Στον κόσμο που διαμορφώνεται μετά τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν επικεντρώθηκε η εκπομπή «Πρίσμα» της TV100, με τον Παντελή Σαββίδη, φιλοξενώντας τη Φίλιππα Χατζησταύρου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και τον Κωνσταντίνο Γρίβα, καθηγητή στη Σχολή Ευελπίδων και γεωπολιτικό αναλυτή.

Ο Παντελής Σαββίδης έθεσε από την αρχή το βασικό πλαίσιο: ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν φαίνεται να οδηγείται σε αποκλιμάκωση, αλλά όχι με καθαρούς όρους νίκης για την Ουάσιγκτον. Όπως σημείωσε, η αμερικανική πλευρά δείχνει να αναζητά έξοδο από ένα αδιέξοδο, ενώ πλέον το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια θα είναι η επόμενη ημέρα για τον κόσμο, την Ευρώπη και την Ελλάδα.

Κεντρικό θέμα της συζήτησης ήταν η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία, μετά την πρόσφατη επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα. Η Φίλιππα Χατζησταύρου υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν είναι συμμετρική, καθώς η Γαλλία εμφανίζεται να αποκομίζει σαφή οικονομικά και βιομηχανικά οφέλη, σε μια περίοδο που επιχειρεί να ενισχύσει την πολεμική της βιομηχανία και να αντιμετωπίσει την αποβιομηχάνιση και τα δημοσιονομικά της προβλήματα.

Από ελληνικής πλευράς, όπως είπε, το ερώτημα είναι αν η χώρα συμμετέχει ουσιαστικά στην παραγωγική διαδικασία ή απλώς αγοράζει οπλικά συστήματα. Κατά την ίδια, η ελληνική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αμυντική παραγωγή παραμένει πολύ χαμηλή, ενώ ο στόχος για μελλοντική συμμετοχή 25% στην αλυσίδα παραγωγής μοιάζει μακρινός και υποθετικός.

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας, από την πλευρά του, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να έχει ψευδαισθήσεις πως οποιαδήποτε ξένη δύναμη θα «βγάλει το φίδι από την τρύπα» σε περίπτωση πολεμικής αναμέτρησης με την Τουρκία. Η Γαλλία μπορεί να προσφέρει σημαντική στήριξη, όπως πληροφορίες, οπλικά συστήματα και διακριτική στρατηγική συνδρομή, όμως η τελική ευθύνη για την άμυνα της χώρας ανήκει στην ίδια την Ελλάδα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ζήτημα της αμυντικής αυτονομίας. Ο Γρίβας τόνισε ότι η εποχή των πανάκριβων μεγάλων πλατφορμών, όπως τα άρματα, τα μαχητικά και τα κλασικά συστήματα υψηλού κόστους, φτάνει στα όριά της. Τα παραδείγματα της Ουκρανίας, του Ιράν και των Χούθι δείχνουν ότι μικρά, φθηνά, μαζικά παραγόμενα και εγχώρια συστήματα — drones, μικρά ταχύπλοα, περιφερόμενα πυρομαχικά και ασύμμετρες τεχνολογίες — μπορούν να προκαλέσουν τεράστια ζημιά σε πολύ ισχυρότερους αντιπάλους.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Παντελής Σαββίδης έθεσε το ερώτημα αν τα διδάγματα από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ μπορούν να εφαρμοστούν στο Αιγαίο. Ο Γρίβας απάντησε ότι η Ελλάδα έχει τεχνολογικές δυνατότητες να αναπτύξει εγχώρια τέτοια συστήματα, αλλά κινείται αργά, εγκλωβισμένη σε παλιές αντιλήψεις και σε νοοτροπία πελάτη.

Η συζήτηση άνοιξε και το θέμα του ευρωπαϊκού στρατού και της πυρηνικής διάστασης που επιχειρεί να προωθήσει η Γαλλία. Η Χατζησταύρου εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτική, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη περνά σε μια νέα φάση «οικονομίας του πολέμου», όπου οι μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες συγκεκριμένων κρατών θα απορροφούν τεράστια δημόσια χρηματοδότηση. Για την Ελλάδα, όπως είπε, μια τέτοια εμπλοκή δεν έχει νόημα χωρίς εθνικό παραγωγικό σχέδιο και σαφή στρατηγική.

Στο τελευταίο μέρος, η συζήτηση επέστρεψε στον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν. Ο Γρίβας εκτίμησε ότι δεν είναι βέβαιο πως οδηγούμαστε σε σταθερή ειρήνευση, καθώς το Ιράν έχει δεχθεί πλήγματα αλλά δεν έχει συντριβεί. Αντίθετα, το ασύμμετρο οπλοστάσιό του φαίνεται να παραμένει ενεργό, γεγονός που δυσκολεύει μια συμφωνία που θα εμφανιστεί ως ταπεινωτική για την Τεχεράνη.

Η Φίλιππα Χατζησταύρου συνέδεσε τις αμερικανικές κινήσεις με την προσπάθεια ανάσχεσης της Κίνας, σημειώνοντας ότι η Κίνα δεν πρόκειται να μείνει παθητική απέναντι σε νέα ευρωπαϊκά μέτρα προστατευτισμού. Κατά την ίδια, ο πόλεμος φαίνεται να ευνοεί περισσότερο τη Ρωσία και την Κίνα, ενώ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ευρώπη βγαίνουν με βαρύ κόστος.

Το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής ήταν σαφές: ο μεταπολεμικός κόσμος που διαμορφώνεται δεν επιτρέπει αυταπάτες. Η Ελλάδα χρειάζεται εθνική στρατηγική, εγχώρια αμυντική παραγωγή και καθαρή αντίληψη των συμφερόντων της. Οι συμμαχίες είναι χρήσιμες, αλλά δεν υποκαθιστούν την εθνική ισχύ.

Οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν προκάλεσαν ένα παγκόσμιο σοκ στην προσφορά ενέργειας, σοβαρότερο από εκείνα του 1973, του 1979 και του 2022 μαζί, σύμφωνα με τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, οι αποστολές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τον Κόλπο έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο. Περισσότερες από 60 εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων μονάδων όπως η Ras Laffan Industrial City στο Κατάρ, έχουν υποστεί ζημιές.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια οξεία ανισορροπία προσφοράς-ζήτησης, προκαλώντας κατακόρυφη αύξηση των τιμών. Χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο –όπως το Ηνωμένο Βασίλειο– αισθάνονται τον μεγαλύτερο πόνο όταν οι τιμές ανεβαίνουν.

Υπάρχει σημαντική εγχώρια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο, αν και η χώρα είναι καθαρός εισαγωγέας. Διεθνείς εταιρείες όπως η BP, η Shell και η ExxonMobil που δραστηριοποιούνται στα ύδατα του Ηνωμένου Βασιλείου εξόρυξαν ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου που αντιστοιχούσαν περίπου στο ήμισυ της κατανάλωσης του Ηνωμένου Βασιλείου το 2025.

Αυτή η παραγωγή κοντά στην έδρα της χώρας έχει ένα πλεονέκτημα στην διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού – σαφώς, επί του παρόντος, είναι προτιμότερο να ρέει αέριο μέσω ενός αγωγού κάτω από τη Βόρεια Θάλασσα παρά να είναι δεσμευμένο σε πλοία στον Κόλπο. Αλλά προσφέρει μικρή ανακούφιση από τις υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου – οι οποίες καθορίζονται από τη διεθνή αγορά.

Το πετρέλαιο αντιπροσωπεύει το 37% και το φυσικό αέριο το 38% της συνολικής ενεργειακής προσφοράς του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτό σημαίνει ότι τα τρία τέταρτα της ενέργειας από την οποία εξαρτάται καθημερινά το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εκτεθειμένα στις εξελίξεις στον Κόλπο. Τι μπορεί να γίνει για να βελτιωθεί η θέση του Ηνωμένου Βασιλείου;

Νορβηγία

Είναι δελεαστικό για το εξαρτημένο από τις εισαγωγές Ηνωμένο Βασίλειο να κοιτάζει με φθόνο προς τον βόρειο γείτονά του. Η Νορβηγία καλύπτει όλες τις ανάγκες της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω της εγχώριας παραγωγής. Στη συνέχεια εξάγει 10 φορές περισσότερο πετρέλαιο και 25 φορές περισσότερο φυσικό αέριο σε κυρίως Ευρωπαίους πελάτες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου.

Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι, δεδομένου του εξαιρετικού αποθέματός της σε ορυκτά καύσιμα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα αντιπροσώπευαν μεγάλο μερίδιο στην ενεργειακή κατανάλωση της Νορβηγίας. Στην πραγματικότητα, είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο: το πετρέλαιο αντιπροσωπεύει το 28% της ενεργειακής προσφοράς και το φυσικό αέριο μόλις το 14%.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση της Νορβηγίας έχει δώσει προτεραιότητα στη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, αντί για ορυκτά καύσιμα, για την παροχή των «ενεργειακών υπηρεσιών» –όπως οι μεταφορές και η θέρμανση των σπιτιών– στις οποίες βασίζονται οι πολίτες στην καθημερινή τους ζωή.

Πάρτε τη θέρμανση: Τα περισσότερα σπίτια στη Νορβηγία δεν θερμαίνονται με καύση αερίου σε λέβητες, αλλά με ηλεκτρικές αντλίες θερμότητας – αποτέλεσμα παρατεταμένων πολιτικών παρεμβάσεων.

Όταν οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν κατά σχεδόν 300% λόγω του αραβικού εμπάργκο πετρελαίου το 1973, η Νορβηγία αποφάσισε να απομακρυνθεί από το πετρέλαιο για θέρμανση και να στραφεί προς την ηλεκτρική θέρμανση με αντιστάσεις. Στη συνέχεια, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, μια περίοδος αυξημένων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ώθησε την κυβέρνηση να προωθήσει την υιοθέτηση αντλιών θερμότητας, οι οποίες είχαν γίνει σημαντικά πιο οικονομικές από τους θερμαντήρες αντίστασης.

Η λάθος συζήτηση

Ωστόσο, η συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια στο Ηνωμένο Βασίλειο περιστρέφεται επί του παρόντος σχεδόν εξ ολοκλήρου γύρω από το αν θα εκδοθούν νέες άδειες για εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου (κάτι που η σημερινή κυβέρνηση των Εργατικών έχει δηλώσει ότι δεν θα κάνει). Το επιχείρημα, που διατυπώθηκε από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και άλλους, είναι ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να μειώσει την έκθεση σε ενεργειακά σοκ προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί περισσότερο τους πόρους ορυκτών καυσίμων του.

Αλλά αυτό δεν είναι λύση. Η Βόρεια Θάλασσα είναι μια ώριμη λεκάνη. Η παραγωγή στην υφαλοκρηπίδα του Ηνωμένου Βασιλείου κορυφώθηκε το 1999 και εκτιμάται ότι έχει ήδη εξορυχθεί το 90% των ορυκτών καυσίμων της. Ακόμη και η άνθηση της Νορβηγίας πλησιάζει στο τέλος της, με τη ρυθμιστική αρχή της κυβέρνησης να προβλέπει κορύφωση της παραγωγής πριν από το 2030.

Τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ηνωμένου Βασιλείου, από το 2020, αντιστοιχούσαν στο 0,1% του παγκόσμιου συνόλου (η Νορβηγία κατέχει το 0,6%). Περαιτέρω εξόρυξη μετά την έκδοση νέων αδειών, εάν συνέβαινε, θα αποτελούσε μια περιορισμένη αναστολή εκτέλεσης. Θα προσέφερε επίσης ελάχιστα βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα: τα νέα έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου χρειάζονται κατά μέσο όρο 15 χρόνια για να ξεκινήσουν την παραγωγή.

Και η εστίαση στο μεμονωμένο ζήτημα των αδειών αποσπά την προσοχή από τον πιο αποτελεσματικό τρόπο θωράκισης του Ηνωμένου Βασιλείου έναντι μελλοντικών ενεργειακών κρίσεων: την αντικατάσταση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου με ηλεκτρική ενέργεια, ακριβώς όπως έκανε η Νορβηγία.

Η ευκαιρία

Υπάρχει τεράστιο περιθώριο για μόνιμη μείωση της έκθεσης του Ηνωμένου Βασιλείου σε σοκ πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του εξηλεκτρισμού. Προς το παρόν, ένα συγκριτικά μικρό μερίδιο της ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου, περίπου το ένα πέμπτο, καταναλώνεται με τη μορφή ηλεκτρικής ενέργειας.

Περισσότερο αέριο καίγεται για τη θέρμανση των βρετανικών σπιτιών από ό,τι για οποιονδήποτε άλλο σκοπό, περίπου 23 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) το 2025, αντιπροσωπεύοντας το 37% της συνολικής κατανάλωσης αερίου. Η υιοθέτηση αντλιών θερμότητας είναι αργή, με 24 αντλίες θερμότητας για κάθε 1.000 νοικοκυριά. Στη Νορβηγία υπάρχουν 662, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη.

Πάνω από το μισό πετρέλαιο που χρησιμοποιεί το Ηνωμένο Βασίλειο κάθε χρόνο –32 εκατομμύρια τόνους το 2024– καταναλώνεται από αυτοκίνητα και φορτηγά, με τη μορφή βενζίνης και ντίζελ. Τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs) αρχίζουν να το μειώνουν αυτό, αλλά το μερίδιο στους δρόμους παραμένει μέτριο, λίγο κάτω από το 6%. Στη Νορβηγία, το 32% των επιβατικών αυτοκινήτων είναι πλήρως ηλεκτρικά.

Και τα EVs αντιπροσώπευαν το 98% όλων των νέων οχημάτων που πωλήθηκαν στη Νορβηγία τους πρώτους τρεις μήνες του 2026. Οι πωλήσεις EVs στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το ένα τέταρτο των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων.

Υπάρχει, λοιπόν, σαφής επιχειρηματολογία ενεργειακής ασφάλειας για πολιτικές που ενθαρρύνουν την ταχεία υιοθέτηση αντλιών θερμότητας και EVs. Αυτό θα μειώσει την εξάρτηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις ενεργειακές εισαγωγές και θα αμβλύνει την έκθεσή του στις ασταθείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου –το «rollercoaster των ορυκτών καυσίμων»– βελτιώνοντας παράλληλα την ποιότητα του αέρα και μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Οι προκλήσεις

Αυτό δεν πρέπει, ωστόσο, να εκληφθεί ως μια απλή λύση. Η εγκατάσταση μιας αντλίας θερμότητας μπορεί να είναι πολύπλοκη. Συχνά πρέπει να συνοδεύεται από αναβαθμίσεις μόνωσης για να διασφαλιστεί η μέγιστη απόδοση. Το αρχικό κόστος είναι σημαντικό. Και η διαχείριση ενός φθίνοντος δικτύου διανομής αερίου δεν θα είναι εύκολη.

Η Νορβηγία έχει επίσης σημαντικά δομικά πλεονεκτήματα. Το νορβηγικό κράτος είναι ο κύριος μέτοχος της Equinor, της κυρίαρχης ενεργειακής εταιρείας της χώρας, δίνοντάς του σημαντικά έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο για τη χρηματοδότηση των ηλεκτρικών μεταβάσεων. Αντίθετα, η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο ιδιωτικοποιήθηκε πλήρως τη δεκαετία του 1980.

Και το Ηνωμένο Βασίλειο στερείται των τεράστιων πόρων υδροηλεκτρικής ενέργειας που παρέχουν σχεδόν όλη την ηλεκτρική ενέργεια της Νορβηγίας, οι οποίοι της επέτρεψαν να διατηρήσει τις τιμές σχετικά χαμηλές.

Αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο εργάζεται εντατικά για την οικοδόμηση του δικού του άφθονου ανανεώσιμου πόρου. Η συνεχιζόμενη ταχεία ανάπτυξη αιολικής και ηλιακής ενέργειας αναμένεται να μειώσει τις τιμές περιορίζοντας τη συχνότητα με την οποία το αέριο καθορίζει την τιμή. Και αν η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών συνεχιστεί όπως προβλέπεται από την κυβέρνηση, η Βρετανία πρόκειται να παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση χρειάζεται, καθιστάμενη ενδεχομένως καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στη δεκαετία του 2030.

Η Νορβηγία προτιμά να χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών, παρόλο που διαθέτει άφθονα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για να επιτύχει το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματική ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να κάνει το ίδιο, κοιτάζοντας πέρα από τα φθίνοντα αποθέματά του σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, προς το ουσιαστικό καθήκον του εξηλεκτρισμού.

chathamhouse.org

Το βαλλιστικό οπλοστάσιο της Τουρκίας είναι μια πραγματικότητα με την οποία θα πρέπει η Ελλάδα να μάθει να ζει. Είναι μια επιπρόσθετη παράμετρος στην εξίσωση ασφαλείας σε όλα τα επίπεδα. Το αν και κατά πόσον οι κάθε λογής “θόλοι” επαρκούν για να αντιμετωπίσουν αυτή την απειλή, είναι ερώτημα που βρίσκει, καταρχήν, απάντηση, στις σύγχρονες συρράξεις. Η απάντηση είναι απολύτως συμβατή με το διαχρονικό δίδαγμα, ότι δεν υπάρχουν οπλικά συστήματα απόλυτης εξασφάλισης και ότι η άμυνα μιας χώρας είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη, πολυπαραγοντική εξίσωση. Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Ούτε σε αυτό, ούτε στην ανάγκη ορθολογικής και όσο το δυνατόν μακριά από επικοινωνιακές σκοπιμότητες πολιτική αντιμετώπιση…

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η κατάσταση της Τουρκίας ως κράτους μέλους του ΝΑΤΟ που συνορεύει με τη Σοβιετική Ένωση την καθιστούσε θέατρο πιθανών ανταλλαγών πυρός με βαλλιστικούς πυραύλους. Αντί να αναπτύξει εγχώριους πυραύλους, η Τουρκία βασίστηκε στη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ, στις πυρηνικές εγγυήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και στην αποτρεπτική αξία της αεροπορικής της ισχύος.

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι Τούρκοι σχεδιαστές επεδίωκαν τη συνύπαρξη επιλογών πυραυλικής άμυνας και δυνατότητες αντιποίνων, επιθετικών πυρυλικών επιχειρήσεων δηλαδή, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη μιας πιο ικανής εγχώριας αμυντικής-βιομηχανικής βάσης. Η μελέτη του Τούρκου ειδικού επιδιώκει να χαρτογραφήσει τη στρατηγική που προέκυψε στην Τουρκία και παρακολουθεί την εφαρμογή της. Επίσης, εξετάζει την προέλευση και την κατάσταση των προγραμμάτων βαλλιστικών και πυραύλων κρουζ της Τουρκίας και επιχειρεί να καταδείξει το πώς οι πύραυλοι έχουν γίνει βασικό συμπλήρωμα, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις υποκατάστατο, της επανδρωμένης αεροπορικής ισχύος.

Τα πρώτα βήματα έδωσαν προτεραιότητα στην αδειοδοτημένη τοπική παραγωγή και μεταφορά τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με την Κίνα και της συγκέντρωσης της εργασίας υπό την Roketsan και την TUBITAK SAGE. Στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της, η Τουρκία ακολούθησε μια διττή προσέγγιση, εισάγοντας περιορισμένα συστήματα, ενώ παράλληλα ανέπτυσσε μια εθνική βάση σχεδιασμού και κατασκευής. Αξίζει να θυμόμαστε την αναφορά, ότι η Τουρκία προσχώρησε στο Καθεστώς Ελέγχου Πυραυλικής Τεχνολογίας (MTCR: Missile Technology Control Regime) το 1997. Αγόρασε επίσης 72 πυραύλους MGM-140 του συστήματος Army Tactical Missile System και τους αξιοποίησε κατά τη διάρκεια της κρίσης του 1998 με τη Συρία.

Η ανάπτυξη των πυραύλων κρουζ έχει καταστεί δυνατή λόγω εγχώριας ανάπτυξης κινητήρων. Αυτό διευκόλυνε την ανάπτυξη οικογενειών πυραυλικών συστημάτων, διφόρων βεληνεκών για διάφορες πλατφόρμες, επανδρωμένες και μη. Η χρήση πυραύλων στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας και οι πυραυλικές “ανταλλαγές” Ιράν-Ισραήλ, έχουν καταδείξει τόσο την επιχειρησιακή αξία των όπλων ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς όσο και τις προκλήσεις για την αεροπορική και πυραυλική άμυνα στην αντιμετώπισή τους.

Οι γεωγραφικοί περιορισμοί στις δοκιμές πυραύλων έχουν επίσης διαμορφώσει τις τουρκικές αποφάσεις. Για τον λόγο αυτό, η Τουρκία επένδυσε στη Σομαλία για την υποστήριξη οχημάτων εκτόξευσης στο διάστημα, που υποκρύπτει την εξυπηρέτηση του σκοπού δοκιμών βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς! Τα χρονοδιαγράμματα και τα αποτελέσματα παραμένουν αβέβαια για ορισμένα προγράμματα προηγμένης τεχνολογίας.

Όμως, όπως “ομολογεί” ο συντάκτης της μελέτης, ο τομέας των κατευθυνόμενων όπλων της Τουρκίας είναι πλέον “σχεδόν αγνώριστος από το σημείο εκκίνησης στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα”. Περαιτέρω προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης (R&D: Research & Development) στους τομείς των βαλλιστικών, κρουζ και πολυηχητικών βλημάτων βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη…

defence-point.gr