα μου, τον αδελφό μου και ύστερα το μάτι να μου βγάλει, έχω χρέος σαν Χριστιανός να τον συγχωρήσω. Το να υβρίσει τον Χριστό μου και την Παναγία μου, δεν θέλω να τον βλέπω». Η απόδοση αυτή είναι από τη προφορική παράδοση τών Διδαχών του Αγίου (πρβλ. Μενούνος, Καντιώτης, κ.α.).
1. Το συνταγματικό πλαίσιο.
Το άρθρο 3 του Συντάγματος αναγνωρίζει την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού ως επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα. Η διάταξη αυτή, ωστόσο, δεν αναιρεί τη θρησκευτική ελευθερία και την ισότιμη προστασία των γνωστών θρησκειών, όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 13.
Παράλληλα, το άρθρο 2 θέτει τον σεβασμό και την προστασία της ανθρώπινης αξίας ως πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας, ενώ το άρθρο 25 επιβάλλει την αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Επομένως, η θρησκευτική συνείδηση δεν αποτελεί ιδιωτική υπόθεση χωρίς συνταγματική σημασία, αλλά προστατευόμενο αγαθό μιας δημοκρατικής κοινωνίας.
2. Θρησκευτική ελευθερία και καλλιτεχνική έκφραση.
Το άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου προστατεύει την ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας. Αντίστοιχα, το άρθρο 10 προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Καμία από τις δύο ελευθερίες δεν είναι απεριόριστη. Η άσκησή τους απαιτεί στάθμιση, ιδίως όταν προσβάλλονται δικαιώματα τρίτων ή διακυβεύεται η θρησκευτική ειρήνη.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στην υπόθεση Otto-Preminger-Institut κατά Αυστρίας (1994), αναγνώρισε περιθώριο εκτίμησης των κρατών για την προστασία των θρησκευτικών αισθημάτων. Αντίθετα, στην υπόθεση Sekmadienis Ltd κατά Λιθουανίας (2018), έκρινε ότι η επιβολή κυρώσεων για διαφημίσεις με θρησκευτικές απεικονίσεις δεν δικαιολογήθηκε επαρκώς. Συνεπώς, η απλή πρόκληση θρησκευτικής ενόχλησης δεν αρκεί αυτομάτως για την επιβολή περιορισμών.
3. Τα όρια της ποινικής προστασίας.
Απαιτείται ιδιαίτερη νομική ακρίβεια. Το άρθρο 191Α του Ποινικού Κώδικα δεν θεσπίζει γενικό ποινικό αδίκημα για κάθε προσβλητική απεικόνιση θρησκευτικού συμβόλου. Η παράγραφος 2 αφορά φθορά ή ρύπανση τόπων ιδιαίτερης θρησκευτικής σημασίας, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος.
Το άρθρο 200 ΠΚ προστατεύει τη θρησκευτική συνάθροιση και την ομαλή τέλεση της λατρείας. Το άρθρο 378 ΠΚ αφορά την καταστροφή ή φθορά ξένης ιδιοκτησίας, εφόσον συντρέχουν τα νόμιμα στοιχεία. Αντίθετα, τα παλαιότερα άρθρα 198 και 199 ΠΚ, περί κακόβουλης βλασφημίας και καθύβρισης θρησκευμάτων, έχουν καταργηθεί με τον νέο Ποινικό Κώδικα του 2019.
Επομένως, ο χαρακτηρισμός μιας πράξης ως ηθικά ή θρησκευτικά βέβηλης δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ποινική της απαξία. Κάθε περίπτωση απαιτεί εξατομικευμένη εξέταση των πραγματικών περιστατικών και των εφαρμοστέων διατάξεων.
4. Η ευθύνη της Πολιτείας και της Εκκλησίας.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει τη θρησκευτική ελευθερία, να εφαρμόζει τον νόμο χωρίς διακρίσεις και να διασφαλίζει την αναλογική στάθμιση των συγκρουόμενων δικαιωμάτων. Η Εκκλησία, από την πλευρά της, έχει ποιμαντική και πνευματική ευθύνη να διατυπώνει με σαφήνεια τη θέση της, υπερασπιζόμενη τον σεβασμό των ιερών συμβόλων χωρίς να υποκαθιστά τη Δικαιοσύνη.
Η Ορθόδοξη εικόνα δεν αποτελεί απλώς καλλιτεχνικό αντικείμενο. Για τον πιστό ενσωματώνει θεολογικό, εκκλησιολογικό και νομοκανονικό νόημα, ιστορική μνήμη και βιωματική σχέση με την πίστη του. Αυτό δεν καταργεί την καλλιτεχνική ελευθερία, αλλά καθιστά αναγκαίο τον σεβασμό της θρησκευτικής συνείδησης.
Συμπέρασμα.
Η δημοκρατία οφείλει να προστατεύει τόσο την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης, όσο και τη θρησκευτική συνείδηση του λαού της Επικρατούσας. Η πρώτη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άλλοθι για κάθε προσβολή, όπως και η δεύτερη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για αυθαίρετη λογοκρισία.
Το ζητούμενο είναι η συνταγματική ισορροπία, η νομική ακρίβεια και ο αμοιβαίος σεβασμός.
Η πίστη δεν απαιτεί προνόμια. Απαιτεί σεβασμό, ιερών και οσίων. Και ο σεβασμός της θρησκευτικής συνείδησης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση μιας πραγματικά δημοκρατικής κοινωνίας, που ως προοίμιο του Συντάγματος της έχει ως κορωνίδα το όνομα της Αγίας Τριάδας. Συνεπώς κάθε τι που προκαλεί ή σκανδαλίζει ή προσβάλλει έστω και με τη μορφή της τέχνης την πίστη και τα ιδανικά του Γένους, ελέγχεται νομικά και ποινικά. Η νομοκανονική μας παράδοση θέλει τα λόγια του Διδασκάλου Κοσμά Αιτωλού να έχουν ουσιαστική, καθοριστική σημασία στον πυρήνα της Ελληνορθόδοξης παράδοσης μας.
GEOPOLITICO
Η έμπρακτη οικοδόμηση του πολυπολικού κόσμου και η αναδιάρθρωση του διεθνούς συστήματος
Η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του APEC αναδεικνύει, σύμφωνα με την ανάλυση του Δημήτρη Παπαδογιάννη, τη μετάβαση προς μια νέα, ανταγωνιστική πολυπολική τάξη πραγμάτων. Οι στρατηγικές επιδιώξεις των τριών μεγάλων δυνάμεων, η περιθωριοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το διακύβευμα της παγκόσμιας ασφάλειας.
Του Δημήτρη Παπαδογιάννη
Εισαγωγή
Η Σύνοδος Κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στην πόλη Shenzhen της Κίνας αποκτά αξιοσημείωτη γεωπολιτική σημασία με το παγκόσμιο βλέμμα στραμμένο πάνω της, καθώς στο περιθώριό της πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ των Προέδρων των ΗΠΑ, Donald Trump, της Ρωσίας, Vladimir Putin, και της Κίνας, Xi Jinping, τουτέστιν των τριών πλανητικών υπερδυνάμεων και φυσικά πυρηνικών δρώντων. Η συνάντηση των ηγετών των τριών κρατών με την ισχυρότερη παγκόσμια επιρροή έλαβε χώρα σε μια περίοδο έντονων διεθνών ανταγωνισμών, ανακατατάξεων ισχύος και αμφισβήτησης της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Μέσα από την τρέχουσα Σύνοδο Κορυφής ο κόσμος βιώνει μία από τις πιο ιστορικές στιγμές της μεταψυχροπολεμικής περιόδου και σταδιακά καθίσταται πλέον έκδηλο πως φυτεύονται οι σπόροι της μετάβασης σε μία νέα γεωπολιτική τάξη πραγμάτων.
Η ατζέντα και οι στρατηγικές επιδιώξεις
Η ατζέντα των συνομιλιών επικεντρώθηκε σε πέντε βασικούς άξονες: την πυρηνική ασφάλεια και τον έλεγχο των εξοπλισμών, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με την περίπτωση του Ιράν στο μικροσκόπιο, την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και τη μεταρρύθμιση του διεθνούς θεσμικού συστήματος. Παράλληλα, οι οικονομικές και τεχνολογικές σχέσεις, ο εμπορικός ανταγωνισμός του αμερικανικού και του σινικού παράγοντα καθώς και η πρόσβαση σε κρίσιμα τεχνολογικά εργαλεία, αποτελούν καθοριστικές παραμέτρους της ευρύτερης στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Για την Ουάσιγκτον, η απευθείας επικοινωνία με τη Μόσχα και το Πεκίνο αποτελεί μέσο διαχείρισης των διεθνών κινδύνων και διατήρησης ή διάσωσης της αμερικανικής επιρροής. Η Ρωσία επιδιώκει την ενίσχυση της διεθνούς διαπραγματευτικής της θέσης και την αναγνώρισή της ως αναγκαίου παράγοντα της παγκόσμιας ασφάλειας. Αντίστοιχα, η Κίνα αξιοποιεί τη διπλωματική της παρουσία για να ενισχύσει τον ρόλο της ως κεντρικού πόλου της διεθνούς πολιτικής και οικονομικής αρχιτεκτονικής. Επιπλέον επιδιώκει την κατασίγαση των δύο εν εξελίξει εντονότερων πολεμικών κρίσεων (Ουκρανία και Μέση Ανατολή) ώστε να απελευθερώσει με μεγαλύτερη ασφάλεια την εμπορική της δραστηριότητα. Εν ολίγοις και οι τρεις πόλοι ισχύος στοχεύουν στη στρατηγική τους αναβάθμιση.
Η αναδιαμόρφωση της διεθνούς ισορροπίας ισχύος
Η συνάντηση δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη τη συγκρότηση μιας νέας στρατηγικής συμμαχίας των τριών δυνάμεων. Τουναντίον, αναδεικνύει τη μετάβαση προς ένα περισσότερο σύνθετο και ανταγωνιστικό πολυπολικό σύστημα, στο οποίο η συνεργασία και η αντιπαράθεση συνυπάρχουν. Πρόκειται για μία νέας μορφής διεθνή δομή από την οποία απουσιάζει ο απόλυτος ηγεμόνας και η παγκόσμια επιρροή επιμερίζεται σε περισσότερους πλην ισχυρούς παίκτες συνάμα.
Η Κίνα φαίνεται να ενισχύει τη διπλωματική και οικονομική της ακτινοβολία, διατηρώντας παράλληλα τη στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία και τον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ. Η Μόσχα αποκτά πρόσθετο διπλωματικό περιθώριο, αν και η αυξανόμενη οικονομική εξάρτησή της από το Πεκίνο περιορίζει την αυτονομία των επιλογών της. Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία της, αποφεύγοντας την ανεξέλεγκτη κλιμάκωση των ανταγωνισμών. Επιπρόσθετα αντανακλά την αυστηρή κρατοκεντρική αντίληψη του Προέδρου Trump για την επίλυση των διευθέτηση των διεθνών διαφορών. Όπως προκρίνει τη διπλωματική συνεννόηση σε διακρατικό επίπεδο παρά μέσω διεθνών οργανισμών.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ευρωπαϊκή διάσταση. Η πιθανότητα διμερών ή τριμερών διευθετήσεων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταδεικνύει τα όρια της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και ενισχύει την ανάγκη αναβάθμισης των αμυντικών και διπλωματικών της δυνατοτήτων. Στην τρέχουσα φάση η Ε.Ε. δείχνει να έχει μείνει στο περιθώριο ως ο παθητικός παρατηρητής και ο πραγματικός απομονωμένος.
Προοπτικές και συμπεράσματα
Για την επόμενη ημέρα διαγράφονται τρεις βασικές προοπτικές: πρώτον, η επιλεκτική συνεργασία των μεγάλων δυνάμεων σε ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας και ενέργειας· δεύτερον, η συνέχιση της ανταγωνιστικής πολυπολικότητας, με επίκεντρο την τεχνολογία, το εμπόριο και τη στρατιωτική ισχύ· και τρίτον, η ενίσχυση μιας διεθνούς διπλωματίας στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις θα επιχειρούν να διαχειρίζονται περιφερειακές κρίσεις μέσω άμεσων διαπραγματεύσεων ώστε να μην εκτροχιαστούν από τον έλεγχο.
Εν συνόλω, η συνάντηση στο πλαίσιο του APEC αποτελεί ένδειξη της αυξανόμενης σημασίας της διπλωματίας των μεγάλων δυνάμεων στη διαμόρφωση της διεθνούς τάξης. Ωστόσο, η συμβολική της διάσταση δεν πρέπει να συγχέεται με μια ουσιαστική ανακατανομή της παγκόσμιας ισχύος. Η πραγματική της σημασία θα κριθεί από το κατά πόσο οι συνομιλίες θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες συμφωνίες και μηχανισμούς συνεργασίας.
Το κεντρικό γεωπολιτικό διακύβευμα έγκειται στο εάν η διεθνής κοινότητα θα οδηγηθεί σε ένα περισσότερο σταθερό πολυπολικό σύστημα, βασισμένο στη συνεννόηση και την ισορροπία συμφερόντων ή σε μια νέα περίοδο ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, με αυξημένους κινδύνους για την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια
GEOPOLITICO
Το Αόρατο «Προγεφύρωμα» στα Βόρεια Σύνορα: Δημογραφική Ερήμωση και Αναδυόμενες Προκλήσεις Εθνικής Ασφάλειας
Η αθόρυβη αποδυνάμωση της ελληνικής παραμεθορίου επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από την ανάλυση του ταξίαρχου ε.α. Νικόλαου Μπόχτη, ο οποίος προειδοποιεί ότι η δημογραφική συρρίκνωση, η υποχώρηση του κρατικού αποτυπώματος και οι σύνθετες υβριδικές απειλές στα βόρεια σύνορα συνιστούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς περιφερειακής ανάπτυξης.
Γράφει ο Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης
Ενώ η δημόσια συζήτηση δικαίως επικεντρώνεται στην προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μια γεωπολιτική πρόκληση εξελίσσεται αθόρυβα στα βόρεια σύνορα.
Από τις Διαπόντιες Νήσους,την Ήπειρο,την Δυτική Μακεδονία έως τον Βόρειο Έβρο, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η απομάκρυνση των δημόσιων υπηρεσιών συνθέτουν μια εικόνα σταδιακής αποδυνάμωσης των ακριτικών περιοχών .
Παράλληλα η εγκατάσταση έστω και μεμονωμένων πολιτών από γειτονικές χώρες σε συνδυασμό με τα παραπάνω, ενδέχεται να συμβάλει σε ένα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας,ιδιαίτερα όπου εξακολουθούν να καλλιεργούνται αλυτρωτικά αφηγήματα .
Η δημογραφική αποδυνάμωση της παραμεθορίου δεν συνιστά πλέον ένα πρόβλημα περιφερειακής ανάπτυξης, αλλά μια πρόκληση Εθνικής ασφάλειας που δοκιμάζει την παρουσία της Πολιτείας στην αμυντική περιοχή των βορείων συνόρων .
Παρούσα Κατάσταση
Α.Περιορισμός του Κρατικού Αποτυπώματος και Δημογραφική Συρρίκνωση
Η ασφάλεια στην παραμεθόριο δεν εξαντλείται στην αποτρεπτική ισχύ των ΕνόπλωνΔυνάμεων,στην Αστυνομική επιτήρηση και στις επιχειρήσεις της ΕΥΠ. Εδράζεται και στη διατήρηση μόνιμου πληθυσμού,βιώσιμων τοπικών κοινωνιών και οικονομικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σταδιακή αναστολή μόνιμης λειτουργίας ορισμένων επιτηρητικών φυλακίων σε συνδυασμό με το κλείσιμο ή τη συγχώνευση σχολικών μονάδων και άλλων κρατικών δομών. Οι εξελίξεις αυτές δεν μπορούν να αξιολογούνται μόνο με στενά δημοσιονομικά κριτήρια αλλά απαιτούν στάθμιση υπό το πρίσμα της Εθνικής στρατηγικής.
Η αποχώρηση των κατοίκων και η αποψίλωση των υποδομών τροφοδοτούν έναν φαύλο κύκλο εγκατάλειψης, όταν κλείνει ένα σχολείο εκλείπουν οι βασικές προϋποθέσεις παραμονής ή εγκατάστασης νέων οικογενειών,ενώ η απομάκρυνση υγειονομικών και διοικητικών υπηρεσιών δυσχεραίνει την καθημερινότητα επιταχύνοντας την αστυφιλία.
Στον αντίποδα αυτής της συρρίκνωσης του κρατικού αποτυπώματος, η Εκκλησία παραμένει σε αρκετά απομακρυσμένα χωριά ένας από τους ελάχιστους σταθερούς θεσμούς κοινωνικής αναφοράς.Οι Μητροπόλεις και οι Εφημέριοι,παρά τις υφιστάμενες δυσχέρειες, διατηρούν ζωντανούς τους κοινωνικούς δεσμούς, στηρίζουν τους ηλικιωμένους και συμβάλλουν στη διαφύλαξη της Εθνικής ,ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας.
Γεωστρατηγικά, η πληθυσμιακή αραίωση δεν συνεπάγεται απώλεια της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, πλήττει ωστόσο καίρια την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα των παραμεθορίων περιοχών.
Β.Ισχύουσα Νομοθεσία
Κρίσιμη παράμετρος της Εθνικής ασφάλειας αποτελεί η εφαρμογή του ειδικού θεσμικού πλαισίου που διέπει τις αμυντικές περιοχές και τις οχυρές θέσεις, όπως αυτό καθορίζεται στον Α.Ν. 376/1936 και στις συναφείς κανονιστικές διατάξεις.
Παράλληλα, το νομικό πλαίσιο για τις δικαιοπραξίες (Ν. 1892/1990, άρθρα 24-32, όπως τροποποιήθηκε με τους Ν. 3978/2011 και Ν. 4278/2014) θεσπίζει ειδικές δικλίδες ασφαλείας για την απόκτηση εμπραγμάτων και ενοχικών δικαιωμάτων στις παραμεθόριες περιοχές, διαφοροποιώντας τις διαδικασίες για πολίτες της ΕΕ και υπηκόους τρίτων χωρών, για τους οποίους απαιτείται ειδική διαδικασία άρσης της απαγόρευσης.
Η ύπαρξη του θεσμικού πλαισίου επιβεβαιώνει ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει τη στρατηγική αξία των παραμεθορίων περιοχών.
Η συνεπής, ενιαία και ουσιαστική εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών από τους συναρμόδιους φορείς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτροπή κενών θεσμικής εποπτείας και επιτήρησης.
Ωστόσο σε μικρούς, απομονωμένους οικισμούς ενδέχεται να παρατηρείται το φαινόμενο δικαιοπραξιών μέσω άτυπων συμφωνιών και ιδιωτικών συμφωνητικών, γεγονός που αποτελεί πρόκληση για τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Γ.Δημογραφικές Μεταβολές και Υβριδικές Απειλές
Αν και η μεμονωμένη εγκατάσταση αλλοδαπών ή ημεδαπών στην παραμεθόριο δεν αποτελεί άμεση απειλή για την Εθνική ασφάλεια , ο συνδυασμός της με την συρρίκνωση του γηγενούς πληθυσμού, την απόσυρση των κρατικών δομών και τον περιορισμό της Στρατιωτικής και Αστυνομικής παρουσίας, ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικής ευπάθειας.
Η χρονίζουσα αστάθεια και οι αλυτρωτικές βλέψεις στα Δυτικά Βαλκάνια σε συνδυασμό με πληθυσμιακές και ιδιοκτησιακές μεταβολές καθώς και την αποδυνάμωση της κρατικής παρουσίας, ενδέχεται να διαμορφώσουν συνθήκες ενός άτυπου στρατηγικού προγεφυρώματος στην παραμεθόριο.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες τα παραπάνω θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την άσκηση εξωτερικής επιρροής,ενίσχυσης των αλυτρωτικών αφηγημάτων καθώς και για την υποστήριξη υβριδικών ή τακτικών ενεργειών σε ενδεχόμενη κρίση, δημιουργώντας εστίες αποσταθεροποίησης.
Οι σύγχρονες υβριδικές απειλές δεν εκδηλώνονται απαραίτητα με στρατιωτικά μέσα αλλά και μέσω στοχευμένης οικονομικής διείσδυσης- εξαγοράς, επιρροής, παραπληροφόρησης και εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Δ. Ενιαία Στρατηγική Ανασυγκρότηση
Η έκταση της δημογραφικής συρρίκνωσης αποτυπώνεται στα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) στις απογραφές πληθυσμού 2011 και 2021. Ειδικότερα η Δυτική Μακεδονία κατέγραψε πληθυσμιακή μείωση περίπου 10,3%, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 7,6% και η Ήπειρος 5%. Η συνολική απώλεια σε αυτές τις Περιφέρειες ανέρχεται σε 91.940 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία.
Το παραπάνω αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις ορεινές και παραμεθόριες ζώνες, όπου η πληθυσμιακή αραίωση, η γήρανση και η απομάκρυνση των νεότερων ηλικιακών ομάδων περιορίζουν τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και τη δυνατότητα διατήρησης σταθερής κρατικής παρουσίας.
Η αναστροφή αυτής της πορείας εκτιμάται ως ιδιαίτερα δυσχερής και απαιτεί διακομματική συναίνεση σε ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο Εθνικό σχέδιο που θα ενοποιεί τη δημογραφική πολιτική, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη στρατηγική ασφάλειας.
Η Ελληνική Πολιτεία έχει αντιληφθεί την συγκεκριμένη διάσταση και έχει αναπτύξει συγκεκριμένα εργαλεία.Πρωτοβουλίες όπως το Πρόγραμμα Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης σε ακριτικές περιοχές, η σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών και οι προτάσεις της ΚΕΔΕ για τη στήριξη της στέγης και των νέων οικογενειών κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ωστόσο, η επιτυχία τους θα κριθεί από τη διάρκεια, τη χρηματοδοτική επάρκεια και την ολιστική τους εφαρμογή.
Διαπιστώσεις -Συμπεράσματα
Τα σύνορα της Πατρίδας δεν είναι απλώς γεωγραφικές συντεταγμένες και όρια αλλά ζωντανοί χώροι Εθνικής παρουσίας, ιστορικής συνέχειας και κοινωνικής συνοχής.
Η θωράκιση της παραμεθορίου μέσω της διατήρησης ζωντανών κοινοτήτων και της εφαρμογής των ισχύοντος νομικού πλαισίου, έστω και εάν από κάποιους θεωρείται αναχρονιστικό,δεν αποτελεί επιλογή κοινωνικής πολιτικής, είναι θεμελιώδης όρος Εθνικής επιβίωσης και γεωπολιτικής ανθεκτικότητας.
Η ενίσχυση των Ιερών Μητροπόλεων των ακριτικών περιοχών εκτιμάται ότι θα συμβάλλει στην επιτυχία της προσπάθειας, αφού η Εκκλησία αποτελεί σταθερό θεσμό σε περιοχές όπου άλλες δημόσιες δομές έχουν αποσυρθεί .
Επιπλέον η τήρηση ενιαίου μηχανισμού παρακολούθησης της δημογραφικής εξέλιξης, της ιδιοκτησιακής δραστηριότητας και της οικονομικής παρουσίας στις παραμεθόριες περιοχές κρίνεται αναγκαία.
Η διαρκής Στρατιωτική και Αστυνομική παρουσία, με δυναμικά και όχι κατά ανάγκη στατικά στοιχεία, στις ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές δεν ενισχύει μόνο το αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων, αλλά αποτελεί και σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και αποτρεπτικής ισχύος προς κάθε δυνητικό επιβουλέα.
Η ασφάλεια της προκαλύψεως όμως δεν εξαντλείται στην επιτήρηση της συνοριακής γραμμής.
Η σκληρή ισχύς αποτελεί τον βασικό πυλώνα της αποτροπής, όμως η δημογραφική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αδιάλειπτη κρατική παρουσία προσδίδουν στρατηγικό βάθος, ουσιαστικό περιεχόμενο και διαχρονική υπόσταση στην Εθνική κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Πατρίδας.
Τα σύνορα δεν φυλάσσονται μόνο από εκείνους που υπηρετούν σε αυτά, αλλά και από τους ακρίτες που επιλέγουν να δημιουργούν και να παραμένουν στον τόπο τους.
Πηγές
Α.Ν. 376/1936 – Περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων.
Ν. 1892/1990 (άρθρα 24–32) – Περί δικαιοπραξιών σε παραμεθόριες περιοχές (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει).
Ν. 3978/2011 & Ν. 4278/2014 – Νομοθετικές ρυθμίσεις και τροποποιήσεις για την απόκτηση ακινήτων στις παραμεθόριες ζώνες.
Π.Δ. 22/2026 – Σύσταση και αρμοδιότητες της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών.
ΟΠΕΚΑ – Πλαίσιο εφαρμογής του Προγράμματος Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης.
Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) – Θέσεις και προτάσεις για τη δημογραφική αναζωογόνηση των ακριτικών δήμων.
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) – Αποτελέσματα Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2021 και δημογραφικοί δείκτες.
European External Action Service (EEAS) – Εκθέσεις και πλαίσιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών.
NATO – Strategic Concept & Resilience Objectives (Στρατηγική ανθεκτικότητα έναντι υβριδικών επιχειρήσεων).
Αρχική φωτογραφία, περίπολος ΕΣ στον ποταμό Έβρο. Πηγή, ΓΕΣ
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης
-
Άμυνα2 μήνες πρινΤουρκική στρατιωτική κινητικότητα απέναντι από τη Σάμο: Η 51η Ταξιαρχία Καταδρομών στο Σόκε



