Καίρια ανάλυση για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και το πραγματικό διακύβευμα πίσω από τα γεγονότα έκανε ο Σταύρος Καλεντερίδης, επισημαίνοντας ότι η εικόνα αποκλιμάκωσης που επιχειρείται να παρουσιαστεί δεν αντανακλά την πραγματικότητα.

Όπως τόνισε, οι εξελίξεις δεν σηματοδοτούν το τέλος της κρίσης, αλλά τη μετάβασή της σε ένα πιο σύνθετο και επικίνδυνο στάδιο. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι ισορροπίες στην περιοχή έχουν ήδη αλλάξει και αυτό που παρακολουθούμε είναι μια αναδιάταξη δυνάμεων, με μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι οι κινήσεις των μεγάλων παικτών δεν είναι αποσπασματικές, αλλά εντάσσονται σε έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό. Όπως ανέφερε, πίσω από κάθε «εκεχειρία» ή «διπλωματική πρωτοβουλία» κρύβεται χρόνος προετοιμασίας για την επόμενη φάση.

Ο αναλυτής υπογράμμισε επίσης ότι η περιοχή βρίσκεται σε καθεστώς διαρκούς έντασης, όπου η ισορροπία είναι εύθραυστη και μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή. «Δεν έχουμε σταθερότητα – έχουμε παύση», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι εξελίξεις δεν περιορίζονται τοπικά, αλλά επηρεάζουν άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια, τις διεθνείς αγορές και τις στρατηγικές επιλογές των κρατών, με την Ελλάδα να μην μπορεί να μείνει εκτός του κάδρου.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό, καθώς θα φανεί αν οι παίκτες θα επιλέξουν αποκλιμάκωση ή αν οδηγούμαστε σε νέα κλιμάκωση με διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Σκληρή παρέμβαση για το πολιτικό κλίμα και τη συσσώρευση υποθέσεων που δοκιμάζουν την αντοχή της κοινωνίας έκανε ο διευθυντής της «Εστίας», Μανώλης Κοττάκης, μιλώντας στην τηλεόραση της Ναυτεμπορική.

Η συζήτηση, σε κλίμα Μεγάλης Εβδομάδας, ξεκίνησε με ευχές, όμως γρήγορα πήρε πολιτικό βάθος. Ο κ. Κοττάκης τόνισε ότι «η χώρα χρειάζεται ανάσταση», υπογραμμίζοντας πως η συγκυρία είναι ιδιαίτερα βαριά σε σχέση με προηγούμενα χρόνια.

Κεντρικός άξονας της τοποθέτησής του ήταν η έντονη αίσθηση κόπωσης και αβεβαιότητας που διαμορφώνεται στην κοινωνία, καθώς –όπως σημείωσε– διαδοχικά ζητήματα και υποθέσεις έρχονται στο φως, δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης. «Έχουμε αρχίσει να αναρωτιόμαστε τι άλλο θα βγει στην επιφάνεια», ήταν η χαρακτηριστική αποτύπωση του κλίματος.

Ο έμπειρος δημοσιογράφος, με πολυετή παρουσία στον χώρο, άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι η έκταση και η πυκνότητα των θεμάτων που απασχολούν τη δημόσια σφαίρα δεν είναι συνηθισμένη. Η αναφορά του σε «τόσα μαζεμένα» ζητήματα αναδεικνύει μια εικόνα συστημικής πίεσης, που –όπως εκτιμά– επηρεάζει τόσο την πολιτική σταθερότητα όσο και την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Η παρέμβαση Κοττάκη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δημόσιου διαλόγου, όπου πληθαίνουν οι φωνές που κάνουν λόγο για κρίση θεσμών, διαφάνειας και λογοδοσίας. Το μήνυμα που εξέπεμψε ήταν σαφές: η συγκυρία δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού και απαιτείται συνολική επανεκκίνηση σε επίπεδο πολιτικής λειτουργίας και δημόσιας ζωής.

Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν, 1945

Η στιγμή Τσάμπερλεν του Τραμπ για το Ιράν;

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συμφώνησε σε μια εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν. Δηλώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη επιτύχει τους στρατιωτικούς τους στόχους, ο Τραμπ ανακοίνωσε:

«υπό την προϋπόθεση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνήσει στο ΠΛΗΡΕΣ, ΑΜΕΣΟ και ΑΣΦΑΛΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ των Στενών του Ορμούζ, συμφωνώ να αναστείλω τους βομβαρδισμούς και την επίθεση κατά του Ιράν για περίοδο δύο εβδομάδων».

Ανακοίνωσε επίσης ότι οι εκπρόσωποι της Ισλαμικής Δημοκρατίας παρουσίασαν ένα σχέδιο 10 σημείων, το οποίο παρείχε μια «λειτουργική βάση για διαπραγμάτευση».

Το Ιράν μπορεί να ξεγέλασε την ομάδα Τραμπ

Ο απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, φαίνεται πως έπεσε σε ένα από τα παλαιότερα τεχνάσματα της Ισλαμικής Δημοκρατίας: το «δόλωμα και αλλαγή».

Όπως και με τη λεγόμενη φετφά που απαγόρευε τα πυρηνικά όπλα αλλά της οποίας το περιεχόμενο μεταβαλλόταν συνεχώς, το να δεσμευτούν οι Ιρανοί γραπτώς για τις παραμέτρους μιας διαπραγμάτευσης αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολο.

Το σχέδιο βάσει του οποίου κινείται ο Τραμπ και τα 10 σημεία που η Τεχεράνη δημοσιοποίησε διαφέρουν.

Για παράδειγμα, το ιρανικό PressTV υποστηρίζει ότι τα σημεία που ο Τραμπ αποδέχεται ως βάση διαπραγμάτευσης περιλαμβάνουν την επιβεβαίωση τόσο του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό όσο και του ελέγχου της Ισλαμικής Δημοκρατίας επί των Στενών του Ορμούζ.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου μπορεί να υποβαθμίσουν τις διαφορές ενόψει των συνομιλιών, αλλά οι ατζέντες έχουν σημασία.

Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι απόλυτη.

Το 1986, ο Πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν διέταξε στρατιωτικά πλήγματα κατά της Λιβύης, όταν ο Μουαμάρ Καντάφι επιχείρησε να αρνηθεί την ελευθερία ναυσιπλοΐας στον Κόλπο της Σύρτης. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διεξάγει τακτικά «Επιχειρήσεις Ελευθερίας Ναυσιπλοΐας» στα Στενά της Ταϊβάν. Ακόμη και μόνο η αποδοχή διαπραγμάτευσης για την πρόσβαση και την πληρωμή διέλευσης από διεθνή ύδατα συνιστά ανατροπή αιώνων προηγούμενων.

Οι σύμμαχοι ίσως δεν δουν με καλό μάτι αυτή τη συμφωνία

Η εκεχειρία του Τραμπ επίσης, έμμεσα, αφήνει τους συμμάχους εκτεθειμένους. Ο Τραμπ ξεκίνησε την «Επιχείρηση Rough Rider» με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ολοκλήρωσε ανακοινώνοντας συμφωνία, σύμφωνα με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες θα σταματούσαν να βομβαρδίζουν τους Χούθι με αντάλλαγμα να σταματήσουν εκείνοι να στοχοποιούν αμερικανικά πλοία.

Το σχέδιο των 10 σημείων που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αποτελεί βάση διαπραγμάτευσης, τερματίζει τις επιθέσεις Ιράν και ΗΠΑ μεταξύ τους, αλλά δεν απαγορεύει ιρανικές επιθέσεις κατά περιφερειακών χωρών. Αντίθετα, επιδιώκει να προστατεύσει τη Χεζμπολάχ από ισραηλινά πλήγματα, παρότι η ίδια ξεκίνησε τη σύγκρουση εκτοξεύοντας πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ, αμέσως μετά τη σφαγή Ισραηλινών πολιτών από τη Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Η πρόκληση της εκεχειρίας

Το απλό γεγονός είναι ότι δεν υπάρχει κανένας πολεμικός στόχος που να μπορεί να επικαλεστεί ο Τραμπ ότι πέτυχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες ώστε να δικαιολογηθεί η εκεχειρία. Το Ιράν διατηρεί το πυρηνικό του υλικό και απαιτεί το δικαίωμα να συνεχίσει το πρόγραμμά του.

Για άλλη μια φορά, η Τεχεράνη επιχειρεί να παρακάμψει τις δεσμεύσεις της βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, τις οποίες ούτε η συμφωνία του 2015 είχε αντικαταστήσει.

Το Ιράν όχι μόνο διατηρεί τους πυραύλους και τα drones του, αλλά και τη δυνατότητα να τα κατασκευάζει. Το γεγονός ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών υποτίμησαν τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα των ιρανικών πυραύλων δεν δημιουργεί καμία εμπιστοσύνη σε οποιαδήποτε συμφωνία.

Πουθενά στις επικείμενες συνομιλίες δεν γίνεται λόγος για την προστασία του ιρανικού λαού, 40.000 μέλη του οποίου το καθεστώς σφαγίασε μόλις πριν από τρεις μήνες. Αντίθετα, εάν το καθεστώς θελήσει να ταπεινώσει τον Τραμπ, μπορεί απλώς να συνεχίσει τη σφαγή αντιφρονούντων, αποδεικνύοντας την ατιμωρησία του και την αδυναμία των ξένων να προστατεύσουν τους Ιρανούς.

Τι λέει η Ιστορία

Αν και οι βομβαρδισμοί από μόνοι τους δεν έχουν ανατρέψει ποτέ καθεστώς, υπάρχουν παραλληλισμοί μεταξύ των ενεργειών του Τραμπ στο Ιράν και της εκστρατείας του Προέδρου Μπιλ Κλίντον το 1999 κατά της Σερβίας.

Ο Κλίντον αποδέχθηκε εκεχειρία χωρίς αλλαγή καθεστώτος, όταν η Γιουγκοσλαβία συμφώνησε να αποσύρει τις δυνάμεις της από το Κόσοβο. O Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς κατέρρευσε την επόμενη χρονιά. Ο Κλίντον μπορούσε έτσι να χαρακτηρίσει την παρέμβασή του επιτυχημένη.

Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν μπορεί να προβάλει ανάλογους ισχυρισμούς. Οι ιρανικές πληρεξούσιες δυνάμεις ασκούν ισχύ από τον Λίβανο μέχρι το Ιράκ και την Υεμένη. Τερματίζοντας τη σύγκρουση χωρίς αλλαγή καθεστώτος, ενισχύει τους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι εδραιώνονται, αντί να ανοίγει δρόμο για τον ιρανικό λαό ως φορέα μιας νέας τάξης.

Ορισμένες φορές, οι διπλωμάτες και οι πολιτικοί οφείλουν να απορρίπτουν εξαρχής το παράλογο. Διαφορετικά, ενθαρρύνουν τους αντιπάλους να διατυπώνουν ακραίες απαιτήσεις, γνωρίζοντας ότι θα κερδίσουν ακόμη και αν τελικά συναντηθούν «στη μέση».

Ο Τραμπ πιστεύει ότι είναι ο μετρ της τέχνης της συμφωνίας, αλλά δεν έχει διαπραγματευτεί ποτέ με Ιρανό. Με όρους πόκερ, μπήκε στις διαπραγματεύσεις με ρουαγιάλ φλος και επέτρεψε στους Ιρανούς να τον μπλοφάρουν με ένα ζευγάρι δυάρια.

Ο Τραμπ πέτυχε όχι να φέρει ειρήνη στη Μέση Ανατολή, αλλά να απαλλάξει τον Νέβιλ Τσάμπερλεν από τη θέση του πιο αφελούς ηγέτη που γνώρισε ποτέ ο ελεύθερος κόσμος.