Ακολουθήστε μας

GEOPOLITICO

Ιρανικό δημοσίευμα: Το Ισραήλ επιχειρεί να συνδέσει Ελλάδα, Κύπρο και Αρμενία σε νέο άξονα ασφαλείας – Ανησυχία στην Τεχεράνη για τον Καύκασο

Σχέδιο διασύνδεσης των αμυντικών συνεργασιών Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου και Ελλάδας–Κύπρου–Αρμενίας αναδεικνύει δημοσίευμα του ιρανικού πρακτορείου ειδήσεων Mehr News Agency (Πρακτορείο Mehr), το οποίο προειδοποιεί για τις γεωπολιτικές συνέπειες μιας ενδεχόμενης ισραηλινής διείσδυσης στον Νότιο Καύκασο. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ισραηλινός στρατηγικός αναλυτής Σάι Γκαλ, πρώην στέλεχος της Israel Aerospace Industries, και η πρόσφατη παρουσία του σε στρατιωτική ακαδημία της Αρμενίας.

Δημοσιεύτηκε στις

Το δημοσίευμα, το οποίο υπογράφει ο Εχσάν Μοβαχεντιάν για το διεθνές τμήμα του ιρανικού πρακτορείου Mehr, παρουσιάζει την κινητικότητα του Ισραήλ στην Αρμενία ως πιθανή προσπάθεια διαμόρφωσης μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία θα μπορούσε να εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στην προτεινόμενη διάταξη η Ελλάδα και η Κύπρος εμφανίζονται ως συνδετικοί κρίκοι μεταξύ του Ισραήλ και της Αρμενίας, αξιοποιώντας τις ήδη υφιστάμενες συνεργασίες τους με τις δύο χώρες.

Η παρουσία Ισραηλινού στρατηγιστή στη στρατιωτική ακαδημία της Αρμενίας

Σύμφωνα με το Mehr, ο Σάι Γκαλ ανακοίνωσε στις 21 Νοεμβρίου 2026, μέσω προσωπικής ανάρτησης στο Facebook, ότι πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη στην Αρμενία.

Στο πλαίσιο της επίσκεψης βρέθηκε στη Στρατιωτική Ακαδημία «Βαζγκέν Σαρκισιάν» στο Ερεβάν, όπου συμμετείχε σε συνέδριο με θέμα «Ο στρατός της Δημοκρατίας της Αρμενίας και η κοινωνία: Διάλογος για την ασφάλεια».

Παράλληλα, πραγματοποίησε εκπαιδευτικό εργαστήριο για Αρμένιους αξιωματικούς, με αντικείμενο την ευθύνη για τη στρατιωτική ετοιμότητα και τον πολιτικό έλεγχο μετά την προμήθεια εξοπλιστικών συστημάτων.

Η εκπαίδευση επικεντρώθηκε σε ζητήματα συντήρησης οπλικών συστημάτων, τεχνικής υποστήριξης, αναπλήρωσης αποθεμάτων και διατήρησης της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας.

Ο Γκαλ έχει διατελέσει αναπληρωτής επικεφαλής εξωτερικών σχέσεων της Israel Aerospace Industries (IAI), ενώ τον Ιούλιο του 2026 ίδρυσε τη συμβουλευτική εταιρεία στρατηγικής Line of State.

Το ιρανικό πρακτορείο εκτιμά ότι η παρουσία του σε αρμενικό στρατιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα ενδέχεται να αποτελεί διερευνητική κίνηση για την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Αρμενίας.

Ωστόσο, δεν παρουσιάζονται στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι ο Γκαλ ενεργεί με επίσημη εντολή της ισραηλινής κυβέρνησης ή των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η Ελλάδα και η Κύπρος στο επίκεντρο του σχεδιασμού

Το σημαντικότερο στοιχείο του δημοσιεύματος αφορά την πρόταση του Ισραηλινού αναλυτή για τη σύνδεση δύο υφιστάμενων σχημάτων περιφερειακής συνεργασίας.

Το πρώτο αφορά την τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, η οποία περιλαμβάνει την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια, τις στρατιωτικές τεχνολογίες και την προστασία κρίσιμων υποδομών.

Το δεύτερο αφορά την αντίστοιχη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Αρμενίας, με έμφαση στις στρατιωτικές ασκήσεις, την εκπαίδευση προσωπικού και τις αμυντικές διαβουλεύσεις.

Ο Γκαλ, σε άρθρο του στην ισραηλινή εφημερίδα Israel Hayom στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, φέρεται να χαρακτήρισε την Αρμενία «ελλείποντα κρίκο» της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.

Η λογική της πρότασής του είναι ότι η Αθήνα και η Λευκωσία, διατηρώντας στενές σχέσεις τόσο με το Τελ Αβίβ όσο και με το Ερεβάν, μπορούν να αποτελέσουν τη γέφυρα για τη δημιουργία ενός ευρύτερου πλέγματος αμυντικής συνεργασίας.

Το Mehr επισημαίνει ότι οι σχετικές συνεργασίες έχουν ήδη αποκτήσει θεσμικό περιεχόμενο.

Στις 22 Απριλίου 2026, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πραγματοποιήθηκαν αμυντικές διαβουλεύσεις Αρμενίας και Κύπρου, καθώς και τριμερής συνάντηση με τη συμμετοχή της Ελλάδας, κατά την οποία υπογράφηκαν ετήσια προγράμματα συνεργασίας.

Αντίστοιχα, στις 5 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τριμερής συνάντηση εκπροσώπων των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, με αντικείμενο την αμυντική βιομηχανία, την τεχνολογική συνεργασία, τη θαλάσσια ασφάλεια και την προστασία στρατηγικών υποδομών.

Η προτεινόμενη σύνδεση των δύο σχημάτων δεν συνιστά υφιστάμενη στρατιωτική συμμαχία ούτε επιβεβαιωμένο σχέδιο δημιουργίας νέου αμυντικού οργανισμού. Αποτελεί στρατηγική πρόταση, την οποία το ιρανικό πρακτορείο αντιμετωπίζει ως ενδεχόμενη απειλή για τα συμφέροντα της Τεχεράνης.

Το μήνυμα προς Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στη στάση του Γκαλ απέναντι στην Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, δύο χώρες που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις του Νοτίου Καυκάσου.

Σύμφωνα με το Mehr, ο Ισραηλινός αναλυτής υποστηρίζει ότι η δημιουργία χερσαίας σύνδεσης μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του Ναχιτσεβάν μέσω της νότιας Αρμενίας πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχες εγγυήσεις για την πρόσβαση της Αρμενίας προς τη Δύση, μέσω τουρκικού εδάφους.

Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να συνδέσει τα αιτήματα του Μπακού με την ανάγκη άρσης της γεωγραφικής απομόνωσης του Ερεβάν.

Παράλληλα, ο Γκαλ εμφανίζεται να αμφισβητεί την πολιτική εξάρτηση του Αζερμπαϊτζάν από την Τουρκία. Σε άρθρο του στην Israel Hayom, στις 5 Νοεμβρίου, υποστήριξε ότι το σύνθημα «ένα έθνος, δύο κράτη» δεν πρέπει να συνεπάγεται περιορισμό της ανεξαρτησίας των αποφάσεων του Μπακού.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Ισραηλινός αναλυτής δεν εισηγείται εγκατάλειψη της στρατηγικής συνεργασίας Ισραήλ και Αζερμπαϊτζάν. Αντιθέτως, προτείνει τη διατήρησή της παράλληλα με την ανάπτυξη νέων σχέσεων με την Αρμενία.

Στο ιρανικό δημοσίευμα διατυπώνεται η εκτίμηση ότι το Ισραήλ επιδιώκει να περιορίσει την τουρκική επιρροή στον Καύκασο, αφού προηγουμένως αξιοποίησε τη συνεργασία με την Άγκυρα και το Μπακού για την αποδυνάμωση της ρωσικής και ιρανικής παρουσίας.

Πρόκειται, ωστόσο, για ερμηνεία του Ιρανού συντάκτη και όχι για επιβεβαιωμένη πολιτική της ισραηλινής κυβέρνησης.

Ο διάδρομος TRIPP και ο στρατηγικός ρόλος της Σιουνίκ

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην αρμενική επαρχία Σιουνίκ και στην περιοχή Μεγρί, κοντά στα σύνορα με το Ιράν.

Η συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη αποτελεί κρίσιμο σημείο για τις επικοινωνίες μεταξύ Αζερμπαϊτζάν, Ναχιτσεβάν, Τουρκίας και Αρμενίας.

Το Mehr συνδέει την πρόταση Γκαλ με τον σχεδιαζόμενο διάδρομο TRIPP, γνωστό και ως «Διαδρομή Τραμπ», ο οποίος αφορά τη διασύνδεση του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν μέσω αρμενικού εδάφους.

Κατά την ιρανική προσέγγιση, η σύμπτωση των δύο σχεδιασμών δημιουργεί τον κίνδυνο η περιοχή να αποκτήσει διπλή λειτουργία: αφενός ως διαμετακομιστικός κόμβος και αφετέρου ως πεδίο ανάπτυξης στρατιωτικών, τεχνολογικών και πληροφοριακών συνεργασιών.

Ο συντάκτης φτάνει μάλιστα στο σημείο να προειδοποιήσει ότι η Διαδρομή Τραμπ θα μπορούσε να μετατραπεί σε γραμμή στρατιωτικών και πληροφοριακών επικοινωνιών του ΝΑΤΟ και του Ισραήλ.

Δεν παρουσιάζονται, πάντως, αποδεικτικά στοιχεία για τέτοια επιχειρησιακή χρήση του διαδρόμου. Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμηση κινδύνου από την ιρανική πλευρά.

Ο φόβος της Τεχεράνης για ισραηλινή παρουσία στα βόρεια σύνορά της

Η βασική ανησυχία που διατρέχει το δημοσίευμα είναι η πιθανότητα το Ισραήλ να αποκτήσει μόνιμη πρόσβαση στο αμυντικό και τεχνολογικό περιβάλλον της Αρμενίας.

Το Mehr διευκρινίζει ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν προϋποθέτει απαραίτητα εγκατάσταση ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων.

Η παρουσία συμβούλων, εκπαιδευτών, εταιρειών αμυντικής τεχνολογίας και ειδικών στην κυβερνοασφάλεια θα μπορούσε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να δημιουργήσει μακροχρόνιες σχέσεις εξάρτησης και συνεργασίας.

Η ανησυχία γίνεται εντονότερη επειδή το Ισραήλ διατηρεί ήδη σημαντικές αμυντικές και ενεργειακές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν.

Εάν αποκτήσει αντίστοιχους διαύλους επικοινωνίας και με την Αρμενία, η Τεχεράνη θεωρεί ότι θα αντιμετωπίσει μια νέα πραγματικότητα στα βόρεια σύνορά της.

Ένας δεύτερος κίνδυνος, κατά τον Ιρανό αρθρογράφο, αφορά την οικονομική και γεωπολιτική υποβάθμιση του Ιράν, εφόσον αναπτυχθούν εναλλακτικές οδοί εμπορίου, ενέργειας και μεταφορών που θα παρακάμπτουν την ιρανική επικράτεια.

Η προειδοποίηση προς την ιρανική ηγεσία

Το δημοσίευμα δεν περιορίζεται στην καταγραφή των ισραηλινών πρωτοβουλιών. Περιλαμβάνει και συγκεκριμένες προτάσεις για την πολιτική που πρέπει να ακολουθήσει η Τεχεράνη.

Ο Εχσάν Μοβαχεντιάν υποστηρίζει ότι το Ιράν οφείλει να ενισχύσει τις σχέσεις του με την Αρμενία, αντί να περιορίζεται σε προειδοποιήσεις για τη συνεργασία του Ερεβάν με τρίτες χώρες.

Εισηγείται στενότερο διάλογο για ζητήματα ασφαλείας, ανάπτυξη κοινών οικονομικών και ενεργειακών έργων, ενίσχυση των οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων και μεγαλύτερη ιρανική συμμετοχή στα περιφερειακά δίκτυα μεταφορών.

Παράλληλα, ζητεί συστηματική παρακολούθηση των στρατιωτικών συνεργασιών Αρμενίας και Ισραήλ, ιδιαίτερα σε τομείς που αφορούν τις τηλεπικοινωνίες, την επιτήρηση και τις κρίσιμες υποδομές.

Η ανησυχία της Τεχεράνης για τον TRIPP δεν είναι καινούργια. Ο ίδιος Ιρανός αναλυτής είχε προειδοποιήσει, σε δηλώσεις του τον Οκτώβριο του 2026, για το ενδεχόμενο ο διάδρομος να λειτουργήσει ως «Δούρειος Ίππος» εις βάρος των ιρανικών συμφερόντων.

Η γεωπολιτική διάσταση για Ελλάδα και Κύπρο

Από ελληνικής πλευράς, το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του δημοσιεύματος εντοπίζεται στον ρόλο που αποδίδεται στην Αθήνα και τη Λευκωσία.

Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν παρουσιάζονται απλώς ως συνεργάτες του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά ως χώρες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη γεωγραφική επέκταση ενός δικτύου αμυντικής συνεργασίας μέχρι τον Νότιο Καύκασο.

Η δυνατότητα αυτή στηρίζεται στις σχέσεις που έχουν αναπτύξει με την Αρμενία, αλλά και στην υφιστάμενη στρατηγική συνεργασία τους με το Ισραήλ.

Το γεγονός ότι ένα ιρανικό πρακτορείο εξετάζει με τόση προσοχή τη σύνδεση αυτών των δύο τριμερών σχημάτων καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδεται στην ελληνική και κυπριακή παρουσία στους περιφερειακούς συσχετισμούς ασφαλείας.

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι προτάσεις που διατυπώνει ο Σάι Γκαλ θα αποκτήσουν θεσμική υπόσταση ή θα παραμείνουν στο επίπεδο του στρατηγικού προβληματισμού.

Προς το παρόν, η ύπαρξη αμυντικών συνεργασιών είναι δεδομένη, αλλά η συγκρότηση ενός ενιαίου σχήματος Ισραήλ, Ελλάδας, Κύπρου και Αρμενίας δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Προς τα πού οδεύει η ελληνική εξωτερική πολιτική;

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει η Μαρία Δελιβάνη

Όπως ήταν αναμενόμενο, στο Σενζέν επικυρώθηκε και επίσημα το νέο σχήμα διακυβέρνησης της υφηλίου, το πολυπολικό (ή ορθότερα τριπολικό). Και πριν από τη συνάντηση αυτή στην Κίνα, που η επιλογή της τοποθεσίας της σηματοδοτεί, πιθανότατα, και τη σιωπηρή αναγνώριση της αρχηγικής θέσης του Κινέζου ηγέτη, στην τριαρχία, ήταν ορατή η αναμεταξύ τους συνεννόηση για την πορεία του κόσμου. Η Ευρώπη απουσίαζε, διότι πρώτον ο Τραμπ δεν την εκπροσωπεί πλέον, εφόσον τον ενδιαφέρει αποκλειστικά η MAGA, γιατί δεύτερον το Διεθνές Δίκαιο έχει επισκιαστεί, αλλά και τρίτον επειδή η εκεί απουσία της δεν προβληματίζει, αφού δεν είναι επιθυμητή σε κανέναν.

Στο αναδυόμενο αυτό σχήμα της υφηλίου, ο Πούτιν είναι ο μεγάλος νικητής, γιατί από «διεθνώς καταζητούμενος», είναι πια στην κορυφή του κόσμου και καθορίζει τις τύχες του. Αλλά, και γιατί, από όσο μπορεί κανείς να προβλέψει τις ταχύτητα μεταβαλλόμενες εξελίξεις, παρότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν έχει τελειώσει, ωστόσο η Ρωσία εκλαμβάνεται ως νικήτρια, και θα έχει αυτό που επιθυμεί. Δηλαδή, τις ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας, που ανήκαν παλαιότερα στη Ρωσία και έχουν ρωσόφιλο πληθυσμό.

Για να επιστρέψω στην Ευρώπη, δεν είναι δυστυχώς εκτός πραγματικότητας το συμπέρασμα, ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία επιτάχυνε τον παρακμιακό της ρυθμό, και φτωχοποίησε την οικονομία και τους κατοίκους της. Ωστόσο, αυτός συνεχίζεται με καταστρεπτικέ συνέπειες, πρωτίστως λόγω της καθημερινής απώλειας ζωών και από τις δύο αντιμαχόμενες χώρες. Και τούτο, επειδή ορισμένοι Ευρωπαίοι, πρωτίστως Γερμανοί και Γάλλοι, επιμένουν να τον παρατείνουν, και να χαρίσουν και πάλι 70 δισεκατομμύρια ευρώ στον κ Ζελένσκι, επιπλέον των απροσμέτρητων που ήδη έλαβε.

Και επειδή αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν απρόθυμοι να στερήσουν ζωτικούς πόρους, από τους κατοίκους των χωρών τους, για τη συνέχιση ενός πολέμου χωρίς δικαιολόγηση, η Γερμανία θυμήθηκε το βέτο, του οποίου πριν από ελάχιστο χρόνο συζητιόταν η κατάργησή του, υποχρεώνοντας και τα απρόθυμα κράτη-μέλη της ΕΕ να αποδεχθούν τη συνέχιση της αφαίμαξης των λαών τους. Για τη Γερμανία, πρωτίστως, και δευτερευόντως για τη Γαλλία, η εμμονή αυτή υπέρ της συνέχισης ενός πολέμου χωρίς αντικείμενο, μπορεί να εξηγηθεί από μια ύστατη προσπάθεια διακοπής της ήδη προχωρημένης αποβιομηχάνισής τους. Οι αποφάσεις, δηλαδή των ηγετών τους μπορούν, με πολλές αμφιβολίες βέβαια, να εκληφθούν ως προσπάθεια εξυπηρέτησης των συμφερόντων των χωρών που εκπροσωπούν.

Καταφέραμε να μας κηρύξει πόλεμο ο Πούτιν

Και έρχομαι στην Ελλάδα για να υπενθυμίσω το πόσο εσφαλμένες θεωρήσαμε από την αρχή αυτού του πολέμου, πολλοί από μας στην Ελλάδα, αυτή την ακραίας μορφής εχθρότητα της Κυβέρνησης, εναντίον της Ρωσίας, που ρήμαξαν, και θα ρημάξουν ακόμη περισσότερο το μέλλον μας. Ενώ, θα μπορούσαμε, κάλλιστα, να αποστασιοποιηθούμε από τις ακραίες και τόσο επιπόλαιες κρίσεις, εναντίον του Πούτιν, αφήνοντας να τον κρίνουν οι συμπατριώτες του, και αρκούμενοι, στα εντελώς απαραίτητα καθήκοντά μας, ως μέλος της ΕΕ. Αλλά, και τώρα, που οι βάσεις της διεθνούς κατάστασης έχουν συθέμελα μεταβληθεί, τίθεται επιτακτικά το ερώτημα. Για το που οδεύει η δική μας εξωτερική πολιτική;

Οι προσωπικές προτιμήσεις, εμπάθειες και αντιπάθειες εναντίον του ρωσικού λαού ανήκουν στην ελευθερία επιλογών του καθένα από μας. Όταν, ωστόσο, αυτές, ανακοινώνονται με τρόπο τόσο επιθετικό, προσβλητικό και μη ελεγχόμενο, κινδυνεύουν να έχουν εγκληματικές συνέπειες για το λαό, που αναγκαστικά τις υφίσταται. Αυτό, ακριβώς, συνέβη στην Ελλάδα, και όπως όλα δείχνουν θα εξακολουθήσει να συμβαίνει με ολοένα μεγαλύτερη ένταση στο μέλλον, αφού με την απαράδεκτη συμπεριφορά ορισμένων από μας, καταφέραμε να μας έχει κηρύξει πόλεμο ο Πούτιν.

Η Ελλάδα, λοιπόν, της οποίας ο μισός περίπου πληθυσμός βιώνει με ετήσιο εισόδημα 10.000 Ε (χαμηλότερο, δηλαδή, από το αντίστοιχο του 2010), που υποχρεώνεται να καταβάλει, όχι απλά, υπέρογκους και άνισους φόρους, εξαιτίας των αναλογικά υψηλών έμμεσων, αλλά και απόδοση τμημάτων χρέους, πριν από τη λήξη τους, καλείται να συμμετάσχει στην εντατικοποίηση της αφαίμαξής της, χάριν της συνέχισης του πολέμου στην Ουκρανία. Και, μεταξύ άλλων, να εγκληματεί για την αφαίρεση ζωών, υπέρ συμφερόντων που δεν είναι δικά της.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Αποκαλύψεις κάτω από την Αγία Σοφία! Τάφοι Πατριαρχών και αρχαίο δίκτυο ύδρευσης;

Η δημοσιογράφος Μαρία Ζαχαράκη, σε ανταπόκρισή της από την Κωνσταντινούπολη στο μεσημβρινό δελτίο ειδήσεων του MEGA, το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει τις εικόνες που μετέδωσαν τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα από τις υπόγειες εγκαταστάσεις του ιστορικού μνημείου.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ: Ένας άγνωστος υπόγειος κόσμος αποκαλύπτεται κάτω από το εμβληματικό μνημείο της Κωνσταντινούπολης!

Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, υπόγειες σήραγγες, παλαιές κατασκευές, πιθανές ταφές Πατριαρχών και ένα μυστηριώδες δίκτυο ύδρευσης έρχονται στο φως κάτω από την Αγία Σοφία.

Η δημοσιογράφος Μαρία Ζαχαράκη, σε ανταπόκρισή της από την Κωνσταντινούπολη στο μεσημβρινό δελτίο ειδήσεων του MEGA, το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει τις εικόνες που μετέδωσαν τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα από τις υπόγειες εγκαταστάσεις του ιστορικού μνημείου.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον έξι υπόγειοι χώροι και εννέα σήραγγες, ενώ οι υπόγειες διαδρομές εκτείνονται σε μήκος 420 μέτρων. Για την αποκάλυψη των κατασκευών απομακρύνθηκαν περίπου 3.000 τόνοι χώματος.

Μία από τις σήραγγες έχει μήκος 180 μέτρων και εξετάζεται εάν συνδεόταν με παλαιά ρωμαϊκή οδό της Κωνσταντινούπολης. Σε άλλη στοά, με κατεύθυνση προς τη Βασιλική Κινστέρνα, εξακολουθεί να ρέει νερό άγνωστης προέλευσης, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για το ιστορικό δίκτυο ύδρευσης της πόλης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι ταφές που οι ερευνητές εκτιμούν ότι ενδέχεται να ανήκουν σε Πατριάρχες ή άλλους ιεράρχες, καθώς και τα ίχνη κατασκευών που προηγούνται της σημερινής Αγίας Σοφίας.

Ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επισκέφθηκε τις υπόγειες εγκαταστάσεις, ενώ οι τουρκικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανοίξουν ορισμένες στοές στους επισκέπτες.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Το Πολιτισμικό Χάσμα στα Ελληνοτουρκικά …έφτασε έως τη Θράκη

Το βαθύ ιστορικό και πολιτισμικό χάσμα ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική εθνική συνείδηση, καθώς και τις προεκτάσεις του στη Θράκη, αναλύει ο Μάριος Αηδονίδης, εστιάζοντας στον ρόλο της ιστορικής μνήμης, της θρησκείας και του εθνικού αυτοπροσδιορισμού. Με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψη της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης στο μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ στην Άγκυρα, εξετάζει την προβολή του τουρκικού εθνικού αφηγήματος στη μουσουλμανική μειονότητα, παραπέμποντας στον Εθνικό Όρκο (Misak-ı Millî) και στην ιστορική εμπειρία της Κύπρου και της Κωνσταντινούπολης. Παράλληλα, αναδεικνύει τη διακριτή πολιτισμική και γλωσσική ταυτότητα των Πομάκων και των Ρομά, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της πολυμορφίας, στο πλαίσιο της ελληνικής πολιτείας και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή και την ειρηνική συνύπαρξη στη Θράκη.

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι Δύο Εκ Διαμέτρου Διαφορετικές Ιστορικές Συνιστώσες Μεταξύ της Ελληνικής και της Τουρκικής Πολιτισμικής Συνείδησης

Του Μάριου Αηδονίδη

Έχω κάνει επανειλημμένως αναφορά στην έννοια του πολιτισμικού χάσματος, καθώς αναφέρομαι ακριβώς στο γεγονός ότι οι δύο πόλοι αντίληψης (μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής) αντλούν την οπτική τους από διαφορετικές ιστορικοπολιτισμικές συνιστώσες.

Οι Δύο Κόσμοι Αντίληψης

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ελληνική αντίληψη – το ελληνικό πνεύμα – η οποία ανατρέχει στο παρελθόν σε θεμελιώδεις προσωπικότητες της Ιστορίας, αντλώντας πληροφορίες περί της ελληνικής πραγματικότητας. Από την αρχαιότητα, με τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και ιστορικούς, από τον Σωκράτη έως τον Αριστοτέλη, τον Ηρόδοτο έως τον Θουκυδίδη, και όλα αυτά μέχρι τη νεότερη ιστορία, όπως ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Ρήγας Βελεστινλής. Όλοι εθνικοί – πνευματικοί ευεργέτες μεταξύ πολλών άλλων ο Ιωάννης Καποδίστριας ως ένας αρχιτέκτονας αυτού του οικοδομήματος, διασώστες της ελληνικότητας.

Οι άνθρωποι που πρόσκεινται στον ελληνισμό αντιλαμβάνονται και βιώνουν τον εαυτό τους ως μέρος ενός αδιάσπαστου ιστορικού και πολιτισμικού συνεχούς, του οποίου ο ελληνισμός συνιστά τον θεμελιώδη πυρήνα. Πρόκειται για τον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο μέσα στον οποίο ο ελληνικός πολιτισμός γεννήθηκε και επεκτάθηκε ως πολιτισμική επιρροή, διαμορφώνοντας διαχρονικά την παρουσία του σε ολόκληρη την περιοχή.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της σύγχρονης τουρκικής Τζουμχουριέτ (Türkiye Cumhuriyeti), δηλαδή του τουρκικού «αβασίλευτου» πολιτεύματος – και όχι Δημοκρατίας – (↗ Θέμα προσεχούς ανάλυσης: η διάκριση «Cumhuriyet» και Δημοκρατίας, της οποίας εξαίρετος τεκμηριωτής είναι ο κ. Δημήτριος Σταθακόπουλος). 

Σύμφωνα με τη σύγχρονη τουρκική εθνική αντίληψη που εδραίωσε ο Μουσταφά Κεμάλ με τη σύσταση του νέου κράτους, οι πληθυσμοί που προέρχονται από τον ευρύτερο αυτοκρατορικό οθωμανικό ιστό και χώρο και συγκροτούν τη σύγχρονη Δημοκρατία της Τουρκίας, παρουσιάζονται ως οι φυσικοί κληρονόμοι αυτού του τόπου.

Αγνοούν, όμως, ότι βρίσκονται στον ιστορικό χώρο των Χετταίων, των Αρμενικών βασιλείων, των Φοινίκων, όπως και των Ιώνων. Μακριά (και οριακά στο πιο απομακρυσμένο σημείο) από τη γεωγραφική κοιτίδα των τουρκογενών φυλών (απόρροια των τουρκικών προελάσεων και κατακτήσεων). Από την πορεία των ιστορικών εξελίξεων και την ενσωμάτωση χαρακτηριστικών, των θεσμών της ελληνιστικής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (αντίστοιχα απόρροια της ρωμαϊκής κατάκτησης) και στοιχείων του τοπικού πληθυσμού όπως: παραδόσεις, διατροφικές συνήθειες, γνωσιακές και πολιτισμικές αξίες, θεωρούνται μέρος μιας ενιαίας και συνεχιζόμενης ιστορικής διαδρομής που οι Τούρκοι εκλαμβάνουν ως κληρονομιά τους, ίσως και ξεχνώντας πως όλα τα υιοθέτησαν.

Το Σημείο Επαφής και η Σύνθετη Πραγματικότητα των Ταυτοτήτων

Έτσι, ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτούς τους δύο αντίθετους πόλους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται οι μεικτοί πληθυσμοί, οι διασταυρούμενες πολιτισμικές επιρροές, αλλά και οι φορείς που επιχειρούν να προσεταιριστούν ή να καπηλευτούν αυτές τις επιρροές, εντάσσοντάς τες μονομερώς στη μία ή στην άλλη εθνική αφήγηση.

Αυτός ακριβώς είναι και ο μεγάλος διαχωρισμός. Οι πολίτες που βρίσκονται στο μεταίχμιο διαφορετικών πολιτισμικών επιρροών συχνά έρχονται αντιμέτωποι με σύγχυση ή εσωτερική αντίθεση ως προς τον ίδιο τους τον αυτοπροσδιορισμό:

Από τη μία πλευρά, διακρίνουν ότι μια όμορη χώρα, όπως η Τουρκία, μοιράζεται μαζί τους τους ίδιους θρησκευτικούς δεσμούς, το Ισλάμ, το οποίο αποτέλεσε ένα μεταγενέστερο κλάδο, μέρος των βιβλικών –  αβρααμικών θρησκειών, μετά την επέκταση της επιρροής των Αράβων και τη διάδοσή του από τον Μωάμεθ, τον 7ο αιώνα μ.Χ.

Από την άλλη, οι ίδιοι ανήκουν σε μια διακριτή εθνοπολιτισμική κοινότητα, όπως αυτή των Πομάκων, η πολιτισμική και πληθυσμιακή παρουσία της οποίας εκτείνεται πέραν των συνόρων. Μια περιοχή που περιλαμβάνει τμήμα του ελλαδικού κράτους, αλλά και το νότιο τμήμα της βουλγαρικής επικράτειας, η οποία χωρίστηκε με καθαρά γεωγραφικά κριτήρια, χωρίζοντας τα δύο κράτη μεταξύ των φυσικών εμποδίων της οροσειράς της Ροδόπης. Ενώ μετά και από τη διαδικασία ανταλλαγής των πληθυσμών μεταξύ τους (1920–1932), από αυτήν εξαιρέθηκαν οι Πομάκοι αυτού του γεωγραφικού χώρου, καθώς, παρά τη διασυνοριακή αυτή διάσπαση, έμεινε μια ευρύτερη ζώνη πολιτισμικής επαφής και μεικτής πολιτισμικής ταυτότητας, όπου διαφορετικές ιστορικές, γλωσσικές και πολιτισμικές επιρροές διατηρήθηκαν και η ακτίνα τους έμενε να διαπερνά τα de facto σύνορα που καθορίστηκαν από τις Διεθνείς Συνθήκες.

Αντίστοιχα, η κοινότητα των Ρομά αποτελεί επίσης αναπόσπαστο μέρος αυτής της σύνθετης πληθυσμιακής και πολιτισμικής πραγματικότητας. Παράλληλα, υπάρχει και η πληθυσμιακή συνιστώσα χωρίς κάποια άλλη αποκλειστική πολιτισμική ταυτότητα, με αποτέλεσμα να αυτοπροσδιορίζεται ως τουρκική ή τουρκογενής, κάτι που δημιουργεί σύγχυση έως και αμφιλεγόμενα ζητήματα, καθώς αν εξετάσουμε ειδικότερα, ακόμη και εντός της τουρκικής επικράτειας υπάρχουν πολίτες που χωρίζονται σε διαφορετικές εθνοτικές και γλωσσικές ταυτότητες – με χαρακτηριστικότερο τον κουρδικό πληθυσμό, γνωστό και ως τη μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα στον κόσμο χωρίς δικό της κράτος («gelê herî mezin ê cîhanê yê bêdewlet»).

Ως έναν βαθμό, το θέμα του αυτοπροσδιορισμού είναι ένα ζήτημα προσωπικής επιλογής και ευχέρειας του καθενός. Η ελληνική θέση, όπως επίσημα διατυπώνεται στη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, είναι πως στη Θράκη αναγνωρίζεται μουσουλμανική θρησκευτική μειονότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ανταποκρίνεται στον τρόπο που εκλαμβάνει ο καθένας την πραγματικότητα, αλλά είναι σίγουρα απολύτως ταυτόσημη με αυτά που αναγράφει η διεθνώς αναγνωρισμένη Συνθήκη. Για τη σύγκριση, η μειονότητα σε Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο αναφέρεται ως ελληνική, ξεδιαλύνοντας το τοπίο μέσα από άλλους ομόδοξους χριστιανικούς πληθυσμούς και αφηγήματα.

Πολιτικές Εκφράσεις

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να παρατηρούμε στην πράξη φαινόμενα που αποτυπώνουν αυτή την ιδεολογική και πολιτισμική μετατόπιση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη επίσκεψη της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης (İskeçe Türk Birliği) στο μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Anıtkabir) στην Άγκυρα, ως ένδειξη τιμής προς έναν ιστορικό πολιτικό ηγέτη με τον οποίο τα μέλη της επιλέγουν να ταυτιστούν.

Η επίσκεψη αυτή, που πραγματοποιήθηκε στις 16 και 17 Νοεμβρίου 2026, συνοδεύτηκε από επίσημη τελετή κατάθεσης στεφάνου με την επιγραφή «Τουρκική Ένωση Ξάνθης» από τον πρόεδρο της Ένωσης και υπογραφή στο βιβλίο επισκεπτών του μαυσωλείου. Στη σχετική δήλωση της αντιπροσωπείας γίνεται ρητή αναφορά σε «Τούρκους της Δυτικής Θράκης» και στη συνέχιση της κληρονομιάς και των ιδεών του Ατατούρκ.

Αυτό, για όσους είναι λάτρες της Ιστορίας και βαθείς αναγνώστες, μας ξυπνά μνήμες του Εθνικού Όρκου (Misak-ı Millî) που εκφώνησε ο Μουσταφά Κεμάλ στον μακροσκελή λόγο του (Nutuk): σύμφωνα με το Άρθρο 3, το νομικό καθεστώς της Δυτικής Θράκης θα έπρεπε επίσης να καθοριστεί από την ελεύθερη ψήφο των κατοίκων της, ενώ το Άρθρο 5 αναφέρεται στις ελευθερίες των μειονοτήτων εκτός της τουρκικής επικράτειας. Με τις διάφορες αιχμές που αφήνει αυτό, καθώς βρίσκονται σε μια παρωχημένη κατάσταση οι συμφωνίες εκείνης της περιόδου και των τότε πολιτικών αποφάσεων σε σχέση με το σήμερα, και ιδιαίτερα στο σύγχρονο γεωπολιτικό στερέωμα και τις συνεχιζόμενες αλλά και παράλογες διεκδικήσεις της Τουρκίας (↗ Θέμα προσεχούς ανάλυσης: σε ποιες ιστορικές παραλείψεις οφείλονται αυτές οι διεκδικήσεις). Άλλωστε ας μην ξεχνάμε πού γεννήθηκε και πού μεγάλωσε ο Μουσταφά Κεμάλ. Αυτό γίνεται εύκολα αιτία αναθεωρητικών και αλυτρωτικών διεκδικήσεων από μόνο του.

Δεν είναι λίγα τα περιστατικά οργανώσεων και πολιτικών φορέων που προβάλλουν και υιοθετούν συστηματικά το τουρκικό αφήγημα – είτε μέσα από το Κόμμα Ισότητας, Ειρήνης και Φιλίας (ΚΙΕΦ / Dostluk Eşitlik Barış Partisi – DEB), με έντονη πολιτική παρουσία στην Κομοτηνή και την ευρύτερη περιοχή της Θράκης, είτε μέσα από την Τουρκική Ένωση Ξάνθης (İskeçe Türk Birliği), προωθώντας την αντίληψη περί «ενιαίας τουρκικής ταυτότητας» για το σύνολο της μουσουλμανικής μειονότητας, παραβλέποντας τα φαινόμενα που μας οδηγούν ενώπιον τετελεσμένων (↗ Σχετική ιστορική παραπομπή: για όσους είναι γνώστες, η εξέλιξη αυτή ξυπνά μνήμες από την ιστορία της Κύπρου).

Μην ξεχνάμε τι απέγινε η αναγνωρισμένη ελληνική μειονότητα μετά τον μεθοδευμένο σχεδιασμό του τουρκικού κράτους να βάλει έναν πρόθυμο μειονοτικό (εγκάθετο) να διαπράξει μια προβοκάτσια, γεγονός που πυροδότησε τον βάρβαρο ξεριζωμό των Ελλήνων της Πόλης το 1955 και ενόψει του εθνοαπελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων.

Στον αντίποδα αυτής της προσέγγισης, συναντάμε συλλόγους όπως τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πομάκων Νομού Ξάνθης [Σύνδεσμος προς επαλήθευση] και το ιστολόγιο της εφημερίδας «Ζαγάλισα» (Zagalisa), οι οποίοι προβάλλουν και διεκδικούν μια διακριτή πομακική πολιτισμική ταυτότητα, με τη δική της αυτόνομη ιστορική και γλωσσική συνέχεια. Ο σύλλογος έχει αναπτύξει πολιτιστικές δράσεις και έχει εκδώσει βιβλία, λεξικά και καταγραφές παραδοσιακών τραγουδιών, ενώ αναδεικνύει την πομακική γλώσσα ως φορέα μνήμης, εθίμων και τοπικής ιστορίας.

Πρόκειται για μια ταυτότητα που δικαιούται να διατηρεί την αυτοτέλειά της, αλλά ούτε και να ολισθαίνει προς την υιοθέτηση και την προσχώρηση στο αφήγημα της άλλης πλευράς, το οποίο επιχειρεί να εδραιώσει τις ιδέες του στο εσωτερικό της εθνικής επικράτειας. 

Επίλογος

Αυτή ακριβώς είναι η ουσία του πολιτισμικού χάσματος στη Θράκη: η σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για την ιστορική κληρονομιά, την πολιτισμική συνέχεια και την ταυτότητα των πληθυσμών που κατοικούν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση των διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων, αλλά η κατανόηση και η ειρηνική συμβίωση, όπως και η αποδοχή μιας μεγαλύτερης – επιζήσασας πραγματικότητας: αυτής της αντανάκλασης της έντονης παρουσίας των Μεγάλων Πολιτισμικών Επιρροών που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Η ανάδειξη της πομακικής και της ρομανί ιδιαιτερότητας – όπως και αυτής των Αλεβιτών/Μπεκτασήδων, όσο και αυτών με μια αδρή πολιτισμική ταυτότητα, ενός αποτυπώματος, πάντα όμως μέσα στο πλαίσιο της ελληνικής ιθαγένειας και του ευρωπαϊκού κεκτημένου – αποτελεί τη φυσική απάντηση απέναντι στις προσπάθειες αφομοίωσής τους από τον τουρκικό εθνικισμό. Η διατήρηση της γλωσσικής, πολιτισμικής και ιστορικής αυτοτέλειας των κοινοτήτων δεν υπονομεύει την ελληνική πολιτειακή ενότητα· αντίθετα, την εδραιώνει, αποδεικνύοντας ότι η πολυφωνία μπορεί να συνυπάρχει με μια σαφή και ενιαία εθνική ταυτότητα. Άλλωστε αυτό ήταν ο Ελληνισμός, η εδραίωση ιδεών και αξιών.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO3 λεπτά πριν

Προς τα πού οδεύει η ελληνική εξωτερική πολιτική;

Γράφει η Μαρία Δελιβάνη Όπως ήταν αναμενόμενο, στο Σενζέν επικυρώθηκε και επίσημα το νέο σχήμα διακυβέρνησης της υφηλίου, το πολυπολικό...

GEOPOLITICO55 λεπτά πριν

Ιρανικό δημοσίευμα: Το Ισραήλ επιχειρεί να συνδέσει Ελλάδα, Κύπρο και Αρμενία σε νέο άξονα ασφαλείας – Ανησυχία στην Τεχεράνη για τον Καύκασο

Σχέδιο διασύνδεσης των αμυντικών συνεργασιών Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου και Ελλάδας–Κύπρου–Αρμενίας αναδεικνύει δημοσίευμα του ιρανικού πρακτορείου ειδήσεων Mehr News Agency (Πρακτορείο Mehr), το...

Ιστορία - Πολιτισμός1 ώρα πριν

«1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης»: Επετειακή εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο για τις μάχες της Μάνης κατά του Ιμπραήμ

Επετειακή εκδήλωση με τίτλο «1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης: Ο Ιμπραήμ εναντίον της Μάνης – Τοπική Ιστορία ή Εθνικό Ορόσημο;» θα πραγματοποιηθεί...

Αναλύσεις3 ώρες πριν

Όταν η «αξιοκρατία» γίνεται άλλοθι των προνομιούχων: Το κοινό συμφέρον και η ανάγκη για μια νέα παιδεία

Αν ο στωικός φιλοσοφος Επίκτητος περπατούσε σήμερα στην Αθήνα, ίσως θα θαύμαζε τις τεχνολογικές μας δυνατότητες. Θα αναρωτιόταν όμως αν...

Αναλύσεις3 ώρες πριν

Γαλλία: Επεισόδια στην έκτη κινητοποίηση κατά της ακρίβειας – Στους δρόμους 82.500 διαδηλωτές – μειωμένη η συμμετοχή

Τα επεισόδια δεν αποτράπηκαν, με το Παρίσι, τη Λυών, τη Μασσαλία και το Μπορντό να μετατρέπονται σε πεδίο μάχης, στο...

Δημοφιλή