Τουρκία μετά τον Ερντογάν: H διαδοχή ως στρατηγικός κίνδυνος για Δύση, ΝΑΤΟ και Ανατολική Μεσόγειο
Άρθρο του Σινάν Τζιντί στη New York Sun στην οποία ανοίγει ευθέως τον φάκελο: «η διαδοχή στην Τουρκία είναι πρόβλημα της Αμερικής» — και ενδέχεται να καθορίσει αν η Άγκυρα θα λειτουργεί ως σύμμαχος ή ως μόνιμος αποσταθεροποιητής.
Σπάνια αμερικανικό κείμενο το λέει τόσο καθαρά! O διάδοχος του Ερντογάν δεν αφορά μόνο την Τουρκία — αφορά την αμερικανική και ευρωπαϊκή ασφάλεια. Αυτό είναι ο πυρήνας του άρθρου του Σινάν Τζιντί στη New York Sun, που βλέπει τη συζήτηση περί διαδοχής να περνά από το παρασκήνιο στο προσκήνιο, καθώς ο Ερντογάν εμφανίζεται καταπονημένος, ενώ στο διεθνές σύστημα «τρέχουν» παράλληλες μεταβάσεις ισχύος (Βενεζουέλα, Ιράν κ.ά.).
Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Η Τουρκία ως «μη συμβατικός σύμμαχος»
Το κείμενο πατά σε μια παλιά, αλλά πλέον κεντρική πραγματικότητα! H Τουρκία δεν λειτουργεί όπως ένας κλασικός αντίπαλος της Δύσης, επειδή παραμένει εντός ΝΑΤΟ, άρα διαθέτει πρόσβαση, θεσμική κάλυψη και δυνατότητα να μπλοκάρει ή να υπονομεύει. Αυτό την κάνει πιο επικίνδυνη από έναν εξωτερικό αντίπαλο! Eίναι “μέσα στο δωμάτιο”.
Στη συλλογιστική του αρθρογράφου, η Τουρκία του Ερντογάν ενισχύει δεσμούς με τη Ρωσία (στρατηγική εξάρτηση/συνεξάρτηση), προβάλλει αναθεωρητικές θέσεις έναντι Ελλάδας και Κύπρου, δρα στη Συρία με ημι-μόνιμη στρατιωτική παρουσία και συγκρούεται πολιτικά (και δυνητικά επιχειρησιακά) με το Ισραήλ ως προς το μέλλον της Συρίας.
Το κρίσιμο ερώτημα: “Post-Erdogan = νέο Ιράν;”
Η αιχμή του κειμένου δεν είναι η κλασική: «θα εκδημοκρατιστεί η Τουρκία;». Είναι πιο κυνική και γεωπολιτική:
Μήπως μια Τουρκία μετά τον Ερντογάν, υπό σκληρή ηγεσία, γίνει η πιο αποσταθεροποιητική δύναμη της Μέσης Ανατολής — αντικαθιστώντας το Ιράν σε αυτόν τον ρόλο;
Εδώ υπάρχει μια παραδοσιακή “αρχή” διεθνούς πολιτικής που συχνά ξεχνιέται: τα καθεστώτα όταν μπαίνουν σε μετάβαση, δεν γίνονται αυτομάτως πιο ήπια — συχνά γίνονται πιο επιθετικά, για να κλειδώσουν εσωτερική νομιμοποίηση. Κι αυτό, για Ελλάδα/Κύπρο, είναι καμπανάκι: μεταβατικές φάσεις στην Άγκυρα ιστορικά γεννούν τριβές, όχι εξομάλυνση.
Οι «διάδρομοι» διαδοχής: συνέχεια, μηχανισμός ασφαλείας, ή ανατροπή
Το άρθρο χαρτογραφεί τρεις βασικούς άξονες:
Α. Δυναστική συνέχεια (Bilal Erdogan): Σενάριο κληρονομικής μεταβίβασης ισχύος — όχι ως θεσμικό “στέμμα”, αλλά ως μεταφορά του συστήματος στον φυσικό κληρονόμο, με εγγυήσεις προς το δίκτυο εξουσίας.
Β. Σκληρός μηχανισμός (Bayraktar – Fidan): Ο ένας συμβολίζει την τεχνο-στρατιωτική ισχύ (drones/αμυντική βιομηχανία), ο άλλος το κράτος ασφαλείας και τη στρατηγική κουλτούρα του καθεστώτος. Αυτό το σενάριο, για τη Δύση, είναι «συνέχεια με άλλη μάσκα».
Γ. Κοσμική αντιπολίτευση (Imamoglu – Yavas): Εδώ ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι μια πραγματικά ελεύθερη εκλογή θα μπορούσε να γυρίσει την Τουρκία προς μια πιο δυτική, θεσμική πορεία. Όμως θεωρεί εξαιρετικά απίθανη μια “καθαρή” διαδικασία, καθώς το καθεστώς διαθέτει εργαλεία (δικαστικοποίηση πολιτικής, έλεγχος ΜΜΕ, χειρισμός εκλογικού πεδίου). Ως Ελλάδα και Κύπρος δεν μπορούμε να τρέφουμε αυταπάτες. Είτε ο Ερντογάν και οι διάδοχοί του είναι στην εξουσία είτε οι κεμαλικοί, η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας θα παραμείνει ίδια, αναθεωρητική και άκρως επικίνδυνη για τα δύο κράτη του Ελληνισμού.
Τι σημαίνει αυτό για Ελλάδα – Κύπρο – Ανατολική Μεσόγειο
Αν δούμε το θέμα με ρεαλισμό (όπως το θέτει και το άρθρο), η ουσία για εμάς δεν είναι «ποιος θα είναι πιο συμπαθής», αλλά ποιος θα ελέγχει τον μηχανισμό ασφαλείας, ποιος θα έχει την ικανότητα να καθορίζει επιχειρησιακή συμπεριφορά στο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο και ποιος θα συνεχίσει (ή θα σπάσει) την αναθεωρητική γραμμή.
Η παραδοσιακή εμπειρία της περιοχής λέει ότι οι “συμφωνίες καλής θέλησης” χωρίς σκληρή αποτροπή και θεσμικό φρένο δεν κρατάνε. Άρα, είτε με Ερντογάν είτε χωρίς, ο πυρήνας για Αθήνα/Λευκωσία είναι: σταθερή αποτρεπτική ισχύς + καθαρή στρατηγική + διεθνοποίηση του κόστους της τουρκικής αναθεώρησης.
Το μήνυμα προς Ουάσινγκτον (και η ανάγνωση για εμάς)
Η New York Sun μεταφέρει — έστω και με έντονη γλώσσα — ένα μήνυμα! Αν οι ΗΠΑ θέλουν «πειθαρχία συμμαχιών», πρέπει να κοιτάξουν πρώτα την Άγκυρα, όχι τους “εύκολους” συμμάχους.
Για την ελληνική πλευρά, η χρησιμότητα ενός τέτοιου άρθρου είναι πρακτική: αποτελεί υλικό για να χτιστεί αφήγημα σε δυτικά ακροατήρια ότι το πρόβλημα δεν είναι “διμερές”, αλλά δομικό: αφορά ΝΑΤΟ, κανόνες, συνοχή και ασφάλεια της νοτιοανατολικής πτέρυγας.
Είναι ο διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr με ενεργή συμμετοχή στο ιστορικό πλέον Infognomonpolitics.gr από το 2019, συνιδιοκτήτης του PontosVoice.com, ενώ αρθρογραφεί και στο Middle East Forum.
Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου και διαθέτει μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων με ειδικότητα στο "Ηλεκτρονικό Επιχειρείν" από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.
Παράλληλα έχει πιστοποιηθεί ως αμυντικός και αστυνομικός συντάκτης από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Έχει δημοσιεύσει άρθρα, αφιερώματα και συνεντεύξεις για την ιστορία, την παράδοση και τη λαογραφία γύρω από τον ποντιακό πολιτισμό, αλλά και την ανάδειξη του ζητήματος τη γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Έχει διοργανώσει, συμμετάσχει σε εκδηλώσεις ποντιακών συλλόγων και φορέων, αναλαμβάνοντας παράλληλα την επικοινωνιακή προβολή τους.
Είναι δημιουργός και παραγωγός του ντοκιμαντέρ "Αργυρουπολιτών... πορεία" της Ένωσης Ποντίων Αργυρούπολης.
Γνωρίζει αγγλικά, γερμανικά και τουρκικά.
Έχει υπηρετήσει στις Ειδικές Δυνάμεις ως αμφίβιος Καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.
Διπλωματικές πηγές για τις δηλώσεις Φιντάν: Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά» σχολιάζουν διπλωματικές πηγές, στον απόηχο των δηλώσεων του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Νωρίτερα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή του τηλεοπτικού σταθμού «Σκάι», σχετικά με το ζήτημα των NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, απάντησε «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Παράλληλα, τουρκικές πηγές σημείωναν ότι «το ζήτημα με τις Navtex έχει επιλυθεί», σε μια τοποθέτηση που φαίνεται να συνιστά ένα βήμα αποκλιμάκωσης από την πλευρά της Άγκυρας.
Χατζηβασιλείου: Δεν υπήρξε συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας
Προ των δηλώσεων Φιντάν, ο Υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου μιλώντας στην ΕΡΤ διαβεβαίωσε ότι «δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας για ‘αδειοδότηση’. Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα».
«Στην περιοχή του καλωδίου, κυριαρχικά δικαιώματα ασκούν αποκλειστικά η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία. Έτερον ουδέν», πρόσθεσε.
Τόνισε, ακόμη, ότι όπως έχει δηλώσει ο ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης, το έργο θα γίνει βάσει του σχεδιασμού και ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα, όπως πράττει πάντοτε, θα προστατεύσει τα δικαιώματά της και το εθνικό συμφέρον. «Το σχέδιο προχωράει και η κυβέρνηση δεν φοβάται, ούτε δειλιάζει να ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματά μας», υπογράμμισε.
Επίσης, ανέφερε ότι το έργο πέρα από την ελληνική, κυπριακή και ισραηλινή ταυτότητα που φέρει, εκπροσωπεί πλέον και τα γαλλικά και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, αφού λαμβάνει γενναία χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έχει και την στήριξη όλων των συμμάχων και εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών.
Τέλος, ερωτώμενος για την τουρκική αντι-NAVTEX, δήλωσε ότι αυτή εδράζεται στα παράλογα επιχειρήματα και στον χάρτη που κατέθεσε η Τουρκία στον ΟΗΕ από το 2020, με περιεχόμενο απολύτως ασύμβατο με το Διεθνές Δίκαιο.
Η χαρτογραφική πρόκληση της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής: Ο διαμελισμός της Ελλάδας στο επίσημο λογότυπο!
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η ανατομία μιας οπτικής πρόκλησης
Στην επικοινωνιακή βιτρίνα της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το έμβλημα που επιλέγεται να την εκπροσωπεί δεν περιέχει κάποιο κλασικό ισλαμικό θεολογικό σύμβολο, αλλά έναν γεωπολιτικά φορτισμένο χάρτη της Ελλάδας:
Ιστορικός διαχωρισμός της επικράτειας: Η ελληνική χερσόνησος αποτυπώνεται κατακερματισμένη. Το αρχικό ελληνικό κράτος (Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, Κυκλάδες) εμφανίζεται σε ανοιχτόχρωμη απόχρωση, ενώ οι περιοχές που απελευθερώθηκαν αργότερα (Ήπειρος, Μακεδονία, νησιά Αιγαίου) διαχωρίζονται με διαφορετικό τόνο.
Η Θράκη αποκομμένη σε πράσινο: Η ελληνική Θράκη δεν αποτελεί ενιαίο τμήμα της χώρας στο λογότυπο, αλλά αποκόπτεται οπτικά και χρωματίζεται σε έντονο πράσινο —το κατεξοχήν χρώμα που χρησιμοποιείται ιστορικά και συμβολικά στον ισλαμικό και οθωμανικό αναθεωρητισμό.
Η Ροδόπη στο «κόκκινο»: Στο κέντρο της Θράκης, ο νομός Ροδόπης μαρκάρεται με έντονο κόκκινο χρώμα. Η σημειολογία είναι σαφής: η Ροδόπη προβάλλεται ως το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ως ένας θύλακας που «ξεχωρίζει» από το υπόλοιπο ελληνικό σώμα.
Η οδοντωτή στεφάνη: Ο χάρτης περιβάλλεται από μια ημικυκλική οδοντωτή στεφάνη στο επάνω μέρος, ενώ στο κάτω μέρος αναγράφεται με τουρκικούς χαρακτήρες «Gümülcine S. Müftülüğü» —διεκδικώντας θεσμική υπόσταση εκεί όπου η ελληνική έννομη τάξη αναγνωρίζει μόνο τη νόμιμη Μουφτεία Κομοτηνής.
Από τη σημειολογία στη στρατηγική του αναθεωρητισμού
Το λογότυπο αυτό δεν είναι μια απλή γραφιστική αστοχία. Εντάσσεται στην πάγια τακτική της Άγκυρας και των τοπικών εγκαθέτων της να καλλιεργούν υποσυνείδητα στην κοινή γνώμη την εικόνα μιας Θράκης που «δεν ανήκει πλήρως» στον εθνικό κορμό:
Αμφισβήτηση της κυριαρχίας: Με τον οπτικό διαχωρισμό παλαιάς και νέας Ελλάδας, αναπαράγεται το ιστορικό αφήγημα περί «προσωρινότητας» ή διαφοροποίησης των εδαφών που απελευθερώθηκαν μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Στοχοποίηση της Ροδόπης: Ο κόκκινος χρωματισμός της Ροδόπης συμπίπτει απόλυτα με τις επιδιώξεις του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής να μετατρέψει τον νομό σε προνομιακό πεδίο επιρροής, διεκδικώντας ρόλο κηδεμόνα για τη μουσουλμανική μειονότητα.
Υποκρισία περί «θρησκευτικής οργάνωσης»: Την ώρα που η σελίδα αυτοπροσδιορίζεται στο Facebook ως «θρησκευτική οργάνωση», το βασικό της έμβλημα αποτελεί πολιτικο-γεωγραφικό μανιφέστο διαμελισμού της χώρας.
Όταν ένας αυτοαποκαλούμενος «θρησκευτικός λειτουργός» επιλέγει να εμφανίζεται δημόσια με ένα σήμα που τεμαχίζει τον χάρτη της Ελλάδας, κάθε συζήτηση περί «θρησκευτικών ελευθεριών» καταρρέει.
Το λογότυπο της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής είναι ένα ακόμη καθαρό πειστήριο της εξωθεσμικής αποστολής που υπηρετούν οι παρακρατικοί μηχανισμοί στη Θράκη: δεν τους ενδιαφέρει η πνευματική καθοδηγηση των πιστών, αλλά η συντήρηση μιας ιδιότυπης γκετοποίησης και η οπτική προβολή αναθεωρητικών διεκδικήσεων.
Το πραγματικό ερώτημα δεν απευθύνεται πλέον στον κ. Ιμπραήμ Σερήφ και στους εντολείς του —εκείνοι κάνουν τη δουλειά για την οποία χρηματοδοτούνται και καθοδηγούνται. Το ερώτημα απευθύνεται στους τοπικούς πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς παράγοντες της Ροδόπης που εξακολουθούν να χαριεντίζονται, να φωτογραφίζονται και να συναλλάσσονται πολιτικά με τους φορείς αυτής ακριβώς της χαρτογραφικής απρέπειας.
Όσο η Πολιτεία και το τοπικό πολιτικό σύστημα ανέχονται τέτοια σύμβολα να λειτουργούν ανενόχλητα στον δημόσιο χώρο, τόσο η έννοια του Κράτους Δικαίου στη Θράκη θα παραμένει ζητούμενο.
Καλεντερίδης: Κίνδυνος τετελεσμένων στο καλώδιο – Τι επιδιώκει η Τουρκία με την «ενημέρωση»
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε την ημέρα έκδοσης της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector. Η ελληνική πλευρά ολοκλήρωσε τις διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας αξίωση συντονισμού με τις αρχές της για δραστηριότητες σε περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στη θαλάσσια δικαιοδοσία της.
Από τα Ίμια στην Κάσο: Το ζήτημα του σχεδιασμού
Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε με αναδρομή στην κρίση των Ιμίων, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά προχώρησε τότε σε στρατιωτικοποίηση χωρίς να διαθέτει ολοκληρωμένο σχέδιο για τα επόμενα βήματα και τα ενδεχόμενα κλιμάκωσης.
Κατά την εκτίμησή του, ο τρόπος αποκλιμάκωσης επέτρεψε στην Τουρκία να διευρύνει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Χρησιμοποίησε αυτή την ιστορική αναφορά για να θέσει το σημερινό ερώτημα: ποιο είναι το ελληνικό σχέδιο εάν η Άγκυρα επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις έρευνες με πολεμικά πλοία;
Αναφερόμενος στα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, χαρακτήρισε την ελληνική διαχείριση υποχώρηση. Υποστήριξε ότι η ανάληψη ενός τόσο σημαντικού έργου έπρεπε να συνοδεύεται εξαρχής από προετοιμασία για όλα τα πιθανά σενάρια τουρκικής αντίδρασης.
Η «ενημέρωση» και ο κίνδυνος προηγουμένου
Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του αποτέλεσε το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης ρηματικής διακοίνωσης της Γαλλίας προς την Τουρκία.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι ένα επίσημο έγγραφο με συντεταγμένες, είδος εργασιών και χρονικό προγραμματισμό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως τεκμήριο αποδοχής της αξίωσής της να έχει λόγο στην περιοχή. Συνέδεσε αυτό το ενδεχόμενο με την τουρκική προσπάθεια να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Πρόκειται για τη δική του εκτίμηση ως προς τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας διαδικασίας. Η αποστολή ενημέρωσης δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως αποδεδειγμένη νομική αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του «Βήματος», η ελληνική θέση ήταν ότι δεν θα υποβληθεί αίτημα άδειας προς την Τουρκία, ενώ η πιθανή ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου αντιμετωπιζόταν ως κίνηση καλής θέλησης.
Ο ίδιος επικαλέστηκε την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή κατά οποιασδήποτε διαδικασίας που θα μπορούσε να καταλήξει σε αναζήτηση τουρκικής άδειας, ανεξάρτητα από την ονομασία της. Το ευρύτερο επιχείρημά του ήταν ότι ένα προηγούμενο στο συγκεκριμένο έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε μελλοντικές υποδομές.
Κριτική για τους χειρισμούς του έργου
Ο αναλυτής αμφισβήτησε την εξήγηση περί έλλειψης ελληνικής τεχνογνωσίας ως αιτιολόγηση της αλλαγής στον έλεγχο του έργου. Επισήμανε ότι η Nexans είχε ήδη αναλάβει την κατασκευή και υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα αφορούσε την πολιτική και στρατηγική διαχείριση της τουρκικής αντίδρασης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε άλλο υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών, υποστηρίζοντας ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές είχαν ενημερώσει την Τουρκία. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα για να περιγράψει τον μηχανισμό πίεσης που αποδίδει στην Άγκυρα: οι εταιρείες επιδιώκουν την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τη συνέχισή τους με αποδοχή των απαιτήσεών της.
Η επιστολή στον ΟΗΕ και η τριμερής συνεργασία
Ο Καλεντερίδης παρουσίασε το περιεχόμενο ελληνικής επιστολής προς τον ΟΗΕ για την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και των πράξεων που επιχειρείται να στηριχθούν σε αυτό.
Το σχόλιό του επικεντρώθηκε στην ανάγκη αντιστοίχισης των διπλωματικών θέσεων με την πρακτική στάση της Ελλάδας. Κατά την άποψή του, η νομική απόρριψη των τουρκικών αξιώσεων πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικότητα απέναντι στις απόπειρες επιβολής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την τριμερή αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Αναφέρθηκε στην αμυντική σύμπραξη, στη διερεύνηση συμπαραγωγών και κοινών δυνατοτήτων, καθώς και στην προστασία της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα όρια της τουρκικής επιρροής
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετά μέτωπα και ότι η ελληνική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως δύναμη χωρίς περιορισμούς.
Συνέδεσε την εκτίμησή του με τις σχέσεις Ερντογάν–Αλίεφ, την ευρωπαϊκή κριτική προς την Τουρκία, τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και τις ισορροπίες στο Ισραήλ. Για τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα εκτίμησε ότι ο αυξημένος κοινοβουλευτικός έλεγχος μπορεί να δυσκολέψει την ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων για κινητήρες του KAAN και αναβαθμίσεις F-16.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Φεριντούν Σινιρλίογλου και στην προσπάθειά του για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Τα δημοσιευμένα αποτελέσματα της άτυπης ψηφοφορίας τον εμφάνιζαν με τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς διατύπωση γνώμης. Τα αποτελέσματα αυτών των ψηφοφοριών δεν ανακοινώνονται επισήμως από το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο Καλεντερίδης άσκησε επίσης κριτική στην προηγούμενη ελληνική στήριξη του Σινιρλίογλου για την ηγεσία του ΟΑΣΕ, θεωρώντας ότι η διαφοροποίηση της στάσης απέναντι στην υποψηφιότητά του για τον ΟΗΕ αναδεικνύει έλλειψη συνέχειας στον ελληνικό σχεδιασμό.
Η αμυντική σύμπραξη με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν
Η εκπομπή περιέλαβε τη συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τη σχετική συμφωνία με 279 ψήφους υπέρ και 119 κατά.
Ο αναλυτής εστίασε στη ρήτρα συλλογικής άμυνας και στη δεκαετή διάρκεια της συμφωνίας. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι για την Άγκυρα σημαντικό κίνητρο αποτελεί η διεύρυνση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων προς τη σαουδαραβική αγορά.
Στο ενεργειακό σκέλος αναφέρθηκε στις δυσκολίες εισαγωγής τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω Ιράν, στις επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων και στις επιδιώξεις της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της στις ροές αερίου προς την Ευρώπη.
Η Νότια Κορέα ως πηγή τεχνολογίας
Εκτενές μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στη συνεργασία Τουρκίας–Νότιας Κορέας στην πυρηνική ενέργεια και στην αμυντική βιομηχανία.
Ο Καλεντερίδης περιέγραψε μια τουρκική στρατηγική που επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης μέσω ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών και ταυτόχρονη απόκτηση τεχνογνωσίας. Για την άμυνα χρησιμοποίησε τα παραδείγματα του αυτοκινούμενου πυροβόλου Fırtına, του εκπαιδευτικού αεροσκάφους KT-1T και του άρματος Altay.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τις συνεργασίες για να αποκτά παραγωγικές δυνατότητες και να περιορίζει την εξάρτησή της από δυτικές άδειες εξαγωγής. Αντιπαρέβαλε αυτή την πρακτική με την ελληνική παρουσία στα νοτιοκορεατικά ναυπηγεία, θέτοντας το ερώτημα γιατί οι εμπορικές σχέσεις δεν έχουν αξιοποιηθεί περισσότερο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Η αναφορά στον Τομ Μπάρακ
Κλείνοντας, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην προοπτική εντονότερου κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης Τραμπ. Επικαλέστηκε δικές του πληροφορίες για πιθανές κινήσεις ελέγχου του Τομ Μπάρακ στο Κογκρέσο και προέβλεψε πολιτικές συνέπειες για τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Άσκησε ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στη στάση του απέναντι στους Κούρδους και σε θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της περιοχής. Οι αναφορές περί ενδεχόμενης ανάκλησης αποτελούν πληροφορίες και προβλέψεις που διατύπωσε ο ίδιος στην εκπομπή.
