Αναλύσεις
Πρωτοβουλία 5×5: Γιατί να κάτσουμε στο ίδιο τραπέζι με την Τουρκία;
Δεκαετίες τώρα σιωπούμε και η Τουρκία φωνάζει. Κερδίζει έτσι ακροατήρια με πλύση εγκεφάλου.
Γράφει ο Αριστόβουλος
Πριν από λίγες μέρες ανακοινώθηκε η πρόθεση του Πρωθυπουργού όπως η χώρα μας αναπτύξει την πρωτοβουλία 5 × 5 ως ένα φόρουμ παράκτιων χωρών της Μεσογείου και με συγκεκριμένο θεματολόγιο. Το σχήμα θα περιλαμβάνει πέντε χώρες (Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο, Λιβύη & Τουρκία) ενώ θα ασχοληθεί με πέντε θέματα κοινού ενδιαφέροντος (μεταναστευτικό, προστασία θαλάσσιου περιβάλλοντος, συνδεσιμότητα, οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, πολιτική προστασία). Εκ πρώτης όψεως μια πρωτοβουλία με διάθεση τη συνεργασία, είναι πάντα ευπρόσδεκτη. Μόνο έτσι μπορούνε χώρες να συμβαδίσουν. Οπωσδήποτε η συμμετοχή της Κύπρου είναι πάντοτε και απολύτως αναγκαία. Εύκολα μπορεί κάποιος να εγείρει το ερώτημα ότι αφού είμαστε στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, προς τι τα διάφορα περιφερειακά σχήματα. Επίσης συνειρμικά μας έρχεται το ερώτημα τι θα προωθήσει ένα τέτοιο ή όποιο άλλο σχήμα. Θα αναζητήσει λύσεις εκεί που δεν έχουνε βρεθεί ή θα προωθήσει λύσεις που ωφελούν τα κράτη και συνάδουν με την διεθνή νομική πρακτική. Με άλλα λόγια θα καταθέσουμε την άποψη μας γι αυτή και κάθε ανάλογη πρωτοβουλία, προσπαθώντας να δούμε εάν κάτι τέτοιο συμφέρει τη χώρα τη δεδομένη χρονική στιγμή αλλά και ευρύτερα γεωπολιτικά.
Στις απόψεις θα εκκινούμε πάντοτε επισημαίνοντας ότι η χώρα μας έχει την ατυχία εδώ και 1000 χρόνια να γειτνιάζει με έναν από τους δυσκολότερους αν όχι τον δυσκολότερο γείτονα. Ο οποίος χαρακτηρίζεται διαχρονικά από αξιοπρόσεκτη σταθερότητα στις απόψεις του και με αμετακίνητη πρόθεση. Οπότε τίθεται αυτομάτως το ερώτημα, γιατί καθόμαστε στο ίδιο τραπέζι με την Τουρκία. Και με ποιες προθέσεις να συμπληρώσουμε. Έχοντας πάντοτε υπόψη ότι η Διακήρυξη των Αθηνών μόνο όφελος δεν μας προσέδωσε, όπως έχουμε γράψει και σε προηγούμενα άρθρα μας. Σκοπός μας για μια φορά ακόμα δεν είναι η παραγωγή φθηνής αντιπολίτευσης ή ανούσιας συμπολίτευσης. Επίσης το θεματολόγιο περιλαμβάνει ενδιαφέροντα θέματα. Σε όλα αυτά όμως η Τουρκία διαχρονικά δεν έχει δείξει διάθεση για συνεργατική λύση. Αντιθέτως συνεχίζει να απειλεί ποικιλοτρόπως Ελλάδα και Κύπρο, δύο κράτη-μέλη της ΕΕ. Επιπλέον εργαλειοποιεί και κατά περιπτώσεις οπλοποιεί τα θέματα αυτά, ως ένδειξη των αδιάλλακτων απόψεων της. Περαιτέρω, ως τι συμμετέχει η Κύπρος; Ως κ-μ που καθ΄ ολκληρίαν ανήκει στην ΕΕ κι ένα σημαντικό τμήμα του βρίσκεται υπό παράνομη κατοχή εδώ και 51 χρόνια; Καλώς εάν τοποθετηθεί όπως για παράδειγμα έγινε το 2020 όταν εκκίνησε η τετραμερής συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο (Γαλλία, Κύπρος, Ιταλία & Ελλάδα) που κατέληξε να διεξάγεται κάθε χρόνο η άσκηση «Ευνομία». Με ποια Λιβύη θα καθίσουμε στο ίδιο τραπέζι; Με την παραδοσιακά περήφανη για το οθωμανικό της παρελθόν; Με το δυτικό τουρκοποιημένο κομμάτι ή με το ανατολικό που ταλαντεύεται εάν θα συμπλεύσει με την Τουρκία ή όχι; Κι επίσης τι γίνεται με το νότιο τμήμα της όπου δεν υπάρχει καμιά έννοια κρατικής υπόστασης;
Παρόλο που ανήκουμε κι εμείς και άλλοι στην ΕΕ και στη Συμμαχία, τα μικρά σχήματα είναι πάντοτε απαραίτητα. Βοηθούν στην κατανόηση, αναδεικνύουν καλύτερα τα θέματα, μεγαλώνουν τη φωνή μικρότερων χωρών, τροφοδοτούν με επεξεργασμένη άποψη τα μεγάλα τραπέζια της Ένωσης και της Συμμαχίας. Πολύ σωστά επισημαίνεται στην τοποθέτηση του πρωθυπουργού ότι ο κίνδυνος εκτός από την ανατολή μπορεί να προέλθει κι από το νότο. Ήδη προέρχεται από εκεί θα υπογραμμίσουμε. Η Μεσόγειος είναι ζωτικός χώρος για την Ευρώπη. Η οποία μπορεί «διοικητικά» να τελειώνει έξω από τις βορειο-αφρικανικές ακτές, αλλά η ασφάλεια περιλαμβάνει όλη τη Βόρεια Αφρική οπότε και η εξωτερική περίμετρος ασφαλείας βρίσκεται εκεί που τελειώνει η Σαχάρα και αρχίζει το Σαχέλ. Κι αυτό είναι της ίδιας σημασίας και για τη νότια και για τη βόρεια Ευρώπη. Η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στη Δυτική Αφρική και γενικότερα στην ήπειρο αυτή, η κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της, η ραγδαία άνοδος του ισλάμ ως θρησκεία μέσω της οποίας εκδηλώνουν τη βιαιότητα τους εξτρεμιστικά/τρομοκρατικά δίκτυα, αποτελούν κάποιους από τους σοβαρούς παράγοντες που θα παράγουν κινδύνους για την ευρωπαϊκή ήπειρο. Άρα η νότια γειτονία θα πρέπει να απασχολήσει πολύ σοβαρά, ίσως και περισσότερο από ότι συμβαίνει στην Ουκρανία. Επίσης να πούμε ότι από τη δεκαετία του 90 διάφορες ανάλογες πρωτοβουλίες είχανε προκύψει εντός ΕΕ & ΝΑΤΟ (5+5, Σύνοδος της Βαρκελώνης, Ευρωμεσογειακός διάλογος κλπ).
Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας μετείχε ενεργά στη γαλλική πρωτοβουλία MED 9 στην οποία δεν προσκλήθηκε η Τουρκία. Και η οποία διέρρηξε (στα λόγια πάντα) ιμάτια γι αυτό. Η οποία όποτε αποκλείεται αρχίζει να φωνασκεί, όπως προ ολίγων ημερών ο ΥΠΕΞ κ. Φιντάν που εμφανώς ενοχλημένος εξέφρασε τη δυσαρέσκεια (αν όχι απόγνωση) από τον επικείμενο αποκλεισμό της γείτονος από το πρόγραμμα SAFE. Πρέπει να επαναλαμβάνουμε συχνά πυκνά ότι δεν έχουμε κάποιο αντι-τουρκικό μένος κι ούτε επιθυμούμε εσαεί τη διατήρηση έντασης. Αλλά όσο η Τουρκία θα επιχειρεί να μας παγιδεύει, όσο θα κάνει το άσπρο μαύρο, όσο θα ανακαλύπτει κάθε τόσο δικές της μεταφράσεις και για όσο θα ζητά πολιτικό διάλογο ντεμέκ κι όχι νομική επίλυση στο οτιδήποτε βάση των προνοιών του διεθνούς δικαίου και της πρακτικής που εφαρμόζουνε όλα τα κράτη του κόσμου, από τη στήλη αυτή δεν θα υποστηρίξουμε την οποιαδήποτε προσέγγιση. Η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι προσεκτική. Εάν έχει ως σκοπό να καταδείξει ακόμη μια φορά το αδιάλλακτο πρόσωπο της Τουρκίας ώστε να υποστηρίξει στα εθνικά συμφέροντα, καλώς. Εάν προσδοκά ακόμη μια φορά μήπως και το αγρίμι αυτό-εξημερωθεί, τότε δεν έχει τίποτε να κερδίσει κι αυτή και η χώρα. Είναι καλύτερο λοιπόν να συμμετέχουμε και να προωθούμε σχήματα και πρωτοβουλίες όπου δεν μετέχει η Τουρκία. Η οποία δεν αντέχει να μην κάθεται στα τραπέζια με το νέο-οθωμανικό ύφος της αναδυόμενης περιφερειακής μεγάλης δύναμης ως πασάς της περιοχής που αποφασίζει και πράττει να το τουρκοδοκούν. Και κάθε τέτοιος αποκλεισμός να συνοδεύεται από τον αστερίσκο πως είναι ευπρόσδεκτη την άλλη μέρα από εμάς, μόνο εάν αλλάξει ρότα στο Αιγαίο, την Κύπρο και στα υπόλοιπα γνωστά θέματα που θέτει κι επιπρόσθετα παύσει να τα εμπλουτίζει.
Καθόσον οι θαλάσσιες περιοχές του πλανήτη αποκτούν όλο και περισσότερο μεγαλύτερη σημασία, η ανάδειξη της Μεσογείου από εμάς θα ήτανε μια καλή πρωτοβουλία για το δικό μας όφελος και το συμφέρον της ΕΕ. Μπροστά μας βρίσκεται η ανάληψη της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (β΄ εξάμηνο 2027) και δεν βλέπουμε να υπάρχει κάποια κινητικότητα από πλευράς μας για το πώς θα κινηθούμε κατά την περίοδο της προεδρίας η οποία θα συμπέσει με χρονιά εκλογών στη χώρα. Με τη Μεσόγειο πρέπει να ασχολούμαστε, το ανατολικό της κομμάτι είναι που μπορεί να μας δώσει το στρατηγικό ειδικό βάρος ως αντίβαρο του στρατηγικού βάθους που δεν διαθέτουμε. Στο χώρο αυτό βρίσκεται και η Κύπρος κι αλλοίμονο εάν δεν έχουμε διδαχθεί κάτι από το πικρό παρελθόν και αυτονόητα δεν συμπορευόμαστε. Οπότε κάθε πρωτοβουλία με το όποιο αποτέλεσμα της, μας τοποθετεί καλύτερα στο τραπέζι με τους εταίρους στην ΕΕ. Κι ας έχουνε τουρκο-πρεμούρες κάποιοι. Είναι μια καλή μέθοδος να αναδεικνύουμε θέματα και να το προβάλλουμε ενώ ταυτόχρονα κύριο μέλημα μας θα είναι προασπίσουμε τα εθνικά μας συμφέροντα. Κι αφού η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κύπρο ως εθνική και κρατική υπόσταση, με ποια βαρύνουσα σημασία θα κάτσουμε στο τραπέζι αυτό?
Δεν νομίζουμε ότι χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση το θέμα αυτό. Οι καταστάσεις είναι γνωστές και παγιωμένες εδώ και δεκαετίες. Μας συμφέρει να βγαίνουμε μπροστά σε διάφορα σχήματα και πλαίσια στα οποία η Τουρκία θα απουσιάζει. Διότι εκεί ο λόγος μας θα είναι μονόλογος. Και δεν θα αποκλείουμε τη συμμετοχή της αλλά να γίνει υπό προϋποθέσεις. Δεκαετίες τώρα σιωπούμε και η Τουρκία φωνάζει. Κερδίζει έτσι ακροατήρια με πλύση εγκεφάλου. Καιρός να αρχίσει να (προ)βάλλεται στις πραγματικές διαστάσεις. Ώστε τουλάχιστον τα ακροατήρια να ακούσουν και μια άλλη άποψη. Και να γίνει σαφές σε μπλοκ εταίρων, πχ τα βαλτικά κράτη, πως το όφελος ασφαλείας τους εκτός από τη ρωσική αρκούδα έγκειται και από την κατάσταση στη νότια γειτονία. Διότι για τους παροικούντες την ευρωενωσιακή Ιερουσαλήμ (= Βρυξέλλες ως έδρα ΕΕ & ΝΑΤΟ) έχουνε υψώσει ανεπίτρεπτα υψηλά τους τόνους για την αναγκαία Τουρκία και κάπου αυτοί και άλλοι εταίροι πρέπει να ανακρούσουν πρύμνα. Το θεματολόγιο της πρωτοβουλίας 5 × 5 είναι πολύ καλό. Θα προκρίναμε όπως εισαχθεί στην MED 9 ή σε ότι άλλο συναφές. Και η κυβέρνηση αυτή ή όποια άλλη, να προβαίνει σε ανάλογες πρωτοβουλίες. Το βέλτιστο θα ήτανε αυτό να αποτελεί προϊόν διακομματικής συνεργασίας και ευρείας πολιτικής συναίνεσης υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τόσο γι αυτή την πρωτοβουλία όσο και κάθε ανάλογη στο μέλλον. Όσο λοιπόν κι αν υποστηρίζουμε τον διάλογο ως έννοια και τον θέλουμε σε σχήματα τύπου MED 9, άλλο τόσο είμαστε σκωπτικοί σε ότι έχει να κάνει με το να καθίσουμε στο ίδιο τραπέζι με την Τουρκία χωρίς τουλάχιστον να έχει προσπεραστεί επ΄ ωφελεία μας ότι έγινε στην Κάσο (Ιούλιος 2024) και δίχως να έχει φτάσει το καλώδιο στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Διακήρυξη των Αθηνών τρία χρόνια μετά είναι ολοφάνερο, ούτε την κυβέρνηση ωφέλησε σε κάτι (τουναντίον) ούτε τα δίκαια της χώρας προώθησε, αφού έγειρε τουρκο-λαγνείες κάποιων εταίρων μας.
Αναλύσεις
“Μυρίζει” Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος
Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει τις επικίνδυνες γεωπολιτικές εξελίξεις που διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό σκηνικό ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Η επικίνδυνη κλιμάκωση ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ, οι εξελίξεις στη Βαλτική, οι πολεμικές προετοιμασίες ευρωπαϊκών κρατών και οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία βρέθηκαν στο επίκεντρο της νέας ανάλυσης του Σταύρου Καλεντερίδη.
Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι οι κινήσεις που πραγματοποιούνται στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ ενδέχεται να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, ενώ άσκησε σφοδρή κριτική στις ευρωπαϊκές ηγεσίες για τη στρατηγική που ακολουθούν απέναντι στη Μόσχα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε εκτενώς σε δημοσίευμα της Wall Street Journal για την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, διατυπώνοντας σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία της αμερικανικής διπλωματίας, τις πολιτικές διασυνδέσεις και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η ελληνική πολιτική ηγεσία την Ουάσιγκτον.
Η Βαλτική στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης Ρωσίας – ΝΑΤΟ
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Σταύρος Καλεντερίδης στις εξελίξεις στη Λιθουανία και στη συζήτηση για αλλαγές του συνταγματικού πλαισίου σχετικά με τη φιλοξενία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και όπλων μαζικής καταστροφής.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, οι σχετικές πρωτοβουλίες συνδέονται με τη δυνατότητα μεγαλύτερης στρατιωτικής παρουσίας συμμαχικών δυνάμεων, ακόμη και με το ενδεχόμενο εγκατάστασης πυρηνικών όπλων.
Υπογράμμισε τη γεωγραφική σημασία της Λιθουανίας, η οποία συνορεύει με τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ και τη Λευκορωσία, δύο περιοχές ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για τη ρωσική άμυνα.
Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η μεταφορά πρόσθετων στρατιωτικών υποδομών κοντά στα ρωσικά σύνορα είναι πιθανό να προκαλέσει αντίστοιχες κινήσεις της Μόσχας, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο εξοπλιστικής και στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ολλανδία και Γερμανία: Η Ευρώπη προετοιμάζεται για πόλεμο;
Στη συνέχεια της εκπομπής, ο αναλυτής στάθηκε σε τοποθετήσεις και προειδοποιήσεις από την Ολλανδία για το ενδεχόμενο στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.
Επέκρινε την αντίληψη ότι μια ενδεχόμενη σύγκρουση με τη Μόσχα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτη εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι τέτοιες δημόσιες τοποθετήσεις εντείνουν το ήδη τεταμένο κλίμα.
Αναφέρθηκε επίσης στη γερμανική αμυντική πολιτική και στη συζήτηση για την περαιτέρω στρατιωτική ενίσχυση της χώρας, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η Ευρώπη απομακρύνεται από τη διπλωματική αντιμετώπιση της κρίσης και επενδύει ολοένα περισσότερο στη στρατιωτικοποίηση.
Κατά την εκτίμησή του, η συνεχής προβολή ενός μελλοντικού πολέμου με τη Ρωσία κινδυνεύει να μετατραπεί από σενάριο αποτροπής σε παράγοντα που αυξάνει την πιθανότητα πραγματικής σύγκρουσης.
Γκίλφοϊλ: Το δημοσίευμα της Wall Street Journal και τα 100.000 δολάρια
Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στην πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, με αφορμή τις νέες αποκαλύψεις της Wall Street Journal.
Το αμερικανικό δημοσίευμα της 7ης Οκτωβρίου 2026 αναφέρει ότι η Γκίλφοϊλ φέρεται να ζήτησε από τον δωρητή του Ντόναλντ Τραμπ, Έρικ Ντίτερς, να καταβάλει 100.000 δολάρια στον λογαριασμό της στην American Express, λίγο πριν από την ακρόασή της στη Γερουσία για τον διορισμό της στην Αθήνα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τα μηνύματα που εξέτασε η αμερικανική εφημερίδα εγείρουν ερωτήματα για ενδεχόμενη ανταλλαγή οικονομικής υποστήριξης με πρόσβαση σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Ντίτερς υποστηρίζει ότι είχε ήδη καταβάλει σημαντικά χρηματικά ποσά στη Γκίλφοϊλ για εκδηλώσεις και ομιλίες, ενώ επιδίωκε βοήθεια σε προσωπικές φορολογικές και νομικές υποθέσεις. Η νομική πλευρά της Γκίλφοϊλ αμφισβητεί τη γνησιότητα των επίμαχων μηνυμάτων και συνδέει τις οικονομικές απαιτήσεις της με προηγούμενες επαγγελματικές υποχρεώσεις. Οι ισχυρισμοί δεν συνιστούν από μόνοι τους απόδειξη παράνομης πράξης.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης επέκρινε έντονα την ελληνική δημοσιογραφία για την περιορισμένη, κατά την άποψή του, διερεύνηση αντίστοιχων ζητημάτων που αφορούν ξένους διπλωμάτες.
Παράλληλα, συνέδεσε την υπόθεση με το ευρύτερο ζήτημα των σχέσεων εξάρτησης ανάμεσα στην ελληνική πολιτική ηγεσία και την αμερικανική διπλωματία, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίζει τους ξένους αξιωματούχους με θεσμική αυτοπεποίθηση και χωρίς πολιτική υποτέλεια.
Ουκρανία: Διπλωματικό παρασκήνιο και ο ρόλος του Τραμπ
Στο ουκρανικό μέτωπο, ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στις επαφές που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου.
Στάθηκε ιδιαίτερα στην προοπτική μιας τριμερούς διαδικασίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ουκρανία, εκτιμώντας ότι το Κρεμλίνο θα επιχειρήσει να εξασφαλίσει συγκεκριμένα ανταλλάγματα πριν συναινέσει σε ουσιαστική επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων.
Ένα από τα ζητήματα που ανέδειξε ήταν το ενδεχόμενο προσωρινής συμφωνίας για τον περιορισμό των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Κατά την εκτίμησή του, η Μόσχα ενδέχεται να συνδέσει οποιαδήποτε σχετική παραχώρηση με την ελάφρυνση οικονομικών κυρώσεων ή με άλλες πολιτικές δεσμεύσεις της Δύσης.
Η δυσκολία της διαπραγμάτευσης αποτυπώθηκε και στις δηλώσεις του Κρεμλίνου στις 8 και 9 Οκτωβρίου, όταν η ρωσική πλευρά υποβάθμισε την προοπτική άμεσης επανέναρξης των τριμερών συνομιλιών, χωρίς να αποκλείει μελλοντικές επαφές.
Ζελένσκι – Νότια Κορέα: Νέα διπλωματική αντιπαράθεση
Ο αναλυτής ασχολήθηκε επίσης με τις σχέσεις Ουκρανίας και Νότιας Κορέας, εστιάζοντας σε διαφωνίες που, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, προέκυψαν γύρω από την αντιμετώπιση των Βορειοκορεατών αιχμαλώτων πολέμου.
Στάθηκε στην ένταση μεταξύ του Κιέβου και της Σεούλ, καθώς και σε ζητήματα διπλωματικής αξιοπιστίας, σεβασμού και χειρισμού ευαίσθητων εθνικών υποθέσεων.
Η αναφορά αυτή εντάχθηκε στη γενικότερη κριτική του προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και την ουκρανική διπλωματική στρατηγική, την οποία θεωρεί συχνά υπερβολικά συγκρουσιακή ακόμη και απέναντι σε χώρες που μπορούν να υποστηρίξουν την Ουκρανία.
Ενεργειακός πόλεμος και φόβοι για τον χειμώνα
Σημαντική θέση στην εκπομπή είχε και η ενεργειακή διάσταση του ρωσοουκρανικού πολέμου.
Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στα πλήγματα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και στις επιπτώσεις τους στην οικονομία, στις υποδομές και στον άμαχο πληθυσμό.
Εκτίμησε ότι η συνέχιση της στρατηγικής αμοιβαίων επιθέσεων μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα την Ουκρανία κατά τη χειμερινή περίοδο, με διακοπές ηλεκτροδότησης και αυξημένα προβλήματα λειτουργίας βασικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις εμπόλεμες χώρες, αλλά επηρεάζουν την ευρωπαϊκή οικονομία και τους πολίτες.
Το ευρύτερο μήνυμα της ανάλυσης
Ο κεντρικός άξονας της παρέμβασης του Σταύρου Καλεντερίδη ήταν ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της ασφάλειάς της.
Κατά την άποψή του, η στρατιωτική ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, οι συζητήσεις για πυρηνικά όπλα και η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με τη Ρωσία αυξάνουν τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης πολύ μεγαλύτερης από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ταυτόχρονα, η κριτική του στην ελληνική πολιτική τάξη και στην αμερικανική διπλωματική παρουσία συνδέεται με την πάγια θέση του ότι η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη εθνική αυτονομία, θεσμική λογοδοσία και ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική.
Η προειδοποίησή του για έναν πιθανό τρίτο παγκόσμιο πόλεμο αποτελεί πολιτικοστρατηγική εκτίμηση και όχι διαπιστωμένη εξέλιξη.
GEOPOLITICO
Καραϊτίδης: Προσοχή στην τουρκική παγίδα! Το καλώδιο και το μήνυμα Ρούμπιο
Ο πρέσβης ε.τ. Δημήτρης Καραϊτίδης παρεμβαίνει στη «Ναυτεμπορική» και αναλύει τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Σαφή προειδοποίηση για τους κινδύνους που κρύβει η διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ιδιαίτερα ενόψει της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, απηύθυνε ο πρέσβης επί τιμή Δημήτρης Καραϊτίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική».
Ο έμπειρος διπλωμάτης ανέλυσε τα μηνύματα της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, τις πιθανές αντιδράσεις της Άγκυρας, τη σημασία της έκδοσης NAVTEX, καθώς και το ζήτημα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει στην άσκηση των δικαιωμάτων της χωρίς να επιτρέψει στην Τουρκία να δημιουργήσει την εντύπωση ότι απαιτείται η άδειά της.
Το μήνυμα Ρούμπιο που δυσκολεύει την Άγκυρα
Αναφερόμενος στις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο, ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά έστειλε ένα αποτρεπτικό μήνυμα προς την Τουρκία.
Όπως επισήμανε, οι τοποθετήσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, ιδιαίτερα στη συνέντευξή του στον Αλέξη Παπαχελά, δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να παραμείνει αδιάφορη μπροστά στο ενδεχόμενο μιας σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης.
«Η δήλωση θα σας έλεγα ότι είναι αποθαρρυντική για την τουρκική πλευρά», τόνισε ο πρέσβης, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα αντιλαμβάνεται πως μια απόπειρα παρεμπόδισης του έργου δεν θα ήταν απλή υπόθεση.
Ωστόσο, απέφυγε να εμφανιστεί καθησυχαστικός.
Η Τουρκία, σύμφωνα με την εκτίμησή του, ενδέχεται να επιδείξει αυτοσυγκράτηση, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί μια προσπάθεια παρεμπόδισης της πόντισης του καλωδίου.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι, εφόσον εκδηλωνόταν μια σοβαρή κρίση, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα παρενέβαιναν, χωρίς όμως να είναι δυνατόν να προβλεφθούν ο χρόνος και ο τρόπος μιας τέτοιας παρέμβασης.
Η μεγάλη παγίδα: Να θεωρηθεί η επικοινωνία με την Τουρκία αίτημα άδειας
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Δημήτρης Καραϊτίδης στις ενδεχόμενες διπλωματικές επαφές Αθήνας και Άγκυρας μετά την έκδοση NAVTEX για τις εργασίες ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Ο πρέσβης δεν τάχθηκε κατά της επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Αντιθέτως, αναγνώρισε την ανάγκη ύπαρξης διαύλων συνεννόησης, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης.
Έθεσε, όμως, έναν κρίσιμο όρο: καμία επικοινωνία δεν πρέπει να μπορεί να ερμηνευτεί ή να παρουσιαστεί ως άτυπο αίτημα αδειοδότησης από την Τουρκία.
Προειδοποίησε ότι ακόμη και η επιλογή της διπλωματικής φρασεολογίας έχει μεγάλη σημασία, καθώς η τουρκική πλευρά θα μπορούσε να αξιοποιήσει μια ασάφεια για να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει εμμέσως δικαιώματα της Άγκυρας στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή.
«Η επικοινωνία με τον αντίπαλο δεν είναι κάτι κακό», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι πρέπει να μεταφέρει τα κατάλληλα μηνύματα και να μην προσφέρεται για παρερμηνείες.
Μάλιστα, εκτίμησε ότι η Τουρκία πιθανότατα θα απαντήσει στην ελληνική NAVTEX με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας εκ νέου τις διεκδικήσεις της.
Κατά τον ίδιο, η ουσία βρίσκεται στο να προχωρήσει η Ελλάδα στην υλοποίηση του έργου, χωρίς να επιτρέψει στην Άγκυρα να εμφανίσει οποιαδήποτε ελληνική κίνηση ως υποχώρηση.
«Η σωφροσύνη δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως δειλία»
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός ήταν ο Δημήτρης Καραϊτίδης όταν η συζήτηση στράφηκε στο ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Ο πρέσβης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να αφήνει τις τουρκικές απειλές να καθορίζουν την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
«Δεν πρέπει να υποχωρούμε σε τέτοιο σημείο ώστε η σωφροσύνη να εκλαμβάνεται ως δειλία ή ως αδυναμία», υπογράμμισε.
Τάχθηκε θετικά υπέρ μιας επέκτασης στην περιοχή της Κρήτης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι υπάρχει προβληματισμός για τις συνέπειες της τμηματικής επέκτασης των χωρικών υδάτων.
Όπως εξήγησε, μια μερίδα της ελληνικής πλευράς θεωρεί ότι η επέκταση σε περιοχές εκτός Αιγαίου μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση πως η Ελλάδα αποδέχεται την τουρκική επιχειρηματολογία περί ιδιαίτερου καθεστώτος στο Αιγαίο.
Ο ίδιος, ωστόσο, προέκρινε την τμηματική άσκηση του δικαιώματος έναντι της αδράνειας, με τη σαφή επισήμανση ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε ανάλογες κινήσεις και στο Αιγαίο.
Η Λιβύη και ο ρόλος της Τουρκίας
Σημαντική θέση στην παρέμβαση κατείχε και η διαπραγμάτευση Ελλάδας–Λιβύης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι η τουρκική επιρροή αποτελεί βασικό παράγοντα που εξηγεί τη διστακτικότητα της λιβυκής πλευράς απέναντι σε μια ουσιαστική συμφωνία με την Αθήνα.
Παρά τις δυσκολίες, κάλεσε την ελληνική διπλωματία να συνεχίσει τις προσπάθειες.
Υπογράμμισε ότι η ύπαρξη δύο ανταγωνιστικών κέντρων εξουσίας στη Λιβύη και η επιρροή της Άγκυρας δεν πρέπει να οδηγήσουν σε εγκατάλειψη των επαφών.
Η Ελλάδα, σημείωσε, οφείλει να επιδιώξει μια συμφωνία που θα είναι αποδεκτή και θα προστατεύει τα ελληνικά δικαιώματα.
Η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας πρέπει να αποκτήσει αντίκρισμα
Σχολιάζοντας την ανάδειξη της στρατηγικής σημασίας της Ελλάδας από τον Μάρκο Ρούμπιο, ο πρέσβης αναγνώρισε ότι πρόκειται για θετική εξέλιξη.
Επισήμανε, όμως, ότι η Αθήνα δεν πρέπει να περιορίζεται στην ικανοποίηση από τις ευνοϊκές αμερικανικές δηλώσεις.
Αντίθετα, πρέπει να αξιοποιεί τη γεωγραφική, γεωπολιτική και γεωοικονομική θέση της χώρας, προκειμένου να εξασφαλίζει συγκεκριμένα ανταλλάγματα και ουσιαστικά οφέλη.
Όπως εξήγησε, αυτό απαιτεί σοβαρό σχεδιασμό και προσεκτικά διαμορφωμένα αιτήματα προς την αμερικανική πλευρά.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι συζητήσεις υψηλού επιπέδου περιλαμβάνουν και κλειστές συναντήσεις, το περιεχόμενο των οποίων δεν δημοσιοποιείται πάντοτε.
Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι κατά την επίσκεψη Ρούμπιο συζητήθηκαν ζητήματα ή ενδεχόμενα ανταλλάγματα που δεν έγιναν γνωστά.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι ο ασυνήθιστα ήπιος τόνος που είχε υιοθετήσει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην ομιλία του στα Ηνωμένα Έθνη θα μπορούσε να συνδέεται με παρασκηνιακές συστάσεις για αποφυγή κλιμάκωσης.
Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του πρέσβη και όχι για επιβεβαιωμένη πληροφορία σχετικά με αμερικανικές παρεμβάσεις.
Το συμπέρασμα της παρέμβασης
Η βασική θέση του Δημήτρη Καραϊτίδη συνοψίζεται στην ανάγκη μιας ελληνικής εξωτερικής πολιτικής που θα συνδυάζει τη διπλωματική ψυχραιμία με την αποφασιστική υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Οι δηλώσεις Ρούμπιο, κατά την εκτίμησή του, δημιουργούν ένα ευνοϊκότερο διπλωματικό περιβάλλον. Δεν συνιστούν όμως εγγύηση ότι η Τουρκία θα αποφύγει κάθε πρόκληση.
Για τον λόγο αυτό, η Αθήνα καλείται να αξιοποιήσει τη συγκυρία, να προχωρήσει στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης και να μην εγκλωβιστεί σε διαδικασίες που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε έμμεση αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων.
GEOPOLITICO
Εγκολφόπουλος: «Το καλώδιο θα προχωρήσει κανονικότατα» – Καμία ενημέρωση στην Τουρκία
Την εκτίμηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει με τη σχεδιασμένη όδευση, χωρίς ενημέρωση ή άδεια της Τουρκίας, διατύπωσε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την πρόβλεψή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα», υποστήριξε ο Γιάννης Εγκολφόπουλος, απαντώντας στην ερώτηση για το μέλλον του καλωδίου. Κατά την ανάλυσή του, η διπλωματική προσοχή στις δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών δεν αναιρεί τη στήριξη σε ενεργειακές διαδρομές που εξυπηρετούν έναν ευρύτερο σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» ενημέρωση προς την Άγκυρα
Ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι το έργο θα προχωρήσει με τη διαδρομή που παρουσιάστηκε στον χάρτη της εκπομπής. Όπως ανέφερε, θα εκδοθούν οι προβλεπόμενες NAVTEX από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά.
Στην ερώτηση εάν θα χρειαστεί οποιαδήποτε πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτηση προς την Τουρκία, απάντησε κατηγορηματικά: «Καμία».
Χαρακτήρισε τις τουρκικές απαιτήσεις αυθαίρετες, απορρίπτοντας την αντιμετώπισή τους ως βάσιμων αιτημάτων που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τον σχεδιασμό. Παράλληλα, υποστήριξε ότι μια Τουρκία προσανατολισμένη στη συνεργασία, αντί στην επιβολή των θέσεών της, θα μπορούσε να συμμετέχει σε περιφερειακά ενεργειακά έργα.
Τα μηνύματα Ρούμπιο και οι παρασκηνιακοί χειρισμοί
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στις αναφορές του Ρούμπιο στην ασφαλή μεταφορά ενέργειας και στην ανάγκη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρόμων. Ερμήνευσε αυτές τις τοποθετήσεις ως μήνυμα που αφορά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed και τη συνεργασία του σχήματος «3+1», αναδεικνύοντας παράλληλα τον ρόλο της Αιγύπτου. Κατά την εκτίμησή του, το καλώδιο αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου πλέγματος ενεργειακών συμφερόντων, το οποίο η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει μονομερώς.
Αναγνώρισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών οφείλει να διατηρεί διπλωματικές ισορροπίες. Υποστήριξε, όμως, ότι η αποφυγή μιας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία δεν σημαίνει απουσία παρασκηνιακών χειρισμών.
«Αυτά είναι από αυτά που γίνονται και δεν λέγονται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Προβλέπει ότι η Τουρκία δεν θα στείλει πλοία
Ο αντιναύαρχος ε.α. προχώρησε στην πρόβλεψη ότι η Τουρκία δεν θα επαναλάβει την αποστολή πολεμικών πλοίων για να παρεμποδίσει τις εργασίες. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα έχει ήδη λάβει σχετικά μηνύματα από την αμερικανική πλευρά και αντιλαμβάνεται τις συνέπειες μιας αντιπαράθεσης με τον περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές κινήσεις και τη μελλοντική τουρκική στάση. Στην παρέμβαση δεν παρουσιάστηκαν έγγραφα ή επίσημες ανακοινώσεις που να επιβεβαιώνουν σχετική συμφωνία.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο έναρξης των ερευνών εντός Οκτωβρίου, το αντιμετώπισε θετικά και προέβλεψε ότι το ζήτημα της τουρκικής αντίδρασης θα υποχωρήσει από την επικαιρότητα.
Διατύπωσε επίσης την εκτίμηση ότι, εάν η Τουρκία επέλεγε την αντιπαράθεση, η Ελλάδα θα είχε στο πλευρό της το Ισραήλ και την Αίγυπτο, λόγω κοινών συμφερόντων.
Άλλο η προσωπική φιλία, άλλο τα κρατικά συμφέροντα
Στην ανάλυσή του διαχώρισε την προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά τον ίδιο, η σχέση των δύο ηγετών επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρονται τα μηνύματα, χωρίς να ακυρώνει τις αμερικανικές επιδιώξεις.
Ερμήνευσε την ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα ως παρουσίαση μιας μακροπρόθεσμης αντίληψης για τον ρόλο της Δύσης, με ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική ιστορική κληρονομιά. Όπως είπε, η εξέταση μελλοντικών συμμαχιών και πιθανών κρίσεων γίνεται ήδη με ορίζοντα τις δεκαετίες του 2040 και του 2050.
Αιχμές για τις πραγματικές δυνατότητες της Τουρκίας
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του αμφισβήτησε την εικόνα της Τουρκίας ως δύναμης που μπορεί να μετατρέπει κάθε εξαγγελία σε επιχειρησιακή δυνατότητα.
Εξέφρασε επιφυλάξεις για την πρακτική αποτελεσματικότητα της συνεργασίας Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας και υποστήριξε ότι τα συμφέροντα του Ριάντ εξυπηρετούνται από την προσέγγιση με το Ισραήλ.
Παράλληλα, προανήγγειλε αναλυτικότερη συζήτηση για τον συσχετισμό δυνάμεων Ελλάδας–Τουρκίας, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές συνεργασίες. Άσκησε κριτική σε στρατιωτικό χάρτη που είχε δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη, χαρακτηρίζοντάς τον λανθασμένο και επισημαίνοντας την ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου των πληροφοριών από ανοιχτές πηγές.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας