Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Ινδίας, που «έκλεισε» μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων, δεν είναι απλώς ένα μεγάλο εμπορικό deal. Στις Βρυξέλλες διαβάζεται ως στρατηγική απάντηση σε ένα περιβάλλον όπου οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν γίνει απρόβλεπτες λόγω της δασμολογικής πολιτικής Τραμπ — και γι’ αυτό χαρακτηρίζεται «διπλό πλήγμα» για τον Αμερικανό πρόεδρο.

Μια αγορά δύο δισ. ανθρώπων – και δασμοί που πέφτουν

Η συμφωνία δημιουργεί ένα νέο, τεράστιο πεδίο οικονομικής διασύνδεσης για σχεδόν δύο δισεκατομμύρια πολίτες, με μείωση εμπορικών φραγμών και δασμών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της ΕΕ, το πακέτο μπορεί να οδηγήσει σε διπλασιασμό των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Ινδία έως το 2032, καθώς καταργούνται ή μειώνονται οι δασμοί στο 96,6% της αξίας των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς τη χώρα. Το οικονομικό όφελος αποτιμάται σε εξοικονόμηση περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως από δασμούς στα ευρωπαϊκά προϊόντα.

Γιατί είναι «διπλό πλήγμα» για τον Τραμπ

Ευρωπαίοι διπλωμάτες σημειώνουν ότι η συμφωνία έχει ειδικό βάρος όχι μόνο λόγω μεγέθους, αλλά επειδή «κλειδώνει» σε μια περίοδο που η διατλαντική εμπορική σχέση γίνεται όλο και πιο ασταθής.

Το πρώτο πλήγμα αφορά το μήνυμα: οι χώρες που “χτυπιούνται” από αμερικανικούς δασμούς βρίσκουν εναλλακτικές. Αντί να αποδέχονται τη λογική «όλα περνούν από την αμερικανική αγορά», χτίζουν νέους διαδρόμους, μειώνοντας σταδιακά τη διαπραγματευτική ισχύ της Ουάσιγκτον.

Το δεύτερο πλήγμα είναι πρακτικό: όσο πολλαπλασιάζονται τέτοιες συμφωνίες, η χρήση δασμών ως εργαλείο εκβιασμού γίνεται λιγότερο αποτελεσματική. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι έτσι η αμερικανική κυβέρνηση θα αισθάνεται «όλο και λιγότερο άνετα» να τραβάει το σχοινί απέναντι στην Ευρώπη — αν και προειδοποιούν ότι ο Τραμπ μπορεί να επιχειρήσει πίεση με άλλα μέσα, όπως η ενέργεια και ειδικά το LNG, που αντικατέστησε σε μεγάλο βαθμό το ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη.

Ο κοινός παρονομαστής: δασμοί, Ρωσία, Κίνα και ανάγκη «διαφοροποίησης»

Η ΕΕ και η Ινδία έχουν έναν κοινό πονοκέφαλο: τις ασταθείς αμερικανικές δασμολογικές πολιτικές και, παράλληλα, την πίεση από το κινεζικό εξαγωγικό μοντέλο. Η Ινδία, ειδικά, βρίσκεται αντιμέτωπη —σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες— με ιδιαίτερα υψηλούς δασμούς έως 50% για εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου 25% που συνδέεται με το εμπόριο με τη Ρωσία. Το Νέο Δελχί κρατά ισορροπίες, καθώς διατηρεί σχέσεις και με τη Μόσχα και με τη Δύση, ενώ προμηθεύεται σημαντικό μέρος πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συμφωνία ΕΕ–Ινδίας «κουμπώνει» σε μια στρατηγική διαφοροποίησης συνεργασιών: λιγότερη μονοκαλλιέργεια, περισσότερες επιλογές.

«Πολλαπλασιασμός» συμφωνιών – και μήνυμα για τον IMEC

Η οικονομολόγος Σαμίνα Σούλταν (IW Κολωνίας) εκτιμά ότι είναι πιθανό να δούμε πολλαπλασιασμό τέτοιων συμφωνιών, υπογραμμίζοντας πως, παρότι οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη αγορά, δεν αποτελούν πλέον το “μισό” της παγκόσμιας αγοράς, άρα υπάρχουν εναλλακτικές διέξοδοι.

Παράγοντες της αγοράς στη «Ν» συνδέουν επίσης τη συμφωνία με τη γεωοικονομία: για την Ινδία λειτουργεί ως ώθηση στην εκβιομηχάνιση, ενώ για την Ευρώπη ενισχύει τον διάδρομο IMEC, που ξεκινά από την Ινδία και φτάνει στην Ευρώπη μέσω Σαουδικής Αραβίας, με κατάληξη την Ιταλία.

Το παράλληλο μέτωπο: Καναδάς–Κίνα και η «κοινή απειλή» για την Ουάσιγκτον

Την ίδια στιγμή, στην Ουάσιγκτον καταγράφεται και δεύτερο «καμπανάκι»: η εμπορική προσέγγιση Καναδά–Κίνας. Ο Τραμπ απείλησε με δασμούς 100% στους Καναδούς, αλλά παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κίνηση θα γύριζε μπούμερανγκ, λόγω της βαθιάς αλληλεξάρτησης των δύο οικονομιών (ακόμη και σε ενεργειακές ροές πετρελαίου/διύλισης).

Το συμπέρασμα Ευρωπαίων διπλωματών είναι ευθύ: ο Τραμπ θέλει «όλο τον κόσμο στα πόδια του» και τις ΗΠΑ «κέντρο των πάντων». Όμως συμφωνίες όπως ΕΕ–Ινδίας ή Καναδά–Κίνας έχουν κοινό παρονομαστή: αποσπούν την προσοχή από τις ΗΠΑ και μειώνουν τη διαπραγματευτική πίεση που μπορεί να ασκήσει η Ουάσιγκτον σε αυτούς τους παίκτες.