Ο αρθρογράφος του Spiked Τιμ Μπλακ, στο κείμενο «The Islamic Republic is a cautionary tale for the left» (19 Ιανουαρίου 2026), παρουσιάζει την Ιρανική Επανάσταση ως ένα ιστορικό «μάθημα» για την Αριστερά: πώς μια εξέγερση που τροφοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από εργατικούς αγώνες και αριστερές δυνάμεις κατέληξε να ανοίξει τον δρόμο σε ένα θεοκρατικό καθεστώς που στη συνέχεια συνέτριψε τους ίδιους τους πρώην συμμάχους του.

Από την εργατική έκρηξη στην πτώση του Σάχη

Ο Μπλακ θυμίζει ότι το φθινόπωρο του 1978 ο Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ δεχόταν κλιμακούμενη πίεση, όχι πρωτίστως από τη θρησκευτική δεξιά, αλλά από την ιρανική Αριστερά: φοιτητές, το σταλινικό κόμμα Τουντέχ, αλλά κυρίως μια οργανωμένη εργατική τάξη. Κομβικό σημείο, όπως σημειώνει, ήταν η απεργία των εργατών πετρελαίου (ιδίως στο Χουζεστάν, Σεπτέμβριος 1978), που οδήγησε σε γενικευμένη πολιτική κρίση.

Αναφέρεται επίσης στη βίαιη καταστολή διαδήλωσης στην πλατεία Τζάλεχ στην Τεχεράνη (η γνωστή «Μαύρη Παρασκευή»), η οποία, κατά την περιγραφή του, αντί να σβήσει την εξέγερση την «υπερφόρτισε», οδηγώντας σε ευρύτερη απεργιακή κλιμάκωση και σχεδόν παράλυση της χώρας. Μέχρι τις αρχές του 1979 ο Σαχ εγκαταλείπει το Ιράν και λίγο αργότερα επιστρέφει ο Ρουχολάχ Χομεϊνί, με την μοναρχία να τερματίζεται επίσημα στις 11 Φεβρουαρίου 1979.

Το δημοψήφισμα και η «γκροτέσκα αντίφαση»

Κατά τον Μπλακ, η «μακάβρια αντίφαση» της επανάστασης είναι ότι, ενώ είχε ισχυρή αριστερή και εργατική δυναμική, κατέληξε σχεδόν αμέσως να εγκαθιδρύσει ένα υπεραντιδραστικό ισλαμιστικό καθεστώς, το οποίο στη συνέχεια εκκαθάρισε την Αριστερά.

Τον Μάρτιο του 1979, κόμματα και οργανώσεις της ιρανικής Αριστεράς –από το Τουντέχ έως τους Μουτζαχεντίν του Λαού– στήριξαν, όπως γράφει, την κίνηση Χομεϊνί για δημοψήφισμα υπέρ της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που πέρασε με συντριπτική πλειοψηφία.

Γιατί η Αριστερά «πήγε» με τους ισλαμιστές

Ο αρθρογράφος αποδίδει την επιλογή αυτή σε μια σειρά παραγόντων: αδυναμία και οπορτουνισμό ορισμένων αριστερών σχηματισμών, φυλακίσεις ηγετικών στελεχών από το καθεστώς του Σαχ και –όπως λέει– ιδεολογική/οργανωτική αποδιοργάνωση που δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί την «θανατηφόρα διαύγεια» της ισλαμιστικής ηγεσίας Χομεϊνί και το δίκτυο των κληρικών.

Πηγαίνει όμως βαθύτερα: ο πυρήνας, κατά τον Μπλακ, ήταν μια ειδική μορφή αντιιμπεριαλισμού που οδήγησε τμήματα της Αριστεράς να βλέπουν τον Χομεϊνί ως «σύμμαχο» απέναντι σε έναν Σαχ που θεωρούνταν όργανο της Δύσης. Επικαλείται το ιστορικό τραύμα του πραξικοπήματος του 1953 (με αναφορές σε αμερικανική και βρετανική εμπλοκή) και υποστηρίζει ότι η επανάσταση πλαισιώθηκε σταδιακά περισσότερο ως πολιτισμική μάχη κατά της «δυτικοποίησης» παρά ως κοινωνικο-ταξική σύγκρουση.

«Westoxification» και το ιδεολογικό κοινό έδαφος

Εδώ ο Μπλακ εισάγει έννοιες όπως το Gharbzadegi («Westoxification») και παραπέμπει στον Τζαλάλ Αλ-ε Άχμαντ, αλλά και στον Αλί Σαριατί, περιγράφοντας πώς τμήματα της αριστερής διανόησης συνέδεσαν την «επιστροφή στον εαυτό» του Ιράν με μια θρησκευτικά χρωματισμένη, σιιτική ταυτότητα.

Κατά την αφήγησή του, οι διαφορές ανάμεσα σε αριστερούς που οραματίζονταν «λαϊκή απελευθέρωση» και στον Χομεϊνί που οραματιζόταν απόλυτη υποταγή στον ισλαμικό νόμο, θόλωσαν από το κοινό αντιδυτικό λεξιλόγιο και την κοινή καταγγελία της «πολιτισμικής αυτοκρατορίας».

Η εγκαθίδρυση του θεοκρατικού κράτους και η εκκαθάριση

Μετά το δημοψήφισμα, ο Μπλακ περιγράφει την ταχεία εδραίωση της εξουσίας του Χομεϊνί: ανάδειξή του σε δια βίου Ανώτατο Ηγέτη, υποταγή θεσμών σε κληρικούς, δημιουργία «σκιώδους κυβέρνησης» με τον Φρουρό της Επανάστασης και μηχανισμούς επιβολής. Παραθέτει ενδεικτικά μέτρα «πολέμου» κατά της δυτικοποίησης (απαγόρευση αλκοόλ, εκκαθάριση βιβλίων, επιβολές στις γυναίκες και συρρίκνωση της δημόσιας παρουσίας τους).

Στο επίκεντρο, όμως, βάζει την καταστολή της ιρανικής Αριστεράς: καταστολή συνδικάτων, «σιώπηση» της εργατικής τάξης, δίκες σε επαναστατικά δικαστήρια και εκτελέσεις πολιτικών αντιπάλων. Αυτό, γράφει, ήταν το τελικό αποτέλεσμα μιας συμμαχίας που γύρισε μπούμερανγκ.

Το συμπέρασμα του αρθρογράφου

Ο Μπλακ κλείνει λέγοντας ότι η ιρανική εμπειρία είναι «προειδοποιητική ιστορία» για την Αριστερά: όταν ο αντιδυτικισμός/αντιιμπεριαλισμός γίνεται το μοναδικό φίλτρο, μπορεί να τυφλώσει απέναντι σε μια απειλή που βρίσκεται «μπροστά στα μάτια»—και όταν γίνει αντιληπτή, να είναι ήδη αργά.

Ο Τομ Μπάρακ, ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ταυτόχρονα ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας διπλής –και φαινομενικά αντιφατικής– κριτικής μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στο συριακό μέτωπο. Από τη μία, σε περιφερειακούς κύκλους και σε μέρος του δημόσιου λόγου εμφανίζεται ως αξιωματούχος που «εξυπηρετεί τουρκικά συμφέροντα», καθώς η Ουάσιγκτον κινείται σε μια φόρμουλα για τη Συρία που εφάπτεται με βασικές επιδιώξεις της Άγκυρας. Από την άλλη, στην ίδια την Τουρκία, ο Μπάρακ βρέθηκε στο στόχαστρο με βαρείς χαρακτηρισμούς, όταν φωτογραφία από συνάντηση στο τουρκικό υπουργείο Άμυνας πυροδότησε θύελλα περί «αποικιακής» συμπεριφοράς και ταπεινωτικού πρωτοκόλλου.

Η Συρία ως «κλειδί» και η σκιά της Άγκυρας

Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται ο ρόλος του Μπάρακ στο συριακό πεδίο, σε μια περίοδο που η Δαμασκός πιέζει να επανακτήσει τον έλεγχο της βορειοανατολικής Συρίας και να ενσωματώσει τις κουρδικές δομές. Η πρόσφατη συμφωνία «ένταξης/ενοποίησης» ανάμεσα στη συριακή κυβέρνηση και τις κουρδοκρατούμενες δυνάμεις (SDF) αντιμετωπίστηκε στην Τουρκία ως «ιστορικό σημείο καμπής», με τουρκικές πηγές ασφαλείας να αποδίδουν ενεργό ρόλο στη ΜΙΤ και να τονίζουν ότι η συμφωνία εξυπηρετεί τον στόχο της Άγκυρας να «κλείσει» το κουρδικό αποτύπωμα που θεωρεί συνδεδεμένο με το PKK.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μπάρακ εμφανίζεται να λειτουργεί ως ο Αμερικανός «διαμεσολαβητής» που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη μέχρι πρότινος στρατηγική συνεργασία των ΗΠΑ με τις SDF για την αντιμετώπιση του ISIS και στη νέα πραγματικότητα όπου η Ουάσιγκτον συνομιλεί πιο ανοιχτά με τη Δαμασκό. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με το Reuters, ο Μπάρακ συναντήθηκε με την ηγεσία των SDF και ακολούθως με τον Σύρο πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σαράα, λίγο πριν «κλειδώσει» η συμφωνία.

Από εκεί ξεκινά και το επιχείρημα όσων τον κατηγορούν ότι «σπρώχνει» μια λύση που βολεύει την Άγκυρα: ενοποίηση υπό τη Δαμασκό, αποδυνάμωση της κουρδικής αυτονομίας, και απομάκρυνση μη Σύρων στελεχών που σχετίζονται με PKK – σημεία που η Τουρκία έθετε επί χρόνια ως κόκκινες γραμμές.

At a time when outside of #Turkiye, #US Ambassador Tom Barrack is labeled as pro-Turkish, within Turkey, Barrack found himself facing a storm of criticism over a protocol-related scene.

The controversial photo, released by Turkish authorities, shows him seated in the central… pic.twitter.com/3GNdMJs4fU

— ΧΑΚ (@cirithungol21) January 20, 2026

Η φωτογραφία που άναψε φωτιές στην Τουρκία

Κι όμως, την ώρα που εκτός Τουρκίας «χρεώνεται» ως φιλοτουρκικός, μέσα στην Τουρκία ο Μπάρακ βρέθηκε αντιμέτωπος με καταιγίδα επικρίσεων λόγω ενός στιγμιότυπου πρωτοκόλλου. Η επίμαχη φωτογραφία, που δόθηκε στη δημοσιότητα από τις τουρκικές αρχές, τον δείχνει να κάθεται στην κεντρική πολυθρόνα σαν να προεδρεύει σύσκεψης, με τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και ανώτατους αξιωματικούς να κάθονται πλάγια. Επικριτές μίλησαν για εικόνα «κυριαρχίας» και «αποικιακού κυβερνήτη», ενώ πολιτικοί της αντιπολίτευσης ζήτησαν εξηγήσεις για το πώς στήθηκε το πρωτόκολλο.

Τουρκικές πηγές, σύμφωνα με δημοσιεύματα, απάντησαν ότι το συγκεκριμένο «στήσιμο» δεν εφαρμόστηκε μόνο στον Μπάρακ και ότι έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες επισκέψεις (και με ξένους αξιωματούχους), όμως η δημόσια συζήτηση δεν κόπασε: το θέμα πήρε διαστάσεις όχι μόνο αντι-αμερικανικές αλλά και εσωτερικής κριτικής προς κρατικούς μηχανισμούς για «αδικαιολόγητη» εικόνα υποβάθμισης θεσμών.

Did you know that Tom Barrack, the former billionaire who acted more like Turkey’s ambassador to the US than the US’s ambassador to Turkey, was arrested in 2021 on charges of spying for the UAE and then released on $250 million bail? pic.twitter.com/EddNpF3Erl

— ROJAVA (@Ktleriyilekyrg) January 20, 2026

Το βιογραφικό που «κουβαλά» πολιτικό βάρος

Ο Μπάρακ δεν είναι κλασικός καριερίστας διπλωμάτης. Είναι επιχειρηματίας και παλαιός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, με ρόλους στο πολιτικό παρασκήνιο ήδη από την προεκλογική περίοδο του 2016.

Το 2021 είχε βρεθεί στο επίκεντρο ομοσπονδιακής δίωξης στις ΗΠΑ: το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι κατηγορείται (μαζί με άλλους) πως ενήργησε ως μη δηλωμένος πράκτορας ξένης κυβέρνησης υπέρ των ΗΑΕ και ότι αντιμετώπιζε επίσης κατηγορίες για παρεμπόδιση δικαιοσύνης και ψευδείς δηλώσεις.

Η υπόθεση κατέληξε αργότερα σε αθώωση: το Reuters έχει μεταδώσει ότι ο Μπάρακ κρίθηκε μη ένοχος το 2022 για το σκέλος της παράνομης δράσης ως ξένος πράκτορας.

Αυτό το παρελθόν εξηγεί γιατί ο Μπάρακ προκαλεί τόσο έντονα αντανακλαστικά: είναι πρόσωπο που «διαβάζεται» περισσότερο ως πολιτικός παίκτης παρά ως ουδέτερος διπλωματικός διαχειριστής.

Γιατί τον «χτυπούν» και οι δύο πλευρές

Στην πράξη, η διπλή κριτική δεν είναι τόσο παράλογη όσο φαίνεται.

• Όσοι τον κατηγορούν ως φιλοτουρκικό, βλέπουν ότι η αμερικανική διαχείριση στη Συρία περνά μέσα από τουρκικά φίλτρα: η Τουρκία έχει αυξημένη επιρροή στη νέα συριακή πραγματικότητα και η Ουάσιγκτον, μέσω του ίδιου προσώπου που είναι πρέσβης στην Άγκυρα, επιδιώκει «πακέτο» λύσεων (ενοποίηση, φυλακές ISIS, ασφάλεια συνόρων, έλεγχος κουρδικών δομών).

• Οι Τούρκοι επικριτές του, αντίθετα, δεν του προσάπτουν ότι είναι «μαλακός» με την Τουρκία, αλλά ότι εμφανίζεται ως εκπρόσωπος μιας υπερδύναμης που φέρεται με όρους επιβολής. Η φωτογραφία στο Υπουργείο Άμυνας λειτούργησε ως μήνυμα: στην τουρκική πολιτική κουλτούρα, ειδικά σε έναν θεσμό που «ζει» από ιεραρχία και πρωτόκολλο, τέτοιες εικόνες γίνονται εύκολα πολιτικό καύσιμο.

Το συμπέρασμα είναι ότι ο Μπάρακ –λόγω ρόλου, timing και προσωπικού προφίλ– έχει γίνει «καθρέφτης» πάνω στον οποίο προβάλλουν όλοι τη δική τους καχυποψία: άλλοι τον βλέπουν ως εργαλείο της Άγκυρας, άλλοι ως εργαλείο της Ουάσιγκτον που δεν σέβεται την τουρκική αξιοπρέπεια. Και η Συρία, με την αναδιάταξη ισχύος στη βορειοανατολική χώρα, είναι ακριβώς το πεδίο όπου αυτά τα δύο αφηγήματα συγκρούονται – ταυτόχρονα.