Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Le Figaro: Για τους Ιρανούς το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το καθεστώς θα πέσει αλλά πότε.

Σύμφωνα με τον Γαλλοϊρανό Emmanuel Razavi, κορυφαίο δημοσιογράφο και ειδικό σε θέματα Μέσης Ανατολής η εντατικοποίηση των λαϊκών διαμαρτυριών κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς και το μήνυμα που έστειλαν οι Αμερικανοί στους μουλάδες με τη σύλληψη του Μαδούρο, θα μπορούσαν να επισπεύσουν την πτώση του ιρανικού καθεστώτος.

Δημοσιεύτηκε στις

Σύμφωνα με τον Γαλλοϊρανό Emmanuel Razavi, κορυφαίο δημοσιογράφο και ειδικό σε θέματα Μέσης Ανατολής η εντατικοποίηση των λαϊκών διαμαρτυριών κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς και το μήνυμα που έστειλαν οι Αμερικανοί στους μουλάδες με τη σύλληψη του Μαδούρο, θα μπορούσαν να επισπεύσουν την πτώση του ιρανικού καθεστώτος.
Le Figaro : Τι συμβαίνει στο Ιράν ; Είναι η τρέχουσα κρίση πρωτίστως οικονομική ή αποκαλύπτει βαθύτερα προβλήματα ;
Η κρίση είναι, φυσικά, πολύ βαθύτερη. Η λυσσαλέα εξέγερση έχει τις ρίζες της στη μαζική απόρριψη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Τον περασμένο Ιούλιο, το Fondapol δημοσίευσε μια έρευνα που διεξήγαγε το Ίδρυμα Gamaan – η οποία αναλύει τις τάσεις στο Ιράν – και αποκάλυψε ότι το 81% των Ιρανών δεν θέλει πλέον να ακούει για την Ισλαμική Δημοκρατία. Υπάρχει μια πραγματική δυσπιστία στο πολιτικό Ισλάμ εδώ και αρκετά χρόνια, συμπεριλαμβανομένου αυτού που ονομάζεται «κίνημα μεταρρύθμισης», το οποίο πάντα υπονοούσε ότι θα μπορούσε να ενσαρκώσει μια πιο μετριοπαθή εναλλακτική λύση. Προφανώς, αυτό δεν ισχύει, και ως απόδειξη, είναι το γεγονός ότι ο νυν πρόεδρος, Μασούντ Πεζετσκιάν, ο οποίος ανήκει στο μεταρρυθμιστικό στρατόπεδο, έχει επιτρέψει τη σύλληψη δεκάδων χιλιάδων αντιπάλων από τον Ιούλιο. Μέχρι το 2025, περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι έχουν καταδικαστεί σε θάνατο. Αυτό συμβαίνει υπό την προεδρία ενός λεγόμενου μεταρρυθμιστή.
Οι Ιρανοί γνωρίζουν πολύ καλά ότι το καθεστώς είναι εντελώς διεφθαρμένο : Το Ιράν θα έπρεπε να είναι μια από τις πλουσιότερες χώρες στον κόσμο, δεδομένων των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει. Ωστόσο, τα κέρδη από τους υδρογονάνθρακες καταλήγουν σε ιδιωτικούς λογαριασμούς αξιωματούχων του καθεστώτος και μελών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ή συγγενών τους στο εξωτερικό.
Οι διεθνείς κυρώσεις, σε συνδυασμό με την αχαλίνωτη διαφθορά, έχουν παραλύσει την ιρανική οικονομία. Προς το παρόν, δεν υπάρχει πλέον.
Απομένει μόνο μια παραοικονομία. Και η κατάσταση επιδεινώνεται καθημερινά. Δεν υπάρχει πλέον πετρέλαιο ή ρύζι – βασικό είδος στο Ιράν – και σε ορισμένες επαρχίες, όπως το Μπαλουχιστάν, υπάρχουν ακόμη και λιμοί. Περισσότεροι από τα δύο τρίτα των Ιρανών ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. ένας στους δύο δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά περισσότερα από ένα γεύμα την ημέρα. και περισσότερα από τα δύο τρίτα της χώρας δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό. Για να μην αναφέρουμε την κατανομή του ηλεκτρικού ρεύματος σε πολλές πόλεις και το γεγονός ότι οι λίγοι εναπομείναντες δασικοί πόροι στο Ιράν υπερεκμεταλλεύτηκαν από τους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι καρπώθηκαν όλα τα κέρδη.
Μετά από 47 χρόνια θρησκευτικής διακυβέρνησης που έχει καταστρέψει την οικονομία της χώρας και που συλλαμβάνει, βασανίζει και εκτελεί, οι Ιρανοί θέλουν να τελειώσει.
Le Figaro : Απειλείται πραγματικά το καθεστώς ;
Για τους Ιρανούς, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το ιρανικό καθεστώς θα πέσει, αλλά πότε. Αυτό θα γίνει υπό πίεση τόσο από τον λαό όσο και από την αντιπολίτευση. Στο Ιράν, η αντιπολίτευση είναι ποικιλόμορφη και πολυάριθμη και το πιο σημαντικό – και αυτό είναι αρκετά σπάνιο στη Μέση Ανατολή για να αξίζει να αναφερθεί – είναι, ως επί το πλείστον, κοσμική και δημοκρατική. Προσωπικά, πιστεύω ότι πρέπει να στοιχηματίσουμε σε αυτές και όταν πέσει το καθεστώς, θα χρειαστούμε ανθρώπους ικανούς να αναλάβουν το κράτος για να αποφύγουμε μια κατάσταση χάους.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ρεζά Παχλαβί, που εκπροσωπεί την συνταγματική και φιλελεύθερη αντιπολίτευση, θα μπορούσε να είναι η προσωπικότητα που μπορεί να ενώσει τη χώρα. Αυτοπροσδιορίζεται ως ηγέτης της δημοκρατικής μετάβασης. Είναι ένας άνθρωπος που επιδιώκει τη συναίνεση με ένα σταθερό πολιτικό και οικονομικό όραμα για το μέλλον. Το Ινστιτούτο Gamaan διεξήγαγε ακόμη και μια μελέτη για τις αγαπημένες προσωπικότητες των Ιρανών και το όνομά του εμφανίστηκε πρώτο με 39% έγκριση. Σε κάθε περίπτωση, η ενοποίηση της αντιπολίτευσης είναι απαραίτητη και για αυτό είναι σημαντικό να αναδειχθεί μια προσωπικότητα που συμβολίζει την εθνική ενότητα. Αυτό θα επιτρέψει σε άλλες ομάδες να εργαστούν για την ανοικοδόμηση και την αναζωογόνηση της χώρας.
Όπως και να έχει η περίπτωση, η κοινωνιολογία υπερισχύει του Ισλαμισμού : αυτό το καθεστώς είναι καταδικασμένο επειδή η συντριπτική πλειοψηφία το απορρίπτει. Κατά κάποιο τρόπο, ο κύβος έχει ριχθεί.
Le Figaro : Θα μπορούσε η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες να έχει επιπτώσεις σε αυτές τις εξεγέρσεις ;
Για σχεδόν 30 χρόνια, η Βενεζουέλα αποτελεί ασφαλές καταφύγιο για αξιωματούχους του ιρανικού καθεστώτος, υψηλόβαθμους ηγέτες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και της Χεζμπολάχ. Συγκεκριμένα, τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, το IRGC έχει επενδύσει σημαντικά στο εμπόριο ναρκωτικών μαζί με τις μαφίες της Κολομβίας, του Μεξικού και της Βενεζουέλας. Μαζί με τη Χεζμπολάχ, παρείχαν την εφοδιαστική για τη μεταφορά ναρκωτικών, ιδίως στην Ευρώπη, και τα κέρδη από αυτή τη διακίνηση, καθώς και από τη διακίνηση όπλων, κατατέθηκαν στη Βενεζουέλα: με τη μορφή χρυσών ράβδων, ξένου συναλλάγματος ή επενδύσεων σε σούπερ μάρκετ και εμπορικά κέντρα.
Ο Τραμπ, επομένως, στέλνει ένα μήνυμα. Αυτά τα χρήματα, που χρησίμευαν ως ασφάλεια ζωής των μουλάδων, δεν προστατεύονται πλέον στο καταφύγιο που αντιπροσώπευε προηγουμένως η Βενεζουέλα. Και σύμφωνα με την DEA (Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ), δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια κατατέθηκαν στη Βενεζουέλα από αξιωματούχους του ιρανικού καθεστώτος. Αυτά τα χρήματα έρευσαν στις οικογένειες και τους στενούς συνεργάτες αυτών των αξιωματούχων. Το μήνυμα είναι πλέον πολύ σαφές: ό,τι και να συμβεί, θα χάσουν εξουσία και χρήματα αν επιμείνουν στην οργάνωση μιας βάναυσης καταστολής όπως αυτή που έχουμε δει τις τελευταίες ημέρες.
Le Figaro : Ποια είναι λοιπόν η θέση του Λευκού Οίκου ;
Οι Αμερικανοί γνωρίζουν ακριβώς τι κάνουν. Έχουν μια πραγματική στρατηγική σχετικά με το Ιράν, και το λέω αυτό ανεξάρτητα από την πολιτική προσωπικότητα που είναι ο Τραμπ, για τον οποίο μπορεί κανείς να σκεφτεί ό,τι θέλει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνονται έτοιμες να παρέμβουν για να επιταχύνουν την πτώση του καθεστώτος. Και αν οι ηγέτες και οι αξιωματούχοι των κινημάτων της αντιπολίτευσης λένε όλοι ότι εναπόκειται στους Ιρανούς να ρίξουν το καθεστώς, όχι στους ξένους, μπορεί κανείς να φανταστεί ότι η διακριτική, μη στρατιωτική βοήθεια θα μπορούσε να τους βοηθήσει.
Τον περασμένο Ιούνιο, οι Ιρανοί είχαν τόσο μεγάλες ελπίδες ότι το Ισραήλ θα έριχνε το καθεστώς… Σήμερα κρατούν την ανάσα τους. Είναι ένας πολύ ανθεκτικός λαός που ζει τόσο σε αγωνία όσο και σε αισιοδοξία.
Le Figaro
8/1/26

Ο Μπάμπης Πετράκης είναι φιλόλογος και blogger.

Αναλύσεις

Θα πυροδοτήσουν οι συγκρούσεις Συρίας–Κούρδων έναν εμφύλιο πόλεμο στην Τουρκία;

Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν δείχνει στους Κούρδους και στους υποστηρικτές τους την ανειλικρίνειά του

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν, Middle East Forum

Στις 12 Μαΐου 2025, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) έθεσε επίσημα τέλος στην τεσσαρακονταετή ένοπλη εξέγερσή του κατά της Τουρκίας και αυτοδιαλύθηκε. Παρότι το PKK είχε εγκαταλείψει εδώ και πάνω από μία δεκαετία το αποσχιστικό του πρόγραμμα υπέρ μιας ευρύτερης ομοσπονδιακής λύσης, και παρότι Κούρδοι μαχητές είχαν καταθέσει τα όπλα ή είχαν μετακινηθεί στη Συρία στο πλαίσιο συμφωνίας μιας ειρηνευτικής διαδικασίας πριν από δέκα χρόνια, ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, διέταξε τη διάλυση της οργάνωσης. Και αυτή διαλύθηκε.

Για τους Κούρδους, ο Οτσαλάν είναι μια μορφή τύπου Νέλσον Μαντέλα· για τους Τούρκους εθνικιστές και όσους τρέφονται από το σύστημα της Άγκυρας, είναι ένας αρχιτρομοκράτης. Εκείνο στο οποίο μπορούν να συμφωνήσουν τόσο οι υποστηρικτές όσο και οι επικριτές του είναι ότι είναι αφοσιωμένος στην κουρδική υπόθεση. Γιατί λοιπόν συμφώνησε να διαλύσει το PKK;

Ο Ερντογάν προσφέρει συνομιλίες ειρήνης κάθε φορά που χρειάζεται κουρδική στήριξη και στρέφεται εναντίον των Κούρδων όταν θέλει να καλλιεργήσει την εθνικιστική του βάση.

Η δημόσια εξήγηση είναι ότι το έκανε στο πλαίσιο μιας συνεχιζόμενης ειρηνευτικής διαδικασίας με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Όμως, παρότι υπήρξαν συνομιλίες και συνεχείς επαφές, η υπόσχεση μιας ειρηνευτικής διαδικασίας δεν αρκεί για να εξηγήσει την έκκληση του Οτσαλάν και τη συμμόρφωση του PKK. Άλλωστε, ο Ερντογάν προσφέρει συνομιλίες ειρήνης κάθε φορά που χρειάζεται κουρδική στήριξη και στρέφεται εναντίον των Κούρδων όταν θέλει να καλλιεργήσει την εθνικιστική του βάση. Αυτό που δεν αλλάζει είναι ότι οι πιο γνωστοί και νομιμοποιημένοι πολιτικοί των Κούρδων —ο Οτσαλάν και ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς— παραμένουν στη φυλακή, στην περίπτωση του Ντεμιρτάς μάλιστα πολύ μετά τη λήξη της ποινής του.

Ο Οτσαλάν και το PKK άλλαξαν στάση για δύο λόγους. Ο πρώτος ήταν η επιθυμία να προστατευθεί η Ροζάβα, η κουρδική αυτόνομη περιοχή στη βορειοανατολική Συρία. Παρότι ορισμένοι ερευνητές και αναλυτές think tanks στην Ουάσινγκτον περιγράφουν την κουρδική περιοχή ως ένα μαρξιστικό καταφύγιο τρομοκρατών, αυτό είναι ανέντιμο: οι περισσότεροι που προωθούν αυτό το αφήγημα δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ την περιοχή ούτε έχουν δει τη λειτουργία της με τα ίδια τους τα μάτια. Είναι επίσης κακή ανάλυση να πιστεύει κανείς ότι ένα πολιτικό κίνημα που ξεκίνησε επίσημα το 1984, αλλά έχει τις ρίζες του στο ψυχροπολεμικό περιβάλλον της δεκαετίας του 1970, δεν έχει εξελιχθεί. Η Ανατολική Γερμανία και η Πολωνία άλλαξαν δραματικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1980· το ίδιο συνέβη και με το PKK. Το να χαρακτηρίζουν Αμερικανοί ακαδημαϊκοί τη Ροζάβα τρομοκρατική οντότητα implicates, ειρωνικά, τον ίδιο τον Ερντογάν, δεδομένου ότι οι Σύροι Κούρδοι πωλούσαν πετρέλαιο με μεγάλη έκπτωση στους γιους του Ιρακινού Κούρδου ηγέτη Μασούντ Μπαρζανί, οι οποίοι με τη σειρά τους το μεταπωλούσαν στην Τουρκία με μικρότερη έκπτωση, κρατώντας τη διαφορά.

Σε κάθε περίπτωση, η Αυτόνομη Διοίκηση αποτελεί τεράστια επιτυχία για τους Κούρδους και είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται σε ουσιαστική κλίμακα η φιλοσοφία του Οτσαλάν. Οι Κούρδοι πολέμησαν σκληρά για να απελευθερώσουν την περιοχή από τον έλεγχο του Ισλαμικού Κράτους, σε μια περίοδο που ο Ερντογάν παρεμπόδιζε τον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους, επιδιώκοντας να επωφεληθεί από την οργάνωση, αν δεν τη στήριζε ενεργά.

Με τη διάλυση του PKK, ο Οτσαλάν επιδίωξε να προστατεύσει τη συριακή κουρδική οντότητα. Παρά την απομόνωσή της, ευημερούσε και αποτελούσε πρότυπο για όλα όσα οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούσαν να είναι η Συρία — ανεκτική, πολυπολιτισμική και μετριοπαθής. Ο τερματισμός του PKK, πίστευε ο Οτσαλάν, θα μπορούσε να βάλει τέλος στη συκοφαντία που προωθούσε η Τουρκία ότι επρόκειτο για τρομοκρατική οντότητα. Ταυτόχρονα, οι Κούρδοι πίστευαν ότι θα μπορούσαν να κερδίσουν περισσότερα μέσω της πολιτικής παρά μέσω της ένοπλης εξέγερσης, ιδίως αν η διαδικασία σήμαινε το τέλος των αυθαίρετων συλλήψεων Κούρδων πολιτικών και την αποφυλάκιση του Ντεμιρτάς και ενδεχομένως του ίδιου του Οτσαλάν. Άλλωστε, για τους Κούρδους, ειρήνη σημαίνει συμφιλίωση.

Υποστηρίζοντας μια επίθεση πλήρους κλίμακας, που περιλαμβάνει ακόμη και τη ρίψη Κουρδισσών κρατουμένων από ψηλά κτίρια, κατά το πρότυπο του Ισλαμικού Κράτους, ο Ερντογάν δείχνει στον Οτσαλάν και στους πρώην υποστηρικτές του PKK ότι έκαναν λάθος υπολογισμό και ότι ο Ερντογάν είναι ανειλικρινής.

Απονομιμοποιώντας τη λογική της ειρήνης, ωθούν τους Κούρδους να επιστρέψουν στον ένοπλο αγώνα, όχι μόνο στη Συρία αλλά ενδεχομένως και στην Τουρκία.

Αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη δυναμική. Πρώτον, μαχητές του PKK κατέθεσαν τα όπλα και μετακινήθηκαν στη Συρία στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής διαδικασίας με την Τουρκία. Στη συνέχεια πολέμησαν το Ισλαμικό Κράτος —με αμερικανική στήριξη, εξοπλισμό και ενθάρρυνση— χωρίς να αποτελούν απειλή για την Τουρκία. Παρ’ όλα αυτά, ο Ερντογάν επανέλαβε τις επιθέσεις, με αεροσκάφη που οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προηγουμένως πουλήσει στην Τουρκία, με drones και με τους σύρους πληρεξουσίους της Άγκυρας. Πλέον, η Τουρκία δείχνει ότι οι διαπραγματεύσεις της με τον Οτσαλάν δεν ήταν ποτέ ειλικρινείς.

Οι Κούρδοι δεν έχουν πού να πάνε. Ο Ερντογάν και οι σύμβουλοί του, όπως ο Χακάν Φιντάν, ή εταίροι όπως ο πρέσβης των ΗΠΑ Τομ Μπάρακ, μπορεί να πανηγυρίζουν, αλλά θα πρέπει να είναι προσεκτικοί. Οι Κούρδοι δεν θα πορευτούν προς τη σφαγή. Απονομιμοποιώντας τη λογική της ειρήνης, τους ωθούν να επιστρέψουν στον πόλεμο, όχι μόνο στη Συρία αλλά ίσως και στην Τουρκία, αν η πολιτική δεν προσφέρει άλλη διέξοδο. Η δημιουργία συνθηκών τύπου μαζικής απόδρασης κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους απλώς ρίχνει λάδι στη φωτιά.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να επιθυμεί το δικό του Νόμπελ Ειρήνης, αλλά, αποτυγχάνοντας να συγκρατήσει την Τουρκία και μάλιστα δίνοντας την εντύπωση ότι ανάβει το πράσινο φως στην Άγκυρα, στήνει το σκηνικό για βία στο εσωτερικό της Τουρκίας σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Γιατί ο Τομ Μπάρακ έχει βρεθεί στο στόχαστρο με βαρείς χαρακτηρισμούς;

Άλλοι τον λένε άνθρωπο της Τουρκίας, οι ίδιοι οι Τούρκοι τον βλέπουν ως «αποικιακό κυβερνήτη»

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ο Τομ Μπάρακ, ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ταυτόχρονα ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας διπλής –και φαινομενικά αντιφατικής– κριτικής μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στο συριακό μέτωπο. Από τη μία, σε περιφερειακούς κύκλους και σε μέρος του δημόσιου λόγου εμφανίζεται ως αξιωματούχος που «εξυπηρετεί τουρκικά συμφέροντα», καθώς η Ουάσιγκτον κινείται σε μια φόρμουλα για τη Συρία που εφάπτεται με βασικές επιδιώξεις της Άγκυρας. Από την άλλη, στην ίδια την Τουρκία, ο Μπάρακ βρέθηκε στο στόχαστρο με βαρείς χαρακτηρισμούς, όταν φωτογραφία από συνάντηση στο τουρκικό υπουργείο Άμυνας πυροδότησε θύελλα περί «αποικιακής» συμπεριφοράς και ταπεινωτικού πρωτοκόλλου.

Η Συρία ως «κλειδί» και η σκιά της Άγκυρας

Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται ο ρόλος του Μπάρακ στο συριακό πεδίο, σε μια περίοδο που η Δαμασκός πιέζει να επανακτήσει τον έλεγχο της βορειοανατολικής Συρίας και να ενσωματώσει τις κουρδικές δομές. Η πρόσφατη συμφωνία «ένταξης/ενοποίησης» ανάμεσα στη συριακή κυβέρνηση και τις κουρδοκρατούμενες δυνάμεις (SDF) αντιμετωπίστηκε στην Τουρκία ως «ιστορικό σημείο καμπής», με τουρκικές πηγές ασφαλείας να αποδίδουν ενεργό ρόλο στη ΜΙΤ και να τονίζουν ότι η συμφωνία εξυπηρετεί τον στόχο της Άγκυρας να «κλείσει» το κουρδικό αποτύπωμα που θεωρεί συνδεδεμένο με το PKK.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μπάρακ εμφανίζεται να λειτουργεί ως ο Αμερικανός «διαμεσολαβητής» που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη μέχρι πρότινος στρατηγική συνεργασία των ΗΠΑ με τις SDF για την αντιμετώπιση του ISIS και στη νέα πραγματικότητα όπου η Ουάσιγκτον συνομιλεί πιο ανοιχτά με τη Δαμασκό. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με το Reuters, ο Μπάρακ συναντήθηκε με την ηγεσία των SDF και ακολούθως με τον Σύρο πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σαράα, λίγο πριν «κλειδώσει» η συμφωνία.

Από εκεί ξεκινά και το επιχείρημα όσων τον κατηγορούν ότι «σπρώχνει» μια λύση που βολεύει την Άγκυρα: ενοποίηση υπό τη Δαμασκό, αποδυνάμωση της κουρδικής αυτονομίας, και απομάκρυνση μη Σύρων στελεχών που σχετίζονται με PKK – σημεία που η Τουρκία έθετε επί χρόνια ως κόκκινες γραμμές.

Η φωτογραφία που άναψε φωτιές στην Τουρκία

Κι όμως, την ώρα που εκτός Τουρκίας «χρεώνεται» ως φιλοτουρκικός, μέσα στην Τουρκία ο Μπάρακ βρέθηκε αντιμέτωπος με καταιγίδα επικρίσεων λόγω ενός στιγμιότυπου πρωτοκόλλου. Η επίμαχη φωτογραφία, που δόθηκε στη δημοσιότητα από τις τουρκικές αρχές, τον δείχνει να κάθεται στην κεντρική πολυθρόνα σαν να προεδρεύει σύσκεψης, με τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και ανώτατους αξιωματικούς να κάθονται πλάγια. Επικριτές μίλησαν για εικόνα «κυριαρχίας» και «αποικιακού κυβερνήτη», ενώ πολιτικοί της αντιπολίτευσης ζήτησαν εξηγήσεις για το πώς στήθηκε το πρωτόκολλο.

Τουρκικές πηγές, σύμφωνα με δημοσιεύματα, απάντησαν ότι το συγκεκριμένο «στήσιμο» δεν εφαρμόστηκε μόνο στον Μπάρακ και ότι έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες επισκέψεις (και με ξένους αξιωματούχους), όμως η δημόσια συζήτηση δεν κόπασε: το θέμα πήρε διαστάσεις όχι μόνο αντι-αμερικανικές αλλά και εσωτερικής κριτικής προς κρατικούς μηχανισμούς για «αδικαιολόγητη» εικόνα υποβάθμισης θεσμών.

Το βιογραφικό που «κουβαλά» πολιτικό βάρος

Ο Μπάρακ δεν είναι κλασικός καριερίστας διπλωμάτης. Είναι επιχειρηματίας και παλαιός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, με ρόλους στο πολιτικό παρασκήνιο ήδη από την προεκλογική περίοδο του 2016.

Το 2021 είχε βρεθεί στο επίκεντρο ομοσπονδιακής δίωξης στις ΗΠΑ: το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι κατηγορείται (μαζί με άλλους) πως ενήργησε ως μη δηλωμένος πράκτορας ξένης κυβέρνησης υπέρ των ΗΑΕ και ότι αντιμετώπιζε επίσης κατηγορίες για παρεμπόδιση δικαιοσύνης και ψευδείς δηλώσεις.

Η υπόθεση κατέληξε αργότερα σε αθώωση: το Reuters έχει μεταδώσει ότι ο Μπάρακ κρίθηκε μη ένοχος το 2022 για το σκέλος της παράνομης δράσης ως ξένος πράκτορας.

Αυτό το παρελθόν εξηγεί γιατί ο Μπάρακ προκαλεί τόσο έντονα αντανακλαστικά: είναι πρόσωπο που «διαβάζεται» περισσότερο ως πολιτικός παίκτης παρά ως ουδέτερος διπλωματικός διαχειριστής.

Γιατί τον «χτυπούν» και οι δύο πλευρές

Στην πράξη, η διπλή κριτική δεν είναι τόσο παράλογη όσο φαίνεται.

  • Όσοι τον κατηγορούν ως φιλοτουρκικό, βλέπουν ότι η αμερικανική διαχείριση στη Συρία περνά μέσα από τουρκικά φίλτρα: η Τουρκία έχει αυξημένη επιρροή στη νέα συριακή πραγματικότητα και η Ουάσιγκτον, μέσω του ίδιου προσώπου που είναι πρέσβης στην Άγκυρα, επιδιώκει «πακέτο» λύσεων (ενοποίηση, φυλακές ISIS, ασφάλεια συνόρων, έλεγχος κουρδικών δομών).

  • Οι Τούρκοι επικριτές του, αντίθετα, δεν του προσάπτουν ότι είναι «μαλακός» με την Τουρκία, αλλά ότι εμφανίζεται ως εκπρόσωπος μιας υπερδύναμης που φέρεται με όρους επιβολής. Η φωτογραφία στο Υπουργείο Άμυνας λειτούργησε ως μήνυμα: στην τουρκική πολιτική κουλτούρα, ειδικά σε έναν θεσμό που «ζει» από ιεραρχία και πρωτόκολλο, τέτοιες εικόνες γίνονται εύκολα πολιτικό καύσιμο.

Το συμπέρασμα είναι ότι ο Μπάρακ –λόγω ρόλου, timing και προσωπικού προφίλ– έχει γίνει «καθρέφτης» πάνω στον οποίο προβάλλουν όλοι τη δική τους καχυποψία: άλλοι τον βλέπουν ως εργαλείο της Άγκυρας, άλλοι ως εργαλείο της Ουάσιγκτον που δεν σέβεται την τουρκική αξιοπρέπεια. Και η Συρία, με την αναδιάταξη ισχύος στη βορειοανατολική χώρα, είναι ακριβώς το πεδίο όπου αυτά τα δύο αφηγήματα συγκρούονται – ταυτόχρονα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

ΕΕ–Mercosur: Εξαναγκαστική μεταβίβαση της γης των αγροτών στα funds

Η συμφωνία ΕΕ–Μercosur, μέσω της εντατικοποίησης του ανταγωνισμού και της συμπίεσης των αγροτικών εισοδημάτων, διευκολύνει έμμεσα, διά των μηχανισμών της αγοράς και όχι διά θεσμικών ή κανονιστικών διατάξεων, τη μετατροπή της γης σε χρηματοοικονομικό ενεργητικό στοιχείο. 

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Του John D. Pappas*

Η συμφωνία ΕΕ–Μercosur αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ιδωθεί υπό το πρίσμα συνθηκών αυξανόμενης χρηματοοικονομικής αβεβαιότητας. Τέτοιες συνθήκες διαμορφώνονται από τη συσσώρευση δημόσιου και ιδιωτικού χρέους, τη μακρόχρονη νομισματική χαλάρωση, την αποσύνδεση χρηματιστηριακών αξιών από την πραγματική οικονομία, κ.τ.λ. Σε τέτοιο περιβάλλον, και μάλιστα υπό το φάσμα διαρκώς εντεινόμενων ανησυχιών για μια παγκόσμια χρηματιστηριακή κατάρρευση (φούσκα),[i] η σταθερότητα των χρηματοοικονομικών τίτλων καθίσταται επισφαλής και η αναζήτηση «ασφαλών» υλικών αποθεμάτων αξίας (real assets) εντείνεται.

Η γη στο χρηματιστήριο

Η γη, υπό αυτές τις συνθήκες, λειτουργεί ως στρατηγικό αντιστάθμισμα περιουσιακού κινδύνου (hedge), δηλαδή ως μη αναπαραγώγιμο, απτό και διαχρονικά πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο, ικανό να διατηρεί αξία σε περιόδους νομισματικής ή χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Ως τέτοιο αντιστάθμισμα, θεωρείται από τις ευρωπαϊκές ελίτ ότι δεν αφορά πρωτίστως τους αγρότες, αλλά τις τράπεζες και τους θεσμικούς επενδυτές, όπως τα επενδυτικά κεφάλαια (funds), που επιδιώκουν διαφοροποίηση και προστασία των χαρτοφυλακίων τους.

Προς αυτόν τον σκοπό, η συμφωνία ΕΕ–Μercosur, μέσω της εντατικοποίησης του ανταγωνισμού και της συμπίεσης των αγροτικών εισοδημάτων, διευκολύνει έμμεσα, διά των μηχανισμών της αγοράς και όχι διά θεσμικών ή κανονιστικών διατάξεων, τη μετατροπή της γης σε χρηματοοικονομικό ενεργητικό στοιχείο. Η γη παύει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως κοινωνικός–παραγωγικός πόρος και μετατρέπεται σε στρατηγικό αποθεματικό αξίας.

Διαδικαστικά, αυτή η μετατροπή θα πραγματοποιηθεί διά της μεθόδου του οικονομικού εξαναγκασμού των αγροτών καθώς, στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ–Μercosur, (1) οι τιμές συμπιέζονται από εισαγωγές χαμηλότερου κόστους, (2) τα περιθώρια κέρδους μικρομεσαίων εκμεταλλεύσεων μηδενίζονται, και (3) το κόστος συμμόρφωσης με ευρωπαϊκά κανονιστικά πρότυπα παραμένει υψηλό. Κατά συνέπεια τότε η γη πωλείται ή ενοικιάζεται εξαναγκαστικά, δηλαδή συγκεντρώνεται σε μεγαλύτερες μονάδες, συχνά μέσω τραπεζών, funds, ή αγροβιομηχανικών ομίλων. Χωρίς βία, χωρίς νόμο απαλλοτρίωσης, αλλά ως διαρθρωτική αναγκαιότητα της διεθνούς αγοράς.

Κατ’ ουσία δηλαδή η συμφωνία ΕΕ–Μercosur σηματοδοτεί την εγκατάλειψη από την Ευρωπαϊκή Ένωση της κοινής αγροτικής πολιτικής, όπως τουλάχιστον τη ξέραμε μέχρι τώρα, και την απίσχναση των κοινοτικών ταμείων στήριξης του αγροτικού εισοδήματος.

Λατινικό νεοφεουδαλικό πρότυπο

Συγκεφαλαιωτικά, οι συνέπειες της συμφωνίας ΕΕ–Μercosur για τους μικρομεσαίους αγρότες είναι δομικές, σε βάρος της οικονομικής βιωσιμότητάς τους, οπότε αργά ή γρήγορα θα εξαναγκασθούν να ρευστοποιήσουν τη γη τους και να μετασχηματισθούν από ιδιοκτήτες–επιχειρηματίες σε ακτήμονες–μισθωτούς. Έτσι, διαμορφώνεται ένα «νεοφεουδαλικό» χρηματοοικονομικό πρότυπο,[ii] στο οποίο ο έλεγχος των πόρων αποσυνδέεται από την κοινωνική παραγωγή και συγκεντρώνεται σε κεφαλαιακούς φορείς, ήτοι σε τράπεζες και funds. Αυτό δηλαδή το πρότυπο που εφαρμόζεται στις λατινικές χώρες της Mercosur, όπως π.χ. στην Παραγουάη, όπου το 0.2% των ιδιοκτητών κατέχει πλέον το 40.8% της αγροτικής γης.[iii] Προσεχώς και στην Ελλάδα.



[i] Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα αντιμετωπίζει όλο και μεγαλύτερη συστημική έκθεση κινδύνου (risk exposure) καθώς το δημόσιο χρέος μεγάλων οικονομιών ξεπερνάει πλέον το 100% του ΑΕΠ τους και συνεχίζει να αυξάνεται: Ιαπωνία 237%ΗΠΑ 121%, %, Γαλλία 113%, Καναδάς 111%, Ηνωμένο Βασίλειο (UK) 101%, κ.τ.λ. (εκτιμήσεις: IMF / WorldEconomics για το έτος 2025).

[ii] Ο όρος «νεοφεουδαλικό χρηματοοικονομικό πρότυπο» χρησιμοποιείται εδώ μεταφορικά για να περιγράψει μορφές συγκέντρωσης ελέγχου επί παραγωγικών πόρων (όπως η γη) και απώλειας οικονομικής αυτονομίας μικρών παραγωγών, και όχι για να υποδηλώσει ιστορική επιστροφή σε φεουδαρχικές νομικές ή κοινωνικές σχέσεις.

[iii] Ioris, A.A.R. Socio-economic geography and the land rights of indigenous peoples in Paraguay. J. Soc. Econ. Dev. (2024). https://doi.org/10.1007/s40847-024-00347-3

*Νομικός και Χρηματοοικονομικός Σύμβουλος.

Columbia University: B.S., M.A., Ph. D. Fellow in International Economics (1985).

Πρώην M.I.S. Director στην JP Morgan / MHT (Νέα Υόρκη), νυν Αντιπρόεδρος Ακαδημαϊκής Έρευνας στο Think Tank «Κιβωτός Ολιστικής Παιδείας Ενόπλων Δυνάμεων».

Συγγραφέας 56 δημοσιευθέντων ακαδημαϊκών άρθρων, βιβλίων και μονογραφιών:

https://columbia.academia.edu/JohnDPappas

 

 

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 ώρες πριν

Reuters: Διορία τεσσάρων ημερών από Δαμασκό στους SDF – Επεισόδια στην Τουρκία σε κινητοποιήσεις υπέρ των Κούρδων – Έκαψαν τουρκικές σημαίες

Κομβικό στοιχείο της εικόνας, όπως μεταδίδει το Reuters, είναι η στάση των ΗΠΑ.

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ5 ώρες πριν

Μπάρακ: Η ενσωμάτωση στη νέα Συρία ως ιστορική ευκαιρία για τους Κούρδους! Τέλος οι SDF

Ο ανώτατος διπλωμάτης συνδέει την εξέλιξη αυτή άμεσα με τη μεταβατική περίοδο που ακολουθεί την εποχή του Μπασάρ αλ Άσαντ,...

Αναλύσεις5 ώρες πριν

Θα πυροδοτήσουν οι συγκρούσεις Συρίας–Κούρδων έναν εμφύλιο πόλεμο στην Τουρκία;

Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν δείχνει στους Κούρδους και στους υποστηρικτές τους την ανειλικρίνειά του

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ6 ώρες πριν

Ίμια: Στα πρόθυρα του πολέμου – Ντοκιμαντέρ στο OPEN του Αργύρη Ντινόπουλου

Αυτό δεν είναι απλώς ένα ρεπορτάζ. Είναι το χρονικό μιας νύχτας που θα μπορούσε να είχε γράψει την αρχή μιας...

Αναλύσεις6 ώρες πριν

Γιατί ο Τομ Μπάρακ έχει βρεθεί στο στόχαστρο με βαρείς χαρακτηρισμούς;

Άλλοι τον λένε άνθρωπο της Τουρκίας, οι ίδιοι οι Τούρκοι τον βλέπουν ως «αποικιακό κυβερνήτη»

Δημοφιλή