O Μπιν Σαλμάν ακολουθεί το εγχειρίδιο του Ερντογάν
Ο Σαουδάραβας ηγέτης προσποιείται μεταρρυθμίσεις ενώ επιδιώκει εδραίωση εξουσίας, με στόχο μια ισλαμιστική τάξη πραγμάτων αντίθετη προς την περιφερειακή ασφάλεια και τη ευρύτερη φιλελεύθερη διεθνή τάξη.
Όταν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θριάμβευσε στις εκλογές της Τουρκίας τον Νοέμβριο του 2002, επιχείρησε να διαβεβαιώσει τη διεθνή κοινότητα ότι είχε εγκαταλείψει τον ισλαμισμό του παρελθόντος του και είχε διδαχθεί από την αποπομπή του το 1998 από τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης και τη φυλάκισή του το 1999 για ισλαμιστική υποκίνηση. «Είμαστε οι εγγυητές της κοσμικότητας», δήλωσε. «Δεν είμαστε ισλαμιστικό κόμμα. Eίμαστε υπέρ της δημοκρατίας, της υγιούς οικονομίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης», είπε, αγγίζοντας όλα τα προοδευτικά σημεία που εκτιμούσε η Δύση.
Και αυτό λειτούργησε. Κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα το 2004, ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους δήλωσε: «Εκτιμώ βαθύτατα το παράδειγμα που έχει θέσει η χώρα σας για το πώς μπορεί να είναι μια μουσουλμανική χώρα και ταυτόχρονα μια χώρα που υιοθετεί τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την ελευθερία». Ο Μπους δεν ήταν ο μόνος. Ο υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ χαρακτήρισε την Τουρκία πρότυπο που αντιπροσωπεύει «μια μουσουλμανική δημοκρατία που ζει ειρηνικά με τους φίλους και τους γείτονές της».
«Δεν είμαστε ισλαμιστικό κόμμα. Eίμαστε υπέρ της δημοκρατίας, της υγιούς οικονομίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης».
Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το 2002
Σε συνέδριο το 2004, ο Τζέιμς Χολμς, βετεράνος διπλωμάτης στην Τουρκία που τότε ασκούσε πιέσεις υπέρ της Άγκυρας ως πρόεδρος του Αμερικανοτουρκικού Συμβουλίου, φάνηκε εμφανώς εκνευρισμένος με όποιον αμφισβητούσε την πορεία της Τουρκίας. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Ντάνιελ Φριντ περιέγραψε το AKP ως «ένα είδος μουσουλμανικής εκδοχής ενός χριστιανοδημοκρατικού κόμματος». Ο επιχειρηματίας και ιδρυτικό στέλεχος του AKP, Τζουνέιτ Ζαψού, επικοινωνούσε παρασκηνιακά με Αμερικανούς νεοσυντηρητικούς όπως οι Πολ Γούλφοβιτς, Ρίτσαρντ Περλ και Μπέρναρντ Λιούις, για να κατευνάσει τις ανησυχίες τους. Η ευσεβής προσδοκία, αν όχι η απόλυτη αφέλεια, συνεχίστηκε και επί διοίκησης Ομπάμα. Ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα χαρακτήρισε τον Ερντογάν έναν από τους πιο έμπιστους ξένους φίλους του. Μάλιστα είπε ότι ζητούσε συμβουλές γονεϊκότητας από τον Ερντογάν, ίσως αγνοώντας ότι μέσα στις πρώτες επτά ημέρες διακυβέρνησής του το ποσοστό δολοφονιών γυναικών στην Τουρκία αυξήθηκε κατά 1.400%.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Ερντογάν εδραίωσε τον έλεγχό του, καταλαμβάνοντας τη διοίκηση τεχνοκρατικών φορέων όπως τα συμβούλια τραπεζικής εποπτείας και ελέγχου, τα οποία αργότερα χρησιμοποίησε εναντίον ανταγωνιστών και αντιπάλων. Σταδιακά απέδειξε ότι παρέμενε πιστός στην παλαιότερη ρήση του: «Η δημοκρατία είναι σαν τραμ. Το χρησιμοποιείς μέχρι να φτάσεις στον προορισμό σου και μετά κατεβαίνεις». Όχι μόνο διέλυσε κάθε μηχανισμό ελέγχου και ισορροπίας μέσα στην Τουρκία και φυλάκισε εκατοντάδες χιλιάδες πολιτικούς αντιπάλους, αλλά ανέστρεψε πλήρως και την εξωτερική πολιτική της χώρας. Από σταθερός σύμμαχος του Ισραήλ στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, έγινε ίσως ο μεγαλύτερος υποστηρικτής της Χαμάς. Τους τελευταίους μήνες μάλιστα φέρεται να έχει επεκτείνει αυτή τη βοήθεια και στη Χεζμπολάχ. Σήμερα, αντί να στρέφεται προς τη Δύση, ο Ερντογάν κλίνει προς τη Ρωσία, την Κίνα και τον «Άξονα της Ιχουάν», δηλαδή τα κράτη που ενώνονται από την αποδοχή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Η Τουρκία μπορεί να παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, όμως λίγοι στο Κογκρέσο θα τη χαρακτήριζαν πιστό σύμμαχο.Οι περισσότεροι τη βλέπουν ως Δούρειο Ίππο και ακόμη και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της αναγνωρίζουν ότι, στην καλύτερη περίπτωση, η Τουρκία είναι ένα πρόβλημα προς διαχείριση.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Έχει περάσει σχεδόν μία δεκαετία από τότε που ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έγινε διάδοχος του θρόνου στη Σαουδική Αραβία. Η θέση του διαδόχου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία καθώς η άνοια του 90χρονου βασιλιά Σαλμάν μπιν Αμπντουλαζίζ επιδεινώνεται. Στην πράξη, ο MBS –όπως αποκαλείται ευρέως– είναι ο κυβερνήτης της Σαουδικής Αραβίας, ακόμη και χωρίς την τυπική στέψη.
Από την αρχή, Αμερικανοί και Άραβες αξιωματούχοι επαινούσαν τον MBS και τις μεταρρυθμίσεις του. Το 2015, ο Ομπάμα τον χαρακτήρισε «σοφό πέρα από την ηλικία του» και είπε ότι «του φάνηκε εξαιρετικά ενημερωμένος και πολύ έξυπνος». Οι επενδυτές έδειξαν ενθουσιασμό. «Θέλει σίγουρα να ταρακουνήσει τη σαουδαραβική οικονομία», δήλωσε ο Σεμπαστιάν Ενέν, επικεφαλής διαχείρισης κεφαλαίων της εταιρείας The National Investor. «Ασχολείται με τα πάντα».
Μια μεταρρυθμισμένη απόλυτη μοναρχία δεν είναι δημοκρατία· είναι απλώς μια μεταρρυθμισμένη μοναρχία.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ανέπτυξαν στενή σχέση με τον MBS. Ο Τραμπ τον χαρακτήρισε «οραματιστή» και «εντυπωσιακό» ηγέτη. Ο Κούσνερ δήλωσε ότι η ηγεσία του MBS θα μπορούσε να είναι πραγματικά «μεταμορφωτική». Και όπως ο Ερντογάν αρχικά επιδίωξε μεταρρυθμίσεις για να βελτιώσει τη λειτουργία της Τουρκίας, έτσι και ο MBS προσπάθησε να δώσει ώθηση στις επιχειρήσεις στο Βασίλειο. Προώθησε επίσης πολλές μεταρρυθμίσεις που ζητούσαν επί γενιές διπλωμάτες και Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, απογοητευόμενος εύλογα όταν έλαβε ελάχιστη αναγνώριση, ειδικά μετά τη δολοφονία του Τζαμάλ Κασόγκι, πρώην αξιωματικού των σαουδαραβικών μυστικών υπηρεσιών και υποστηρικτή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ο οποίος αργότερα έγινε αρθρογράφος της Washington Post. Πολλοί Αμερικανοί επικριτές μπέρδεψαν επίσης λανθασμένα τον μεταρρυθμισμό με τον φιλελευθερισμό. Μια μεταρρυθμισμένη απόλυτη μοναρχία δεν είναι δημοκρατία. Eίναι απλώς μια μεταρρυθμισμένη μοναρχία.
Όπως ο Ερντογάν, έτσι και ο MBS ήταν πάντοτε τακτικιστής. Καθώς ο Ερντογάν εδραίωνε τον έλεγχό του, εγκατέλειψε τον πραγματισμό του και άφησε την ιδεολογία του να φανεί. Μέρος του αρχικού του συμβιβασμού ήταν να χρησιμοποιήσει τη Δύση εναντίον του εαυτού της. Το πέτυχε όταν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απαίτησαν ο τουρκικός στρατός να παραμείνει εκτός πολιτικής και να εγκαταλείψει τον ρόλο του ως συνταγματικού εγγυητή. Με την εξάλειψη αυτού του μηχανισμού ελέγχου, η αυταρχική φύση του Ερντογάν φάνηκε καθαρά.
Ο MBS υιοθέτησε την ίδια στρατηγική.Χρησιμοποίησε τον υποτιθέμενο μεταρρυθμισμό και φιλελευθερισμό του για να κερδίσει τη δυτική στήριξη, την οποία στη συνέχεια αξιοποίησε εναντίον των πολλών αντιπάλων του.Τώρα που έχει παραμερίσει επιτυχώς τον ανταγωνισμό του, δεν χρειάζεται πλέον να προσποιείται ότι στόχος του είναι να μεταμορφώσει το Βασίλειο με δυτικούς όρους. Η στροφή της Σαουδικής Αραβίας προς ένα ισλαμιστικό όραμα και η προσέγγισή του με την Τουρκία, το Κατάρ και το Πακιστάν ενδέχεται να ήταν εξαρχής ο τελικός στόχος του.
Το γεγονός ότι το Κατάρ χρηματοδότησε τόσο τον Ερντογάν και ενδέχεται τώρα να στηρίζει και την αιμορραγούσα οικονομία της Σαουδικής Αραβίας ολοκληρώνει την ομοιότητα.
Για δεκαετίες, ο Ερντογάν παραπλανούσε τους Αμερικανούς συνομιλητές του. Τώρα φαίνεται πως ο MBS ακολουθεί το ίδιο εγχειρίδιο,προσποιούμενος μεταρρυθμίσεις ενώ επιδιώκει εδραίωση εξουσίας, με στόχο μια ισλαμιστική τάξη πραγμάτων αντίθετη προς την περιφερειακή ασφάλεια και τη ευρύτερη φιλελεύθερη διεθνή τάξη.
Ο Μάικλ Ρούμπιν είναι ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute, όπου ειδικεύεται σε χώρες της Μέσης Ανατολής, ιδιαίτερα στο Ιράν και την Τουρκία. Στην επαγγελματική του σταδιοδρομία έχει διατελέσει αξιωματούχος του Πενταγώνου, με εμπειρίες πεδίου στο Ιράν, την Υεμένη και το Ιράκ, καθώς και δεσμεύσεις με τους Ταλιμπάν πριν από την 11η Σεπτεμβρίου. Ο κ. Ρούμπιν έχει επίσης συνεισφέρει στη στρατιωτική εκπαίδευση, διδάσκοντας μονάδες Πολεμικού Ναυτικού και Πεζοναυτών των ΗΠΑ σχετικά με τις περιφερειακές συγκρούσεις και την τρομοκρατία. Το επιστημονικό και συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει τα βιβλία «Dancing with the Devil» και το «Eternal Iran». Ο Μάικλ Ρούμπιν διαθέτει διδακτορικό, μεταπτυχιακό στην ιστορία και πτυχίο βιολογίας από το Πανεπιστήμιο του Γέιλ.
Διπλωματικές πηγές για τις δηλώσεις Φιντάν: Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά» σχολιάζουν διπλωματικές πηγές, στον απόηχο των δηλώσεων του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Νωρίτερα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή του τηλεοπτικού σταθμού «Σκάι», σχετικά με το ζήτημα των NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, απάντησε «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Παράλληλα, τουρκικές πηγές σημείωναν ότι «το ζήτημα με τις Navtex έχει επιλυθεί», σε μια τοποθέτηση που φαίνεται να συνιστά ένα βήμα αποκλιμάκωσης από την πλευρά της Άγκυρας.
Χατζηβασιλείου: Δεν υπήρξε συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας
Προ των δηλώσεων Φιντάν, ο Υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου μιλώντας στην ΕΡΤ διαβεβαίωσε ότι «δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας για ‘αδειοδότηση’. Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα».
«Στην περιοχή του καλωδίου, κυριαρχικά δικαιώματα ασκούν αποκλειστικά η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία. Έτερον ουδέν», πρόσθεσε.
Τόνισε, ακόμη, ότι όπως έχει δηλώσει ο ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης, το έργο θα γίνει βάσει του σχεδιασμού και ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα, όπως πράττει πάντοτε, θα προστατεύσει τα δικαιώματά της και το εθνικό συμφέρον. «Το σχέδιο προχωράει και η κυβέρνηση δεν φοβάται, ούτε δειλιάζει να ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματά μας», υπογράμμισε.
Επίσης, ανέφερε ότι το έργο πέρα από την ελληνική, κυπριακή και ισραηλινή ταυτότητα που φέρει, εκπροσωπεί πλέον και τα γαλλικά και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, αφού λαμβάνει γενναία χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έχει και την στήριξη όλων των συμμάχων και εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών.
Τέλος, ερωτώμενος για την τουρκική αντι-NAVTEX, δήλωσε ότι αυτή εδράζεται στα παράλογα επιχειρήματα και στον χάρτη που κατέθεσε η Τουρκία στον ΟΗΕ από το 2020, με περιεχόμενο απολύτως ασύμβατο με το Διεθνές Δίκαιο.
Η χαρτογραφική πρόκληση της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής: Ο διαμελισμός της Ελλάδας στο επίσημο λογότυπο!
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η ανατομία μιας οπτικής πρόκλησης
Στην επικοινωνιακή βιτρίνα της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το έμβλημα που επιλέγεται να την εκπροσωπεί δεν περιέχει κάποιο κλασικό ισλαμικό θεολογικό σύμβολο, αλλά έναν γεωπολιτικά φορτισμένο χάρτη της Ελλάδας:
Ιστορικός διαχωρισμός της επικράτειας: Η ελληνική χερσόνησος αποτυπώνεται κατακερματισμένη. Το αρχικό ελληνικό κράτος (Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, Κυκλάδες) εμφανίζεται σε ανοιχτόχρωμη απόχρωση, ενώ οι περιοχές που απελευθερώθηκαν αργότερα (Ήπειρος, Μακεδονία, νησιά Αιγαίου) διαχωρίζονται με διαφορετικό τόνο.
Η Θράκη αποκομμένη σε πράσινο: Η ελληνική Θράκη δεν αποτελεί ενιαίο τμήμα της χώρας στο λογότυπο, αλλά αποκόπτεται οπτικά και χρωματίζεται σε έντονο πράσινο —το κατεξοχήν χρώμα που χρησιμοποιείται ιστορικά και συμβολικά στον ισλαμικό και οθωμανικό αναθεωρητισμό.
Η Ροδόπη στο «κόκκινο»: Στο κέντρο της Θράκης, ο νομός Ροδόπης μαρκάρεται με έντονο κόκκινο χρώμα. Η σημειολογία είναι σαφής: η Ροδόπη προβάλλεται ως το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ως ένας θύλακας που «ξεχωρίζει» από το υπόλοιπο ελληνικό σώμα.
Η οδοντωτή στεφάνη: Ο χάρτης περιβάλλεται από μια ημικυκλική οδοντωτή στεφάνη στο επάνω μέρος, ενώ στο κάτω μέρος αναγράφεται με τουρκικούς χαρακτήρες «Gümülcine S. Müftülüğü» —διεκδικώντας θεσμική υπόσταση εκεί όπου η ελληνική έννομη τάξη αναγνωρίζει μόνο τη νόμιμη Μουφτεία Κομοτηνής.
Από τη σημειολογία στη στρατηγική του αναθεωρητισμού
Το λογότυπο αυτό δεν είναι μια απλή γραφιστική αστοχία. Εντάσσεται στην πάγια τακτική της Άγκυρας και των τοπικών εγκαθέτων της να καλλιεργούν υποσυνείδητα στην κοινή γνώμη την εικόνα μιας Θράκης που «δεν ανήκει πλήρως» στον εθνικό κορμό:
Αμφισβήτηση της κυριαρχίας: Με τον οπτικό διαχωρισμό παλαιάς και νέας Ελλάδας, αναπαράγεται το ιστορικό αφήγημα περί «προσωρινότητας» ή διαφοροποίησης των εδαφών που απελευθερώθηκαν μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Στοχοποίηση της Ροδόπης: Ο κόκκινος χρωματισμός της Ροδόπης συμπίπτει απόλυτα με τις επιδιώξεις του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής να μετατρέψει τον νομό σε προνομιακό πεδίο επιρροής, διεκδικώντας ρόλο κηδεμόνα για τη μουσουλμανική μειονότητα.
Υποκρισία περί «θρησκευτικής οργάνωσης»: Την ώρα που η σελίδα αυτοπροσδιορίζεται στο Facebook ως «θρησκευτική οργάνωση», το βασικό της έμβλημα αποτελεί πολιτικο-γεωγραφικό μανιφέστο διαμελισμού της χώρας.
Όταν ένας αυτοαποκαλούμενος «θρησκευτικός λειτουργός» επιλέγει να εμφανίζεται δημόσια με ένα σήμα που τεμαχίζει τον χάρτη της Ελλάδας, κάθε συζήτηση περί «θρησκευτικών ελευθεριών» καταρρέει.
Το λογότυπο της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής είναι ένα ακόμη καθαρό πειστήριο της εξωθεσμικής αποστολής που υπηρετούν οι παρακρατικοί μηχανισμοί στη Θράκη: δεν τους ενδιαφέρει η πνευματική καθοδηγηση των πιστών, αλλά η συντήρηση μιας ιδιότυπης γκετοποίησης και η οπτική προβολή αναθεωρητικών διεκδικήσεων.
Το πραγματικό ερώτημα δεν απευθύνεται πλέον στον κ. Ιμπραήμ Σερήφ και στους εντολείς του —εκείνοι κάνουν τη δουλειά για την οποία χρηματοδοτούνται και καθοδηγούνται. Το ερώτημα απευθύνεται στους τοπικούς πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς παράγοντες της Ροδόπης που εξακολουθούν να χαριεντίζονται, να φωτογραφίζονται και να συναλλάσσονται πολιτικά με τους φορείς αυτής ακριβώς της χαρτογραφικής απρέπειας.
Όσο η Πολιτεία και το τοπικό πολιτικό σύστημα ανέχονται τέτοια σύμβολα να λειτουργούν ανενόχλητα στον δημόσιο χώρο, τόσο η έννοια του Κράτους Δικαίου στη Θράκη θα παραμένει ζητούμενο.
Καλεντερίδης: Κίνδυνος τετελεσμένων στο καλώδιο – Τι επιδιώκει η Τουρκία με την «ενημέρωση»
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε την ημέρα έκδοσης της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector. Η ελληνική πλευρά ολοκλήρωσε τις διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας αξίωση συντονισμού με τις αρχές της για δραστηριότητες σε περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στη θαλάσσια δικαιοδοσία της.
Από τα Ίμια στην Κάσο: Το ζήτημα του σχεδιασμού
Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε με αναδρομή στην κρίση των Ιμίων, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά προχώρησε τότε σε στρατιωτικοποίηση χωρίς να διαθέτει ολοκληρωμένο σχέδιο για τα επόμενα βήματα και τα ενδεχόμενα κλιμάκωσης.
Κατά την εκτίμησή του, ο τρόπος αποκλιμάκωσης επέτρεψε στην Τουρκία να διευρύνει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Χρησιμοποίησε αυτή την ιστορική αναφορά για να θέσει το σημερινό ερώτημα: ποιο είναι το ελληνικό σχέδιο εάν η Άγκυρα επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις έρευνες με πολεμικά πλοία;
Αναφερόμενος στα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, χαρακτήρισε την ελληνική διαχείριση υποχώρηση. Υποστήριξε ότι η ανάληψη ενός τόσο σημαντικού έργου έπρεπε να συνοδεύεται εξαρχής από προετοιμασία για όλα τα πιθανά σενάρια τουρκικής αντίδρασης.
Η «ενημέρωση» και ο κίνδυνος προηγουμένου
Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του αποτέλεσε το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης ρηματικής διακοίνωσης της Γαλλίας προς την Τουρκία.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι ένα επίσημο έγγραφο με συντεταγμένες, είδος εργασιών και χρονικό προγραμματισμό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως τεκμήριο αποδοχής της αξίωσής της να έχει λόγο στην περιοχή. Συνέδεσε αυτό το ενδεχόμενο με την τουρκική προσπάθεια να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Πρόκειται για τη δική του εκτίμηση ως προς τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας διαδικασίας. Η αποστολή ενημέρωσης δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως αποδεδειγμένη νομική αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του «Βήματος», η ελληνική θέση ήταν ότι δεν θα υποβληθεί αίτημα άδειας προς την Τουρκία, ενώ η πιθανή ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου αντιμετωπιζόταν ως κίνηση καλής θέλησης.
Ο ίδιος επικαλέστηκε την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή κατά οποιασδήποτε διαδικασίας που θα μπορούσε να καταλήξει σε αναζήτηση τουρκικής άδειας, ανεξάρτητα από την ονομασία της. Το ευρύτερο επιχείρημά του ήταν ότι ένα προηγούμενο στο συγκεκριμένο έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε μελλοντικές υποδομές.
Κριτική για τους χειρισμούς του έργου
Ο αναλυτής αμφισβήτησε την εξήγηση περί έλλειψης ελληνικής τεχνογνωσίας ως αιτιολόγηση της αλλαγής στον έλεγχο του έργου. Επισήμανε ότι η Nexans είχε ήδη αναλάβει την κατασκευή και υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα αφορούσε την πολιτική και στρατηγική διαχείριση της τουρκικής αντίδρασης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε άλλο υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών, υποστηρίζοντας ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές είχαν ενημερώσει την Τουρκία. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα για να περιγράψει τον μηχανισμό πίεσης που αποδίδει στην Άγκυρα: οι εταιρείες επιδιώκουν την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τη συνέχισή τους με αποδοχή των απαιτήσεών της.
Η επιστολή στον ΟΗΕ και η τριμερής συνεργασία
Ο Καλεντερίδης παρουσίασε το περιεχόμενο ελληνικής επιστολής προς τον ΟΗΕ για την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και των πράξεων που επιχειρείται να στηριχθούν σε αυτό.
Το σχόλιό του επικεντρώθηκε στην ανάγκη αντιστοίχισης των διπλωματικών θέσεων με την πρακτική στάση της Ελλάδας. Κατά την άποψή του, η νομική απόρριψη των τουρκικών αξιώσεων πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικότητα απέναντι στις απόπειρες επιβολής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την τριμερή αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Αναφέρθηκε στην αμυντική σύμπραξη, στη διερεύνηση συμπαραγωγών και κοινών δυνατοτήτων, καθώς και στην προστασία της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα όρια της τουρκικής επιρροής
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετά μέτωπα και ότι η ελληνική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως δύναμη χωρίς περιορισμούς.
Συνέδεσε την εκτίμησή του με τις σχέσεις Ερντογάν–Αλίεφ, την ευρωπαϊκή κριτική προς την Τουρκία, τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και τις ισορροπίες στο Ισραήλ. Για τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα εκτίμησε ότι ο αυξημένος κοινοβουλευτικός έλεγχος μπορεί να δυσκολέψει την ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων για κινητήρες του KAAN και αναβαθμίσεις F-16.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Φεριντούν Σινιρλίογλου και στην προσπάθειά του για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Τα δημοσιευμένα αποτελέσματα της άτυπης ψηφοφορίας τον εμφάνιζαν με τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς διατύπωση γνώμης. Τα αποτελέσματα αυτών των ψηφοφοριών δεν ανακοινώνονται επισήμως από το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο Καλεντερίδης άσκησε επίσης κριτική στην προηγούμενη ελληνική στήριξη του Σινιρλίογλου για την ηγεσία του ΟΑΣΕ, θεωρώντας ότι η διαφοροποίηση της στάσης απέναντι στην υποψηφιότητά του για τον ΟΗΕ αναδεικνύει έλλειψη συνέχειας στον ελληνικό σχεδιασμό.
Η αμυντική σύμπραξη με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν
Η εκπομπή περιέλαβε τη συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τη σχετική συμφωνία με 279 ψήφους υπέρ και 119 κατά.
Ο αναλυτής εστίασε στη ρήτρα συλλογικής άμυνας και στη δεκαετή διάρκεια της συμφωνίας. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι για την Άγκυρα σημαντικό κίνητρο αποτελεί η διεύρυνση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων προς τη σαουδαραβική αγορά.
Στο ενεργειακό σκέλος αναφέρθηκε στις δυσκολίες εισαγωγής τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω Ιράν, στις επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων και στις επιδιώξεις της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της στις ροές αερίου προς την Ευρώπη.
Η Νότια Κορέα ως πηγή τεχνολογίας
Εκτενές μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στη συνεργασία Τουρκίας–Νότιας Κορέας στην πυρηνική ενέργεια και στην αμυντική βιομηχανία.
Ο Καλεντερίδης περιέγραψε μια τουρκική στρατηγική που επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης μέσω ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών και ταυτόχρονη απόκτηση τεχνογνωσίας. Για την άμυνα χρησιμοποίησε τα παραδείγματα του αυτοκινούμενου πυροβόλου Fırtına, του εκπαιδευτικού αεροσκάφους KT-1T και του άρματος Altay.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τις συνεργασίες για να αποκτά παραγωγικές δυνατότητες και να περιορίζει την εξάρτησή της από δυτικές άδειες εξαγωγής. Αντιπαρέβαλε αυτή την πρακτική με την ελληνική παρουσία στα νοτιοκορεατικά ναυπηγεία, θέτοντας το ερώτημα γιατί οι εμπορικές σχέσεις δεν έχουν αξιοποιηθεί περισσότερο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Η αναφορά στον Τομ Μπάρακ
Κλείνοντας, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην προοπτική εντονότερου κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης Τραμπ. Επικαλέστηκε δικές του πληροφορίες για πιθανές κινήσεις ελέγχου του Τομ Μπάρακ στο Κογκρέσο και προέβλεψε πολιτικές συνέπειες για τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Άσκησε ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στη στάση του απέναντι στους Κούρδους και σε θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της περιοχής. Οι αναφορές περί ενδεχόμενης ανάκλησης αποτελούν πληροφορίες και προβλέψεις που διατύπωσε ο ίδιος στην εκπομπή.
