Γράφει η Μαρία Ζαχαράκη

Η κίνηση της Άγκυρας να ανοίξει δίαυλο συνεργασίας με έναν από τους μεγαλύτερους αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς αποτυπώνει την αγωνία της να μη βρεθεί θεατής σε μια ενεργειακή σκακιέρα όπου οι γεωπολιτικοί της αντίπαλοι έχουν ήδη κατοχυρώσει θέσεις.

Η υπογραφή μνημονίου κατανόησης (MoU) μεταξύ της τουρκικής κρατικής εταιρείας πετρελαίου TPAO και της θυγατρικής της ExxonMobil, ESSO Exploration International Limited, έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα έχουν ήδη διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό από συμφωνίες στις οποίες η Τουρκία απουσίαζε. Η συνεργασία καλύπτει νέες περιοχές εξερεύνησης σε Μαύρη Θάλασσα και Μεσόγειο.

Όψιμη προσέγγιση με αμερικανικούς κολοσσούς: η Άγκυρα τρέχει να μη μείνει εκτός του ενεργειακού χάρτη

Η κίνηση της Άγκυρας να ανοίξει δίαυλο συνεργασίας με έναν από τους μεγαλύτερους αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς αποτυπώνει την αγωνία της να μη βρεθεί θεατής σε μια… pic.twitter.com/yN6BGFhJwz

— MARIA ZAHARAKI (@MARIAZAHARAKI) January 8, 2026

Η γεωπολιτική ανάγνωση πίσω από το MoU

H Τουρκία επιδιώκει να πλησιάσει τους αμερικανικούς ενεργειακούς παίκτες, γνωρίζοντας ότι η παρουσία εταιρειών, όπως η ExxonMobil, λειτουργεί όχι μόνο ως οικονομικός αλλά και ως πολιτικός πολλαπλασιαστής ισχύος. Την ώρα που χώρες, όπως το Ισραήλ, η Κυπριακή Δημοκρατία και η Αίγυπτος έχουν ήδη «δέσει» αμερικανικά και δυτικά ενεργειακά συμφέροντα στα δικά τους σχέδια, η Άγκυρα επιχειρεί να καλύψει χαμένο έδαφος.

Δεν είναι τυχαίο ότι η ExxonMobil έχει ήδη υπογράψει και δραστηριοποιηθεί σε θαλάσσια οικόπεδα της Ανατολικής Μεσογείου εκτός τουρκικού ελέγχου. Η προσέγγιση της TPAO προς την ESSO Exploration International Limited μπορεί να διαβαστεί ως προσπάθεια να σπάσει, έστω μερικώς, την ενεργειακή απομόνωση που προκάλεσαν οι συγκρούσεις, οι αμφισβητήσεις θαλάσσιων ζωνών και η συγκρουσιακή διπλωματία των προηγούμενων ετών.

Τεχνολογία, βάθος και ανάγκη αξιοπιστίας

Σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, η συνεργασία στοχεύει στη «συνδυασμένη αξιοποίηση των τεχνικών δυνατοτήτων εξερεύνησης και γεώτρησης σε βαθιά νερά με τη διεθνή εμπειρία της ExxonMobil», ώστε να ενισχυθεί η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και να ανοίξει ο δρόμος για νέες ανακαλύψεις. Ωστόσο, για την Άγκυρα, το κρίσιμο δεν είναι μόνο η τεχνολογία, αλλά και η αξιοπιστία που προσδίδει μια τέτοια εταιρική σχέση.

Η παρουσία αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών λειτουργεί συχνά ως άτυπη ασπίδα σταθερότητας, καθώς τα συμφέροντά τους συνδέονται άμεσα με ευρύτερες στρατηγικές επιλογές της Ουάσιγκτον. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία δείχνει να αναγνωρίζει ότι χωρίς τέτοιες συνεργασίες κινδυνεύει να παραμείνει εκτός των μεγάλων ενεργειακών και γεωπολιτικών συνδυασμών της επόμενης δεκαετίας.

Ενεργειακή ανεξαρτησία ή καθυστερημένη στροφή;

Η Άγκυρα εντάσσει το μνημόνιο στον διακηρυγμένο στόχο μιας «πλήρως ενεργειακά ανεξάρτητης Τουρκίας» και στο όραμα να καταστεί ενεργειακός κόμβος της περιοχής. Ωστόσο, καθώς οι ανταγωνιστές της έχουν ήδη κατοχυρώσει συνεργασίες με αμερικανικές και διεθνείς εταιρείες, η Τουρκία επιχειρεί τώρα να αποδείξει ότι μπορεί να γίνει επίσης ένας αξιόπιστος εταίρος των αμερικανικών κολοσσών.

Σάι Γκαλ: Στρατηγικό τεστ το μνημόνιο της τουρκική TPAO με τη θυγατρική της ExxonMobil

Ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, φαίνεται να ακολουθεί μια περίπλοκη στρατηγική διπλής όψεως όσον αφορά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αλλά και τις διμερείς σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με την ανάλυση που παραθέτει ο Αρχισυντάκτης του JNS, Τζόναθαν Τόμπιν.

Η στάση της Άγκυρας και το Κουρδικό ζήτημα

Η Τουρκία εμμένει στην παροχή στήριξης προς τη Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ παράλληλα δεν έχει τερματίσει τη στρατιωτική της δραστηριότητα, καθώς διατηρεί σαφές στρατηγικό συμφέρον να ανακόψει κάθε προοπτική κουρδικής αυτονομίας. Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται τη συγκεκριμένη δυναμική ως έναν παράγοντα που ενισχύει τις προσπάθειες των Κούρδων να αντισταθούν στην καταστολή που υφίστανται και στο εσωτερικό της τουρκικής επικράτειας. Παρά τις εν λόγω γεωπολιτικές περιπλοκές, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φροντίζει να διατηρεί εγκάρδιες και σταθερά «φιλικές» σχέσεις με τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ.

Ανάλυση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων

Στο συγκεκριμένο επεισόδιο της εκπομπής «Think Twice – Think Twice», ο Τζόναθαν Τόμπιν εξετάζει διεξοδικά το ζήτημα σε συνεργασία με τον Μαρκ Μέιροβιτς, έναν εξειδικευμένο μελετητή και ερευνητή των σχέσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας. Ο κ. Μέιροβιτς προχωρά σε μια περιγραφή της κατάστασης που επικρατεί στη Συρία ως «εκτροχιασμό» («trainwreck»), εκφράζοντας την εκτίμηση ότι υφίσταται κίνδυνος σύγκρουσης. Επιπροσθέτως, εκφράζει έντονη ανησυχία για τη στάση της τουρκικής ηγεσίας, θεωρώντας ότι η συνεχιζόμενη στήριξη, την οποία χαρακτηρίζει «τρομοκρατική οργάνωση», έχει οδηγήσει την Τουρκία σε ένα ουσιαστικό διπλωματικό αδιέξοδο, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ.

Ο ρόλος του Τραμπ και η ενεργειακή απομόνωση

Σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Μέιροβιτς, το μοναδικό πρόσωπο που διαθέτει την επιρροή να επιλύσει αυτόν τον περίπλοκο γόρδιο δεσμό είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς τυγχάνει σεβασμού τόσο από τον Τούρκο Πρόεδρο όσο και από τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο αναλυτής επισημαίνει ότι συντρέχουν σοβαροί λόγοι για τους οποίους η Τουρκία οφείλει να επιδιώξει τη βελτίωση των σχέσεών της με το Ισραήλ. Αυτό κρίνεται αναγκαίο όχι μόνο για την έξοδο από την απομόνωση, αλλά και διότι το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν προχωρήσει σε στενότερο συντονισμό, κυρίως στον τομέα της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου, αφήνοντας την Άγκυρα εκτός των περιφερειακών συνεργασιών.

Εντούτοις, ο κ. Μέιροβιτς προειδοποιεί ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος ενδέχεται να είναι υπερβολικά απορροφημένος από άλλα ανοικτά μέτωπα της εξωτερικής πολιτικής για να αναλάβει ενεργό ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ιερουσαλήμ. Με τις διεθνείς προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον να πολλαπλασιάζονται, εκτιμάται ότι η στρατηγική προσοχή είναι κατακερματισμένη, μειώνοντας έτσι το περιθώριο ανάληψης πρωτοβουλίας για μια ουσιαστική ελληνοτουρκική επαναπροσέγγιση.

Σε υψηλούς τόνους κινήθηκε η παρέμβαση του Γιάννη Θεοδωράτου στην εκπομπή «Με το κλειδί της Ιστορίας» στον Blue Sky (επεισόδιο 374, 6/1/2026), με κεντρικό άξονα τη Βενεζουέλα, το «νέο δόγμα Μονρόε» και το παιχνίδι ισχύος ΗΠΑ–Κίνας γύρω από ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες.

«Νέο δόγμα Μονρόε» και ο ρόλος Ρούμπιο

Ο παρουσιαστής/αναλυτής συνέδεσε τις εξελίξεις στη Λατινική Αμερική με αυτό που περιέγραψε ως εγκατάσταση μιας νέας αρχιτεκτονικής αμερικανικής πολιτικής «στην αυλή των ΗΠΑ», αποδίδοντας ιδιαίτερο ρόλο στον Μάρκο Ρούμπιο ως σχεδιαστή της νέας γραμμής. Σε αυτό το πλαίσιο, υποστήριξε ότι η «επόμενη κατάρρευση» που στοχοποιείται είναι η Κούβα, ενώ προχώρησε και σε πολιτική πρόβλεψη ότι ο Ρούμπιο θα επιδιώξει μελλοντικά ρόλο στη διαδοχή της ηγεσίας στους Ρεπουμπλικανούς.

Η Βενεζουέλα ως «μάθημα έξυπνης ισχύος»

Ο Θεοδωράτος χαρακτήρισε την επιχείρηση στη Βενεζουέλα «σημείο αναφοράς» και «μάθημα» που –κατά την άποψή του– θα έπρεπε να διδάσκεται ακόμη και σε σχολές επιχειρήσεων, τονίζοντας ότι αποτελεί «μάθημα και για εμάς»: δηλαδή για το πώς, στην πράξη, το Διεθνές Δίκαιο λειτουργεί μόνο όταν συνδέεται με σκληρή στρατιωτική ισχύ.

«Η ουσία είναι η ενέργεια» – και οι σπάνιες γαίες

Στην καρδιά της ανάλυσής του έβαλε την ενέργεια και τα στρατηγικά ορυκτά. Υποστήριξε ότι στην περιοχή του Ορινόκο υπάρχουν μεγάλα αποθέματα σπανίων γαιών, τα οποία εντάσσονται στον δυτικό αγώνα απεξάρτησης από την κινεζική κυριαρχία στην αλυσίδα αξίας (εξόρυξη/επεξεργασία). Παρέπεμψε επίσης στο κολτάν ως υλικό υψηλής στρατηγικής σημασίας, παρουσιάζοντας το διακύβευμα ως «τεράστιο».

Σημείωση πραγματικότητας: για τα αποθέματα/αξίες κυκλοφορούν διαφορετικές εκτιμήσεις διεθνώς· πρόσφατες αναφορές μιλούν για πολύ υψηλές αποτιμήσεις σπανίων γαιών στη ζώνη του Orinoco Mining Arc, αλλά όχι με ενιαία, καθολικά αποδεκτά νούμερα.

Στόχος: πίεση στην Κίνα και «εκκαθάριση» της Λατινικής Αμερικής

Ο Θεοδωράτος υποστήριξε ότι η ουσία της επιχείρησης ήταν να πιεστεί η Κίνα ώστε να αποχωρήσει/περιορίσει την παρουσία της στη Νότια Αμερική και να ευθυγραμμιστούν τα κράτη της περιοχής με την αμερικανική πολιτική, προσθέτοντας ως δεύτερο σκέλος της αμερικανικής ατζέντας το μέτωπο των ναρκωτικών και τις επιπτώσεις τους στην αμερικανική κοινωνία.

Στο ενεργειακό επίπεδο, ανέφερε ότι η Βενεζουέλα τροφοδοτούσε την Κίνα με ένα μετρήσιμο κομμάτι αργού. Πράγματι, διαθέσιμα στοιχεία για το 2025 τοποθετούν τις εισαγωγές κινεζικών διυλιστηρίων από Βενεζουέλα σε τάξη μεγέθους γύρω στο 4%–4,5% των κινεζικών θαλάσσιων εισαγωγών (ανάλογα με την πηγή/μέθοδο καταγραφής).

Δείτε την εκπομπή: