GEOPOLITICO
Το Αόρατο «Προγεφύρωμα» στα Βόρεια Σύνορα: Δημογραφική Ερήμωση και Αναδυόμενες Προκλήσεις Εθνικής Ασφάλειας
Η αθόρυβη αποδυνάμωση της ελληνικής παραμεθορίου επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από την ανάλυση του ταξίαρχου ε.α. Νικόλαου Μπόχτη, ο οποίος προειδοποιεί ότι η δημογραφική συρρίκνωση, η υποχώρηση του κρατικού αποτυπώματος και οι σύνθετες υβριδικές απειλές στα βόρεια σύνορα συνιστούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς περιφερειακής ανάπτυξης.
Γράφει ο Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης
Ενώ η δημόσια συζήτηση δικαίως επικεντρώνεται στην προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μια γεωπολιτική πρόκληση εξελίσσεται αθόρυβα στα βόρεια σύνορα.
Από τις Διαπόντιες Νήσους,την Ήπειρο,την Δυτική Μακεδονία έως τον Βόρειο Έβρο, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η απομάκρυνση των δημόσιων υπηρεσιών συνθέτουν μια εικόνα σταδιακής αποδυνάμωσης των ακριτικών περιοχών .
Παράλληλα η εγκατάσταση έστω και μεμονωμένων πολιτών από γειτονικές χώρες σε συνδυασμό με τα παραπάνω, ενδέχεται να συμβάλει σε ένα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας,ιδιαίτερα όπου εξακολουθούν να καλλιεργούνται αλυτρωτικά αφηγήματα .
Η δημογραφική αποδυνάμωση της παραμεθορίου δεν συνιστά πλέον ένα πρόβλημα περιφερειακής ανάπτυξης, αλλά μια πρόκληση Εθνικής ασφάλειας που δοκιμάζει την παρουσία της Πολιτείας στην αμυντική περιοχή των βορείων συνόρων .
Παρούσα Κατάσταση
Α.Περιορισμός του Κρατικού Αποτυπώματος και Δημογραφική Συρρίκνωση
Η ασφάλεια στην παραμεθόριο δεν εξαντλείται στην αποτρεπτική ισχύ των ΕνόπλωνΔυνάμεων,στην Αστυνομική επιτήρηση και στις επιχειρήσεις της ΕΥΠ. Εδράζεται και στη διατήρηση μόνιμου πληθυσμού,βιώσιμων τοπικών κοινωνιών και οικονομικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σταδιακή αναστολή μόνιμης λειτουργίας ορισμένων επιτηρητικών φυλακίων σε συνδυασμό με το κλείσιμο ή τη συγχώνευση σχολικών μονάδων και άλλων κρατικών δομών. Οι εξελίξεις αυτές δεν μπορούν να αξιολογούνται μόνο με στενά δημοσιονομικά κριτήρια αλλά απαιτούν στάθμιση υπό το πρίσμα της Εθνικής στρατηγικής.
Η αποχώρηση των κατοίκων και η αποψίλωση των υποδομών τροφοδοτούν έναν φαύλο κύκλο εγκατάλειψης, όταν κλείνει ένα σχολείο εκλείπουν οι βασικές προϋποθέσεις παραμονής ή εγκατάστασης νέων οικογενειών,ενώ η απομάκρυνση υγειονομικών και διοικητικών υπηρεσιών δυσχεραίνει την καθημερινότητα επιταχύνοντας την αστυφιλία.
Στον αντίποδα αυτής της συρρίκνωσης του κρατικού αποτυπώματος, η Εκκλησία παραμένει σε αρκετά απομακρυσμένα χωριά ένας από τους ελάχιστους σταθερούς θεσμούς κοινωνικής αναφοράς.Οι Μητροπόλεις και οι Εφημέριοι,παρά τις υφιστάμενες δυσχέρειες, διατηρούν ζωντανούς τους κοινωνικούς δεσμούς, στηρίζουν τους ηλικιωμένους και συμβάλλουν στη διαφύλαξη της Εθνικής ,ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας.
Γεωστρατηγικά, η πληθυσμιακή αραίωση δεν συνεπάγεται απώλεια της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, πλήττει ωστόσο καίρια την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα των παραμεθορίων περιοχών.
Β.Ισχύουσα Νομοθεσία
Κρίσιμη παράμετρος της Εθνικής ασφάλειας αποτελεί η εφαρμογή του ειδικού θεσμικού πλαισίου που διέπει τις αμυντικές περιοχές και τις οχυρές θέσεις, όπως αυτό καθορίζεται στον Α.Ν. 376/1936 και στις συναφείς κανονιστικές διατάξεις.
Παράλληλα, το νομικό πλαίσιο για τις δικαιοπραξίες (Ν. 1892/1990, άρθρα 24-32, όπως τροποποιήθηκε με τους Ν. 3978/2011 και Ν. 4278/2014) θεσπίζει ειδικές δικλίδες ασφαλείας για την απόκτηση εμπραγμάτων και ενοχικών δικαιωμάτων στις παραμεθόριες περιοχές, διαφοροποιώντας τις διαδικασίες για πολίτες της ΕΕ και υπηκόους τρίτων χωρών, για τους οποίους απαιτείται ειδική διαδικασία άρσης της απαγόρευσης.
Η ύπαρξη του θεσμικού πλαισίου επιβεβαιώνει ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει τη στρατηγική αξία των παραμεθορίων περιοχών.
Η συνεπής, ενιαία και ουσιαστική εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών από τους συναρμόδιους φορείς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτροπή κενών θεσμικής εποπτείας και επιτήρησης.
Ωστόσο σε μικρούς, απομονωμένους οικισμούς ενδέχεται να παρατηρείται το φαινόμενο δικαιοπραξιών μέσω άτυπων συμφωνιών και ιδιωτικών συμφωνητικών, γεγονός που αποτελεί πρόκληση για τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Γ.Δημογραφικές Μεταβολές και Υβριδικές Απειλές
Αν και η μεμονωμένη εγκατάσταση αλλοδαπών ή ημεδαπών στην παραμεθόριο δεν αποτελεί άμεση απειλή για την Εθνική ασφάλεια , ο συνδυασμός της με την συρρίκνωση του γηγενούς πληθυσμού, την απόσυρση των κρατικών δομών και τον περιορισμό της Στρατιωτικής και Αστυνομικής παρουσίας, ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικής ευπάθειας.
Η χρονίζουσα αστάθεια και οι αλυτρωτικές βλέψεις στα Δυτικά Βαλκάνια σε συνδυασμό με πληθυσμιακές και ιδιοκτησιακές μεταβολές καθώς και την αποδυνάμωση της κρατικής παρουσίας, ενδέχεται να διαμορφώσουν συνθήκες ενός άτυπου στρατηγικού προγεφυρώματος στην παραμεθόριο.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες τα παραπάνω θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την άσκηση εξωτερικής επιρροής,ενίσχυσης των αλυτρωτικών αφηγημάτων καθώς και για την υποστήριξη υβριδικών ή τακτικών ενεργειών σε ενδεχόμενη κρίση, δημιουργώντας εστίες αποσταθεροποίησης.
Οι σύγχρονες υβριδικές απειλές δεν εκδηλώνονται απαραίτητα με στρατιωτικά μέσα αλλά και μέσω στοχευμένης οικονομικής διείσδυσης- εξαγοράς, επιρροής, παραπληροφόρησης και εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Δ. Ενιαία Στρατηγική Ανασυγκρότηση
Η έκταση της δημογραφικής συρρίκνωσης αποτυπώνεται στα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) στις απογραφές πληθυσμού 2011 και 2021. Ειδικότερα η Δυτική Μακεδονία κατέγραψε πληθυσμιακή μείωση περίπου 10,3%, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 7,6% και η Ήπειρος 5%. Η συνολική απώλεια σε αυτές τις Περιφέρειες ανέρχεται σε 91.940 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία.
Το παραπάνω αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις ορεινές και παραμεθόριες ζώνες, όπου η πληθυσμιακή αραίωση, η γήρανση και η απομάκρυνση των νεότερων ηλικιακών ομάδων περιορίζουν τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και τη δυνατότητα διατήρησης σταθερής κρατικής παρουσίας.
Η αναστροφή αυτής της πορείας εκτιμάται ως ιδιαίτερα δυσχερής και απαιτεί διακομματική συναίνεση σε ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο Εθνικό σχέδιο που θα ενοποιεί τη δημογραφική πολιτική, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη στρατηγική ασφάλειας.
Η Ελληνική Πολιτεία έχει αντιληφθεί την συγκεκριμένη διάσταση και έχει αναπτύξει συγκεκριμένα εργαλεία.Πρωτοβουλίες όπως το Πρόγραμμα Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης σε ακριτικές περιοχές, η σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών και οι προτάσεις της ΚΕΔΕ για τη στήριξη της στέγης και των νέων οικογενειών κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ωστόσο, η επιτυχία τους θα κριθεί από τη διάρκεια, τη χρηματοδοτική επάρκεια και την ολιστική τους εφαρμογή.
Διαπιστώσεις -Συμπεράσματα
Τα σύνορα της Πατρίδας δεν είναι απλώς γεωγραφικές συντεταγμένες και όρια αλλά ζωντανοί χώροι Εθνικής παρουσίας, ιστορικής συνέχειας και κοινωνικής συνοχής.
Η θωράκιση της παραμεθορίου μέσω της διατήρησης ζωντανών κοινοτήτων και της εφαρμογής των ισχύοντος νομικού πλαισίου, έστω και εάν από κάποιους θεωρείται αναχρονιστικό,δεν αποτελεί επιλογή κοινωνικής πολιτικής, είναι θεμελιώδης όρος Εθνικής επιβίωσης και γεωπολιτικής ανθεκτικότητας.
Η ενίσχυση των Ιερών Μητροπόλεων των ακριτικών περιοχών εκτιμάται ότι θα συμβάλλει στην επιτυχία της προσπάθειας, αφού η Εκκλησία αποτελεί σταθερό θεσμό σε περιοχές όπου άλλες δημόσιες δομές έχουν αποσυρθεί .
Επιπλέον η τήρηση ενιαίου μηχανισμού παρακολούθησης της δημογραφικής εξέλιξης, της ιδιοκτησιακής δραστηριότητας και της οικονομικής παρουσίας στις παραμεθόριες περιοχές κρίνεται αναγκαία.
Η διαρκής Στρατιωτική και Αστυνομική παρουσία, με δυναμικά και όχι κατά ανάγκη στατικά στοιχεία, στις ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές δεν ενισχύει μόνο το αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων, αλλά αποτελεί και σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και αποτρεπτικής ισχύος προς κάθε δυνητικό επιβουλέα.
Η ασφάλεια της προκαλύψεως όμως δεν εξαντλείται στην επιτήρηση της συνοριακής γραμμής.
Η σκληρή ισχύς αποτελεί τον βασικό πυλώνα της αποτροπής, όμως η δημογραφική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αδιάλειπτη κρατική παρουσία προσδίδουν στρατηγικό βάθος, ουσιαστικό περιεχόμενο και διαχρονική υπόσταση στην Εθνική κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Πατρίδας.
Τα σύνορα δεν φυλάσσονται μόνο από εκείνους που υπηρετούν σε αυτά, αλλά και από τους ακρίτες που επιλέγουν να δημιουργούν και να παραμένουν στον τόπο τους.
Πηγές
Α.Ν. 376/1936 – Περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων.
Ν. 1892/1990 (άρθρα 24–32) – Περί δικαιοπραξιών σε παραμεθόριες περιοχές (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει).
Ν. 3978/2011 & Ν. 4278/2014 – Νομοθετικές ρυθμίσεις και τροποποιήσεις για την απόκτηση ακινήτων στις παραμεθόριες ζώνες.
Π.Δ. 22/2026 – Σύσταση και αρμοδιότητες της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών.
ΟΠΕΚΑ – Πλαίσιο εφαρμογής του Προγράμματος Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης.
Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) – Θέσεις και προτάσεις για τη δημογραφική αναζωογόνηση των ακριτικών δήμων.
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) – Αποτελέσματα Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2021 και δημογραφικοί δείκτες.
European External Action Service (EEAS) – Εκθέσεις και πλαίσιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών.
NATO – Strategic Concept & Resilience Objectives (Στρατηγική ανθεκτικότητα έναντι υβριδικών επιχειρήσεων).
Αρχική φωτογραφία, περίπολος ΕΣ στον ποταμό Έβρο. Πηγή, ΓΕΣ
GEOPOLITICO
Μετά τους BrahMos, οι Φιλιππίνες θέλουν Akash και Pinaka από την Ινδία – Διευρύνεται η αμυντική συνεργασία με φόντο την Κίνα
Η Μανίλα εξετάζει την απόκτηση τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχιών BrahMos, περισσότερων από πέντε συνταγμάτων αντιαεροπορικών συστημάτων Akash και πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών Pinaka – Στο τραπέζι η ναυτική έκδοση των BrahMos, η δορυφορική επιτήρηση και η συμφωνία για την παρουσία ινδικών στρατιωτικών δυνάμεων στις Φιλιππίνες.
Σε σημαντική διεύρυνση της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας τους προσανατολίζονται η Ινδία και οι Φιλιππίνες, καθώς η Μανίλα επιταχύνει το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεών της, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων με την Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του ινδικού Firstpost και του δημοσιογράφου Snehesh Alex Philip, στις 18 Νοεμβρίου 2026, οι δύο χώρες βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για την προμήθεια πρόσθετων υπερηχητικών πυραύλων cruise BrahMos, αντιαεροπορικών συστημάτων Akash, πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών Pinaka, καθώς και ελικοπτέρων.
Η συνεργασία επεκτείνεται, όμως, πέραν των εξοπλιστικών προγραμμάτων, καθώς περιλαμβάνει τη στρατιωτική εκπαίδευση, την αμυντική βιομηχανία, τη διαστημική τεχνολογία και τη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου για τη διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών δραστηριοτήτων.
Τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχίες BrahMos
Το μεγαλύτερο υπό συζήτηση εξοπλιστικό πρόγραμμα αφορά την απόκτηση τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχιών του υπερηχητικού πυραυλικού συστήματος BrahMos.
Οι Φιλιππίνες, που αποτέλεσαν τον πρώτο διεθνή πελάτη του συστήματος, εμφανίζονται, σύμφωνα με τις πηγές του Firstpost, ικανοποιημένες από την εμπειρία τους με τις τρεις πυροβολαρχίες που παρέλαβαν στο πλαίσιο της προηγούμενης παραγγελίας.
Η Μανίλα έχει ήδη λάβει απάντηση από την BrahMos Aerospace σε αίτημα παροχής πληροφοριών (Request for Information – RFI), το οποίο υποβλήθηκε μετά την επιχείρηση «Sindoor», κατά τη διάρκεια της οποίας η Ινδία χρησιμοποίησε πυραύλους BrahMos εναντίον στόχων στο Πακιστάν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση του Νέου Δελχί να εξεταστεί η δυνατότητα ενσωμάτωσης των BrahMos και σε πολεμικά πλοία των Φιλιππίνων.
Η συγκεκριμένη επιλογή συνδέεται και με τους προβληματισμούς της Μανίλα για το βάρος των χερσαίων εκτοξευτών, καθώς το δύσβατο έδαφος και οι περιορισμένες οδικές υποδομές σε ορισμένες περιοχές δυσχεραίνουν τη μεταφορά τους.
Δεν έχει ληφθεί, πάντως, οριστική απόφαση για τη ναυτική έκδοση, δεδομένου ότι τα πολεμικά πλοία των Φιλιππίνων διαθέτουν οπλικά και ηλεκτρονικά συστήματα δυτικής προέλευσης, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διερεύνηση της τεχνικής συμβατότητας.
Αντιαεροπορική προστασία με Akash
Στις αρμόδιες στρατιωτικές αρχές της χώρας έχει ήδη πραγματοποιηθεί παρουσίαση σχετικά με τις επιδόσεις του συστήματος κατά την επιχείρηση «Sindoor», καθώς και τη δυνατότητα διασύνδεσής του με άλλα μέσα αεράμυνας.
Η Πολεμική Αεροπορία των Φιλιππίνων φέρεται, ωστόσο, να εξετάζει συστήματα με μεγαλύτερη εμβέλεια εμπλοκής.
Ξεχωριστή πρόταση έχει υποβληθεί στο Σώμα Πεζοναυτών των Φιλιππίνων, το οποίο υπάγεται στο Πολεμικό Ναυτικό. Μία από τις επιχειρησιακές απαιτήσεις αφορά την αντιαεροπορική προστασία στρατηγικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και μέσων, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων ανάπτυξης των BrahMos.
Ενίσχυση του πυροβολικού με Pinaka
Σημαντικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις αποτελεί η χρηματοδότηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Σύμφωνα με τις πηγές του δημοσιεύματος, η συνήθης διαδικασία προβλέπει προκαταβολή τουλάχιστον 15% της συνολικής αξίας της σύμβασης κατά την υπογραφή της.
Η Μανίλα επιδιώκει περισσότερο ευέλικτους όρους αποπληρωμής, εξαιτίας του μεγέθους των υπό εξέταση προμηθειών.
Την ίδια στιγμή, η αξιοποίηση του ινδικού μηχανισμού πιστωτικών γραμμών (Line of Credit) παρουσιάζει δυσκολίες, λόγω συνταγματικών περιορισμών στις Φιλιππίνες σχετικά με τον εξωτερικό δανεισμό για αμυντικές προμήθειες.
Ινδικό εργοστάσιο αμυντικού εξοπλισμού στις Φιλιππίνες
Η συνεργασία των δύο χωρών αποκτά και βιομηχανική διάσταση.
Η ινδική ιδιωτική εταιρεία MKU προχωρά στη δημιουργία μονάδας παραγωγής αλεξίσφαιρων γιλέκων στις Φιλιππίνες, μετά την εξασφάλιση παραγγελίας ύψους περίπου 14 δισ. ινδικών ρουπιών για την προμήθεια προστατευτικού εξοπλισμού στον Στρατό Ξηράς της χώρας.
Η σύμβαση προβλέπει ότι η τελευταία παρτίδα των γιλέκων θα κατασκευαστεί τοπικά.
Επιπλέον, έχουν πραγματοποιηθεί διερευνητικές συνομιλίες για την ενδεχόμενη προμήθεια ελικοπτέρων ινδικής κατασκευής.
Δορυφορική επιτήρηση στη Νότια Σινική Θάλασσα
Ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία αποκτά η πρόταση της Ινδίας για συνεργασία στον διαστημικό τομέα.
Το Νέο Δελχί έχει προτείνει να εξεταστεί η εγκατάσταση επίγειων σταθμών παρατήρησης σε διάφορες τοποθεσίες των Φιλιππίνων, μέσω των οποίων η Μανίλα θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε εικόνες ινδικών δορυφόρων που καλύπτουν τις γύρω θαλάσσιες περιοχές.
Ανάλογες υποδομές διατηρεί η Ινδία και σε άλλες χώρες της Ένωσης Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN).
Η υλοποίηση της πρότασης θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες επίγνωσης του θαλάσσιου επιχειρησιακού περιβάλλοντος (Maritime Domain Awareness) των Φιλιππίνων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κινεζικές δραστηριότητες στη Νότια Σινική Θάλασσα δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις επιτήρησης.
Συμφωνία για την παρουσία ινδικών στρατιωτικών δυνάμεων
Νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις αναμένεται να ανοίξει και η υπό διαπραγμάτευση Συμφωνία Επισκεπτριών Δυνάμεων (Visiting Forces Agreement – VFA).
Στόχος είναι να δημιουργηθεί το απαραίτητο νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει τη μετάβαση ινδικού στρατιωτικού προσωπικού στις Φιλιππίνες για τη συμμετοχή σε κοινές ασκήσεις και άλλες δραστηριότητες αμυντικής συνεργασίας, σύμφωνα με τις συνταγματικές απαιτήσεις της χώρας.
Η στρατιωτική συνεργασία επεκτείνεται και στον τομέα της εκπαίδευσης, καθώς η Ινδία έχει ήδη αυξήσει τις δυνατότητες φοίτησης Φιλιππινέζων υποψήφιων αξιωματικών σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως η National Defence Academy και η Indian Military Academy.
Η Ινδία διευρύνει το στρατηγικό της αποτύπωμα στη Νοτιοανατολική Ασία
Οι υπό συζήτηση συμφωνίες καταδεικνύουν την πρόθεση των δύο χωρών να υπερβούν το επίπεδο των μεμονωμένων εξοπλιστικών συμβάσεων και να διαμορφώσουν μια ευρύτερη στρατηγική εταιρική σχέση.
Για τις Φιλιππίνες, η συνεργασία με την Ινδία εντάσσεται στην προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας αμυντικού υλικού και ενίσχυσης των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων.
Για το Νέο Δελχί, η Μανίλα αναδεικνύεται σε σημαντικό εταίρο στη Νοτιοανατολική Ασία, με τη συνεργασία να εκτείνεται από τα πυραυλικά συστήματα και την αεράμυνα μέχρι τη διαστημική επιτήρηση, τη στρατιωτική εκπαίδευση και την αμυντική παραγωγή.
Οι συγκεκριμένες προμήθειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση και δεν αποτελούν ακόμη οριστικοποιημένες εξοπλιστικές συμφωνίες.
GEOPOLITICO
Μια οικογένεια με οκτώ παιδιά στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα από το Καστελόριζο
Σε μια εποχή δημογραφικής συρρίκνωσης και εγκατάλειψης της ελληνικής περιφέρειας, ο Νικόλας και η Κυριακή Μαλτέζου μεγαλώνουν οκτώ παιδιά στο ακριτικό Καστελόριζο, κρατώντας ζωντανή την ελπίδα στην εσχατιά της πατρίδας. Ο καθημερινός αγώνας τους αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη έμπρακτης στήριξης των πολύτεκνων οικογενειών και των ανθρώπων που επιλέγουν να παραμείνουν στα σύνορα της Ελλάδας.
Ο Νικόλας Μαλτέζος και η σύζυγός του, Κυριακή, έχουν επιλέξει να μεγαλώσουν τα παιδιά τους στην εσχατιά της Ελλάδας, μακριά από τις ανέσεις των μεγάλων αστικών κέντρων, αντιμετωπίζοντας τις ιδιαίτερες συνθήκες διαβίωσης ενός ακριτικού νησιού.
Αφορμή για την ανάδειξη της ιστορίας τους από το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων στάθηκε μια εικόνα από την κυριακάτικη Θεία Λειτουργία στο Καστελόριζο. Τα οκτώ αδέλφια περίμεναν υπομονετικά να μεταλάβουν, με τα μεγαλύτερα να φροντίζουν τα μικρότερα και τους γονείς τους να βρίσκονται στο πλευρό τους.
Ο καθημερινός αγώνας μιας δεκαμελούς οικογένειας
Ο Νικόλας είναι ο μοναδικός εργαζόμενος της οικογένειας, ενώ η Κυριακή έχει αναλάβει τη φροντίδα των παιδιών και την οργάνωση του νοικοκυριού.
Πέντε από τα οκτώ παιδιά βρίσκονται ήδη στην εκπαίδευση. Το μεγαλύτερο φοιτά στο Λύκειο, δύο στο Δημοτικό και δύο στο Νηπιαγωγείο, ενώ τα υπόλοιπα τρία είναι μικρότερης ηλικίας.
Η καθημερινότητα απαιτεί αυστηρό προγραμματισμό, συνεργασία και αλληλοβοήθεια.
«Είναι δύσκολο, αλλά προχωράμε. Είναι και όμορφο και μοναδικό αυτό που έχουμε δημιουργήσει. Είναι η ίδια η ζωή», αναφέρει η Κυριακή στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η πολύτεκνη μητέρα δεν κρύβει τις δυσκολίες. Οι σχολικές υποχρεώσεις, τα φροντιστήρια, οι δραστηριότητες των παιδιών, η διατροφή και η φροντίδα του σπιτιού συνθέτουν μια καθημερινότητα γεμάτη απαιτήσεις.
«Είναι ένας αγώνας συνέχεια, ένας αγώνας, δεν το συζητώ», υπογραμμίζει.
Ακριβά πληρώνουν την παραμονή τους στην ακριτική Ελλάδα
Παρά την αγάπη του για το Καστελόριζο και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ζωή σε μια μικρή κοινωνία, ο Νικόλας Μαλτέζος θέτει ένα ζήτημα που αφορά συνολικά τους κατοίκους των απομακρυσμένων ελληνικών νησιών: το υψηλό κόστος διαβίωσης.
«Στο θέμα της διαβίωσης είναι πολύ πιο ωραία εδώ, δεν το συζητάμε. Αλλά όλα τα υπόλοιπα, τα ψώνια, είναι απλησίαστα στο Καστελόριζο», επισημαίνει.
Η προμήθεια τροφίμων, ρούχων, σχολικών ειδών και προϊόντων για τα μικρότερα παιδιά επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, εξαιτίας της απόστασης και των συνθηκών τροφοδοσίας του νησιού.
Όπως αναφέρει ο ίδιος, στο Καστελόριζο διαμένει ακόμη μία πολύτεκνη οικογένεια με πέντε παιδιά, η οποία εγκαταστάθηκε εκεί λόγω της εργασίας του πατέρα.
Ο Νικόλας εκτιμά ότι τα πρόσφατα ψηφισμένα μέτρα οικονομικής στήριξης θα προσφέρουν ανακούφιση στους κατοίκους, επισημαίνοντας, ωστόσο, την ανάγκη να δημιουργηθούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παραμονή των νέων στο νησί.
«Πρέπει να υπάρχει κίνητρο για να μείνει ένας νέος στο νησί»
Η μεγαλύτερη αγωνία του πατέρα των οκτώ παιδιών αφορά το μέλλον τους.
Θα ήθελε να παραμείνουν στο Καστελόριζο, γνωρίζει όμως ότι το καθένα θα πρέπει να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο, είτε αυτός αφορά τις σπουδές είτε την επαγγελματική του αποκατάσταση.
«Πρέπει να υπάρξει ένα κίνητρο για να παραμείνει ένας νέος στο νησί», τονίζει.
Οι θέσεις εργασίας, οι επαγγελματικές προοπτικές και η οικονομική στήριξη αποτελούν, κατά τον ίδιο, βασικές προϋποθέσεις για να επιλέξει ένας νέος άνθρωπος να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια σε έναν τόσο απομακρυσμένο τόπο.
Το δημογραφικό είναι και ζήτημα εθνικής ασφάλειας
Η περίπτωση της οικογένειας Μαλτέζου αναδεικνύει μια διάσταση του δημογραφικού προβλήματος που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις ακριτικές περιοχές της Ελλάδας.
Η διατήρηση ζωντανών κοινωνιών στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Συνδέεται άμεσα με την εθνική συνοχή, την εγκατάλειψη της περιφέρειας και τη διατήρηση της ανθρώπινης παρουσίας στα σύνορα της χώρας.
Η ουσιαστική στήριξη της πολύτεκνης οικογένειας, η εξασφάλιση πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες και η δημιουργία επαγγελματικών ευκαιριών αποτελούν προϋποθέσεις για να παραμείνουν κατοικημένοι αυτοί οι τόποι.
Γιατί το Καστελόριζο δεν είναι μόνο ένα σημείο στον χάρτη των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι ένας τόπος όπου άνθρωποι εργάζονται, δημιουργούν οικογένειες, μεγαλώνουν παιδιά και αγωνίζονται για το αύριο.
Και η καλύτερη εγγύηση για το μέλλον της ελληνικής ακριτικής γης είναι να συνεχίσουν να υπάρχουν παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτήν.
GEOPOLITICO
«Ελευθερία» Λονδίνου: Κυπριακό, ηλεκτρική διασύνδεση, Brexit και ο παλμός του απόδημου Ελληνισμού
Η 4η Διακυβερνητική Σύνοδος Ελλάδας–Κύπρου, οι 19 προτάσεις Χριστοδουλίδη για το Κυπριακό, οι εξελίξεις γύρω από το Great Sea Interconnector και οι παρεμβάσεις της κυπριακής ομογένειας στη Βρετανία κυριαρχούν στην ύλη της εβδομαδιαίας ελληνικής εφημερίδας του Λονδίνου, που εκδίδει ο Μιχάλης Έλληνας.
Με πλούσια θεματολογία γύρω από τα εθνικά ζητήματα, τις διεθνείς εξελίξεις, τη βρετανική πολιτική επικαιρότητα και τις δραστηριότητες του απόδημου Ελληνισμού κυκλοφορεί την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026 η ανεξάρτητη εβδομαδιαία ελληνική εφημερίδα του Λονδίνου «Ελευθερία», με αριθμό φύλλου 1312.
Στις 30 σελίδες της εφημερίδας φιλοξενούνται ρεπορτάζ, αναλύσεις, άρθρα γνώμης και ανταποκρίσεις, με ιδιαίτερη βαρύτητα στις εξελίξεις στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και στη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας στις νεότερες γενιές της ομογένειας.
Στο πρωτοσέλιδο η 4η Διακυβερνητική Σύνοδος Ελλάδας–Κύπρου
Κεντρικό θέμα της «Ελευθερίας» αποτελεί η 4η Διακυβερνητική Σύνοδος Ελλάδας και Κύπρου, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και 13 υπουργών της ελληνικής κυβέρνησης.
Η εφημερίδα παρουσιάζει τις τοποθετήσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Έλληνα πρωθυπουργού για τα αποτελέσματα της διμερούς συνεργασίας, τις προοπτικές επανέναρξης των συνομιλιών για το Κυπριακό και την πορεία της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Στο ρεπορτάζ αναδεικνύονται επίσης οι προοπτικές συνεργασίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στην Πολιτική Προστασία, στην ψηφιακή διακυβέρνηση και στον συντονισμό των δύο χωρών ενόψει της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Οι 19 προτάσεις Χριστοδουλίδη για το Κυπριακό
Εκτενή αναφορά πραγματοποιεί η εφημερίδα στο πακέτο των 19 προτάσεων που κατέθεσε ο Νίκος Χριστοδουλίδης προς τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν και τα Ηνωμένα Έθνη.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η επιστροφή των Βαρωσίων, η λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης, η αποναρκοθέτηση περιοχών, η αποκατάσταση ελληνικών τοπωνυμίων και η έναρξη στρατιωτικού διαλόγου μεταξύ της Εθνικής Φρουράς και των τουρκικών κατοχικών δυνάμεων παρουσία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρόταση για διασταυρούμενη διαπραγμάτευση των κεφαλαίων του εδαφικού, του περιουσιακού, της διακυβέρνησης, της ασφάλειας και των εγγυήσεων, καθώς και στη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης για την επανέναρξη των συνομιλιών.
Στο δημοσίευμα εξετάζεται, παράλληλα, η διασύνδεση του Κυπριακού με τις ευρωτουρκικές σχέσεις και ιδιαίτερα με την επιδίωξη της Άγκυρας για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης με την ΕΕ.
Great Sea Interconnector: Οι τουρκικές απειλές και ο ρόλος της Γαλλίας
Το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου απασχολεί ιδιαίτερα το συγκεκριμένο φύλλο, τόσο σε επίπεδο ειδησεογραφίας όσο και αρθρογραφίας.
Η «Ελευθερία» παρουσιάζει τις δηλώσεις του Κύπριου κυβερνητικού εκπροσώπου Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη για την έναρξη της διαδικασίας εκταμίευσης των 25 εκατ. ευρώ, καθώς και τη διαβεβαίωση του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών για την πλήρη υποστήριξη του έργου.
Στις σελίδες των αναλύσεων φιλοξενούνται δύο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις:
-
Ευριπίδης Λ. Ευρυβιάδης: «Η Κύπρος και το Δίκαιο της Θάλασσας: Όταν το Δίκαιο συγκρούεται με την Ισχύ» (σελίδα 21).
-
Χρήστος Κωνσταντινίδης: «Οι απειλές της Τουρκίας και η εμπλοκή της Γαλλίας στον Great Sea Interconnector δημιουργούν ένα επικίνδυνο προηγούμενο» (σελίδα 24).
Στο δεύτερο άρθρο, το οποίο υπογράφει ο διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr και μέλος του Middle East Forum, εξετάζονται οι διπλωματικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις των τουρκικών παρεμβάσεων στις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου, καθώς και οι προβληματισμοί που δημιουργούνται από τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία.
Παρέμβαση της κυπριακής ομογένειας στη βρετανική κυβέρνηση
Με αφορμή τη συμπλήρωση 43 ετών από την παράνομη ανακήρυξη του ψευδοκράτους, η Εθνική Κυπριακή Ομοσπονδία του Ηνωμένου Βασιλείου απέστειλε επιστολές προς τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ και τον Τούρκο πρέσβη στο Λονδίνο, Οσμάν Κοράι Ερτάς.
Η Ομοσπονδία υπενθυμίζει τις υποχρεώσεις της Βρετανίας ως εγγυήτριας δύναμης και ζητά την άσκηση πιέσεων προς την Τουρκία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017.
Ξεχωριστή παρέμβαση πραγματοποιεί για την υποψηφιότητα του Τούρκου διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, καλώντας τη βρετανική κυβέρνηση να μην την υποστηρίξει.
Η Βρετανία επανεξετάζει το Brexit
Στη βρετανική επικαιρότητα κυριαρχούν οι δηλώσεις του Άντι Μπέρναμ από το City του Λονδίνου σχετικά με τις επιπτώσεις της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η εφημερίδα παρουσιάζει τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης Λονδίνου και Βρυξελλών, τις αντιδράσεις των Συντηρητικών και του πρώην πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον, αλλά και τα ευρήματα δημοσκόπησης της Fortius Global σε 7.291 ψηφοφόρους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύονται, το 56,5% υποστηρίζει την έναρξη διαπραγματεύσεων για επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ σε ενδεχόμενο νέο δημοψήφισμα το 65% τάσσεται υπέρ της επιστροφής της Βρετανίας στην ΕΕ.
Τραμπ, Πούτιν, Σι και οι φόβοι για μια νέα Γιάλτα
Στις σελίδες της διεθνούς επικαιρότητας, η «Ελευθερία» ασχολείται με την τριμερή συνάντηση των προέδρων των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας στο περιθώριο της συνόδου του APEC.
Παρουσιάζονται οι τοποθετήσεις του Κρεμλίνου, το οποίο απορρίπτει τις συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, καθώς και οι δηλώσεις του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ στους Financial Times για την ανάγκη απευθείας επικοινωνίας των Ευρωπαίων με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Στην ελληνική επικαιρότητα καταγράφεται επίσης η διακομματική παρέμβαση των Αμερικανών βουλευτών Γκας Μπιλιράκη και Μπραντ Σνάιντερ προς τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, με αντικείμενο το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την ανάγκη συντονισμού με Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο.
Ο Ελληνισμός της Βρετανίας κρατά ζωντανή την ιστορία και την παράδοση
Σημαντικό μέρος της ύλης της εφημερίδας αφιερώνεται στις δραστηριότητες των ελληνικών σχολείων και των οργανώσεων της ομογένειας.
Ξεχωρίζει το ρεπορτάζ της Μαριλίνας Νταουντάκη για την επετειακή εκδήλωση στο Νότιγχαμ με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου.
Η εκδήλωση έφερε κοντά Έλληνες και Βρετανούς, εκπροσώπους πανεπιστημίων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της ελληνικής κοινότητας, αναδεικνύοντας την ιστορική συμβολή του φιλελληνισμού στον αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας.
Παράλληλα, παρουσιάζονται η εκπαιδευτική επίσκεψη του ελληνικού σχολείου Αγίου Νικολάου στο ιστορικό Trinity College του Cambridge, η δράση του ελληνικού παροικιακού σχολείου Maidstone για την προβολή του ελληνικού πολιτισμού και η ετήσια χοροεσπερίδα του ελληνικού σχολείου Φίνσλεϋ.
Στην τελευταία, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 14 Νοεμβρίου στο βόρειο Λονδίνο, 71 παιδιά ηλικίας από 4 έως 16 ετών παρουσίασαν ελληνικούς και κυπριακούς παραδοσιακούς χορούς. Τους προσκεκλημένους καλωσόρισε ο διευθυντής του σχολείου Μιχάλης Έλληνας.
Στο φύλλο φιλοξενούνται ακόμη οι δραστηριότητες του ελληνικού σχολείου Μάνορ Χιλλ, της Ε.Κ.Ο. Επιστημόνων Ηνωμένου Βασιλείου και του ελληνορθόδοξου δημοτικού σχολείου Αγίου Κυπριανού, καθώς και η ανακοίνωση για το εθνικό μνημόσυνο του ήρωα της ΕΟΚΑ Κυριάκου Μάτση, στις 29 Νοεμβρίου στο Ένφιλντ.
Θλίψη για την απώλεια του δημοσιογράφου Τάσου Ζαχαριάδη
Η «Ελευθερία» αποχαιρετά τον δημοσιογράφο Τάσο Ζαχαριάδη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 13 Νοεμβρίου 2026, σε ηλικία 80 ετών, έπειτα από καρδιακή προσβολή.
Με καταγωγή από την κατεχόμενη Μόρφου, ο Τάσος Ζαχαριάδης εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Λονδίνο μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Στη δημοσιογραφική του διαδρομή εργάστηκε στην «Παροικιακή», στην «Ελευθερία» και στον ραδιοφωνικό σταθμό LGR, ενώ διετέλεσε ανταποκριτής του ΡΙΚ και άλλων ελληνικών και κυπριακών μέσων ενημέρωσης.
Δραστηριοποιήθηκε επίσης στον Σύνδεσμο Αποδήμων Μορφιτών Αγγλίας, του οποίου υπήρξε πρόεδρος.
Ιστορία, εθνική μνήμη και προβληματισμός για το Κυπριακό
Πλούσια είναι και η αρθρογραφία του φύλλου, στην οποία περιλαμβάνονται κείμενα για τις διαφορετικές προσεγγίσεις επίλυσης του Κυπριακού, τις τουρκικές επιδιώξεις και κρίσιμες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Ο Παναγιώτης Μυργιώτης γράφει για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, ενώ ο Δρ Αυγουστίνος αναφέρεται στην απόσυρση της Ελληνικής Μεραρχίας από την Κύπρο το 1967 και στις στρατηγικές συνέπειες της συγκεκριμένης απόφασης.
Η ερευνήτρια και δημοσιογράφος Φανούλα Αργυρού επανέρχεται στην ιστορική προέλευση της διασταυρούμενης ή σταθμισμένης ψήφου στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό, ασκώντας κριτική στη συγκεκριμένη φόρμουλα.
Ο Δημήτρης Ζεμενίδης, με δίγλωσσο άρθρο του, εξετάζει τις αντιφάσεις της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία του περιβάλλοντος, με αφορμή τη Διάσκεψη για το Κλίμα στην Αττάλεια και τις πολιτικές διαφορές γύρω από το Κυπριακό.
Ξεχωρίζει επίσης η παρουσίαση της «Ποιητικής Ανθολογίας Αμμοχώστου – Μεσαορίας – Μόρφου», για την οποία υποβλήθηκαν 143 ποιήματα από 89 δημιουργούς σε έξι χώρες, σε μια προσπάθεια διαφύλαξης της μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς της κατεχόμενης Κύπρου.
Το φύλλο συμπληρώνεται με οικονομικές ειδήσεις από την Ελλάδα και την Κύπρο, στοιχεία για τις κυπριακές εξαγωγές χαλλουμιού, κοινωνικά θέματα, ειδήσεις από τις ποδοσφαιρικές ακαδημίες της Ομόνοιας στη Βρετανία και στήλες πολιτισμού και γαστρονομίας.
Η «Ελευθερία» του Μιχάλη Έλληνα εξακολουθεί να αποτελεί δίαυλο ενημέρωσης και επικοινωνίας μεταξύ του Ελληνισμού της Βρετανίας, της Ελλάδας και της Κύπρου, δίνοντας ιδιαίτερο βήμα στα εθνικά ζητήματα και στις δραστηριότητες της ομογένειας.
Διαβάστε την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας:
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης



