Ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα της ελληνικής αποτρεπτικής ισχύος έδωσε ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», με αφορμή την αναμενόμενη έκδοση NAVTEX και τις πιθανές αντιδράσεις της Τουρκίας.

Όπως εξήγησε, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ακριβής ημερομηνία έκδοσης της NAVTEX, αλλά η προετοιμασία της ελληνικής πλευράς για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε τουρκικής ενέργειας, ακόμη και ενός θερμού επεισοδίου.

Κατά την εκτίμησή του, εάν η Άγκυρα διαπιστώσει περιορισμένη ελληνική παρουσία και αντίδραση στο πεδίο, είναι πιθανό να επιχειρήσει να δημιουργήσει ένταση.

Αντίθετα, μια ισχυρή παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά, καθιστώντας ιδιαίτερα υψηλό το κόστος μιας τουρκικής πρόκλησης.

«Εδώ λοιπόν παίζει ρόλο η έννοια της αποτροπής», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι εφόσον η ελληνική αποτροπή είναι «πειστική, μαζική και σοβαρή», μπορεί να αποτραπεί ένα θερμό επεισόδιο.

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η τουρκική ηγεσία δεν μπορεί εύκολα να αναλάβει τον κίνδυνο μιας στρατιωτικής αποτυχίας, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει σοβαρές εσωτερικές πολιτικές συνέπειες για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Συνέδεσε μάλιστα την εκτίμησή του με τη μεγαλοϊδεατική ρητορική που, όπως υποστήριξε, καλλιεργεί η τουρκική ηγεσία περί αναβίωσης της οθωμανικής ισχύος.

«Η NAVTEX επαρκεί» – Καμία πρόσθετη ενημέρωση στην Τουρκία

Σαφής ήταν η τοποθέτηση του Ιωάννη Μάζη και στο ερώτημα εάν η Ελλάδα οφείλει να ενημερώσει την Τουρκία πέραν της έκδοσης NAVTEX.

Ο καθηγητής απέρριψε κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο, επισημαίνοντας ότι η NAVTEX αποτελεί επαρκή ενημέρωση.

Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η έκδοσή της δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται αντίστοιχη ελληνική ετοιμότητα στο πεδίο, ώστε η Άγκυρα να αντιληφθεί πως ενδεχόμενη απόπειρα παρεμπόδισης θα συναντήσει ουσιαστική αντίδραση.

Η αποτροπή, σύμφωνα με τη συλλογιστική του, δεν εξαντλείται σε διπλωματικές διακηρύξεις, αλλά προϋποθέτει την έμπρακτη επίδειξη αποφασιστικότητας.

Οι ΗΠΑ, ο Τραμπ και το ενδεχόμενο νέας επίθεσης στο Ιράν

Αναφερόμενος στις αμερικανικές πολιτικές εξελίξεις, ο Ιωάννης Μάζης εκτίμησε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιχειρήσει να συνεχίσει την εφαρμογή της πολιτικής του ακόμη και εάν οι συσχετισμοί στο Κογκρέσο μεταβληθούν εις βάρος του.

Κατά τον καθηγητή, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αξιοποιήσει εκτεταμένα τα προεδρικά διατάγματα προκειμένου να προωθήσει τις επιλογές του.

Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, ο Μάζης υποστήριξε ότι βασική προτεραιότητα του Τραμπ παραμένει η αντιμετώπιση του Ιράν.

Εκτίμησε μάλιστα ότι η Ουάσιγκτον κινείται προς το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επίθεσης, επικαλούμενος πληροφορίες περί ενημέρωσης του Αμερικανού προέδρου από τη στρατιωτική ηγεσία των ΗΠΑ.

Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του καθηγητή και όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση στρατιωτικής επιχείρησης.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια τέτοια επιλογή ενδέχεται να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε βαθύτερη εμπλοκή, εφόσον δεν υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στην αμερικανική στρατηγική για τη Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο του Στιβ Γουίτκοφ; Όχι, ο καθηγητής αναφέρθηκε στον Μπαράκ, όπως αποδίδεται στην απομαγνητοφώνηση, συνδέοντας τις συμβουλές και τις αρμοδιότητές του με την πορεία της αμερικανικής πολιτικής.

Η Ελλάδα στον ενεργειακό σχεδιασμό των ΗΠΑ και ο IMEC

Ο Ιωάννης Μάζης χαρακτήρισε την Ελλάδα σημαντικό παράγοντα της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της ενεργειακής διασύνδεσης Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), σημειώνοντας ότι αποτελεί σχέδιο στο οποίο συγκλίνουν τα συμφέροντα της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής πλευράς.

Όπως υποστήριξε, το ενδιαφέρον για την ολοκλήρωση του συγκεκριμένου διαδρόμου δεν περιορίζεται στη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση, αλλά αποτελούσε προτεραιότητα και της προηγούμενης κυβέρνησης των Δημοκρατικών.

Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η αξιοποίηση αυτών των ευνοϊκών στρατηγικών συσχετισμών εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την αποφασιστικότητα που θα επιδείξει η ελληνική κυβέρνηση.

Ισραήλ και Τουρκία: «Η Τουρκία είναι το νέο Ιράν»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασης αφορούσε τις σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας.

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η αντιπαλότητα των δύο χωρών έχει αποκτήσει βαθύτερα στρατηγικά χαρακτηριστικά, τα οποία δεν πρόκειται απαραίτητα να μεταβληθούν από ένα διαφορετικό εκλογικό αποτέλεσμα στο Ισραήλ.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, σημαντικό τμήμα της ισραηλινής στρατηγικής σκέψης αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως βασική περιφερειακή απειλή.

Αναφέρθηκε μάλιστα στο δόγμα σύμφωνα με το οποίο «η Τουρκία είναι το νέο Ιράν», υποστηρίζοντας ότι ακόμη και μια ενδεχόμενη αλλαγή στη ρητορική της ισραηλινής κυβέρνησης δεν θα μεταβάλει εύκολα αυτή την αντίληψη.

Στο ίδιο πλαίσιο, εκτίμησε ότι το Ισραήλ προετοιμάζεται για περαιτέρω στρατιωτικές ενέργειες στη Συρία, ενώ αναφέρθηκε και σε σενάρια ευρύτερης αντιπαράθεσης με την Τουρκία, ανάλογα με τις αντιδράσεις της Άγκυρας.

Οι αναφορές αυτές παρουσιάστηκαν ως εκτιμήσεις και πληροφορίες που επικαλέστηκε ο καθηγητής, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση στο υλικό της συνέντευξης.

Το παράδειγμα του Ανδρέα Παπανδρέου και η στάση της Αθήνας

Ο Ιωάννης Μάζης χρησιμοποίησε ως ιστορικό παράδειγμα τη στάση του Ανδρέα Παπανδρέου σε περίοδο ελληνοτουρκικής κρίσης, αναφερόμενος στην κινητοποίηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και στην αποφασιστικότητα που είχε επιδείξει τότε η ελληνική κυβέρνηση.

Κατά την άποψή του, η αποφασιστικότητα αυτή συνέβαλε στη μεταβολή των δεδομένων και στην αποτροπή δυσμενών εξελίξεων.

Αναφερόμενος στη σημερινή κυβέρνηση και στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο καθηγητής έκανε μια αξιοσημείωτη διάκριση.

Παρότι δήλωσε ότι δεν υποστηρίζει την κυβερνητική πολιτική, αναγνώρισε πως η καθησυχαστική δημόσια φρασεολογία του πρωθυπουργού μπορεί να έχει συγκεκριμένη διπλωματική χρησιμότητα.

Εξήγησε ότι η εικόνα μιας Ελλάδας που δεν φοβάται και συνεχίζει με ψυχραιμία τον σχεδιασμό της αποτελεί θεμιτό μήνυμα προς το εξωτερικό.

Το ουσιαστικό ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν αυτή η δημόσια εικόνα συνοδεύεται από την ανάλογη προετοιμασία και τις απαιτούμενες ενέργειες.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει την παρέμβαση των ΗΠΑ για να εξασφαλίσει τα συμφέροντά της. Αντιθέτως, οφείλει πρώτα να αποδείξει τη δική της αποφασιστικότητα, ώστε οι διεθνείς εταίροι να την αντιμετωπίσουν αναλόγως.

Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, τη στάση της Τουρκίας και τον ρόλο της Γαλλίας έθεσε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης στην υπόθεση του καλωδίου, ενώ χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ισραηλινή αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, εξηγώντας ότι πίσω από αυτή βρίσκονται συγκεκριμένα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η Τουρκία στρατιωτικοποίησε την κρίση και η Ελλάδα υποχώρησε»

Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Σάββας Καλεντερίδης κλήθηκε αρχικά να σχολιάσει τις δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο σχετικά με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Ο αναλυτής αναφέρθηκε στο ιστορικό του έργου, υπενθυμίζοντας ότι ο ΑΔΜΗΕ απέκτησε τον έλεγχό του από τον Κύπριο επιχειρηματία Νάσο Κτωρίδη και επιχείρησε να προχωρήσει στις εργασίες το καλοκαίρι του 2024.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η τουρκική αντίδραση στην περιοχή της Κάσου δεν αποτέλεσε μια συνηθισμένη διπλωματική διαφωνία, αλλά μια συνειδητή επιλογή στρατιωτικοποίησης της κρίσης.

Όπως εξήγησε, όταν μια χώρα στρατιωτικοποιεί μια κρίση, έχει προετοιμάσει εναλλακτικά σενάρια κλιμάκωσης. Εάν η άλλη πλευρά αντιδράσει, μπορεί να αποστείλει πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις, μετατρέποντας μια περιορισμένη αντιπαράθεση σε ευρύτερη στρατιωτική κρίση, με κίνδυνο ακόμη και πολεμικής σύγκρουσης.

Κατά τον Καλεντερίδη, αυτό ακριβώς επιδίωξε η Άγκυρα το 2024, αποστέλλοντας πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή.

«Η Ελλάδα, επειδή δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μια τέτοια κατάσταση, έκανε πίσω, υποχώρησε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πρόσθεσε ότι ανάλογη κατάσταση δημιουργήθηκε και σε μεταγενέστερη προσπάθεια συνέχισης των εργασιών από την πλευρά της Κρήτης, όταν η Τουρκία απέστειλε φρεγάτα, επιδεικνύοντας εκ νέου την πρόθεσή της να παρέμβει στρατιωτικά.

Τα ερωτήματα για τη γαλλική εμπλοκή

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο αναλυτής στη μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του έργου, όπως την περιέγραψε κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του.

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά μεταβίβασε το μεγαλύτερο μέρος της συμμετοχής της σε γαλλικά συμφέροντα, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη επιλογή ενδέχεται να συνδέεται με την προσπάθεια μεταφοράς της ευθύνης για μια πιθανή νέα κρίση.

«Η ερμηνεία που δίνω εγώ είναι ότι το δώσαμε στους Γάλλους για να φάνε το μουτζούρη οι Γάλλοι», είπε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για τη δική του ερμηνεία των εξελίξεων.

Το βασικό ερώτημα που έθεσε είναι τι έχει αλλάξει από το 2024 ώστε η Τουρκία να επιτρέψει σήμερα την ολοκλήρωση των εργασιών, ενώ προηγουμένως είχε επιδείξει αποφασιστικότητα να τις εμποδίσει.

Αμφισβήτησε, μάλιστα, ότι η εμπλοκή της Γαλλίας αρκεί από μόνη της για να μεταβάλει τους τουρκικούς σχεδιασμούς.

Αναφέρθηκε στην εσωτερική πολιτική κατάσταση της Γαλλίας και στην αποδυνάμωση της πολιτικής επιρροής του Εμανουέλ Μακρόν, εκτιμώντας ότι δεν είναι αυτονόητη η προθυμία του Παρισιού να εμπλακεί σε στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τουρκία για το συγκεκριμένο έργο.

«Αυτοπαγιδευτήκαμε – Έπρεπε να είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια»

Το κεντρικό επιχείρημα του Σάββα Καλεντερίδη ήταν ότι η Ελλάδα όφειλε να έχει προετοιμαστεί για κάθε πιθανή τουρκική αντίδραση προτού προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.

Κατά την άποψή του, η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να είχε εξετάσει εξαρχής το ενδεχόμενο η Άγκυρα να χρησιμοποιήσει στρατιωτικά μέσα για να παρεμποδίσει τις εργασίες.

«Αν η Ελλάδα δεν ήταν έτοιμη για τα εναλλακτικά σενάρια, όπως αυτό το να στρατιωτικοποιήσει το θέμα η Τουρκία, καλύτερα να μην έκανε το καλώδιο», υποστήριξε.

Ο ίδιος χρησιμοποίησε τη λέξη «αυτοπαγιδευτήκαμε», επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα.

Εάν η Τουρκία αποστείλει και πάλι πολεμικά πλοία, η Ελλάδα θα πρέπει είτε να είναι προετοιμασμένη να απαντήσει με ανάλογη στρατιωτική παρουσία είτε να αντιμετωπίσει εκ νέου το ενδεχόμενο διακοπής των εργασιών.

Ο Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική να αντιμετωπιστεί η τουρκική αντίδραση αποκλειστικά μέσω ενημέρωσης ή διπλωματικών συνεννοήσεων.

Κατά την εκτίμησή του, τέτοιες διαδικασίες δεν αρκούν για να μεταβάλουν τη στάση μιας χώρας που έχει ήδη επιδείξει την πρόθεσή της να κλιμακώσει στρατιωτικά την αντιπαράθεση.

Η ισραηλινή παρέμβαση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στη στάση του Ισραήλ απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή τοποθέτηση ενδεχομένως τη σημαντικότερη παρέμβαση ξένης κυβέρνησης στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Για να εξηγήσει τη σημασία της, προχώρησε σε σύγκριση με τη στάση της Αιγύπτου.

Όπως υποστήριξε, το Κάιρο έχει άμεσο συμφέρον να αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς θεωρεί ότι θίγονται θαλάσσιες περιοχές στις οποίες διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.

Παράλληλα, υπενθύμισε την ύπαρξη των συμφωνιών οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών της Αιγύπτου με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ωστόσο, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να προσεγγίσει την Αίγυπτο μέσω προτάσεων που θα εξυπηρετούσαν τα αιγυπτιακά συμφέροντα.

Στην περίπτωση αυτή, εκτίμησε ότι θα μπορούσε να επηρεαστεί η ένταση με την οποία το Κάιρο αντιτίθεται στους τουρκικούς σχεδιασμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να αγνοηθούν οι υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες.

Γιατί το Ισραήλ θεωρεί απειλή την τουρκική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η στάση του Ισραήλ έχει διαφορετική στρατηγική αφετηρία από εκείνη της Αιγύπτου.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το Τελ Αβίβ δεν ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τη νομική διάσταση του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά κυρίως για την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο σε έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συγκεκριμένη περιοχή συνδέεται με τις θαλάσσιες επικοινωνίες και τις εμπορικές διαδρομές που εξυπηρετούν το Ισραήλ.

Ο αναλυτής εξήγησε ότι η ισραηλινή πλευρά δεν επιθυμεί να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο στρατηγικό εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο, πέρα από τους ήδη υπάρχοντες περιορισμούς στις θαλάσσιες οδούς της ευρύτερης περιοχής.

Υποστήριξε, επίσης, ότι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί στον Τύπο σχετικά με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών και τις Ένοπλες Δυνάμεις δείχνουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Ισραήλ για τις τουρκικές κινήσεις.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, η αντίθεση του Ισραήλ στους τουρκικούς σχεδιασμούς δεν απορρέει μόνο από τις σχέσεις του με την Ελλάδα, αλλά και από την ανάγκη προστασίας των δικών του στρατηγικών συμφερόντων.

Το ενδεχόμενο ισραηλινής αντίδρασης επί του πεδίου

Ο Σάββας Καλεντερίδης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η ισραηλινή αντίδραση να αποκτήσει στο μέλλον πιο πρακτικά χαρακτηριστικά.

Εκτίμησε ότι, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει να επιδιώκει τον έλεγχο του συγκεκριμένου θαλάσσιου διαδρόμου, το Ισραήλ ενδέχεται να αντιδράσει και επί του πεδίου.

«Πιθανόν επί του πεδίου, εάν όχι τώρα, στο μέλλον μπορεί να δούμε το Ισραήλ να αντιδρά», ανέφερε.

Η επισήμανση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη εκτίμησή του ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού στρατηγικών συμφερόντων, όπου οι κινήσεις της Τουρκίας επηρεάζουν όχι μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και άλλους περιφερειακούς δρώντες.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι οι εξελίξεις στην περιοχή παραμένουν ανοιχτές και ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα θα συνεχίσουν να απασχολούν τη δημόσια συζήτηση.

Στο άρθρο του, που δημοσιεύθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2026 στη Yeni Şafak, ο Καραγκιούλ περιγράφει μια Μέση Ανατολή η οποία, κατά την εκτίμησή του, βρίσκεται στα πρόθυρα μιας πολύ ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης.

Το κεντρικό του επιχείρημα είναι ότι η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στη συμβατική στρατιωτική ισχύ της. Αντίθετα, υποστηρίζει πως πρέπει να αναζητήσει ένα νέο σύστημα στρατηγικής αποτροπής, με τη συμμετοχή του Πακιστάν, το οποίο διαθέτει πυρηνικά όπλα, και της Σαουδικής Αραβίας.

Ο αρθρογράφος συνδέει την πρότασή του με την προοπτική μιας νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η αναμέτρηση δεν θα περιοριστεί απαραίτητα στην Τεχεράνη.

Πρόκειται για ιδιαίτερα επιθετική γεωπολιτική αρθρογραφία, με σειρά προβλέψεων και καταγγελιών που δεν συνοδεύονται από ανεξάρτητη τεκμηρίωση. Δεν αποτελεί ανακοίνωση επίσημης αλλαγής της τουρκικής πυρηνικής πολιτικής.

«Ο Νετανιάχου μπορεί να προκαλέσει πυρηνικό πόλεμο»

Ο Καραγκιούλ επανέρχεται στις προηγούμενες προειδοποιήσεις του για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, υποστηρίζοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να επιχειρήσει μια δραματική στρατιωτική κλιμάκωση προκειμένου να διατηρηθεί στην εξουσία.

Εκτιμά ότι ακόμη και μια εκλογική ήττα δεν αποκλείει μια τέτοια εξέλιξη, καθώς το χρονικό διάστημα έως τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να αξιοποιηθεί για στρατιωτική δράση.

Στο σημείο αυτό επικαλείται και τις δηλώσεις του Αμερικανού σχολιαστή Tucker Carlson, ο οποίος υποστήριξε στις 2 Νοεμβρίου ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται, υπό ισραηλινή πίεση, να διατάξει πυρηνική επίθεση εναντίον ιρανικής εγκατάστασης μέσα στις επόμενες ημέρες.

Οι δηλώσεις του Carlson έχουν καταγραφεί από διεθνή μέσα ενημέρωσης, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει αποφασίσει ή προετοιμάζει χρήση πυρηνικών όπλων.

Ο Καραγκιούλ προχωρά περισσότερο, θεωρώντας ότι μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πυρηνική κλιμάκωση και σε άλλα μέτωπα, από την Ουκρανία έως την Κορεατική Χερσόνησο.

«Μετά το Ιράν, στόχος η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στην Τουρκία ως πιθανό επόμενο στόχο μιας ευρύτερης σύγκρουσης.

Ο αρθρογράφος επικαλείται δηλώσεις που αποδίδει στον Ιρανό αξιωματούχο Μοχσέν Ρεζαΐ, σύμφωνα με τις οποίες το Ισραήλ θα μπορούσε, μετά το Ιράν, να στραφεί εναντίον της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι δεν γνωρίζει κατά πόσον οι συγκεκριμένες πληροφορίες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρίζει ότι οι στρατηγικές εξελίξεις δικαιολογούν την αντιμετώπιση ενός τέτοιου σεναρίου ως σοβαρής απειλής.

Κατά τον Καραγκιούλ, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με κινδύνους που υπερβαίνουν τη σύγκρουση με τους Χούθι στην Υεμένη.

Εκτιμά ότι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν εσωτερικές αντιπαραθέσεις, φυλετικές συγκρούσεις ή θρησκευτικές εντάσεις για την αποσταθεροποίηση του σαουδαραβικού κράτους.

Φτάνει μάλιστα στο σημείο να προειδοποιήσει για ενδεχόμενη συνωμοσία με στόχο τη Μέκκα και τη Μεδίνα, χωρίς να παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη τέτοιου σχεδίου.

Στην ίδια συλλογιστική εντάσσει και τις αεροπορικές επιδρομές της Ιορδανίας στο συριακό έδαφος, τις οποίες αντιμετωπίζει ως πιθανό μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αναδιάταξης.

Το Ιράν και το ενδεχόμενο αντιποίνων ακόμη και στις ΗΠΑ

Ένα από τα πιο ακραία σενάρια του άρθρου αφορά την πιθανότητα ιρανικών πληγμάτων εναντίον αμερικανικών στόχων στην Ευρώπη ή ακόμη και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η ιρανική αντίσταση στις προηγούμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις ανέτρεψε τις προσδοκίες για γρήγορη κατάρρευση της Τεχεράνης.

Κατά την εκτίμησή του, η αδυναμία επίτευξης των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων με συμβατικά μέσα ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ στην εξέταση πιο καταστροφικών επιλογών.

Ισχυρίζεται επίσης ότι το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Βρετανία και στη Γερμανία, ακόμη και στόχους στη Νέα Υόρκη και στην Ουάσιγκτον.

Δεν προσκομίζει, ωστόσο, αποδείξεις ότι η Τεχεράνη διαθέτει επιχειρησιακά συστήματα ικανά να πραγματοποιήσουν τέτοιου είδους πλήγματα.

Ο αρθρογράφος διατυπώνει επίσης το υποθετικό σενάριο να διαθέτει το Ιράν πυρηνικό όπλο ή να έχει αποκτήσει τέτοια δυνατότητα από τρίτη χώρα. Το παρουσιάζει ως ενδεχόμενο και όχι ως επιβεβαιωμένη πληροφορία.

Το μεγάλο μήνυμα: Κοινή πυρηνική αποτροπή Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας

Το σημαντικότερο σημείο του άρθρου αφορά την πρόταση δημιουργίας ενός κοινού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.

Ο Καραγκιούλ δεν περιορίζεται σε μια γενική αναφορά περί αμυντικής συνεργασίας, αλλά ζητά να συγκροτηθεί άμεσα μια κοινή στρατηγική πυρηνικής αποτροπής.

«Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία πρέπει επειγόντως, χωρίς να χάσουν ούτε μία ημέρα, να δημιουργήσουν μια κοινή πυρηνική αποτροπή. Πρέπει να συγκροτήσουν μια κοινή πυρηνική αμυντική ασπίδα», γράφει χαρακτηριστικά.

Υποστηρίζει ότι η ισορροπία αποτροπής πρέπει να είναι αμοιβαία, ώστε οποιαδήποτε χώρα εξετάζει τη χρήση πυρηνικών όπλων να γνωρίζει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει ανάλογες συνέπειες.

Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συμμετοχής του Πακιστάν, το οποίο αποτελεί ήδη πυρηνική δύναμη, σε αντίθεση με την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.

Ωστόσο, ο Καραγκιούλ δεν εξηγεί πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας τέτοιος μηχανισμός, ούτε εάν θα στηριζόταν σε κοινή διοίκηση, σε εγγυήσεις πυρηνικής προστασίας ή στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων.

Επομένως, η παρέμβασή του συνιστά πολιτική και στρατηγική πρόταση και όχι ανακοίνωση συμφωνίας μεταξύ των τριών χωρών.

Προειδοποίηση για τις σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν

Ο Καραγκιούλ συνδέει την εξωτερική απειλή με τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία και τις συζητήσεις για εντάσεις στις σχέσεις Άγκυρας–Μπακού.

Αναφέρεται ειδικότερα σε οικονομικές και πολιτικές υποθέσεις που απασχολούν την τουρκική επικαιρότητα, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να καταναλώνει τις δυνάμεις της σε εσωτερικές συγκρούσεις την ώρα που διαμορφώνονται νέες απειλές στην περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετεί και τη συζήτηση περί τουρκικής και αζερικής έντασης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι εσωτερικές και περιφερειακές αντιπαραθέσεις δεν είναι άσχετες με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Δεν παρουσιάζει πάντως συγκεκριμένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν οργανωμένη εξωτερική παρέμβαση στις συγκεκριμένες υποθέσεις.

«Τέλος στις εθνοτικές και θρησκευτικές διαμάχες»

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο του άρθρου είναι το κάλεσμα για υπέρβαση των εθνοτικών και θρησκευτικών διαφορών στη Μέση Ανατολή.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι οι συγκρούσεις μεταξύ σουνιτών και σιιτών, όπως και οι εθνικές αντιπαραθέσεις, χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για την αποδυνάμωση των κρατών της περιοχής.

Προειδοποιεί ότι η συνέχιση αυτών των διαχωρισμών σε μια περίοδο ενδεχόμενης γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική.

Με αυτή τη θέση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα κοινό πλαίσιο ασφαλείας που θα περιλαμβάνει χώρες με διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές ταυτότητες, όπως η σιιτική Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, η σουνιτική Σαουδική Αραβία και η Τουρκία.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με την ευρύτερη αντίληψη του αρθρογράφου περί γεωπολιτικής συσπείρωσης των κρατών της περιοχής απέναντι σε εξωτερικές απειλές.

«Η Τουρκία δεν μπορεί να ανεχθεί συγκαλυμμένες επιχειρήσεις στο εσωτερικό της»

Το άρθρο περιλαμβάνει επίσης αυστηρές προειδοποιήσεις για την εσωτερική ασφάλεια της Τουρκίας.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η Άγκυρα οφείλει να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τις οργανώσεις και τα δίκτυα που θεωρεί ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί αποσταθεροποίησης.

Αναφέρεται στους Χούθι, στη Σομαλιλάνδη και στην Αλ Σαμπάμπ, παρουσιάζοντάς τους ως παραδείγματα δυνάμεων που, κατά την άποψή του, μπορούν να αξιοποιούνται από τρίτους για την πρόκληση περιφερειακών κρίσεων.

Υποστηρίζει ότι η εποχή των συγκρούσεων μέσω ενδιάμεσων οργανώσεων σταδιακά αντικαθίσταται από την προοπτική απευθείας στρατιωτικών αντιπαραθέσεων μεταξύ κρατών.

Για τον λόγο αυτό ζητά από την τουρκική ηγεσία να επιλύσει γρήγορα τις εσωτερικές εκκρεμότητες και να εξουδετερώσει τις δραστηριότητες που θεωρεί απειλητικές για την εθνική ασφάλεια.

Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέει τη στρατιωτική προετοιμασία με την απαίτηση μεγαλύτερης εσωτερικής συνοχής και αυξημένης κρατικής κινητοποίησης.

«Ώρα να επιστρέψουμε στο έθνος-στρατό»

Το άρθρο ολοκληρώνεται με ένα κάλεσμα συνολικής εθνικής κινητοποίησης.

Ο Καραγκιούλ θεωρεί ότι η Τουρκία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή και ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στην ενίσχυση της στρατιωτικής της ισχύος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

Χρησιμοποιεί τη χαρακτηριστική τουρκική έκφραση Asker Millet, η οποία αποδίδεται ως «έθνος-στρατός» ή «στρατιωτικό έθνος» και παραπέμπει στην παραδοσιακή αντίληψη περί στενής σύνδεσης της στρατιωτικής ισχύος με την εθνική ταυτότητα.

Επαναλαμβάνει την απαίτησή του η Τουρκία να καταστεί επειγόντως πυρηνική δύναμη, χωρίς να προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Η καταληκτική του αναφορά είναι χαρακτηριστική:

«Ο ύπνος είναι αυτοκτονία. Η καθυστέρηση είναι αυτοκτονία. Η αναβολή είναι αυτοκτονία. Η Τουρκία πρέπει επειγόντως να γίνει πυρηνική δύναμη. Ήρθε η ώρα να επιστρέψουμε στο έθνος-στρατό!»

Η σημασία της παρέμβασης Καραγκιούλ

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη δημοσιογραφική σημασία επειδή προέρχεται από έναν αρθρογράφο με στενή πολιτική συνάφεια προς το κυβερνητικό στρατόπεδο της Τουρκίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι θέσεις του αποτελούν επίσημη κυβερνητική πολιτική. Αποτυπώνουν, ωστόσο, μια αντίληψη στρατηγικής ασφάλειας που αντιμετωπίζει την ανάπτυξη πυρηνικής αποτροπής ως πιθανή απάντηση στις περιφερειακές απειλές.

Η πρόταση για συνεργασία με το πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία συνδυάζεται με το αίτημα συνολικής στρατιωτικής κινητοποίησης της Τουρκίας και την αντίληψη ότι οι μελλοντικοί πόλεμοι ενδέχεται να έχουν πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση.

Το άρθρο περιλαμβάνει επίσης ακραίους συλλογικούς χαρακτηρισμούς κατά του Ισραήλ και των Ισραηλινών, τους οποίους ο συγγραφέας συνδέει με τις εκτιμήσεις του για έναν ενδεχόμενο παγκόσμιο πόλεμο. Πρόκειται για ρητορική που πρέπει να διακρίνεται από την κριτική σε συγκεκριμένες κυβερνητικές ή στρατιωτικές αποφάσεις.

Το βασικό πολιτικό μήνυμα του Καραγκιούλ είναι σαφές: θεωρεί ότι η Τουρκία πρέπει να προετοιμαστεί για ένα περιβάλλον γενικευμένης στρατιωτικής αναμέτρησης και να αναζητήσει πυρηνική αποτροπή μέσω περιφερειακών συμμαχιών.