Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Το ευρωπαϊκό «οικοδόμημα σταθερότητας» (MFF–NGEU–RRF) δεν παράγει αυτάρκεια, αλλά έναν μηχανισμό διαρκούς εξάρτησης. Την ώρα που οι Βρυξέλλες μιλούν για «στρατηγική αυτονομία», οι μεγάλες οικονομίες—με πρώτη τη Γερμανία—παίζουν επιλεκτική διπλωματία με την Κίνα, κρατώντας ανοικτές τις στρόφιγγες των εισαγωγών και των βιομηχανικών αλυσίδων. Αυτό είναι το συμπέρασμα που εξάγει η έρευνα του Χρήστου Χόνδρου στη Δεξαμενή Σκέψης “Apollo Center of Public Policy and Democracy” με τίτλο “Διαχρονικές Ευρωπαϊκές Παθογένειες Οικονομικής Διαχείρισης και Ανάπτυξης εν Συστοιχία του Υπερσυστήματος“.

Long-Standing European Pathologies of Economic Management and Development in the Context of the Global Hypersystem

«Ο σκληρός πυρήνας» της ευρωπαϊκής οικονομίας: ΜFF και η λογική των “πακέτων”

Στην πρώτη ενότητα, ο Χόνδρος περιγράφει την πολιτική οικονομία της ΕΕ ως σύστημα μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής και νομισματικής σταθερότητας, με την κατανομή πόρων να γίνεται πρακτικά ανάμεσα σε «καθαρούς συνεισφέροντες» και «καθαρούς δικαιούχους», με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (GNI) και τα επταετή Πολυετή Δημοσιονομικά Πλαίσια (MFF). Το MFF 2021–2027 αποτυπώνεται ως ένα τεράστιο “οικονομικό πακέτο” με προκαθορισμένα ποσά και χρονικούς ορίζοντες, που διοχετεύεται σε πολιτικές συνοχής, αγροτική πολιτική, καινοτομία, περιβάλλον, μετανάστευση/σύνορα, άμυνα, εξωτερικές σχέσεις και διοίκηση.

Το κρίσιμο σημείο είναι, ότι περίπου το 80% των δαπανών συγκεντρώνεται σε συνοχή, περιφερειακή ανάπτυξη και αγροτική-περιβαλλοντική πολιτική, ενώ η άμυνα παραμένει χαμηλά—ένα μήνυμα για το πού “ποντάρει” ιστορικά η Ένωση και τι θεωρεί δευτερεύον.

NGEU–RRF: Η «ενίσχυση» που δένει την οικονομία σε αναπνευστήρα

Η ανάλυση περνά στα συμπληρωματικά εργαλεία: άρθρα ανακατανομής πόρων, χρησιμοποίηση αδιάθετων κονδυλίων, και κυρίως το Next Generation EU (NGEU). Εκεί ο Χόνδρος υπογραμμίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος (περίπου 80%) κατευθύνεται στο Recovery and Resilience Facility (RRF). Η εικόνα που χτίζει είναι πως το βάρος πέφτει στην επιβίωση και “θεραπεία” χρόνιων παθολογιών της ενιαίας αγοράς, όχι σε αναπτυξιακό άλμα που θα μειώσει τις δομικές ανισότητες.

«Παράδοξο εξάρτησης»: Οι δικαιούχοι παίρνουν χρήμα, αλλά πληρώνουν το τίμημα

Εδώ μπαίνει η βασική θέση του κειμένου: οι καθαροί δικαιούχοι δεν «αναπτύσσονται» αυτόματα επειδή εισπράττουν—γιατί τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν καλύπτουν το 100% του κόστους, απαιτούν εθνική συγχρηματοδότηση και (κυρίως) σχέδιο. Αν δεν υπάρχει στρατηγική, η χρηματοδότηση λειτουργεί ως αναβολή της κρίσης: καλύπτει τρύπες, δεν αλλάζει παραγωγικό μοντέλο, και η εξάρτηση διαιωνίζεται με νέα χρέη.

Από την άλλη, οι καθαροί συνεισφέροντες “γράφουν” εθνικό έλλειμμα υπέρ της Ένωσης, αλλά κερδίζουν από την ενιαία αγορά: διοχετεύουν προϊόντα/υπηρεσίες στις ελλειμματικές οικονομίες και αξιοποιούν το θεσμικό πλαίσιο ανταγωνισμού και τις ρήτρες της αγοράς. Με απλά λόγια: οι ισχυροί πληρώνουν για να κρατήσουν το σύστημα όρθιο—και να συνεχίσουν να πουλάνε μέσα στο σύστημα.

Η «υβριδική διείσδυση» τρίτων: Φθηνά προϊόντα, ευρωπαϊκή ετικέτα

Ο Χόνδρος προσθέτει μια αιχμηρή παρατήρηση. Η ΕΕ δεν υπολόγισε επαρκώς την τροχιά ανάπτυξης των γύρω κρατών και των ανταγωνιστικών μπλοκ. Έτσι, αντιευρωπαϊκοί ή απλώς ανταγωνιστικοί παίκτες “μπαίνουν” στην ευρωπαϊκή αγορά υβριδικά, καλύπτοντας ελλείψεις με φθηνά προϊόντα, εργαλεία, υλικά, που συχνά ανακυκλώνονται και βαφτίζονται «ευρωπαϊκά» μέσω των ισχυρών οικονομιών και των αλυσίδων εφοδιασμού.

Η «έκθεση Ντράγκι» ως καμπανάκι: Ακριβή ενέργεια, χαμηλή τεχνολογία, αδύναμη άμυνα

Στη δεύτερη ενότητα, η έρευνα ερμηνεύει την έκθεση Ντράγκι ως παραδοχή υστέρησης. Η ΕΕ είναι ακριβότερη ενεργειακά (2–3 φορές από ΗΠΑ, Κίνα), υποεπενδύει σε τεχνολογία-Τεχνητή Νοημοσύνη (μόνο 4 από τις 50 μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες είναι ευρωπαϊκές), και παραμένει εξαρτημένη αμυντικά από τις ΗΠΑ, με περιορισμένο αριθμό κρατών να πιάνουν το 2% του ΑΕΠ στις αμυντικές δαπάνες. Παράλληλα, εμφανίζεται “διαρροή εγκεφάλων”: νέοι Ευρωπαίοι φεύγουν στις ΗΠΑ, εκπαιδεύονται, απορροφώνται ως εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.

Το συμπέρασμα που βγάζει είναι ξεκάθαρο! Η ΕΕ πρέπει να διπλασιάσει τη χρηματοδότηση και στήριξη σε κλίμακα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων, αν θέλει να κλείσει το χάσμα.

ΗΠΑ: Συγκέντρωση με ενέργεια και βιομηχανία— Η Ευρώπη με “Green Deal” και κανονισμούς

Στην τρίτη ενότητα, ο Χόνδρος αντιπαραβάλλει την αμερικανική στρατηγική «Drill, baby, drill» (ενέργεια ως βάση ισχύος, έσοδα, βιομηχανική αναγέννηση, θέσεις εργασίας) με την ευρωπαϊκή επιμονή στο Green Deal και το RePowerEU μέχρι το 2050. Περιγράφει το αμερικανικό μοντέλο ως πιο συγκεντρωτικό και επιχειρησιακό, με στενή σύνδεση πολιτικής εξουσίας και εταιρικών συμφερόντων, και το ευρωπαϊκό ως πιο κανονιστικό, βραδύτερο και λιγότερο ικανό να μετατρέψει την πολιτική σε παραγωγική ισχύ.

Κίνα: Πενταετή πλάνα, εξαγωγική μηχανή και εμπορικό έλλειμμα-θηλιά για την ΕΕ

Στην τέταρτη ενότητα, το βάρος πέφτει στην εμπορική εξάρτηση. Η ΕΕ εισάγει πολύ περισσότερα απ’ όσα εξάγει προς Κίνα, με μεγάλο αρνητικό ισοζύγιο και κρίσιμους τομείς (μηχανήματα, οχήματα, τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός, επεξεργαστές, ηλεκτρικές μηχανές). Αυτό δεν είναι απλώς “στατιστικό”, είναι δομική εξάρτηση παραγωγής.

Το “α λα καρτ” του Βερολίνου: Aποσύνδεση στα λόγια, συνεργασία στην πράξη

Το περισσότερο πολιτικό σκέλος είναι η γερμανική «επιλεκτική διπλωματία». Η Γερμανία στηρίζει θεσμικά την ευρωπαϊκή αυτονομία, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί θεσμοθετημένα κανάλια ενεργειακής και κλιματικής συνεργασίας με την Κίνα (πλαίσια ανταλλαγής τεχνογνωσίας, ομάδες εργασίας, εμπλοκή φορέων όπως η GIZ και το BMWK). Ο Χόνδρος θυμίζει και το ιστορικό της γερμανικής πρωτοπορίας στα φωτοβολταϊκά, που κατέληξε να ενισχύσει την κινεζική μαζική παραγωγή και να πιέσει τους Γερμανούς παίκτες κόστους.

Η τελική αιχμή του κειμένου είναι σαφής. Kανένας ηγέτης στην ΕΕ δεν επιδιώκει πραγματική πλήρη απεξάρτηση από την Κίνα, ειδικά όταν η ίδια η πράσινη μετάβαση “πατάει” πάνω σε κινεζικές αλυσίδες υλικών και προϊόντων.

Συμπερασματικά, η έρευνα του Χρήστου Χόνδρου στη Δεξαμενή Σκέψης “Apollo Center of Public Policy and Democracy” αποδομεί τον μηχανισμό χρηματοδότησης της ΕΕ (MFF–NGEU–RRF) και εξηγεί γιατί η “συνοχή” συχνά παράγει εξάρτηση αντί για ανάπτυξη, αναλύοντας την Έκθεση Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα, της ενεργειακής υστέρησης της Ευρώπης, της τεχνολογικής καθυστέρησης στην Τεχνητή Νοημοσύνη και της αμυντικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ.

Το μεγάλο ερώτημα που θέτει σαν επιμύθιο είναι το εξής: Μπορεί η ΕΕ να μιλήσει σοβαρά για στρατηγική αυτονομία όταν έχει εμπορικό έλλειμμα-θηλιά με την Κίνα και η Γερμανία ακολουθεί “α λα καρτ” διπλωματία;

Με καθυστέρηση δύο ημερών –και επίτηδες, όπως λέει– ο Στέφανος Καραβίδας επέλεξε να τοποθετηθεί από το κανάλι του, αποφεύγοντας τα «μεγάλα πανελλαδικά ΜΜΕ», τα οποία κατηγορεί ότι για άλλη μια φορά «έδωσαν χώρο και χρόνο» σε πρόσωπα που, κατά την εκτίμησή του, είτε κινήθηκαν από ιδιοτέλεια είτε καλλιέργησαν υπερβολές και σύγχυση γύρω από το ξέσπασμα της πολεμικής αντιπαράθεσης στην περιοχή.

Στον πυρήνα της παρέμβασής του βάζει δύο πράγματα:
(α) την πραγματική εικόνα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ειδικά στο Ντουμπάι, όπως την περιγράφει ο ίδιος, και
(β) το «στρατηγικό μάθημα» για την Κύπρο: ότι χωρίς αεροπορική διάσταση δεν υπάρχει ουσιαστική αποτροπή και πως η συγκυρία πρέπει να αξιοποιηθεί για παγίωση ελληνικής παρουσίας στο νησί.

«Τρεις κατηγορίες Ελλήνων» και ένα μήνυμα προς τα ΜΜΕ

Ο Καραβίδας χωρίζει τους Έλληνες που επηρεάστηκαν από τα γεγονότα σε τρεις κατηγορίες:

1. Οι “κανονικοί άνθρωποι”/τουρίστες που εγκλωβίστηκαν και ανάρτησαν βίντεο από τα αεροδρόμια (Ντουμπάι και Σάρτζα), αποτυπώνοντας πανικό. Τους δικαιολογεί, λέγοντας ότι ήταν ανθρώπινο να μην μπορούν να «συνθέσουν εικόνα», ακόμη κι αν αδίκησαν προξενικές αρχές.

2. Όσοι κινήθηκαν “σκοπίμως”, για να «εξυπηρετήσουν το εγώ τους», να πάρουν τηλεοπτικό χρόνο και να κερδίσουν αναγνωρισιμότητα/θεάσεις στα social media. Εδώ στρέφει τα πυρά του και προς τα ελληνικά ΜΜΕ που «τους έδωσαν χώρο», καταλογίζοντας ευθύνη για την κατασκευή κλίματος φόβου.

3. Οι μόνιμοι κάτοικοι (residents) στα ΗΑΕ, οι οποίοι –όπως υποστηρίζει– αντιμετώπισαν την κατάσταση με ψυχραιμία, παρόμοια με τους ίδιους τους κατοίκους των Εμιράτων.

«Στο Ντουμπάι δεν είδαμε αυτά που λέγονταν στην Ελλάδα»

Στο κομμάτι της “πραγματικής εικόνας”, υποστηρίζει ότι η καθημερινότητα στα Εμιράτα συνέχισε με σχετική κανονικότητα: δεν είδε «άδειασμα σούπερ μάρκετ», ούτε ουρές για καύσιμα, ενώ κάνει ειδική αναφορά στη δημόσια παρουσία του ηγέτη των ΗΑΕ σε εμπορικό κέντρο ως κίνηση συμβολισμού («η ζωή συνεχίζεται»).

Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι υπήρξαν αναχαιτίσεις και «εισερχόμενα ίχνη», περιγράφει ότι οι Εμιρατινοί έγιναν μάρτυρες αντιβαλλιστικών βολών, αλλά επιμένει ότι η εικόνα “συνεχούς βομβαρδισμού” δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Αεράμυνα, κόστος και το «comeback» των μαχητικών

Σε πιο τεχνικό τόνο, παρουσιάζει την αεράμυνα των ΗΑΕ ως «εντυπωσιακά αποτελεσματική», βάζοντας όμως το “ζήτημα κόστους” στο τραπέζι: αντιβαλλιστικοί πύραυλοι πανάκριβοι έναντι φθηνών UAV/loitering munitions. Εκεί περνάει στο βασικό του επιχείρημα:

• Τα τακτικά μαχητικά ξαναγίνονται κρίσιμα, γιατί βλέπουν/εντοπίζουν νωρίτερα στόχους (ύψος – λιγότερη “καμπυλότητα γης”), και μπορούν να τους εμπλέξουν με σχετικά φθηνά όπλα (π.χ. παλαιότερες εκδόσεις A/A πυραύλων ή ακόμη και πυροβόλο), αντί να “καίγονται” αντιβαλλιστικά εκατομμυρίων.

Προσθέτει επίσης την αξία των CRAM (counter rocket, artillery, mortar) ως «τελευταίας στιγμής» προστασία για κρίσιμες εγκαταστάσεις, στο ίδιο πλέγμα άμυνας.

Η Κύπρος στο κέντρο: «Να πάμε και να μην ξαναφύγουμε»

Το πιο πολιτικο-στρατηγικό σκέλος της παρέμβασής του είναι η Κύπρος. Υποστηρίζει ότι το Ιράν, στοχοποιώντας βρετανικές βάσεις, έδωσε στην Ελλάδα «παράθυρο ευκαιρίας» ώστε η Πολεμική Αεροπορία να βρεθεί στο νησί και να παγιώσει παρουσία. Το θέτει ωμά:

• «Δεν πάμε για να γίνουμε υποχείριο τρίτων».

• «Πρέπει να “εγκυστρωθούμε” εκεί και να μην φύγουμε ποτέ».

Καταγγέλλει ότι είναι «απαράδεκτο» να παρουσιάζεται σε κυπριακές αντιλήψεις το Ισραήλ ως «προστάτης» της Κύπρου, ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται απούσα, και βάζει στο κάδρο την κριτική του στον «κυπριοτισμό» ως ταυτοτικό/πολιτικό ρεύμα που –όπως ισχυρίζεται– ενισχύθηκε και από εξωτερικούς μηχανισμούς.

«Η αποτροπή δεν λειτουργεί με επισκέψεις»

Προς το τέλος, αξιοποιεί μια χαρακτηριστική φράση που επικαλείται από ανάρτηση στελέχους της κυπριακής αεροπορικής διοίκησης: ότι η αεροπορική ισχύς δεν είναι διακήρυξη, αλλά παρουσία, readiness, 24/7 διαθεσιμότητα, και πως «η αποτροπή δεν λειτουργεί με επισκέψεις».

Συμπληρωματικά, προτείνει ως λύση τη δημιουργία μόνιμα προσανατολισμένης προς την Κύπρο αεροπορικής δύναμης, είτε ως ελληνική διάταξη είτε σε συνέργεια με δημιουργία κυπριακού αεροπορικού βραχίονα. Αναφέρει ως “δεξαμενή επιλογών” πλατφόρμες/λύσεις (ενδεικτικά Mirage/Block 30/μεταχειρισμένα) και επιμένει ότι τέτοια προβλήματα «λύνονται στην ειρήνη – όχι στον πόλεμο».

Ο Ισραηλινός Στρατός (IDF) έδωσε στη δημοσιότητα στοιχεία για την επιχείρηση «Roaring Lion» («Βρυχηθμός του Λιονταριού»), παρουσιάζοντας την ως μία από τις μεγαλύτερες και πιο συντονισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ιστορία του. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε, η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 3 Μαρτίου και είχε ως στόχο κρίσιμες στρατιωτικές και πυραυλικές υποδομές του Ιράν.

Κατά την ανακοίνωση των IDF, η ισραηλινή αεροπορία πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη συντονισμένη αεροπορική επιχείρηση (“flyover”) στην ιστορία των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, με τη συμμετοχή περίπου 200 μαχητικών αεροσκαφών. Τα αεροσκάφη εκτέλεσαν συνολικά 700 αποστολές, επιτρέποντας –όπως αναφέρουν οι ισραηλινές αρχές– την επίτευξη αεροπορικής υπεροχής πάνω από την Τεχεράνη μέσα σε μόλις 24 ώρες.

Στο επιχειρησιακό σκέλος, ο ισραηλινός στρατός υποστηρίζει ότι εξουδετερώθηκαν περισσότεροι από 47 ανώτεροι διοικητές και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC). Παράλληλα, έγιναν πάνω από 60 αεροπορικά πλήγματα εναντίον συστοιχιών πυραύλων στη δυτική πλευρά του Ιράν.

Οι IDF αναφέρουν επίσης ότι στο πλαίσιο της επιχείρησης καταστράφηκαν περίπου 600 στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τις οποίες χαρακτηρίζουν «τρομοκρατικές υποδομές». Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται –σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν– πάνω από 150 βαλλιστικοί πύραυλοι εδάφους-εδάφους καθώς και περισσότερα από 200 συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας.

Την ίδια στιγμή, η ισραηλινή πλευρά σημειώνει ότι το Ιράν επιχείρησε να απαντήσει με επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι περισσότερα από 50 drones εκτοξεύθηκαν προς το Ισραήλ, όμως –κατά την ανακοίνωση– όλα αναχαιτίστηκαν από τα ισραηλινά συστήματα αεράμυνας.

Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις χαρακτηρίζουν την επιχείρηση «Roaring Lion» ως κομβικό πλήγμα στις στρατιωτικές και πυραυλικές δυνατότητες της Τεχεράνης, υποστηρίζοντας ότι στόχος της ήταν να περιοριστεί δραστικά η δυνατότητα του Ιράν να εξαπολύει επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και να ενισχύσει την περιφερειακή στρατιωτική παρουσία του.

Παράλληλα, οι IDF επισημαίνουν ότι οι αριθμοί που δημοσιοποιούνται αποτελούν επιχειρησιακές εκτιμήσεις, καθώς η πλήρης αποτίμηση των αποτελεσμάτων της επιχείρησης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Operation Roaring Lion in Numbers: pic.twitter.com/Xb5PoHoTwl

— Israel Defense Forces (@IDF) March 3, 2026