«Ούτε να το σκέφτεστε»: Το μήνυμα Νετανιάχου στον νεοοθωμανικό αναθεωρητισμό
Ήταν η κορύφωση μιας πολυετούς γεωπολιτικής ανησυχίας που πλέον εκφράζεται με τον πιο επίσημο τρόπο. “”Όσοι πιστεύουν ότι μπορούν να επαναφέρουν την αυτοκρατορία τους και την κυριαρχία τους στις χώρες μας, τους λέμε ότι αυτό δεν θα συμβεί. Ξεχάστε το. Ούτε να το σκέφτεστε. Είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας”
Η πρόσφατη, κατηγορηματική δήλωση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της 10ης Τριμερούς Συνόδου Κορυφής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, δεν ήταν απλώς μια ακόμα διπλωματική αιχμή…
Ήταν η κορύφωση μιας πολυετούς γεωπολιτικής ανησυχίας που πλέον εκφράζεται με τον πιο επίσημο τρόπο. «Όσοι πιστεύουν ότι μπορούν να επαναφέρουν την αυτοκρατορία τους και την κυριαρχία τους στις χώρες μας, τους λέμε ότι αυτό δεν θα συμβεί. Ξεχάστε το. Ούτε να το σκέφτεστε. Είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας», δήλωσε ο Νετανιάχου, «φωτογραφίζοντας» ξεκάθαρα την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τις νεο-οθωμανικές βλέψεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η δικαίωση των «ξεχασμένων» αναλύσεων
Ωστόσο, η ρητορική αυτή δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Αν ανατρέξει κανείς σε αρθρογραφία περασμένων ετών, θα διαπιστώσει ότι οι «κόκκινες γραμμές» που θέτει σήμερα το Ισραήλ είχαν προβλεφθεί και αναλυθεί σε βάθος εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Τα άρθρα που σήμερα φαντάζουν προφητικά, είχαν επισημάνει εγκαίρως ότι η σύγκρουση μεταξύ του ισραηλινού κράτους και του τουρκικού επεκτατισμού ήταν αναπόφευκτη.
Ήδη από το 2016, μέσα από αναλύσεις τονιζόταν η ανάγκη για μια «υπέρβαση των συνδρόμων» στις σχέσεις Ελλάδας-Ισραήλ. Η νέα πραγματικότητα που διαμορφωνόταν τότε, βασιζόταν στην κοινή αντίληψη ότι η Τουρκία δεν επιζητούσε απλώς περιφερειακό ρόλο, αλλά μια αναβίωση της οθωμανικής επιρροής που θα απειλούσε άμεσα την κυριαρχία των υπολοίπων κρατών της περιοχής.
Φράσεις-Κλειδιά: Από τον «Σινικό» φόβο στην «Οθωμανική Αυτοκρατορία»
Ανατρέχοντας στις εκτιμήσεις κινδύνου του παρελθόντος μπορούμε να σταθούμε σε ορισμένες φράσεις-κλειδιά από αρθρογραφία το 2014 και το 2016 οι οποίες μπορούν να χαρακτηρισθούν «προφητικές»:
1. «Στη Μεσόγειο, όπως και σε κάθε άλλη περιοχή του πλανήτη συμβαίνουν κοσμογονικές αλλαγές με βασικό διακύβευμα τα ενεργειακά θέματα και τους ορυκτούς πόρους γενικότερα. Η Ελλάδα οφείλει να λειτουργήσει ως «γέφυρα» στα ταραγμένα νερά της Μεσογείου με όλες ανεξαιρέτως τις εμπλεκόμενες χώρες. Εάν τα επόμενα δύο χρόνια επεκταθεί η συνεργασία μεταξύ Ελλάδας–Ισραήλ και στον ιδιωτικό τομέα, τότε αυτός ο δεσμός θα ισχυροποιηθεί ακόμη περισσότερο και θα αποκτήσει βάθος χρόνου πολλών δεκαετιών. Στις αλλαγές πρέπει να είμαστε ευέλικτοι και να τις κατανοούμε/αντιλαμβανόμαστε γρήγορα. Είναι νόμος της φύσης να επιβιώνουν όσοι προσαρμόζονται στο (γεωπολιτικό) τους περιβάλλον. Αυτό όμως θα πρέπει να γίνει με ένα βασικό όρο: πως υπάρχουν διαρκή Ελληνικά συμφέροντα». (εδώ:https://web.archive.org/web/20151130051549/http://energypress.gr/news/synergasia-elladas-israil)
2. «Η νέα θέση την οποία επιθυμεί να καταλάβει η Τουρκία στη γεωπολιτική τάξη πραγμάτων είναι μία νεο-Οθωμανική Αυτοκρατορία», τότε ευλόγως θα πρέπει να ανατρέξουμε σε παλαιούς χάρτες της εποχής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για να αναζητήσουμε την τότε τάξη πραγμάτων, όσον αφορά το υπό εξέταση τρίγωνο Ισραήλ-Ελλάδας-Τουρκίας. Οι δύο κορυφές του τριγώνου σε εκείνη την τάξη πραγμάτων, εκείνη την περίοδο, δεν υφίστανται ως κρατικές οντότητες: η Ελλάδα και το Ισραήλ. Εμείς οι Έλληνες αυτό το γνωρίζουμε πολύ καλά. Οι φίλοι μας Ισραηλινοί το έχουν αντιληφθεί; Η θεωρία περί αναθεωρητισμού/αναθεωρητικών δυνάμεων δημιουργήθηκε την περίοδο του Μεσοπολέμου (1919-1929). Αν ανατρέξει κάποιος στους χάρτες εκείνης της περιόδου θα διαπιστώσει πως το Ισραήλ επίσης δεν υφίστανται τότε».
ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ…
3. «Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η Τουρκία επιθυμεί να αναλάβει ηγεμονικό-δεσποτικό ρόλο στην περιοχή της Μεσογείου με την επιβολή της Ισχύος επί του Δικαίου. Η Τουρκία ονειρεύεται την αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δεν το κρύβει. Μία αυτοκρατορία η οποία είχε φτάσει λίγο έξω από τη Βιέννη… Η Τουρκία επιθυμεί να μετατρέψει τη Μεσόγειο σε κλειστή Τουρκική θάλασσα. Όχημα αυτής της προσπάθειας είναι η Ήπια Ισχύς της θρησκείας. Οι φίλοι μας Ισραηλινοί λένε δικαιωματικά για το Ολοκαύτωμα: «Ποτέ Ξανά». Ομοίως, οι Έλληνες λέμε για την περίοδο της Τουρκοκρατίας: «Ποτέ Ξανά» (εδώ:https://www.huffingtonpost.gr/diethnes/tourkokratia-nazismos-pote-xana/).
4. «Τα παίγνια Σινικής θάλασσας και Ανατολικής Μεσογείου είναι σχετικώς παρόμοια, είναι το γεγονός πως η Κίνα στη Σινική θάλασσα προσπαθεί να μετατραπεί σε ηγεμόνα της περιοχής: αυτό καταλογίζουν στην Κίνα τα διάφορα εμπλεκόμενα μέρη πέριξ της Σινικής θάλασσας. Δηλαδή, παρουσιάζεται μία αντίστοιχη συμπεριφορά με την Τουρκία, η οποία προσπαθεί μέσω του δόγματος αναθεωρητισμού να αναβιώσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία και να καταστεί ο ηγεμόνας της Ανατολικής Μεσογείου. Στο σημείο αυτό, ας υπενθυμίσουμε πως κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τα κράτη της Ελλάδος και του Ισραήλ δεν υφίστανται».
5. «Αν θεωρήσουμε αυτά που συμβαίνουν γύρω μας ως ένα γεωπολιτικό παίγνιο με διακύβευμα τους ενεργειακούς πόρους (και πράγματι έτσι είναι) τότε θα πρέπει να αντιληφθούμε πως από τους ελάχιστους «παίκτες» στην περιοχή μας οι οποίοι παλεύουν για τον ίδιο ακριβώς σκοπό με εμάς είναι οι Ισραηλινοί (και φυσικά οι Κύπριοι): υπέρ πίστεως, πατρίδας και ελευθερίας. Αν θελήσουμε να αναφερθούμε σε ιερά σύμβολα, με τη δέουσα προσοχή, τότε θα πρέπει να σκεφτούμε πως τα κοινά χρώματα των δύο Σημαιών (γαλανόλευκο) δεν συναπαντώνται πουθενά αλλού στη Μεσόγειο…
Σκεφτείτε: ποιες άλλες χώρες στη Μεσόγειο έχουν το γαλανόλευκο χρώμα στη σημαία τους; Καμία. Μόνο η Ελλάδα και το Ισραήλ. Επίσης, οι Σημαίες της Ελλάδας και του Ισραήλ εμπεριέχουν ως σύμβολα το θρησκευτικό σύμβολο των δύο λαών: το Σταυρό της Ορθοδοξίας και το Άστρο του Δαυίδ…
Οι Σημαίες λοιπόν Ελλάδας και Ισραήλ έχουν δύο πολύ ισχυρά κοινά σημεία τα οποία δεν συναπαταντώται σε άλλες σημαίες στη Μεσόγειο: και στις δύο περιπτώσεις σχετίζονται με τις δύο πανάρχαιες θρησκείες οι οποίες πήγασαν από τη Μεσόγειο, και το γαλανόλευκο της θάλασσας και του ελεύθερου ουρανού. Και κάτι τελευταίο: ο Εθνικός Ύμνος του Ισραήλ περιέχει ένα πολύ σημαντικό στίχο, ένα στίχο που θυμίζει τον Ελληνικό εθνικό ύμνο: “…To be a free people in our land…”. Είναι και αυτός ένας Ύμνος προς την Ελευθερία» (εδώ:https://web.archive.org/web/20160227045418/http://mignatiou.com/2016/02/i-sinergasia-tis-elladas-me-to-israil-ke-sizitisi-peri-simvolon/)
6. «Ρώμη-Αθήνα-Κάιρο-Ιερουσαλήμ… με το αεροπλάνο είναι δυόμισι ώρες δρόμος. Όσο κρατά ένα ελληνικό γεύμα. Τέσσερις πολιτισμοί συναντιούνται εδώ και τρεις χιλιετηρίδες στη Μεσόγειο που δημιούργησε όλους τους υπόλοιπους πολιτισμούς και τις μεγαλύτερες Θρησκείες. Ελλάδα, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιταλία. Αυτοί οι πολιτισμοί ήρθε η ώρα να συναπαντηθούν. Χωρίς αυτούς τους τέσσερις Πολιτισμούς δεν θα υπήρχε σήμερα ούτε Αναγέννηση ούτε Διαφωτισμός. Δεν θα υπήρχε Δημοκρατία. Δεν θα υπήρχε Φιλελευθερισμός.
Σήμερα, υπό τις κρατούσες συνθήκες, υπάρχει επιτακτική ανάγκη αυτοί οι τέσσερις Πολιτισμοί να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Η μεγαλύτερη πρόκληση μίας πραγματικής Νέας Τάξης Πραγμάτων; Η χαλαρή συν-ομοσπονδοιοποίηση αυτών των τεσσάρων πολιτισμών… Αυτός ο έρωτας των τεσσάρων πολιτισμών μπορεί να φτερουγίσει χωρίς πληγές για τον Παγκόσμιο Πολιτισμό. Ως υστερόγραφο: Η τρέχουσα οικονομική κρίση των τελευταίων έξι ετών αποτελούν το 0.171% της Ελληνικής Ιστορίας των 3.500 ετών… ας το θυμούνται κάποιοι».
7. «Στις 1 Δεκεμβρίου 2016, είχαν παρουσιασθεί υπό τη μορφή παιγνίου ορισμένα σενάρια με συγκεκριμένες πιθανότητες. Σε εκείνο το παίγνιο έγινε η υπόθεση ότι ο κ. Ερντογάν τελικώς επιτίθεται στην Ελλάδα. Δεν έχει σημασία που. Σε αυτή την περίπτωση θεωρήθηκε ότι υπάρχουν δύο πιθανά ενδεχόμενα όσον αφορά τη στάση του Ισραήλ. Το συμπέρασμα το οποίο είχε παρουσιασθεί ήταν ότι αν η Τουρκία επιτεθεί στην Ελλάδα και η Ελλάδα χάσει, τότε το Ισραήλ θα βρεθεί απομονωμένο: Αυτή θα είναι η επόμενη κίνηση του κ. Ερντογάν. Μετά την Ελλάδα, θα έχει σειρά το Ισραήλ. Ο κ. Ερντογάν θεωρεί αυτονόητο δικαίωμα (!) της Τουρκίας να συμπεριφερθεί στη Μεσόγειο όπως συμπεριφέρεται η Κίνα στη Σινική θάλασσα. Σημαντικό: Εκείνα τα σενάρια έχουν συγκεκριμένες μαθηματικές πιθανότητες. Σήμερα, αυτή η προειδοποίηση επαναλαμβάνεται: Μετά την Ελλάδα, ο κ. Ερντογάν θα στοχεύσει το Ισραήλ. Ας το γνωρίζουν οι φίλοι μας οι Ισραηλινοί»
Μια συμμαχία που σφυρηλατήθηκε στην ανάγκη
Ο Νετανιάχου σήμερα μιλά για «τρεις μεγάλους πολιτισμούς» (Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ) που αρνούνται να επιστρέψουν στον «Μεσαίωνα» των αυτοκρατοριών. Αυτή η ρητορική περί «ισχύος που φέρνει σταθερότητα» είναι η εξέλιξη των όσων γράφονταν το 2016 για το “Business as usual” στη συνεργασία Αθήνας-Ιερουσαλήμ (εδώ: https://web.archive.org/web/20160205085329/http://mignatiou.com/2016/01/sinergasia-elladas-israil-business-as-usual/). Αυτό που τότε ξεκινούσε ως ενεργειακή και αμυντική αναγκαιότητα, σήμερα μετατρέπεται σε έναν υπαρξιακό άξονα κατά του αναθεωρητισμού.
Συμπέρασμα
Η προειδοποίηση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού δεν είναι απλώς μια αντίδραση της στιγμής. Είναι η επιβεβαίωση όσων πολλοί αρνούνταν να δουν πριν από 11 χρόνια: ότι η σκιά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έφυγε ποτέ από το μυαλό της τουρκικής ηγεσίας. Τα άρθρα του παρελθόντος, που κάποιοι ίσως χαρακτήριζαν τότε ως «υπερβολικά», αποτελούν σήμερα το εγχειρίδιο κατανόησης της σκληρής γεωπολιτικής πραγματικότητας που βιώνουμε.
Η ιστορική μνήμη παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σημερινής συμμαχίας. Φράσεις όπως «Ποτέ Ξανά» δεν αποτελούν απλώς συνθήματα, αλλά το ιδεολογικό υπόβαθρο της ισραηλινής και ελληνικής αποτροπής. Το Ισραήλ αντιλαμβάνεται πλέον ότι η «αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας» δεν είναι μια θεωρητική ανησυχία, αλλά μια στρατηγική επιδίωξη της Άγκυρας που συγκρούεται με την ίδια την ύπαρξη του εβραϊκού κράτους.
Όπως φαίνεται, η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται απλώς, μας προειδοποιεί, αρκεί να ξέρουμε να διαβάζουμε τα σημάδια. Και το Ισραήλ, μαζί με την Ελλάδα και την Κύπρο, δείχνει πλέον ότι έχει διαβάσει το μάθημά του πολύ καλά.
Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Κλιμακώνει την ένταση η Τουρκία, εκδίδοντας αντι-NAVTEX λίγες ώρες μετά την ελληνική οδηγία για τη διεξαγωγή πολυεθνικής άσκησης στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για περιοχή δικής της δικαιοδοσίας, προκαλώντας νέα ένταση στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών.
Το ενεργειακό έργο και οι αδειοδοτήσεις
Η περιοχή όπου εκδίδονται οι οδηγίες συμπίπτει με το θαλάσσιο δρομολόγιο όπου πρόκειται να περάσει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια που επιχειρεί να μπλοκάρει δραστηριότητες στην περιοχή συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν πρόκειται να επηρεάσει τον εθνικό προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, για τις εν λόγω εργασίες απαιτείται άδεια μόνο από δύο ελληνικές αρχές: το Υπουργείο Εξωτερικών και το Λιμενικό, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που θα εκτελεστούν από ξένο πλοίο.
Τουρκικές αξιώσεις και δημοσιεύματα
Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους, αξιώνοντας λόγο για το έργο. Δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει ότι ζητείται «γραπτός συντονισμός» για εργασίες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, με αναφορές και προς τη Γαλλία για έγγραφες διαβεβαιώσεις περί συντονισμού. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η στάση του γαλλικού κράτους στο σκέλος αυτό.
Μήνυμα Δένδια από Σαουδική Αραβία
Από τη Σαουδική Αραβία, όπου επισκέφθηκε τη βάση που φιλοξενεί την ελληνική πυροβολαρχία Patriot, ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η αποστολή σχετίζεται με την άμυνα της χώρας και ότι η παρουσία του προσωπικού εκεί προσφέρει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία. «Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει απειλές. Η γειτονιά μας δεν είναι η γειτονιά των αγγέλων», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Άμυνας ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την παράταση της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στο Γιαμπού, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών θεμάτων. Οι αποφάσεις για το μέλλον της αποστολής θα ληφθούν από το ΚΥΣΕΑ.
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Εγκολφόπουλος έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να εμποδίσει την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου.
Ο αντιναύαρχος ε.α. υποστήριξε ότι το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο διεθνή σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ένα πλέγμα κρατικών συμφερόντων που συγκλίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» πρόσθετη ενημέρωση προς την Τουρκία
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ερώτημα εάν η συνέχιση των εργασιών προϋποθέτει κάποια συνεννόηση με την Άγκυρα.
Όπως υποστήριξε, θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες αναγγελίες από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτημα προς την Τουρκία. Στη σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντησή του ήταν μονολεκτική: «Καμία».
Αναφερόμενος στον χάρτη που παρουσιαζόταν στην εκπομπή, επέμεινε ότι το καλώδιο θα ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή. Υποστήριξε ότι η χάραξη έχει ήδη επιλεγεί με σημαντικές τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους και δεν μπορεί να ανατρέπεται εξαιτίας τουρκικών απαιτήσεων, τις οποίες χαρακτήρισε αυθαίρετες.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι μια συνεργατική Τουρκία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλλει τις θέσεις της στους υπόλοιπους.
Πώς ερμηνεύει τα μηνύματα Ρούμπιο
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ερμηνεία των τοποθετήσεων του Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.
Ο κ. Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία στην Πνύκα, την οποία προσέγγισε ως τοποθέτηση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό ορίζοντα. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή της Ελλάδας και του συγκεκριμένου ιστορικού χώρου συνδεόταν με ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.
Στο ζήτημα του καλωδίου, υποστήριξε ότι η προσεκτική δημόσια διατύπωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αντανακλούσε την ανάγκη διπλωματικών χειρισμών. Δεν θεώρησε, δηλαδή, ότι η αποφυγή μιας ευθείας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία σήμαινε εγκατάλειψη του έργου.
Αντιθέτως, ερμήνευσε τις αναφορές στην ασφάλεια της μεταφοράς ενέργειας ως μήνυμα που αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια συλλογιστική ενέταξε το σχήμα «3+1» και τη σημασία της Αιγύπτου για τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το καλώδιο μέσα στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό
Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με τη συζήτηση για εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους και με την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed.
Κατά την προσέγγισή του, οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις υφιστάμενες οδούς μεταφοράς αυξάνουν την ανάγκη αναζήτησης νέων διαδρομών. Η Ελλάδα, υποστήριξε, μπορεί να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Στη βάση αυτή επέμεινε ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει έναν σχεδιασμό στον οποίο εμπλέκονται πολλά κράτη. Το καλώδιο, όπως το παρουσίασε, αποτελεί κρίσιμο τμήμα αυτής της ευρύτερης αρχιτεκτονικής.
«Πολλά γίνονται και δεν λέγονται»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής παρεμπόδισης, ο κ. Εγκολφόπουλος προέβλεψε ότι η Τουρκία θα αποφύγει μια τέτοια κίνηση.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι έχουν ήδη μεταφερθεί μηνύματα προς την τουρκική ηγεσία από την αμερικανική πλευρά. Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές διεργασίες.
Επιστρατεύοντας τη φράση ότι «πολλά γίνονται και δεν λέγονται», περιέγραψε μια διπλωματική διαδικασία που, κατά την άποψή του, εξελίσσεται πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο ξεχώρισε τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υποστήριξε, η προσωπική οικειότητα μεταξύ ηγετών δεν αρκεί για να παραμεριστούν ευρύτερες κρατικές επιδιώξεις.
Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος στον ίδιο υπολογισμό
Με αιχμηρό τόνο, ο κ. Εγκολφόπουλος αμφισβήτησε την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλλεται στρατιωτικά σε κάθε περιφερειακή κρίση.
Εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επέλεγε την αντιπαράθεση για το καλώδιο, θα ερχόταν αντιμέτωπη και με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Προέβλεψε ότι οι δύο χώρες θα στήριζαν την ελληνική πλευρά, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη σύγκλιση συμφερόντων στην περιοχή.
Πρόκειται για πρόβλεψη του ίδιου ως προς τη στάση των συγκεκριμένων κρατών σε ένα υποθετικό σενάριο κρίσης.
Αναφερόμενος, επίσης, στην Κύπρο, απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα σε δηλώσεις που επικαλέστηκε από την αμερικανική διπλωματική πλευρά, τις οποίες ερμήνευσε ως μήνυμα αποτροπής έναντι απειλών κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πραγματική ισχύς και οι συμμαχίες
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι η σύγκριση Ελλάδας–Τουρκίας απαιτεί σοβαρή αποτίμηση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και του περιφερειακού περιβάλλοντος.
Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες και τα κοινά συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά τον συσχετισμό ισχύος. Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πρόχειρες συγκρίσεις που παράγονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από πληροφορίες ανοικτών πηγών, χωρίς επαρκή αξιολόγηση.
Η βασική του πρόβλεψη παρέμεινε σαφής: το καλώδιο θα προχωρήσει και η Τουρκία θα αποφύγει να μετατρέψει την αντίδρασή της σε ουσιαστική παρεμπόδιση. Μια εκτίμηση που ο ίδιος συνέδεσε με το βάρος των ενεργειακών συμφερόντων και τη διαμόρφωση των συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
Γράφει ο Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D)
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ για τον προϋπολογισμό (ο οποίος χρηματοδοτείται από εισφορές των κρατών-μελών) για την επταετία 2028-34, έφερε στο προσκήνιο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Συνοπτικά, για έγκριση του προϋπολογισμού απαιτείται η συνεργασία των κορυφαίων οργάνων της ΕΕ, που έχουν δυσανάλογο μερίδιο ισχύος. Πρώτα η Ευρ. Επιτροπή υποβάλλει συνολική πρόταση με τις δαπάνες ανά τομέα, προς το Συμβούλιο (υπουργοί κρατών-μελών) και στο Ευρωκοινοβούλιο. Στο Συμβούλιο, τα κράτη μέλη έχουν δικαίωμα βέτο, δηλαδή καθένα μπορεί να μπλοκάρει τη διαδικασία. Τελευταίο είναι η έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο δεν επιλέγει μια-μια δαπάνη για απόρριψη ή αποδοχή, αλλά συναινεί ή απορρίπτει τον προϋπολογισμό ως σύνολο.
Αυτή τη φορά, ως Ευρωκοινοβούλιο ζητάμε σημαντική αύξηση των δαπανών, περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον «για να έχουμε ευρωπαϊκές λύσεις χρειάζονται ανάλογα χρηματοδοτικά εργαλεία.» Τις προάλλες, είχαμε την αντι-πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας στο Συμβούλιο, με σημαντικές περικοπές, η οποία βρήκε απέναντι της «τοίχο» από τις δύο μεγάλες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου (ανάμεσα τους και η δική μου), με στήριξη από δύο μικρότερες Αυτή είναι η «σύγκρουση» με το Ευρωκοινοβούλιο να ζητά δισεκατομμύρια επιπλέον για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά προγράμματα της ΕΕ, ενώ διάφορες Κυβερνήσεις πιέζουν για σαφώς πιο περιορισμένο προϋπολογισμό.
Για την Κύπρο, το αποτέλεσμα της μάχης θα καθορίσει το ύψος των κονδυλίων που της αναλογούν κυρίως για την περιφερειακή ανάπτυξη/συνοχή, απασχόληση, κοινωνική πολιτική, την άμυνα, τη γεωργία, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση. Αυτή τη φορά όμως έχουμε και το φλέγον θέμα της στέγασης μαζί με τα έργα υποδομής ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας λόγω του συνεχιζόμενου τουρκικού επεκτατισμού.
Αυτή την εβδομάδα όμως, είχαμε και κάτι άλλο που πέρασε στα ψηλά των ΜΜΕ και αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Η Τουρκία «καίγεται» για να διευρύνει τις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ μέσω της Τελωνειακής Ένωσης, με απώτερη επιδίωξη να ενταχθεί στο «Made in Europe», που είναι μια υπό κατασκευή κοινή σήμανση προϊόντων παραγωγής στην Ευρώπη. Η συμμετοχή της Τουρκίας στην Ευρωάμυνα και η διεύρυνση των εμπορικών της σχέσεων, αποτελούν στην πραγματικότητα το υποκατάστατο της πλήρους ένταξης στην ΕΕ. Μάλιστα, η Τουρκία προέβαλε στον αρμόδιο Επίτροπο της ΕΕ, ως σημαντική επιτυχία την υφιστάμενη Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, για την οποία η Τουρκία αρνείται να σεβαστεί την δέσμευσή της από το 2005 προς την ΕΕ και να εφαρμόσει όσα αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία.
Όταν πριν μήνες είχαμε την Έκθεση για την Τουρκία στο Ευρωκοινοβούλιο, είχα πρωτοστατήσει στην ανάδειξη αυτών των σοβαρών αρνητικών, που κάποιοι συνάδελφοι εισάκουσαν και άλλοι όχι. Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
