Καθώς συσσωρεύονται οι ενδείξεις ότι η ισλαμιστική ηγεσία της Τουρκίας κυβερνά ολοένα και περισσότερο μέσω του μηχανισμού πληροφοριών της, ο προϋπολογισμός της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (Millî İstihbarat Teşkilatı – MIT), της πανίσχυρης μυστικής υπηρεσίας που έχει αναλάβει την εξουδετέρωση τόσο εσωτερικών όσο και εξωτερικών απειλών για την εξουσία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αυξήθηκε δραματικά για το 2026.

Επίσημα στοιχεία του προϋπολογισμού δείχνουν ότι η χρηματοδότηση της MIT αυξάνεται με ρυθμούς που υπερβαίνουν κατά πολύ εκείνους των περισσότερων πολιτικών κρατικών θεσμών, ενισχύοντας τον κεντρικό ρόλο της υπηρεσίας στο μοντέλο διακυβέρνησης της Άγκυρας που βασίζεται στην ασφάλεια υπό τον πρόεδρο Ερντογάν.

Οι πραγματικές δαπάνες της MIT ανήλθαν σε 23,9 δισ. τουρκικές λίρες το 2024, αυξήθηκαν σε 28,9 δισ. λίρες το 2025 και προβλέπεται να εκτιναχθούν στα 39,5 δισ. λίρες το 2026. Η τελευταία αυτή αύξηση αντιστοιχεί σε ετήσια άνοδο 37% και σε ονομαστική αύξηση άνω του 65% μέσα σε διάστημα δύο ετών.

Οι πρόσφατες αυξήσεις βασίζονται σε ένα μοτίβο ραγδαίας διόγκωσης της χρηματοδότησης της MIT. Μόνο το 2024, ο προϋπολογισμός της υπηρεσίας αυξήθηκε κατά εντυπωσιακό 125,7% σε σύγκριση με το 2023, εκτινασσόμενος από τα 7,7 δισ. λίρες στα 17,4 δισ. λίρες, μετά την έγκριση του τουρκικού κοινοβουλίου.

Ακόμη και μετά την προσαρμογή για τον υψηλό πληθωρισμό της Τουρκίας, ο προϋπολογισμός της MIT εκτιμάται ότι αυξάνεται σε πραγματικούς όρους κατά 20–25% την περίοδο 2024–2026. Σε όρους δολαρίου ΗΠΑ, ο ετήσιος προϋπολογισμός της MIT έχει αυξηθεί από περίπου 750 εκατ. δολάρια το 2024 σε εκτιμώμενα 1,15–1,25 δισ. δολάρια το 2026, καθιστώντας την μία από τις πλέον γενναιόδωρα χρηματοδοτούμενες υπηρεσίες πληροφοριών στην περιοχή.

Οι επεκτάσεις αυτές σημειώθηκαν εν μέσω μιας γενικότερης υποχώρησης της δημοσιονομικής διαφάνειας: από το 2020 η κυβέρνηση έχει σταματήσει να δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις δαπανών και περιουσιακών στοιχείων της MIT, οι οποίες προηγουμένως ελέγχονταν από το Ελεγκτικό Συνέδριο της Τουρκίας, στερώντας από τους νομοθέτες και το κοινό κάθε δυνατότητα εποπτείας και καθιστώντας τους οικονομικούς πόρους της υπηρεσίας σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς.

Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Τζεβντέτ Γιλμάζ, αποκάλυψε τα στοιχεία του επίσημου προϋπολογισμού της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (MIT) κατά τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό στο τουρκικό κοινοβούλιο την 1η Δεκεμβρίου.

Παρότι η υπηρεσία δεν δημοσιοποιεί τον συνολικό αριθμό του προσωπικού της, εκτιμάται ότι το μόνιμο ανθρώπινο δυναμικό της MIT έχει αυξηθεί σε περίπου 20.000 άτομα, υπερδιπλάσιο σε σχέση με πριν από μία δεκαετία. Αν συνυπολογιστούν τα δίκτυα πληροφοριοδοτών και συνεργατών τόσο εντός της Τουρκίας όσο και στο εξωτερικό, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η MIT απασχολεί περισσότερα από 50.000 άτομα σε ρόλους που σχετίζονται με τις πληροφορίες.

Η MIT διαθέτει επίσης πρόσβαση σε εκτός προϋπολογισμού κονδύλια και εξωπροϋπολογιστικούς πόρους που είναι δύσκολο ή αδύνατο να ιχνηλατηθούν. Με νομοθετική αλλαγή το 2014, η υπηρεσία απέκτησε πρόσβαση στο Ταμείο Στήριξης της Αμυντικής Βιομηχανίας (SSDF) χωρίς τις συνήθεις διαδικασίες διαγωνισμών και αναφοράς, επιτρέποντάς της να συνάπτει συμβάσεις για οπλισμό και εξοπλισμό χωρίς δημόσια γνωστοποίηση. Μόνο το 2024, η κυβέρνηση μετέφερε σχεδόν 153,5 δισ. τουρκικές λίρες από φορολογικά έσοδα στο εν λόγω ταμείο.

Η υπηρεσία έχει επίσης πρόσβαση στο διακριτικό κονδύλι του προέδρου, γνωστό στα τουρκικά ως Örtülü Ödenek, ένα «μαύρο ταμείο» που χρησιμοποιείται κυρίως για τη χρηματοδότηση άκρως απόρρητων επιχειρήσεων που εγκρίνει προσωπικά ο Ερντογάν. Η κυβέρνηση δεν αποκαλύπτει ποτέ πώς δαπανάται αυτό το ταμείο και οι λεπτομέρειες είναι γνωστές μόνο σε έναν μικρό κύκλο αξιωματούχων που εργάζονται απευθείας υπό τον πρόεδρο, θέτοντας τις δαπάνες πλήρως εκτός δημόσιου και κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Το 2024 δαπανήθηκαν συνολικά 10,48 δισ. λίρες από αυτό το κονδύλι, ενώ μόνο στους πρώτους οκτώ μήνες του 2025 είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί άλλα 7,15 δισ. λίρες. Πού κατευθύνθηκαν αυτά τα χρήματα, σε ποιον μεταφέρθηκαν και για ποιο σκοπό παραμένει αναπάντητο. Όλες αυτές οι δαπάνες είναι διαβαθμισμένες, προστατευμένες από κάθε έλεγχο και πλήρως κλειστές στη δημόσια λογοδοσία και την πρόσβαση σε πληροφορίες.

Πέραν της άντλησης πόρων από πολλαπλά κρατικά ταμεία για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της, η υπηρεσία βασίζεται επίσης σε αδήλωτη και παράνομη χρηματοδότηση για την υποστήριξη ορισμένων επιχειρήσεών της. Τα χρήματα αυτής της κατηγορίας προέρχονται από διάφορες δραστηριότητες οργανωμένου εγκλήματος τις οποίες η υπηρεσία πληροφοριών επιτρέπει να λειτουργούν, από τη διακίνηση ναρκωτικών έως τη μεταφορά όπλων. Εικονικές εταιρείες χρησιμοποιούνται συχνά για να αποκρύπτεται η προέλευση των κεφαλαίων, με τελικό στόχο τη διοχέτευση των εσόδων στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων πληροφοριών, ιδίως στο εξωτερικό.

Η ανάδειξη της Τουρκίας σε κόμβο διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, που προσελκύει αλλοδαπούς στους οποίους παραχωρείται τουρκική υπηκοότητα με αξιοσημείωτη ευκολία, κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Όλες οι αιτήσεις πολιτογράφησης απαιτούν έλεγχο και έγκριση από τη MIT, μια διαδικασία που φέρεται να έχει αξιοποιηθεί από την υπηρεσία για τη στρατολόγηση διαβόητων εγκληματιών προς υποστήριξη των επιχειρήσεων πληροφοριών της. Σε αντάλλαγμα, τα άτομα αυτά όχι μόνο αποκτούν ταχεία πολιτογράφηση, αλλά προστατεύονται και από νομικό και διοικητικό έλεγχο για τις παράνομες δραστηριότητές τους.

Η ραγδαία διεύρυνση του προϋπολογισμού της MIT —τόσο του επίσημου όσο και του αδήλωτου— σε συνδυασμό με την αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού της και του δικτύου πληροφοριοδοτών και συνεργατών στο εσωτερικό και το εξωτερικό, συνέπεσε με μια σαφή μετατόπιση της αποστολής της υπηρεσίας. Από έναν φορέα που είχε ως κύρια αποστολή τη συλλογή πληροφοριών στο εσωτερικό και το εξωτερικό, η MIT χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο για την προώθηση των πολιτικών στόχων της κυβέρνησης Ερντογάν, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων επιρροής και ψυχολογικού πολέμου, ενεργειών σαμποτάζ και αποσταθεροποίησης, μυστικών αναπτύξεων ειδικών δυνάμεων και άλλων αμφιλεγόμενων ενεργειών ασφαλείας.

Η αναστολή της δημοσιονομικής διαφάνειας, η απουσία ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου και η σχεδόν απόλυτη ασυλία από τη δικαστική διερεύνηση —κατοχυρωμένη μέσω αμφιλεγόμενων τροποποιήσεων στον νόμο περί πληροφοριών που ψηφίστηκαν από το κοινοβούλιο που ελέγχει ο Ερντογάν— σε συνδυασμό με τις εκρηκτικές αυξήσεις του προϋπολογισμού, έχουν μετατρέψει την υπηρεσία σε εργαλείο όχι απλώς εθνικής ασφάλειας, αλλά πολιτικού ελέγχου και καταστολής στην Τουρκία.

Ο πρόεδρος Ερντογάν ενίσχυσε περαιτέρω τον έλεγχό του επί της υπηρεσίας πληροφοριών το 2023, διορίζοντας ως διευθυντή της τον στενό του συνεργάτη Ιμπραήμ Καλίν. Ο Καλίν, ο οποίος υπηρέτησε επί χρόνια ως κύριος εκπρόσωπος Τύπου του Ερντογάν, θεωρείται ευρέως σκληροπυρηνικός ισλαμιστής και, κατά τα νεανικά του χρόνια, είχε επηρεαστεί βαθιά και είχε εκφράσει ανοιχτά τον θαυμασμό του για τον επαναστατικό ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Χομεϊνί.

nordicmonitor.com