Του Χρόνη Βάρσου

Φιλολόγου – Ιστορικού Ερευνητή

Μ.Α Νεώτερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου

 Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του cognoscoteam.gr

https://cognoscoteam.gr/archives/49278

 Έχουν περάσει 201 χρόνια από τις 12 Φεβρουαρίου 1825 όταν τα αιγυπτιακά στρατεύματα του Ιμπραήμ αποβιβάστηκαν στην Πελοπόννησο αντιπροσωπεύοντας μια πρωτόγνωρη και θανάσιμη απειλή για την Επανάσταση. Η αιγυπτιακή εισβολή εν μέσω χειμώνα, o «αφρικανικός σιμούν», όπως εμφατικά χαρακτηρίστηκε από τον ιστορικό Απόστολο Βακαλόπουλο, αιφνιδίασε και απείλησε σοβαρά τους Έλληνες με ολοκληρωτική ήττα. Με αφορμή την εκστρατεία του Ιμπραήμ στον Μοριά, τα τελευταία χρόνια έχει προβληθεί έντονα ένα κυρίαρχο αφήγημα περί «καταστολής και ήττας της ελληνικής Επανάστασης» από τον Αιγύπτιο στρατηγό που οδήγησε το 1827 στην ευρωπαϊκή παρέμβαση «σωτηρίας» των Ελλήνων στο Ναβαρίνο από τους «φιλάνθρωπους» συμμάχους. Μια όμως ψύχραιμη μελέτη και αξιολόγηση της τετραετούς σχεδόν αιγυπτιακής εκστρατείας στον Μοριά (12 Φεβρουαρίου 1825 – 23 Σεπτεμβρίου 1828) με βάση τα πραγματικά επιχειρησιακά της αποτελέσματα, οδηγεί στην εξαγωγή τελείως διαφορετικών συμπερασμάτων όσον αφορά όχι προφανώς τη δεδομένη επικινδυνότητα και το μέγεθος της αιγυπτιακής παρέμβασης αλλά το κατά πόσον αυτή επέφερε ή όχι την καταστολή της Επανάστασης.

Στις αρχές του 1825 ο απελευθερωτικός αγώνας του ελληνικού έθνους έμπαινε ήδη στον πέμπτο χρόνο αλλά παρουσίαζε σοβαρά σημάδια κόπωσης. Τον Μάρτιο του 1824 υπεγράφη η συμμαχία του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄ με τον ηγεμόνα της Αιγύπτου Μεχμέτ Αλή που έφερε την ένοπλη σύγκρουση στα όρια της. Με βάση τη συμφωνία ο σουλτανικός στρατός ανέλαβε να υποτάξει τη Στερεά, ο αιγυπτιακός την Πελοπόννησο και από κοινού οι δύο στόλοι τα ναυτικά νησιά. Είχαν προηγηθεί μέσα στην Άνοιξη του 1824 η καταστολή της Επανάστασης στην Εύβοια και την Κρήτη (Απρίλιος-Μάιος), οι καταστροφές της Κάσου (Μάιος) και των Ψαρών (Ιούνιος) αλλά και η νικηφόρα εκστρατεία του ελληνικού στόλου για τη σωτηρία της Σάμου που αναχαίτισε τον τεράστιο τουρκοαιγυπτιακό στόλο και το επιβαίνον αιγυπτιακό εκστρατευτικό σώμα ενώ αποκρούστηκε και η οθωμανική εισβολή στη Στερεά.[1] Οι εμφύλιες συγκρούσεις όμως της περιόδου Νοεμβρίου 1823 – Ιανουαρίου 1825 είχαν διαταράξει συθέμελα το εσωτερικό μέτωπο. Έτσι τον Φεβρουάριο του 1825 ένας νέος τεράστιος κίνδυνος παρουσιάστηκε με τη μορφή εισβολής του Ιμπραήμ πασά στην Πελοπόννησο με την ιδιότητα του νέου βαλή του Μοριά.

Η αιγυπτιακή απόβαση στη Μεθώνη βρήκε την ελληνική πλευρά αποδιοργανωμένη και απολύτως διχασμένη λόγω του τραγικού δευτέρου εμφυλίου που μόλις είχε τερματιστεί τον Ιανουάριο του 1825. Η φυλάκιση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Ύδρα είχε ως συνέπεια ένα τεράστιο έλλειμμα ηγεσίας που αποδυνάμωσε δραματικά την ελληνική άμυνα στην Πελοπόννησο σε συνδυασμό και με την εμφανή ανικανότητα της κυβέρνησης Κουντουριώτη – Μαυροκορδάτου – Κωλέττη να αντιμετωπίσει την επικείμενη απειλή. Στη Μεσσηνία αρχές 1825 στάθμευαν 8.000 εμπειροπόλεμα στρατεύματα (κυρίως Ρουμελιωτών που συμμετείχαν στις συγκρούσεις του δευτέρου εμφυλίου) υπό τις διαταγές ικανότατων οπλαρχηγών (Γ. Καραϊσκάκης, Κ. Μπότσαρης, Κ. Τζαβέλλας, Α. Καρατάσος, Β. Μαυροβουνιώτης, Ι. Μακρυγιάννης, Ι. Μαυρομιχάλης, Π. Γιατράκος). Εντούτοις, το διοικητικό χάος και η τραγική διαχείριση σε τακτικό επίπεδο από την κυβερνητική πλευρά δεν επέτρεψε συντονισμένη δράση. Έτσι οι μόλις 5.500 (ή 4.500) Αιγύπτιοι του πρώτου αποβατικού κύματος (προερχόμενου από την Κρήτη), αφού διέφυγαν της προσοχής του ελληνικού στόλου που αδυνατούσε να βρίσκεται σε διαρκή ετοιμότητα μέσα στον χειμώνα, αποβιβάστηκαν ανενόχλητοι στις 12 Φεβρουαρίου 1825 και εγκατέστησαν προγεφύρωμα στην περιοχή Μεθώνης – Κορώνης. Στη συνέχεια, αφού ενισχύθηκαν με άλλες 6.500 (ή 7.500) στις 5 Μαρτίου, πολιόρκησαν το Νεόκαστρο (Πύλος-Ναβαρίνο). Ο Ιμπραήμ αφού νίκησε τα ελληνικά σώματα στο Κρεμμύδι (7 Απριλίου), ενισχυμένος με επιπλέον 4.000 στρατό στις 19 Απριλίου (αγγίζοντας συνολικά τις 16.000), προχώρησε στην κατάληψη της Σφακτηρίας (26 Απριλίου) ενώ το Παλαιόκαστρο (στις 28 Απριλίου) και το Νεόκαστρο (στις 11 Μαΐου) παραδόθηκαν μετά από δίμηνη επική πολιορκία. Παρά τις μέχρι τότε αιγυπτιακές απώλειες ανερχόμενες σε περίπου 4.000, το τρίγωνο Μεθώνη – Κορώνη – Ναβαρίνο αποτέλεσε στο εξής ένα ασφαλές προγεφύρωμα στη νοτιοδυτική Μεσσηνία, που μαζί με την υπό σουλτανικό έλεγχο Πάτρα απειλούσε επικίνδυνα το εσωτερικό της Πελοποννήσου.[2]

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ VARSOS1821.GR