Τί είναι το GSP+

• Σκοπός: Να ενθαρρύνει τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη χρηστή διακυβέρνηση στις αναπτυσσόμενες χώρες.
• Κίνητρα: Μηδενικοί δασμοί για πάνω από 6.200 προϊόντα, βοηθώντας τις χώρες να αυξήσουν τις εξαγωγές τους και να ενταχθούν στην παγκόσμια οικονομία.
• Προϋποθέσεις: Οι χώρες πρέπει να έχουν επικυρώσει και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις 27 διεθνείς συμβάσεις που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, την περιβαλλοντική προστασία και τη χρηστή διακυβέρνηση.
• Οφέλη: Δίνει στις χώρες-δικαιούχους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή αγορά, παρέχοντάς τους εμπορικά οφέλη.
• Διαχείριση: Η ΕΕ παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των συμβάσεων και μπορεί να επιβάλει κυρώσεις εάν μια χώρα δεν συμμορφωθεί, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ. 

Σημαντική εξέλιξη στο γεωπολιτικό μέτωπο της Μέσης Ανατολής! Το φιλόδοξο σχέδιο σιδηροδρομικής σύνδεσης Ισραήλ–Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, γνωστό ως “Railway of Peace”, όχι μόνο δεν έχει παγώσει λόγω του πολέμου στη Γάζα, αλλά βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Πρόσφατη επίσκεψη αντιπροσωπείας του ισραηλινού υπουργείου Μεταφορών στα ΗΑΕ, υπό την υπουργό Μίρι Ρεγκέβ, επιβεβαίωσε ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται αθόρυβα. Αντικείμενο των επαφών ήταν ο σχεδιασμός των επόμενων βημάτων για έναν διαμετακομιστικό διάδρομο που θα ενώνει τα Εμιράτα με το Ισραήλ μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ιορδανίας – ένα έργο στρατηγικής σημασίας για το εμπόριο, την ενέργεια και τη σταθερότητα της περιοχής.

Παρά τις πληροφορίες ότι ο πόλεμος στη Γάζα είχε οδηγήσει σε πάγωμα του έργου, πηγές του i24 αναφέρουν ότι η προετοιμασία δεν σταμάτησε ποτέ. Αντίθετα, προχώρησε “κάτω από τα ραντάρ”, με την πρόσφατη επίσκεψη να φέρνει στο φως και πιθανές επαφές – άμεσες ή έμμεσες – με Σαουδάραβες αξιωματούχους, γεγονός που υποδηλώνει ότι το Ριάντ συνεχίζει να παρακολουθεί και πιθανότατα να στηρίζει την πρωτοβουλία.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία και η Γαλλία επιχειρούν συστηματικά να τορπιλίσουν το εγχείρημα, πιέζοντας ώστε ο διάδρομος να μην περάσει από το Ισραήλ αλλά από τη Συρία, μια επιλογή που θα αναβάθμιζε τον γεωπολιτικό ρόλο της Δαμασκού και κατ’ επέκταση της Άγκυρας και του Παρισιού. Ωστόσο, παρά τις έντονες παρεμβάσεις τους, δεν φαίνεται να έχουν καταφέρει να ανατρέψουν τον υπάρχοντα σχεδιασμό.

Το “Railway of Peace” αποτελεί κομβικό κρίκο στη νέα αρχιτεκτονική συνεργασίας που χτίζεται στη Μέση Ανατολή μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Μια σύνδεση Ισραήλ–ΗΑΕ μέσω Σαουδικής Αραβίας θα άλλαζε τα δεδομένα των εμπορευματικών ροών, θα περιόριζε την εξάρτηση από κρίσιμα θαλάσσια περάσματα και θα ενίσχυε την αμερικανική στρατηγική για έναν οικονομικό άξονα που αποκλείει ανταγωνιστές όπως το Ιράν.

Με βάση τα δεδομένα, το έργο όχι μόνο δεν έχει σταματήσει, αλλά φαίνεται πως μπαίνει σε φάση ώριμων διαπραγματεύσεων, με την επίσκεψη της ισραηλινής αντιπροσωπείας στα Εμιράτα να λειτουργεί ως σαφές σήμα ότι η περιοχή προχωρά – παρά τον πόλεμο, παρά τις πιέσεις και παρά τις αντιρρήσεις τρίτων.

Despite Turkish-French intrigues: Israel and the UAE will be connected by a railway.
It has become known that a delegation from Israel’s Ministry of Transport, headed by Minister Miri Regev, recently visited the UAE to discuss the further development of the “Railway of Peace”… pic.twitter.com/w9wDhx6thd

— Dana Levi דנה🇮🇱🇺🇸 (@Danale) November 24, 2025

Ραχοκοκκαλιά του IMEC ο σιδηρόδρομος

Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι ζωτικής σημασίας όσον αφορά την υλοποίηση του IMEC, του διαδρόμου της Ινδίας που ενώνει τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη. Στην περιγραφή του σχεδίου στον επίσημο ινδικό ιστότοπο αναφέρεται άλλωστε, ότι ο πυρήνας του δικτύου διαμετακόμισης της IMEC θα περιλαμβάνει σιδηροδρομικές υποδομές που διευκολύνουν τη διασυνοριακή διαμετακόμιση. Το σιδηροδρομικό δίκτυο στοχεύει στη βελτιστοποίηση της μετακίνησης εμπορευμάτων, στη μείωση του χρόνου μεταφοράς και στην ενίσχυση της συνολικής αποτελεσματικότητας του εμπορίου, παρέχοντας μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές θαλάσσιες διαδρομές.

H σιδηροδρομική σύνδεση των χωρών του Κόλπου αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της δημιουργίας του διαδρόμου και δημιουργεί τη δυνατότητα άλλες χώρες της περιοχής που δεν συμμετέχουν ακόμα στο σχέδιο για να ενταχθούν σε αυτό, όπως το Ομάν και το Μπαχρέιν. Όπως αναφέρει ανάλυση του Οκτωβρίου τ0υ 2025 του  Osberver Research Foundation με τίτλο «Σιδηρόδρομοι και Ανακατατάξεις: Χαράσσοντας την Περιεκτική Πορεία του Κόλπου προς την IMEC» ένα όραμα για τη διαδρομή είναι οι μεταφορές φορτίου να αναχωρούν από τη δυτική Ινδία προς λιμάνια στη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ ή το Μπαχρέιν. Από εκεί, τα εμπορεύματα θα μεταφέρονται με τρένο υψηλής ταχύτητας μέσω της βόρειας Σαουδικής Αραβίας και της Ιορδανίας, φτάνοντας τελικά στο Ισραήλ μέσω του περάσματος Σεΐχη Χουσεΐν, στη συνέχεια στη Χάιφα και στη συνέχεια στην Ευρώπη μέσω θαλάσσιων διαδρομών μικρών αποστάσεων. Αυτή η διαδρομή παραμένει εννοιολογική και υπόκειται σε μελλοντικές μελέτες σκοπιμότητας. Το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο ως ενδιάμεσοι κόμβοι που θα μετατοπίσουν μέρος της πίεσης μακριά από τους άλλους κόμβους καθώς το έργο εξελίσσεται.

Μήκους 2.177 χιλιομέτρων το σιδηροδρομικό δίκτυο

Η επιτυχία του IMEC δεν εξαρτάται μόνο από τη διπλωματία, αλλά και από την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών, οι οποίες αποτελούν τον πυρήνα του εγχειρήματος. Παρότι το τμήμα που συνδέει την Ινδία με τον Κόλπο βασίζεται κυρίως σε θαλάσσιες μεταφορές, ο διάδρομος απαιτεί ολοκληρωμένη σιδηροδρομική και οδική δικτύωση εντός των κρατών του Κόλπου και στη συνέχεια προς την Ιορδανία και το Ισραήλ, από όπου το φορτίο θα συνεχίζει ξανά διά θαλάσσης προς την Ευρώπη.

Σε αυτό το πλαίσιο, το υπό διαμόρφωση σιδηροδρομικό δίκτυο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, μήκους 2.177 χιλιομέτρων, αποκτά κομβική σημασία για τον IMEC. Το Υπουργικό Συμβούλιο του GCC έχει θέσει ως στόχο ολοκλήρωσης τον Δεκέμβριο του 2030, ενώ σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα Jasem al-Budaiwi, ο συνολικός όγκος εμπορευμάτων που θα μεταφέρεται μέσω του δικτύου εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 95 εκατομμύρια τόνους έως το 2045.

Σε εθνικό επίπεδο, το σιδηροδρομικό πρόγραμμα Etihad Rail των ΗΑΕ και το εμπορευματικό δίκτυο της Σαουδικής Αραβίας αποτελούν βασικούς πυλώνες του σχεδιασμού και έχουν ήδη προχωρήσει σημαντικά, αν και ορισμένα κομμάτια πιθανότατα θα χρειαστούν αναβαθμίσεις. Στη Σαουδική Αραβία, οι γραμμές που συνδέουν το Qurayyat με το Dammam μέσω Ριάντ ή Ras al-Khair θεωρούνται κρίσιμες για τον διάδρομο, όπως και η προβλεπόμενη επέκταση από το Qurayyat μέχρι τα σύνορα με την Ιορδανία.

Συμπληρωματικά, προωθούνται και θαλάσσιες σιδηροδρομικές συνδέσεις που θα ενισχύσουν τη συνολική διαλειτουργικότητα του δικτύου, όπως η σχεδιαζόμενη γέφυρα King Hamad Causeway μεταξύ Μπαχρέιν και Σαουδικής Αραβίας, αλλά και μια δεύτερη προτεινόμενη ζεύξη που θα ενώνει το Κατάρ με το Μπαχρέιν.

Στον 98.4 φιλοξενήθηκε ο επικεφαλής του slpress.gr, αρθρογράφος και συγγραφέας Σταύρος Λυγερός, ο οποίος παρουσίασε μια ψύχραιμη αλλά ιδιαίτερα δυσοίωνη αποτίμηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις συνέπειες που ήδη αναδιαμορφώνουν τον παγκόσμιο συσχετισμό ισχύος. Με βάση γεγονότα και γεωστρατηγικά δεδομένα, ο Λυγερός τόνισε ότι ο πόλεμος έχει αλλάξει ήδη τον κόσμο όπως τον γνωρίζαμε και ότι οδεύει προς μία κατάληξη που, για την ίδια την Ουκρανία, θα αποδειχθεί πολύ χειρότερη από όσα προέβλεπαν οι Συμφωνίες του Μινσκ ή η σχεδόν ολοκληρωμένη συμφωνία της Κωνσταντινούπολης το 2022.

Κατά τον ίδιο, πρόκειται για ένα αδιέξοδο που συντηρείται κυρίως από δύο πλευρές: τη Ρωσία, η οποία έχει λόγους να επιμηκύνει τη σύγκρουση, και το λεγόμενο «κόμμα του πολέμου» στη Δύση, που για δικούς του υπολογισμούς εμποδίζει οποιαδήποτε σοβαρή διαπραγμάτευση. Το τίμημα, όπως υπογράμμισε, το πληρώνει αποκλειστικά ο ουκρανικός λαός και όχι η πολιτική τάξη του Κιέβου που ταυτίστηκε απολύτως με μια στρατηγική σύγκρουσης η οποία τελικά θα αποφέρει αποτελέσματα πολύ χειρότερα από εκείνα που θα προέκυπταν αν ο πόλεμος είχε αποφευχθεί.

Ο Σταύρος Λυγερός σημείωσε ακόμη ότι μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται ολοένα πιο ρευστό και πολυκεντρικό, η Ελλάδα χρειάζεται μια στρατηγική ευελιξίας, πολυδιάστατων σχέσεων και προνοητικότητας. Ωστόσο, όπως είπε, το σημερινό πολιτικό σκηνικό δεν διαθέτει τις προϋποθέσεις για μια τέτοια προσέγγιση.

Ειδική αναφορά έκανε και στη λειτουργία του ελληνικού πολιτικού συστήματος, υπογραμμίζοντας ότι το πρώτο στοιχείο στο οποίο οφείλει να κριθεί η σημερινή κυβέρνηση είναι το βάθος και η έκταση της «πολυεπίπεδης διαφθοράς». Παρά ταύτα, πρόσθεσε ότι προς το παρόν παραμένει πολιτικά κυρίαρχη όχι λόγω επιδόσεων, αλλά εξαιτίας της ανυπαρξίας αξιόπιστης αντιπολίτευσης — και κυρίως αξιωματικής.

Κατά τον Λυγερό, αυτό δεν είναι βέβαιο ότι θα συνεχιστεί, καθώς οι νέες πολιτικές κινήσεις που φαίνεται πως ετοιμάζονται ενδέχεται να ανατρέψουν τα δεδομένα και να διαμορφώσουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα στο προσεχές διάστημα.