ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΓΕΙΩΤΗΣ
France 24 –
Πώς η σύλληψη του Μαδούρο στη Βενεζουέλα αποδυναμώνει την Κίνα στη Λατινική Αμερική
Στην πράξη, η σύλληψη του Μαδούρο ήταν μια αποτυχία των κινεζικών μυστικών υπηρεσιών, λέει ο Ρινάουντο, σημειώνοντας ότι η Κίνα «δεν είχε ιδέα» για τα σχέδια των ΗΠΑ.
Αλλά ήταν επίσης και μια αποτυχία υλικού, καθώς το σύστημα αεράμυνας του Πεκίνου αποδείχθηκε αναποτελεσματικό. «Το πυραυλικό του σύστημα δεν λειτούργησε. Όλα τα ραντάρ που είχαν εγκαταστήσει οι Κινέζοι βρίσκονται στη Βενεζουέλα – δεν λειτούργησαν», λέει ο Μίσρα.


Ανάλυση Του Σεμπαστιάν ΣΕΙΜΠΤ

Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο ήταν, μεταξύ άλλων, ένας τρόπος για την Ουάσινγκτον να επιβεβαιώσει εκ νέου ότι η Βενεζουέλα – και η Λατινική Αμερική γενικότερα – εμπίπτουν στη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Το μήνυμα μπορεί να απευθύνεται κυρίως στην Κίνα, η οποία τώρα θα δυσκολευτεί περισσότερο να επιδιώξει τα συμφέροντά της στην περιοχή.

Του Σεμπαστιάν ΣΕΙΜΠΤ

Η απόφαση των ΗΠΑ να συλλάβουν τον Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα επιβεβαίωσε αποφασιστικά ότι η Λατινική Αμερική βρίσκεται εντός της σφαίρας επιρροής των ΗΠΑ. «Η αμερικανική κυριαρχία στο δυτικό ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στους δημοσιογράφους λίγο μετά την επιδρομή.
Διαφήμιση
Υπογράμμισε το σημείο αυτό με μια αναφορά στο Δόγμα Μονρόε, ένα δόγμα του 19ου αιώνα που έθετε τις παγκόσμιες δυνάμεις της εποχής – κυρίως τους Ευρωπαίους αποίκους – σε προειδοποίηση να σεβαστούν την αμερικανική ηγεμονία στην περιοχή.
Αλλά το μήνυμα μπορεί να απευθύνεται πιο συγκεκριμένα στην Κίνα , η οποία για περισσότερες από δύο δεκαετίες αναπτύσσει στενούς δεσμούς με χώρες της Λατινικής Αμερικής – συμπεριλαμβανομένων δισεκατομμυρίων που έχουν επενδυθεί στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας.

Κινεζικά πολεμικά παιχνίδια στη Λατινική Αμερική
Η αμερικανική επιδρομή έγινε λίγες μέρες αφότου η Κίνα διεξήγαγε διήμερες ασκήσεις με πραγματικά πυρά κοντά στην Ταϊβάν, σε μια μαζική επίδειξη δύναμης. Ωστόσο, ένα τηλεοπτικό ρεπορτάζ που μεταδόθηκε την εβδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα υπαινίχθηκε ότι η Κίνα μπορεί επίσης να ζυγίζει τις στρατιωτικές της επιλογές στη Νότια Αμερική.
Η κρατική τηλεόραση CCTV της Κίνας μετέδωσε στις 19 Δεκεμβρίου ένα τμήμα για πολεμικά παιχνίδια, προσομοιωμένες στρατιωτικές εμπλοκές για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Μια σκηνή απεικόνιζε θεωρητικές αντιπαραθέσεις στη Λατινική Αμερική, συμπεριλαμβανομένων προσομοιωμένων μαχών κοντά στο Μεξικό, την Κούβα και την Καραϊβική Θάλασσα.
Η Κίνα έχει επί του παρόντος ελάχιστη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, η οποία απέχει πολύ από την παραδοσιακή σφαίρα επιρροής του Πεκίνου στην Ασία. Ωστόσο, αρκετοί παρατηρητές αναρωτήθηκαν αν αυτά τα σενάρια σύγκρουσης σηματοδοτούν ότι οι παγκόσμιες φιλοδοξίες της εξελίσσονται.
Η Βενεζουέλα ιστορικά έχει χρησιμεύσει ως «πύλη εισόδου» της Κίνας στη Λατινική Αμερική», λέει ο Αμαλέντου Μίσρα, ειδικός στις διεθνείς σχέσεις και τον Παγκόσμιο Νότο στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ. Με την απομάκρυνση του Μαδούρο, το Πεκίνο έχασε τον βασικό σύμμαχό του στη λατινοαμερικανική χώρα όπου είχε επενδύσει περισσότερο, κάτι που, σύμφωνα με τον Μίσρα, ήρθε ως «κύμα σοκ» για το Πεκίνο.
Η Κίνα έχει δανείσει περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια δολάρια στη Βενεζουέλα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. «Αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στο 39% όλων των δανείων που έχει χορηγήσει το Πεκίνο στην περιοχή», επισημαίνει ο Misra.
Ο πρώην πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ούγκο Τσάβες, επαίνεσε τις συμφωνίες που έκανε με την Κίνα το 2006, περιγράφοντάς τες ως « Σινικό Τείχος » ενάντια στην ηγεμονία των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ένα βουνό από απλήρωτα χρέη
Οι στενές σχέσεις μεταξύ Πεκίνου και Καράκας παρέμειναν ακόμη και μετά τον θάνατο του Τσάβες το 2013. Ένας από τους τελευταίους ανθρώπους που είδε ο Μαδούρο, λίγες ώρες πριν εκδιωχθεί από τις αμερικανικές δυνάμεις, δεν ήταν άλλος από τον ειδικό απεσταλμένο της Κίνας στη Βενεζουέλα, Τσιου Σιάοκι, ο οποίος βρισκόταν σε επίσκεψη για να επιβεβαιώσει τη δύναμη των δεσμών μεταξύ των δύο χωρών.
Η τύχη των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων που επενδύουν στη Βενεζουέλα πρέπει τώρα να ανησυχεί τους Κινέζους ηγέτες, αν και ένα μεγάλο μέρος του χρέους έχει ήδη αποπληρωθεί σε πρώτες ύλες. Οι συναλλαγές της Κίνας με τη Βενεζουέλα διαμορφώνονται σύμφωνα με το «σύστημα της Αγκόλας» – δηλαδή, οι χώρες λαμβάνουν χρηματοδότηση και αποπληρώνονται σε βασικά προϊόντα, αλλά κυρίως σε πετρέλαιο, λέει ο Μάριο Εστεμπάν, διευθυντής του Κέντρου Ανατολικοασιατικών Σπουδών στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης.
Ενώ τα ακριβή στοιχεία δεν είναι δημόσια διαθέσιμα, το βελγικό think tank Beyond Horizon εκτιμά ότι το Καράκας εξακολουθούσε να οφείλει στο Πεκίνο περισσότερα από 12 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι τον Δεκέμβριο.
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αξιοποιήσουν – και ενδεχομένως ακόμη και να διαχειριστούν – τους τεράστιους πετρελαϊκούς πόρους της Βενεζουέλας, ενδέχεται να βρεθούν σε διαπραγματεύσεις με την Κίνα.
Το Πεκίνο θα χρειαστεί να έχει «μια θέση στο τραπέζι» όταν λαμβάνονται αποφάσεις σχετικά με το πώς και πότε θα αποπληρώσει τους πιστωτές της Βενεζουέλας, λέει ο Günther Maihold, ειδικός σε θέματα Λατινικής Αμερικής στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα μπορούν να συνεχίσουν να πωλούν πετρέλαιο της Βενεζουέλας -συμπεριλαμβανομένης της Κίνας- μόλις ανοικοδομήσουν τον πετρελαϊκό τομέα της χώρας. Αλλά το Πεκίνο μπορεί να μην συμφωνήσει με αυτή τη ρύθμιση, λέει η Καρλότα Ρινάουντο, ειδικός σε θέματα Κίνας στη Διεθνή Ομάδα για τη Μελέτη της Ασφάλειας στη Βερόνα. «Δεν θα ήμουν τόσο σίγουρη, για να είμαι ειλικρινής, ότι η Κίνα θα αγόραζε πετρέλαιο που πωλείται από αμερικανικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς», λέει.
Το Πεκίνο είχε επίσης θέσει ως στόχο του και άλλους πόρους: Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα ανεκμετάλλευτα αποθέματα χρυσού και πετρελαίου στον κόσμο. Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Κίνας, για παράδειγμα, είχε ήδη δημιουργήσει αρκετές κοινοπραξίες με τοπικές εταιρείες για την εξερεύνηση του υπεδάφους της Βενεζουέλας.
Η σινο-βενεζουελανική συνεργασία σε τεράστια έργα υποδομών έχει επίσης οδηγήσει στην εγκατάσταση περίπου 400.000 Κινέζων στη Βενεζουέλα, εργαζόμενοι κυρίως στον τομέα της εστίασης.
Από την κινεζική οπτική γωνία, λέει ο Rinaudo, ένας μακροχρόνιος εταίρος είναι πλέον ουσιαστικά ανενεργός. Και αφού έχουν επενδύσει τόσα πολλά, «δεν έχουν την πολυτέλεια να χάσουν όλα αυτά τα χρήματα».
Περιορισμένο περιθώριο ελιγμών
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι απίθανο να θελήσουν να μοιραστούν τους πόρους της Βενεζουέλας με την αντίπαλη Κίνα, κάτι που, σύμφωνα με τον Rinaudo, μπορεί να δημιουργήσει μια νέα πηγή ανταγωνισμού – και τριβής – μεταξύ των δύο χωρών.
Το Πεκίνο έχει λόγους να είναι επιφυλακτικό. Η επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα αντιπροσωπεύει μια νέα επιθετική εκδοχή του Δόγματος Μονρόε προσαρμοσμένη στην εποχή Τραμπ – δηλαδή, την επιθυμία να απαλλαγεί η Λατινική Αμερική από όλες τις άλλες ξένες επιρροές. Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο το δήλωσε αυτό μετά την αποπομπή του Μαδούρο, λέγοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτρέψουν στον πετρελαϊκό κλάδο της Βενεζουέλας να ελεγχθεί από «αντιπάλους», δηλαδή τη Ρωσία, την Κίνα ή το Ιράν.
«Αυτό είναι το Δυτικό Ημισφαίριο. Εδώ ζούμε. Και δεν πρόκειται να επιτρέψουμε στο Δυτικό Ημισφαίριο να γίνει ορμητήριο για αντιπάλους, ανταγωνιστές και αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών, τόσο απλά», είπε .
Και ο Εστεμπάν δεν είναι πεπεισμένος ότι τα πρόσφατα πολεμικά παιχνίδια της Κίνας υποδεικνύουν κάποια πραγματική μετατόπιση στην παγκόσμια εστίαση, λέγοντας ότι είναι απίθανο το Πεκίνο να είναι πρόθυμο να στείλει στρατεύματα σε ένα θέατρο τόσο μακρινών μαχών. Λέει ότι η έκθεση του CCTV απευθυνόταν κυρίως σε ένα εγχώριο κοινό, για να δείξει ότι η Κίνα σκέφτεται σαν παγκόσμια στρατιωτική δύναμη.
Αλλά η Βενεζουέλα μπορεί να είναι απλώς ο πρώτος από τους πονοκεφάλους της Κίνας στη Λατινική Αμερική, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να ασκούν ήδη πιέσεις στην Κολομβία και την Κούβα, καθώς και στο Μεξικό.
Αυτή η πίεση θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος «να τους αποθαρρύνει από το να κάνουν δουλειές με την Κίνα», σημειώνει ο Εστεμπάν.

Ενώ η Κολομβία και η Κούβα δεν είναι οικονομικά σημαντικές για το Πεκίνο, το Μεξικό είναι μια διαφορετική ιστορία: Το Πεκίνο έχει ήδη επενδύσει σημαντικά στις μεξικανικές αλυσίδες εφοδιασμού καθώς και στις υποδομές μεταφορών του.
«Όλα τα λιμάνια ανήκουν στους Κινέζους. Οι περισσότεροι δρόμοι ανήκουν στους Κινέζους», λέει ο Μίσρα.
Η αυτοκινητοβιομηχανία προμηθεύεται μεγάλο μέρος των προμηθειών της από την Κίνα, ειδικά για αυτοκίνητα και φορτηγά, τα οποία στη συνέχεια εξάγονται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, προσθέτει ο Maihold.
Ρεαλιστικά, η Κίνα έχει περιορισμένες επιλογές για την προστασία των συμφερόντων της στην περιοχή. Απομακρύνοντας τον Μαδούρο, η Ουάσιγκτον κατάφερε επίσης να σηματοδοτήσει σε άλλες λατινοαμερικανικές δυνάμεις ότι η Κίνα δεν μπορεί να τις προστατεύσει εάν επιλέξουν το Πεκίνο αντί της Ουάσιγκτον.
Στην πράξη, η σύλληψη του Μαδούρο ήταν μια αποτυχία των κινεζικών μυστικών υπηρεσιών, λέει ο Ρινάουντο, σημειώνοντας ότι η Κίνα «δεν είχε ιδέα» για τα σχέδια των ΗΠΑ.
Αλλά ήταν επίσης και μια αποτυχία υλικού, καθώς το σύστημα αεράμυνας του Πεκίνου αποδείχθηκε αναποτελεσματικό. «Το πυραυλικό του σύστημα δεν λειτούργησε. Όλα τα ραντάρ που είχαν εγκαταστήσει οι Κινέζοι βρίσκονται στη Βενεζουέλα – δεν λειτούργησαν», λέει ο Μίσρα.
Εάν η Κίνα απαντούσε επιθετικά στις ενέργειες των ΗΠΑ, ο Εστεμπάν προβλέπει ότι οι κυβερνοεπιθέσεις θα ήταν το όπλο επιλογής. Αλλά λέει ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι το Πεκίνο θα εξαπολύσει μια τεράστια διπλωματική επίθεση γοητείας στην περιοχή.
Θα ήταν εύκολο να εκμεταλλευτούμε πικρές αναμνήσεις από τις προηγούμενες ενέργειες των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική «δίνοντας έμφαση στην κυριαρχία, τονίζοντας τον χάρτη του ΟΗΕ – τονίζοντας αυτές τις βασικές αρχές» του διεθνούς δικαίου, λέει ο Εστεμπάν.
«Γνωρίζουν την ιστορία τους… και υπάρχει μια πολύ μακρά ιστορία αμερικανικών παρεμβάσεων».

👉 Για πρώτη φορά κατάσχεση πλοίου με ρωσική σημαία από τις ΗΠΑ
👉 Ομολογία κλοπής των πετρελαίων της Βενεζουέλας από τον Τραμπ
👉 Πανικός στα συστημικά κόμματα από την συνέντευξη της Μαρίας Καρυστιανού

Γράφει ο Αριστόβουλος

Έχουμε σε προηγούμενο άρθρο μας τοποθετηθεί για τη σχέση μας με τους Ρώσους μετά από μια επιθετική δήλωση της εκπροσώπου του ρωσικού υπεξ. Φυσικά και θα πράτταμε το ίδιο και για τις άλλες προστάτιδες δυνάμεις (sic). Μόνο που δημοσιεύματα στο διαδίκτυο σχετικά με ενόχληση της βρετανικής κυβέρνησης κατόπιν της αλήθειας που αποτυπώνεται στην επική ταινία «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ», μας δίνουν την αφορμή να καταθέσουμε την οπτική μας για τη διαχρονική στάση που έχει τηρήσει η Μ. Βρετανία απέναντι στη χώρα μας από το 1821 και μετά. Η οποία είδαμε στο πρόσφατο παρελθόν να κόπτεται υπέρ το δέον περί της ασφάλειας της Τουρκίας και των εξοπλιστικών της αναγκών (αεροσκάφη C 130, μαχητικά Eurofighter με πυραύλους meteor κλπ). Κατά σατανική σύμπτωση κάπως έτσι εκφραζότανε και για την ακεραιότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας προ δύο αιώνων….

Μέσα στη σύγχρονη ιστορική μας πορεία λίγες χώρες διαδραμάτισαν τόσο σημαντικό ρόλο όσο η Μεγάλη Βρετανία ή Ηνωμένο Βασίλειο ή απλά Αγγλία. Διότι από τις συνιστώσες της πάλαι ποτέ αυτοκρατορίας που κάλυπτε το 25% της υφηλίου αυτή (η Αγγλία) είναι που έτρεχε το παρασκήνιο κι όχι η Ουαλία, η Σκωτία ή το τμήμα της Ιρλανδίας (Βόρεια) που έχει προσαρτηθεί. Στη νεοελληνική μας ιστορία έπαιξε κυρίαρχο ρόλο έχοντας από ιδρύσεως του νεοελληνικού κράτους λάβει τον τίτλο της προστάτιδας δυνάμεως, τον οποίο μοιράζεται με τη Ρωσία και τη Γαλλία. Θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε την ετεροβαρή σχέση που μας χαρακτηρίζει, υποστηρίζοντας πως ως σύμμαχη χώρα έχουμε δώσει δυσανάλογα πολλά στους Βρετανούς κι έχουμε εισπράξει πολύ λιγότερα. Βέβαια όσο κι αν υστερούμε σε μακρόπνοες πολιτικές, δεν μπορούμε και δεν πρέπει πάντοτε κι επί παντός επιστητού να στρεφόμαστε κατά ημών. Επίσης θα τοποθετηθούμε γιατί πολύ συχνά η Βρετανοί στέκονται αρωγοί των Τούρκων. Για παράδειγμα η πρόσφατη βρετανική ζέση για ενίσχυση των τουρκικών εξοπλισμών όπως προαναφέραμε.

Χωρίς πάθος αλλά με αγάπη για την ωμή (άρα και σκληρή) αλήθεια, θα θέσουμε υπόψη των αναγνωστών μερικές σταθερές. Η Μ. Βρετανία είναι μια μεγάλη δύναμη άρα και αμείλικτη στα συμφέροντα της. Τα οποία όπως είπε κάποτε ο π/θ Πάλμερστον «είναι μόνιμα ενώ δεν είναι μόνιμοι οι σύμμαχοι». Θα συμπληρώσουμε αυτό που μεταπολεμικά είπε ο Τσώρτσιλ πως «αλλοίμονο εάν οι Έλληνες ενωθούν και μορφωθούν». Ο ίδιος βέβαια εκφράζοντας την κυνική αγγλική στάση στο Κυπριακό και σε όλες τις φάσεις του είπε πως «οι Έλληνες είναι αχάριστοι και προπαντός απείθαρχοι, ενώ οι Τούρκοι είναι συνεργάσιμοι». Αυτή η τελευταία άποψη εκφράζει πλήρως την βρετανική στάση όταν πλέον ο πόθος της Ένωσης υπήρξε χειμαρρώδης στην Κύπρο και έβαλαν από το παράθυρο την Τουρκία γιατί πολύ απλά ήξεραν ότι οι Τούρκοι είναι μεν δύσκολοι ως διαπραγματευτές αλλά συνιστούσαν το τέλειο αντίπαλο δέος σε ένα θέμα που ήθελαν όχι να λύσουν αλλά να περιπλέξουν και να διαιωνίσουν. Η απαράβατη συνταγή τους θα είναι πάντα το ¨διαίρει και βασίλευε¨. Όμως γιατί τόση προσκόλληση προς την Τουρκία διαχρονικά; Η εξήγηση είναι απλούστατη. Από αιώνων η Αγγλία ποτέ δεν αισθάνθηκε μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Το brexit ήτανε προδιαγεγραμμένο και πριν ακόμη εισέλθει η Μ. Βρετανία στην τότε ΕΟΚ (1972). Ενδιαφερότανε πάντα ζωηρά για τα τεκταινόμενα στην απέναντι ήπειρο και για όποια μεγάλη χώρα έκανε ενέργειες για να μεγαλώσει. Εδώ είναι ο ανταγωνισμός προς τη Γαλλία, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι με τη Γερμανία και φυσικά η αντιπαλότητα με τη Ρωσία. Καθώς η Ρωσία πάντοτε έψαχνε τρόπο να ξεπεράσει τη γεωγραφία και το κλίμα, άρα και να βρει μόνιμη διέξοδο στη Μεσόγειο αλλά και τις άλλες νότιες θάλασσες, η Αγγλία αυτό το έβλεπε ως κίνδυνο για τα δικά της ζωτικά συμφέροντα. Οπότε ο περιορισμός της Ρωσίας στα όρια της είναι βασική αντίληψη της αγγλικής διπλωματίας. Κι αυτό έχει αυξηθεί τα τελευταία 120 χρόνια, από τότε δηλαδή που ο Mackinder έθεσε το θέμα της κυριαρχίας στην Ευρασία και ο Spyckman το βελτίωσε με την περικύκλωση της Ρωσίας ( Καρδιά της γης – Heartland, Δακτύλιος περίσχεσης – Rimland, Συμμαχία NATO). Κι εφόσον η Ρωσία αποτελεί τον μεγάλο αντίπαλο, η Τουρκία που εφάπτεται μαζί της είτε με τη σημερινή μορφή είτε ως Οθωμανική Αυτοκρατορία θα είναι ένας πολύτιμος εταίρος. Μην μας διαφεύγει πως και σε στιγμές που οι Τούρκοι βρέθηκαν απέναντι από τα βρετανικά συμφέροντα, η Αγγλία δεν καταφέρθηκε ποτέ ολοκληρωτικά εναντίον τους αλλά πάντα κοιτούσε να έχει την τουρκική πόρτα ανοικτή…..

Αντίθετα με εμάς, η Βρετανία ανέπτυξε μια σχέση ετεροβαρή. Μας θεωρούσε πάντα δεδομένους και εύκολους εταίρους. Γι αυτό και πολλές φορές μας πούλησε ανοικτά προσπαθώντας είτε να κρατήσει τους Τούρκους είτε να οικειοποιηθεί άλλους πχ τους Βούλγαρους προπολεμικά. Είναι μοναδικός ο φλεγματικός βρετανικός τρόπος με τον οποίο ανερυθρίαστα μας έχει αδειάσει. Φταίει βέβαια σε αυτό ότι το 1830 γεννήθηκε ένα κράτος καχεκτικό αν όχι ανάπηρο, ιδίως μετά τη δολοφονία Καποδίστρια. Δεν είναι μόνο η κλοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως μια πολιτιστική/πολιτισμική βέβηλη πράξη που έγινε εκείνη την εποχή αλλά κι ότι τα βρετανικά αρχεία δεν έχουνε αποκαλυφθεί 194 χρόνια μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για τα οποία ταιριάζει απόλυτα ο χαρακτηρισμός των «άρρηκτων λόγων»…. Φυσικά δεν θα παραβλέψουμε να επισημάνουμε πως υπήρξαν και μορφές της βρετανικής πολιτικής που στάθηκαν πλάι μας. Τζωρτζ Κάνινγκ κι αργότερα Λόυντ Τζώρτζ είναι δύο προσωπικότητες που προσπάθησαν να βοηθήσουν την Ελλάδα ως πρωθυπουργοί αλλά δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τη γραφειοκρατία του βρετανικού ΥΠΕΞ (foreign office)…..

Δεν είναι μόνο η κλοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως μια πολιτιστική/πολιτισμική βέβηλη πράξη που έγινε εκείνη την εποχή αλλά κι ότι τα βρετανικά αρχεία δεν έχουνε αποκαλυφθεί 194 χρόνια μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για τα οποία ταιριάζει απόλυτα ο χαρακτηρισμός των «άρρηκτων λόγων»…. Φυσικά δεν θα παραβλέψουμε να επισημάνουμε πως υπήρξαν και μορφές της βρετανικής πολιτικής που στάθηκαν πλάι μας. Τζωρτζ Κάνινγκ κι αργότερα Λόυντ Τζώρτζ είναι δύο προσωπικότητες που προσπάθησαν να βοηθήσουν την Ελλάδα ως πρωθυπουργοί αλλά δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τη γραφειοκρατία του βρετανικού ΥΠΕΞ

Μετά τα Ορλοφικά και τη δυναμική προσπάθεια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας να βρει μόνιμη διέξοδο στη Μεσόγειο είτε μέσω Ελλάδας είτε μέσω Βουλγαρίας ή όποιας άλλης βαλκανικής λύσης, η Βρετανία ενεργοποιήθηκε πλήρως με την προσχώρηση στην Ιερά Συμμαχία και με την στενή εμπλοκή στα θέματα της Επανάστασης. Αρχικά εντελώς αντίθετη σε αυτή και με μόνιμο εκπρόσωπο τον Μαυροκορδάτο, θα αλλάξει πλήρως στάση μετά την εδραίωση του Ξεσηκωμού των Ελλήνων. Έτσι θα σπεύσει να χορηγήσει τα δύο δάνεια της ανεξαρτησίας, τα οποία παραχώρησε προς κυρίαρχο κράτος (sovereign state) ως μια κίνηση υψηλού ρίσκου αλλά μεγάλης πολιτικής ανταπόδοσης. Δεν είναι μόνο οι όροι τους και το τελικό ποσό που ήλθε στην Ελλάδα και οι οποίοι είναι πανομοιότυποι με τους όρους των πρόσφατων μνημονίων στα οποία υπήρχε η ίδια διαφορά χορηγηθέντος και καταληκτικού ποσού όπως το 1823 & 1824 και τα οποία συντάχθηκαν με βάση το βρετανικό δίκαιο κι από νομικά γραφεία του Λονδίνου….!!! Είναι πως στα χέρια των Ελλήνων αυτό το βοήθημα αποτελούσε μέσω της δολερής διχόνοιας το καλύτερο μέσο για την απόδοση της επένδυσης τότε και στο μέλλον. Μετά το τυχαίο γεγονός της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου, ο νικητής Σερ Έντουαρντ Κόδρινγκτον κατηγορήθηκε και καθαιρέθηκε διότι δεν υπήρχε λόγος να συντρίψει τον τουρκο-αιγυπτιακό στόλο, ασχέτως πως μας έχει εντυπωθεί ότι σε αυτό το γεγονός οφείλουμε την Ανεξαρτησία μας. Οι Βρετανοί πρωτοστάτησαν στον εδαφικό περιορισμό του νεοσύστατου κράτους ώστε αυτό να καταστεί εξαρχής αναιμικό και μόνιμα καχεκτικό.

Κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο η άστοχη ενέργεια του Όθωνα να ταυτιστεί με τους Ρώσους προκάλεσε τη μήνη των Βρετανών που απέκλεισαν τον Πειραιά και ο πληθυσμός λιμοκτόνησε. Κατά την τρικουπική χρεοκοπία η Βρετανία άφησε την Ελλάδα στην τύχη της αν και αμέσως μετά έσπευσε να της χορηγήσει νέα δάνεια για την επανεκκίνηση της. Η βρετανική διπλωματία θορυβήθηκε έντονα με τις επιτυχίες των βαλκανικών συμμάχων το 1912 στις οποίες δεν είχε ενεργό εμπλοκή κι αυτό (συνεννόηση των βαλκάνιων χωρών) την ενόχλησε περισσότερο κι από τον κίνδυνο της βλάβης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με σαφή υποστήριξη προς τον Βενιζέλο η Αγγλία επιχείρησε να εμπλέξει κατά τους όρους της την Ελλάδα στον Α΄ΠΠ με γενικές υποσχέσεις και με ενεργό συμμετοχή στον αποκλεισμό του Πειραιά όταν βρεθήκαμε με δύο κρατικές υποστάσεις σε μια χώρα. Αμέλησε δε η Βρετανία πως μέσω Ελλάδας γύρισε το παίγνιο στον Α΄ΠΠ με τη διάσπαση του Μακεδονικού Μετώπου. Και δεν απέδωσε όσα νωρίτερα είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Ελλάδα θα έπαιρνε εφόσον τα είχε απελευθερώσει (απώλεια της Βόρειας Ηπείρου). Η Βρετανία θα παίξει τον αγαπημένο της διπλό ρόλο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία όπου θα υποστηρίξει την κίνηση αυτή, θα υποσχεθεί χορήγηση δανείων για την ενίσχυση της πολεμικής προσπάθειας τα οποία δεν θα δώσει ποτέ. Είναι γεγονός πως εγκατέλειψε τελευταία την Ελλάδα αν και δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι όταν υποστήριζαν την αποβίβαση στη Σμύρνη, ταυτόχρονα βρετανική στρατιωτική αντιπροσωπεία υποδεχότανε τον Κεμάλ στην Αμισό (Σαμψούντα) το 1919. Στη σύνταξη της Συνθήκης της Λωζάννης θα ωφεληθούν με τα πετρέλαια της Μοσούλης, αλλά έδωσαν γενναία ανταλλάγματα στους Τούρκους με την παραχώρηση του ανατολικού τμήματος της Θράκης.

Στα προ του Β’ΠΠ γεγονότα κι ενώ ο Άξονας άρχισε να μορφοποιεί τις προθέσεις του η Βρετανία δεν θα βοηθήσει σχεδόν καθόλου εξοπλιστικά την Ελλάδα. Παράλληλα θεωρώντας τη πάντα δεδομένη, θα προβεί σε συζητήσεις μέχρι και παραχώρησης της Μακεδονίας στη Βουλγαρία ως δέλεαρ καθώς εκείνη ερωτοτροπούσε με τον Άξονα. Ούτε απέναντι στην Ιταλία θα βοηθήσει ενεργά την Ελλάδα, αλλά την παραμονή της γερμανικής επίθεσης θα κοιτάξει να ερεθίσει τη ναζιστική Γερμανία με την αποστολή ενός μικρού εκστρατευτικού σώματος που σίγουρα δεν επαρκούσε. Καλύτερα να μην είχε σταλεί αφού εξυπηρετούσε αλλότριους σκοπούς. Η Κρήτη μπορούσε να βοηθηθεί αλλά έμεινε αβοήθητη από τους Βρετανούς οι οποίοι για να μην αποκαλυφθεί πως είχανε σπάσει τον κρυπτο-κώδικα enigma άφησαν τη μεγαλόνησο βορά στη γερμανική θηριωδία. Ακόμη χειρότερο είναι πως επένδυσαν στην διχόνοια την οποία διεύρυναν αφού έδωσαν βοήθεια σε όλες τις ανταρτικές και μεταξύ τους ανταγωνιστικές ομάδες. Βέβαια υπάρχει η ελάχιστα γνωστή κυνική συμπεριφορά τους με ευθύνη του ιδίου του Τσώρτσιλ, όταν μπλοκάρανε στο Σουέζ δώδεκα πλοία με σιτηρά που έστελναν οι ομογενείς από τη Αυστραλία και με τα οποία θα χόρταινε η Αθήνα από την πείνα που την θέριζε τον φοβερό χειμώνα του 1942… Οι Βρετανοί φυγάδευσαν και τον ελληνικό χρυσό που μετά από περιπέτειες σε όλη την Αφρική (αρχικά Αίγυπτο και κατόπιν Ν. Αφρική) κατέληξε για ασφάλεια στο Λονδίνο κι ενώ δεν γνωρίζουμε πόση ποσότητα επέστρεψε μεταπολεμικά. Πιθανότατα πολλές «αγγλικές» λίρες που έπεσαν στα ελληνικά βουνά ως βρετανική βοήθεια ήτανε ελληνικός χρυσός. Και φυσικά όταν η εμφύλια περιπέτεια έληξε για τη Βρετανία ήτανε πλέον αργά για να αποδώσει όσα είχε υποσχεθεί με την έναρξη του Β΄ΠΠ, αφού πλέον μας είχε «σώσει» και στον εμφύλιο, τον οποίο τροφοδότησε με τη στάση της στο πολιτειακό ζήτημα. Σήμερα δε, επιδεικτικά αγνοεί όσα ο σταθμός του Λονδίνου μετέδιδε για τον ηρωισμό των Ελλήνων λέγοντας πως μόνο η Βρετανία αντιστάθηκε (παθητικά φυσικά) στους γερμανικούς βομβαρδισμούς και από αέρος επιδρομές.

Στο Κυπριακό ζήτημα ο τρόπος που το διαχειρίστηκε η Βρετανία είναι που το έμπλεξαν χειρότερα κι από τον γόρδιο δεσμό. Έχοντας το 1878 αγοράσει την Κύπρο από τους Οθωμανούς (που ενυπόγραφα αποσύρθηκαν από κάθε μελλοντική διεκδίκηση !!) πολλές φορές την έταξαν στην Ελλάδα για εξυπηρέτηση των σκοπών τους. Ασχέτως εάν ακόμη και στο Μεσοπόλεμο είχανε συλλάβει την ιδέα της διχοτόμησης αλλά συνέχιζαν το δέλεαρ προς εμάς ενώ ταυτόχρονα (1931) αγνοούσαν τις βουλήσεις της κυπριακής κοινωνίας…. Παράλληλα παρότρυναν πλέον των 30.000 ελληνοκυπρίων να πολεμήσουν μαζί της αφού αυτό θα ήτανε το εισιτήριο για την υλοποίηση του ενωσιακού πόθου. Αφήνοντας ανοικτή την πόρτα ώστε η Τουρκία να εισέλθει αβίαστα στο κυπριακό σαλόνι, περιέπλεξαν το θέμα ως μια κίνηση εκδίκησης της πάνδημης απαίτησης των Κυπρίων για την Ένωση. Οι βρετανικές θηριωδίες κατά τον Αγώνα της ΕΟΚΑ είναι γνωστές, όπως και οι μεθοδεύσεις στις συμφωνίες Ζυρίχης & Λονδίνου. Ακόμη οι παρασκηνιακές βρετανικές μεθοδεύσεις θα οδηγήσουν στο αδιέξοδο της συνταγματικής αναθεώρησης και στα ματωμένα Χριστούγεννα του 1963. Ένας βρετανός λοχίας ζωγράφισε με πράσινο στυλό την ομώνυμη γραμμή διαχωρισμού της Λευκωσίας σε εκείνο το χρονικό σημείο. Αργότερα μετά το αδικαιολόγητο πραξικόπημα της Χούντας, πάντα στο παρασκήνιο θα πολώσουν τα πράγματα και θα καλύψουν τηλεοπτικά και σε ζωντανή μετάδοση την τουρκική αεραποβατική ενέργεια. Σε ένα άλλο πεδίο την ίδια εποχή επίσημα βρετανικά έγγραφα χλεύαζαν αντίστοιχα έγγραφα της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας χαρακτηρίζοντας από ανυπόστατη έως εξοργιστική οποιαδήποτε αναφορά στη Μακεδονία της οποίας αναγνώριζαν μόνο την ελληνική της υπόσταση, στάση που άλλαξαν άρδην μετά από μερικές δεκαετίες.

Συνοψίζοντας τα μέχρι τώρα λεχθέντα, προκύπτει το ερώτημα τι μας συνδέει με τους βρετανούς όταν σε τόσες περιπτώσεις άλλοτε μας ενέπαιξαν κι άλλοτε μας πούλησαν. Χωρίς ρομαντισμούς θα πούμε πως ανήκουμε γεωπολιτικά στο δυτικό κόσμο και δίχως αυτό να αναιρεί ότι δεν ανήκουμε και στους εαυτούς μας. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν θα κινηθούμε. Είμαστε μια ναυτική χώρα και με τις ναυτικές δυνάμεις είναι η θέση μας. Επίσης στη γεωγραφία της περιοχής μας ο αγγλοσαξωνικός παράγοντας ήτανε ανέκαθεν πολύ ισχυρός (έως κτητικός) μεταξύ 30^ου & 36^ου παράλληλου. Αυτά τα δεδομένα δεν μας καθιστούν υποτελείς. Άμα τα έχουμε κατανοήσει μπορούμε να κινηθούμε κατάλληλα. Υποτελείς γινόμαστε όταν ασκούμε μικροπολιτική που χρειάζεται πάτρωνες για την υπόσταση της. Κι εφόσον οι Βρετανοί είναι αδυσώπητοι, θα μπορούσαμε να τους μιμηθούμε. Είναι πολλοί όντως οι καραβοκυραίοι που έχουνε ισχυρή παρουσία στο Λονδίνο και η εμπορική μας ναυτιλία είναι πολύ αξιόλογη. Με μια συντονισμένη προσπάθεια κι εμπλοκή όλων αυτών των παραγόντων του χρήματος, θα μπορούσε να ασκηθεί πολύ μεγάλη πίεση προς τη Βρετανία, ιδίως μετά τις δυσμενείς εξελίξεις κατόπιν του brexit. Και να πιέσουμε ανάλογα, τραβώντας κι εμείς το χαλί από εκείνους όπως μας έχουνε διδάξει πρώτοι αυτοί. Είναι ένα παράδειγμα όπου σε ένα σύμμαχο του υπενθυμίζεις κάπως οδυνηρά πως πρέπει να αναλογίζεται κι εκείνος τη συμμαχία του προς εσένα. Μόνο που κάτι τέτοιο θέλει μακρόπνοη και πολιτικά ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και με αυτό μπαίνουμε στα πολύ δύσκολα της ελληνικής πολιτείας. Επίσης θέλει και γνώση του ιστορικού παρελθόντος, όπου και πάλι η ελληνική πολιτεία δεν έχει τον κατάλληλο βαθμό για να περάσει το μάθημα.

Καταληκτικά θα πούμε πως απέναντι στη Μ. Βρετανία έχουμε σταθεί συνεπείς όσο ελάχιστοι. Δεν θα παραγνωρίσουμε ότι σε στιγμές της ιστορίας η επίδραση της υπήρξε καταλυτική για εμάς. Αλλά στη μεγάλη εικόνα του χρόνου η Μ. Βρετανία δεν μπορεί να σταθεί ανερυθρίαστα. Πολλές φορές χρησιμοποίησε την Ελλάδα ως πιόνι και την άφησε έρμαια των δυσμενών εξελίξεων. Έχει υπάρξει προκλητικά ετεροβαρής υπέρ των Τούρκων κι όχι μόνο στο Κυπριακό. Όπως το σύγχρονο κράτος της Μ. Βρετανίας ενέχεται ως αποδέκτης προϊόντων εγκλήματος και παράνομης παρακράτησης των μαρμάρων του Παρθενώνα. Κι αυτό γιατί είναι η φυσική συνέχεια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας που ενέχεται με την βάρβαρη πολιτιστική κλοπή τους. Και πολύ περισσότερο για να παραλληλιστούμε με την τρέχουσα πραγματικότητα, δεν μπορεί να προβάλλει ενστάσεις για το αληθινό περιεχόμενο μιας ταινίας. Να αποχαρακτηρίσει τα αρχεία της επαναστατικής εποχής και της δολοφονίας χαρακτήρα του Καποδίστρια και να ανασκευάσουμε εάν απαιτείται.