Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Σε μία από τις πιο κρίσιμες καμπές για τη διατλαντική συμμαχία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φέρεται να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο απόσυρσης μέρους των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη, σε ένα σκηνικό έντονης δυσαρέσκειας προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει συζητήσει με στενούς συνεργάτες του την πιθανότητα μείωσης της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ήπειρο, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση. Πηγές από τον Λευκό Οίκο διευκρινίζουν ότι δεν έχει δοθεί καμία εντολή στο Πεντάγωνο για εκπόνηση σχεδίων αποχώρησης, ωστόσο και μόνο η συζήτηση αποτυπώνει τη ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων Ουάσιγκτον–Ευρωπαίων συμμάχων.

Στο χαμηλότερο σημείο από το 1949

Το κλίμα στο NATO χαρακτηρίζεται ως το πιο τεταμένο εδώ και δεκαετίες, με τις πρόσφατες επαφές του Τραμπ με τον Γενικό Γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, να μην αποδίδουν ουσιαστικά αποτελέσματα. Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης, η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι εταίροι δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις στρατηγικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.

Στο επίκεντρο της έντασης βρίσκεται η στάση των ευρωπαϊκών χωρών στον πόλεμο με το Ιράν και ειδικότερα η απουσία ουσιαστικής συμβολής στην ασφάλεια των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ο Τραμπ, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένος από την αδυναμία των συμμάχων να στηρίξουν ενεργά τις αμερικανικές πρωτοβουλίες σε μία από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές εστίες του πλανήτη. Δημοσίευμα της Μεγάλης Πέμπτης στη Wall Street Journal υποστήριζε μάλιστα, ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξέταζε «τιμωρία» των συμμάχων του NATO για τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν. Η απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Γηραιά Ήπειρο είναι ένα σενάριο προς αυτήν την κατεύθυνση.

WSJ: Ο Τραμπ εξετάζει «τιμωρία» συμμάχων του ΝΑΤΟ για τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν

Οι 80.000 στρατιώτες και το δίλημμα

Σήμερα, οι ΗΠΑ διατηρούν πάνω από 80.000 στρατιώτες στην Ευρώπη, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση να βρίσκεται στη Γερμανία, αλλά και σημαντική παρουσία σε Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ισπανία. Μια πιθανή αποχώρηση, ακόμη και μερική, θα συνιστούσε δομική αλλαγή στο σύστημα ασφάλειας της Ευρώπης.

Το σενάριο που εξετάζεται δεν αφορά μόνο αναδιάταξη δυνάμεων, αλλά και πιθανή επιστροφή στρατευμάτων στο αμερικανικό έδαφος, περιορίζοντας δραστικά τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή άμυνα χωρίς επίσημη αποχώρηση από το ΝΑΤΟ.

Ο Ορμούζ, η Γροιλανδία και η στρατηγική πίεση

Η δυσαρέσκεια της Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται μόνο στο στρατιωτικό σκέλος. Ο Τραμπ εμφανίζεται εξοργισμένος και για την έλλειψη στήριξης στο ζήτημα της Γροιλανδίας, καθώς το σχέδιο προσάρτησης του αυτόνομου εδάφους της Δανίας δεν έχει προχωρήσει.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον πιέζει για άμεσες δεσμεύσεις από τους συμμάχους σχετικά με την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, ζητώντας συγκεκριμένες προτάσεις εντός ημερών. Ωστόσο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν διευκρινίσει επαρκώς τι ακριβώς ζητούν σε επίπεδο επιχειρησιακών δυνατοτήτων.

Συμμαχία υπό δοκιμασία

Το ενδεχόμενο αποχώρησης αμερικανικών δυνάμεων λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς την Ευρώπη, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει ένα βαθύτερο ζήτημα, την ίδια τη συνοχή της Συμμαχίας.

Οι τελευταίοι μήνες έχουν φέρει στο προσκήνιο παλιές εντάσεις — από τις αμυντικές δαπάνες μέχρι τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης — με τον Τραμπ να επαναφέρει σκληρά το ερώτημα για το ποιος τελικά σηκώνει το βάρος της δυτικής ασφάλειας.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη κι αν η απόσυρση δεν υλοποιηθεί άμεσα, το μήνυμα έχει ήδη σταλεί: το ΝΑΤΟ εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας, όπου οι ισορροπίες που ίσχυαν επί δεκαετίες τίθενται πλέον ανοιχτά υπό αμφισβήτηση.

Έντονο πολιτικό και επικοινωνιακό θόρυβο προκάλεσε δημοσίευμα του Forbes, σύμφωνα με το οποίο η ανάρτηση του Πακιστανού πρωθυπουργού Σαχμπάζ Σαρίφ προς τον Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν εμφανίστηκε αρχικά σε μορφή προσχεδίου, γεγονός που πυροδότησε ερωτήματα για το ποιος συνέταξε πραγματικά το μήνυμα. Το άρθρο σημειώνει ότι στην πρώιμη εκδοχή της ανάρτησης στο X υπήρχε η ένδειξη «Draft – Pakistan’s PM Message on X», πριν αυτή διορθωθεί και δημοσιευθεί στην τελική της μορφή.

Η λεπτομέρεια αυτή ήταν αρ1κετή για να ανοίξει έναν νέο κύκλο υποψιών και σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με το Forbes, ο δημοσιογράφος Ryan Grim από το Drop Site υποστήριξε ότι η διατύπωση δύσκολα θα μπορούσε να έχει γραφτεί από το ίδιο το περιβάλλον του Σαρίφ, καθώς οι συνεργάτες του δεν θα αναφέρονταν σε εκείνον ως «Pakistan’s PM». Η παρατήρηση αυτή οδήγησε σε εκτιμήσεις ότι το κείμενο ενδέχεται να είχε συνταχθεί εκτός Πακιστάν, ακόμη και από αμερικανικό ή ισραηλινό δίαυλο, χωρίς πάντως να έχει παρουσιαστεί δημόσια αποδεικτικό στοιχείο που να επιβεβαιώνει κάτι τέτοιο.

Diplomatic efforts for peaceful settlement of the ongoing war in the Middle East are progressing steadily, strongly and powerfully with the potential to lead to substantive results in near future. To allow diplomacy to run its course, I earnestly request President Trump to extend…

— Shehbaz Sharif (@CMShehbaz) April 7, 2026

Η ουσία της ανάρτησης ήταν η έκκληση του Πακιστανού πρωθυπουργού προς τον Τραμπ να παρατείνει κατά δύο εβδομάδες το τελεσίγραφό του προς το Ιράν, ώστε να δοθεί χρόνος στη διπλωματία. Το μήνυμα συνέδεε αυτή την παράταση με μια χειρονομία καλής θέλησης από την Τεχεράνη, δηλαδή με το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Την ίδια γραμμή είχαν καταγράψει και άλλα διεθνή μέσα, καθώς το Πακιστάν εμφανίστηκε να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή στις επαφές ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Το περιστατικό πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις επειδή συνέπεσε με μία εξαιρετικά φορτισμένη συγκυρία. Στις 7 Απριλίου ο Τραμπ είχε ανακοινώσει αναστολή βομβαρδισμών για δύο εβδομάδες, υπό τον όρο ότι το Ιράν θα άνοιγε το Στενό του Ορμούζ, ενώ ακολούθησε συμφωνία για εύθραυστη διήμερη αποκλιμάκωση και κατόπιν για δίβδομη κατάπαυση πυρός. Διεθνή πρακτορεία και μεγάλα μέσα, όπως το Reuters, το AP και η Washington Post, επιβεβαίωσαν ότι το Πακιστάν είχε αναλάβει κεντρικό ρόλο στη μεσολάβηση εκείνων των ημερών.

Το Forbes υπογραμμίζει επίσης ότι το γραφείο του Σαρίφ δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα σχολιασμού για το επίμαχο draft. Αυτή η σιωπή άφησε ανοιχτό το πεδίο σε εικασίες, χωρίς όμως να αλλάζει το βασικό δεδομένο: η ανάρτηση πράγματι εμφανίστηκε για λίγο ως προσχέδιο και αμέσως μετά τροποποιήθηκε, γεγονός που καταγράφηκε δημόσια λόγω της δυνατότητας προβολής επεξεργασιών στο X.

Στην πράξη, το επεισόδιο αναδεικνύει κάτι ευρύτερο από ένα απλό επικοινωνιακό λάθος. Δείχνει πόσο στενά παρακολουθείται πλέον κάθε δημόσια παρέμβαση ηγετών σε περιόδους κρίσης και πόσο εύκολα ένα τεχνικό ή διαδικαστικό ολίσθημα μπορεί να μετατραπεί σε γεωπολιτικό θέμα. Ειδικά όταν το Πακιστάν επιχειρεί να παρουσιαστεί ως μεσολαβητής ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, ένα draft με ασαφή προέλευση δεν αντιμετωπίζεται ως λεπτομέρεια, αλλά ως πιθανή ένδειξη εξωτερικής καθοδήγησης ή τουλάχιστον στενής διασύνδεσης με ξένα κέντρα επιρροής. Αυτή είναι, ουσιαστικά, και η πολιτική φόρτιση πίσω από το δημοσίευμα του Forbes.