Αναλύσεις
Η Ελλάδα αλλάζει επίπεδο ισχύος – Κύπρος, Άρθρο 42.7 και αμυντική αφύπνιση
Ο Σάββας Καλεντερίδης αναλύει τη νέα αμυντική πραγματικότητα για Ελλάδα και Κύπρο, εξηγώντας γιατί το Άρθρο 42.7 της ΕΕ, η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων και η στρατηγική αναβάθμιση της Λευκωσίας δημιουργούν νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο και προκαλούν ανησυχία στην Τουρκία.
Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Και αυτή η πραγματικότητα δεν περιμένει. Όποιος καθυστερεί, όποιος μένει στα παλιά σχήματα, όποιος νομίζει ότι η άμυνα και η εθνική στρατηγική είναι υπόθεση ρουτίνας, απλώς δεν έχει καταλάβει τι συμβαίνει γύρω μας.
Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να δούμε σοβαρά είναι ο Ελληνισμός της διασποράς. Δεν είναι δυνατόν Ελληνόπουλα που γεννήθηκαν στο εξωτερικό, από Έλληνες γονείς, που μεγάλωσαν με ελληνική συνείδηση, να ταλαιπωρούνται για να αποκτήσουν ελληνική ιθαγένεια. Είναι ντροπή να χρειάζονται δικηγόρους, χρήματα, διαδικασίες και χρόνια αναμονής για κάτι που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο.
Η Ελλάδα πρέπει να κοιτάξει ξανά τα παιδιά της διασποράς. Αυτοί οι άνθρωποι είναι δύναμη για το έθνος. Είναι μορφωμένοι, έχουν δεσμούς με την πατρίδα, θέλουν να κρατήσουν την ελληνική ταυτότητα. Αν τους απομακρύνουμε με γραφειοκρατία, τότε εμείς οι ίδιοι κόβουμε τις ρίζες μας.
Το δεύτερο ζήτημα είναι η ιστορική μνήμη. Δεν μπορούμε να παίζουμε με σύμβολα, με ονόματα και με πρόσωπα που προκαλούν πόνο σε κομμάτια του Ελληνισμού. Η μνήμη δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο. Είναι ευθύνη. Ειδικά όταν μιλάμε για τον Ποντιακό Ελληνισμό, για τη Γενοκτονία, για τους ανθρώπους που χάθηκαν, για τις οικογένειες που ξεριζώθηκαν. Δεν μπορεί η πολιτεία ή η τοπική αυτοδιοίκηση να προχωρεί σε κινήσεις που διχάζουν και προσβάλλουν.
Στα μεγάλα γεωπολιτικά, όμως, βλέπουμε ότι κάτι αλλάζει. Η Ελλάδα δεν είναι πια η χώρα που απλώς παρακολουθεί. Η αλλαγή του αμερικανικού στρατηγικού δόγματος, η μείωση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή, η άνοδος της Κίνας, η αντιπαλότητα Τουρκίας – Ισραήλ και η ανάγκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σταθεί στα πόδια της δημιουργούν νέο πεδίο.
Σε αυτό το πεδίο, η Ελλάδα και η Κύπρος αποκτούν ρόλο.
Η Πολεμική Αεροπορία κινείται σε τρεις άξονες: Viper, Rafale και F-35. Το Πολεμικό Ναυτικό επίσης μπαίνει σε νέα φάση, με Belharra, εκσυγχρονισμό φρεγατών και πιθανή απόκτηση ιταλικών Bergamini/FREMM. Αυτές οι κινήσεις δεν είναι απλώς εξοπλισμοί. Είναι αλλαγή επιπέδου.
Με αυτά τα μέσα, η Ελλάδα μπορεί να προστατεύσει την επικράτειά της, να στηρίξει την Κύπρο και να συμμετάσχει σε αποστολές ευρύτερης ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για άμυνα στα σύνορα. Μιλάμε για προβολή ισχύος εκεί όπου διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα του Ελληνισμού.
Και εδώ έρχεται το κρίσιμο θέμα: το Άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό το άρθρο είναι τεράστιας σημασίας. Είναι η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και για χώρες όπως η Κύπρος, που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, μπορεί να αποδειχθεί πιο κρίσιμο ακόμη και από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Η Γαλλία το ενεργοποίησε μετά την τρομοκρατική επίθεση του 2015. Δεν πήγε στο ΝΑΤΟ. Πήγε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό κάτι δείχνει. Δείχνει ότι το 42.7 δεν είναι θεωρία. Είναι εργαλείο.
Σήμερα πρέπει να γίνει επιχειρησιακά λειτουργικό. Δεν αρκεί να υπάρχει στα χαρτιά. Πρέπει να ξέρουμε τι σημαίνει στην πράξη αν δεχθεί επίθεση κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τι κάνουν οι άλλοι; Ποιος κινητοποιείται; Με ποια μέσα; Με ποια διαδικασία; Με ποιον χρόνο αντίδρασης;
Η Κύπρος είναι στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Και δεν είναι τυχαίο ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποκτά ρόλο σε ευρωπαϊκά φόρα για την ασφάλεια. Αυτό ενοχλεί την Τουρκία. Δεν είναι μόνο τα όπλα που την ανησυχούν. Είναι και η θεσμική αναβάθμιση της Κύπρου μέσα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας.
Όταν η Κύπρος συντονίζει συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια με ηγέτες όπως της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και με την πρόεδρο της Κομισιόν, αυτό δεν είναι μικρό πράγμα. Είναι στρατηγική αναβάθμιση.
Και καλά θα κάνει η Λευκωσία να το αξιοποιήσει. Στην επόμενη πρόκληση στη νεκρή ζώνη, στην επόμενη τουρκική ενέργεια, πρέπει να μπει το θέμα ευθέως στους Ευρωπαίους. Να δούμε τότε ποιος στηρίζει πραγματικά την Κυπριακή Δημοκρατία και ποιος κρύβεται πίσω από γενικόλογες διατυπώσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνάντησή του με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Άμυνας Andrius Kubilius, έθεσε σωστά το ζήτημα: πρέπει να συζητάμε δημόσια για το Άρθρο 42.7 και να το καταστήσουμε επιχειρησιακά λειτουργικό. Είπε επίσης ότι η Ελλάδα απέδειξε στην πράξη τη δέσμευσή της στην Κύπρο, έστω και ad hoc, χωρίς επίσημη ενεργοποίηση του άρθρου.
Αυτό είναι το σωστό πλαίσιο.
Η Ευρώπη πρέπει να καταλάβει ότι η άμυνα είναι ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό. Δεν γίνεται να μιλάμε για στρατηγική αυτονομία χωρίς κοινή χρηματοδότηση, χωρίς κοινά εργαλεία, χωρίς θεσμική ετοιμότητα. Ο κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός για την άμυνα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.
Το συμπέρασμα είναι απλό: η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν μπροστά τους μια ιστορική ευκαιρία. Να πάψουν να λειτουργούν αμυντικά και αποσπασματικά. Να κινηθούν με σχέδιο, με συμμαχίες, με εξοπλιστική σοβαρότητα και με ευρωπαϊκό θεσμικό βάθος.
Η Τουρκία έχει λόγους να ανησυχεί. Όχι επειδή η Ελλάδα ή η Κύπρος την απειλούν. Αλλά επειδή ο Ελληνισμός αρχίζει να αξιοποιεί εργαλεία που μέχρι τώρα έμεναν αδρανή.
Και αυτό είναι που πρέπει να συνεχιστεί. Με ψυχραιμία, με αποφασιστικότητα και με εθνική στρατηγική.
Αναλύσεις
Διπλό παιχνίδι από το Πακιστάν: Ανοίγει έξι χερσαίους διαδρόμους προς το Ιράν και τρυπά τον αμερικανικό αποκλεισμό
Το Ισλαμαμπάντ εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, αλλά ταυτόχρονα δίνει στο Ιράν εναλλακτική οικονομική ανάσα απέναντι στην πίεση των ΗΠΑ
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Νέα δεδομένα στη γεωπολιτική εξίσωση γύρω από το Ιράν δημιουργεί η απόφαση του Πακιστάν να ανοίξει έξι χερσαίους εμπορικούς διαδρόμους προς την Τεχεράνη, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να σφίξουν τον κλοιό μέσω θαλάσσιου αποκλεισμού και ελέγχου κρίσιμων εμπορικών ροών.
Σύμφωνα με ανάλυση του Moneycontrol, το Ισλαμαμπάντ, ενώ προβάλλεται ως πιθανός μεσολαβητής ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, φαίνεται ταυτόχρονα να προσφέρει στο Ιράν έναν πρακτικό μηχανισμό παράκαμψης της αμερικανικής πίεσης. Το δημοσίευμα κάνει λόγο για κίνηση που υπονομεύει την αμερικανική στρατηγική και εγείρει νέα ερωτήματα για την αξιοπιστία του Πακιστάν ως εταίρου των ΗΠΑ.
Η κίνηση θεσμοθετήθηκε μέσω του Transit of Goods through Territory of Pakistan Order 2026, πλαισίου που επιτρέπει τη διέλευση αγαθών τρίτων χωρών μέσω πακιστανικού εδάφους με τελικό προορισμό το Ιράν, υπό τελωνειακό έλεγχο. Οι νέοι διάδρομοι συνδέουν μεγάλα λιμάνια, όπως το Gwadar, το Karachi και το Port Qasim, με συνοριακά σημεία όπως το Taftan και το Gabd.
Στα χαρτιά, πρόκειται για εμπορική και τελωνειακή αναβάθμιση. Στην πράξη, όμως, προσφέρει στο Ιράν αυτό που χρειάζεται περισσότερο σε περίοδο πίεσης: μια χερσαία βαλβίδα αποσυμπίεσης, μακριά από τις θαλάσσιες οδούς που ελέγχονται ή απειλούνται από την αμερικανική ισχύ.
Το timing είναι κρίσιμο. Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, ο αμερικανικός αποκλεισμός που τέθηκε σε ισχύ από τις 13 Απριλίου στοχεύει πλοία που συνδέονται με ιρανικά λιμάνια, με στόχο να περιοριστεί η εμπορική ροή προς την Τεχεράνη. Την ίδια ώρα, χιλιάδες κοντέινερ με προορισμό το Ιράν είχαν εγκλωβιστεί σε πακιστανικά λιμάνια, καθώς οι θαλάσσιες διαδρομές έγιναν πιο επικίνδυνες. Οι νέες χερσαίες διαδρομές δίνουν άμεση εναλλακτική.
Η υπόθεση αγγίζει ευθέως τον αρχηγό του πακιστανικού στρατού, Ασίμ Μουνίρ, καθώς αναλυτές βλέπουν πίσω από την κίνηση ένα κλασικό πακιστανικό «διπλό παιχνίδι». Από τη μία επαφή με τις ΗΠΑ, τη Σαουδική Αραβία και τους διαύλους διαμεσολάβησης, από την άλλη, πρακτική διευκόλυνση της Τεχεράνης.
Ο Αμερικανός ειδικός σε θέματα εθνικής ασφάλειας Derek J. Grossman χαρακτήρισε την κίνηση πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι το Πακιστάν βοηθά το Ιράν να παρακάμψει την αμερικανική πίεση στα Στενά του Ορμούζ. Άλλοι αναλυτές έκαναν λόγο για «επίσημη τρύπα στον αποκλεισμό» και για αντίφαση μιας χώρας που εμφανίζεται ως μεσολαβητής, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει νόμιμο εμπορικό κανάλι προς την Τεχεράνη.
Το Πακιστάν δεν κινείται τυχαία. Εδώ υπάρχει παλιά σχολή ισορροπιών. Παίρνει κάτι από όλους, δεν δεσμεύεται πλήρως σε κανέναν και να διατηρεί περιθώρια ελιγμών ανάμεσα σε ΗΠΑ, Κίνα, Σαουδική Αραβία και Ιράν. Κάτι σαν την Τουρκία δηλαδή. Για την Ουάσινγκτον, όμως, αυτό μοιάζει όλο και περισσότερο με στρατηγική ασάφεια εις βάρος της.
Το Moneycontrol σημειώνει ότι η πακιστανική στάση εντάσσεται σε ευρύτερο ιστορικό μοτίβο. Από το δίκτυο πυρηνικής διάδοσης του A.Q. Khan, μέχρι τις κατηγορίες για διατήρηση δεσμών με ένοπλες οργανώσεις κατά τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και την υπόθεση Μπιν Λάντεν στο Abbottabad.
Το ερώτημα πλέον είναι αν ο Ντόναλντ Τραμπ θα ανεχθεί αυτή την κίνηση ή αν θα θεωρήσει ότι το Ισλαμαμπάντ παίζει πίσω από την πλάτη της Ουάσινγκτον. Διότι αν οι ΗΠΑ επιχειρούν να στραγγαλίσουν οικονομικά το Ιράν μέσω θαλάσσιου αποκλεισμού και το Πακιστάν ανοίγει χερσαία περάσματα, τότε η αμερικανική πίεση χάνει ένα κρίσιμο μέρος της αποτελεσματικότητάς της.
Για να το πούμε λαϊκά, το Πακιστάν δεν είναι απλώς ουδέτερος μεσολαβητής. Παίζει σε πολλά ταμπλό. Και σε μια κρίση όπου τα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν, η Κίνα, η Σαουδική Αραβία και οι ΗΠΑ βρίσκονται στην ίδια γεωπολιτική σκακιέρα, οι έξι χερσαίοι διάδρομοι προς την Τεχεράνη μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο σημαντικοί από μια τεχνική εμπορική ρύθμιση.
Αναλύσεις
Reuters: Περιορισμένη η ζημιά στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, λένε οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών
Ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι αναλυτές εκτίμησαν ότι η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ είχε μεταθέσει την προθεσμία έως και ένα χρόνο.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει υποστεί περιορισμένη ζημιά στη νέα αμερικανο-ισραηλινή εκστρατεία. Το Ιράν θα χρειαστεί περίπου ένα χρόνο για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι αναλυτές εκτίμησαν ότι η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ είχε μεταθέσει την προθεσμία έως και ένα χρόνο, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters.
Οι εκτιμήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες, ακόμη και μετά από δύο μήνες πολέμου που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ λέει ότι ξεκίνησε εν μέρει για να αποτρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία από την ανάπτυξη πυρηνικής βόμβας.
Η νέα εκστρατεία επιθέσεων ΗΠΑ-Ισραήλ, η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, έχει επικεντρωθεί σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, αλλά το Ισραήλ έχει χτυπήσει μια σειρά από βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ωστόσο, το αμετάβλητο χρονοδιάγραμμα υποδηλώνει ότι η σημαντική παρεμπόδιση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης θα μπορούσε να απαιτήσει την καταστροφή ή την εξάλειψη του εναπομείναντος αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού (HEU) του Ιράν.
Ο πόλεμος έχει ανασταλεί από τότε που οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός στις 7 Απριλίου για την επιδίωξη μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι εντάσεις παραμένουν υψηλές, καθώς και οι δύο πλευρές φαίνονται βαθιά διχασμένες και το Ιράν έχει μπλοκάρει την κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ, μπλοκάροντας περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και προκαλώντας μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ δήλωσε δημόσια ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα μέσω των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Πριν από τον 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το Ιράν θα μπορούσε να παράγει αρκετό ουράνιο κατάλληλο για όπλα και να κατασκευάσει μια βόμβα εντός τριών έως έξι μηνών, ανέφεραν δύο από τις πηγές. Μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ τον Ιούνιο στις πυρηνικές εγκαταστάσεις Νατάνζ, Φόρντοου και Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών έχουν αυξήσει αυτό το χρονικό διάστημα σε περίπου εννέα μήνες έως ένα χρόνο, ανέφεραν οι δύο πηγές και ένα άτομο που γνωρίζει τις εκτιμήσεις.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στα τρία εργοστάσια εμπλουτισμού που ήταν γνωστό ότι λειτουργούσαν εκείνη την εποχή. Ωστόσο, ο πυρηνικός φορέας του ΟΗΕ δεν μπόρεσε να επαληθεύσει την τύχη περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60%. Πιστεύει ότι το ήμισυ αυτού αποθηκεύτηκε σε ένα σύμπλεγμα υπόγειων σηράγγων στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών του Ισφαχάν, αλλά δεν μπόρεσε να το επιβεβαιώσει αυτό, καθώς οι επιθεωρήσεις ανεστάλησαν.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού (HEU) θα ήταν αρκετό για 10 βόμβες, εάν εμπλουτιστεί περαιτέρω.
Η ακριβής αξιολόγηση των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν είναι δύσκολη, ακόμη και για τις κορυφαίες υπηρεσίες πληροφοριών του κόσμου, λένε οι ειδικοί.
Αρκετές υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ έχουν μελετήσει ανεξάρτητα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και, ενώ οι πηγές έχουν περιγράψει μια ευρεία συναίνεση σχετικά με την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα, υπάρχουν επίσης αποκλίνουσες εκτιμήσεις.
Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν μπορεί να έχουν υποστεί μεγαλύτερο πλήγμα από ό,τι υποδηλώνουν οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών. Ορισμένοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, έχουν υποστηρίξει ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ σε ιρανικά συστήματα αεράμυνας έχουν μειώσει την πυρηνική απειλή, μειώνοντας την ικανότητα του Ιράν να υπερασπιστεί τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις εάν αποφασίσει να επιταχύνει το πρόγραμμα όπλων του στο μέλλον.
Υπάρχει επίσης ο αντίκτυπος των δολοφονιών κορυφαίων Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από το Ισραήλ. Ο Ντέιβιντ Άλμπραϊτ, πρώην πυρηνικός επιθεωρητής του ΟΗΕ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας, δήλωσε ότι οι δολοφονίες πρόσθεσαν σημαντική αβεβαιότητα στην ικανότητα της Τεχεράνης να κατασκευάσει μια βόμβα που θα λειτουργούσε όπως είχε προγραμματιστεί. «Νομίζω ότι όλοι συμφωνούν ότι η επιστήμη δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία μπορεί σίγουρα να καταστραφεί», είπε.
Αναλύσεις
Τουρκικό think tank απειλεί την Ελλάδα: «Αν θέλετε να πολεμήσουμε, είμαστε έτοιμοι»
Προκλητική ανάλυση από το Turkish Institute of Strategic Thinking μετά τη δήλωση Μακρόν υπέρ της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο – Στο κείμενο γίνεται λόγος ακόμη και για «ένωση» Ελλάδας – Τουρκίας
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Σε μια εξαιρετικά προκλητική και επικίνδυνη γραμμή κινείται ανάλυση που δημοσιεύθηκε από το τουρκικό “Stratejik Düşünce Enstitüsü”, “Ινστιτούτο Στρατηγικής Σκέψης” ελληνιστί, μιας δεξαμενή σκέψης που παρουσιάζεται ως συνδεδεμένη με την τουρκική κρατική στρατηγική σκέψη. Το κείμενο, υπογεγραμμένο από τον Άλπερ Ταν, δεν περιορίζεται σε μια συνήθη κριτική προς την Αθήνα, αλλά προχωρά σε ευθείες απειλές, ιστορικές αναθεωρήσεις και υπαινιγμούς περί «ένωσης» Ελλάδας και Τουρκίας.
Η ανάλυση έχει τίτλο: «Γιατί η Αθήνα καταδικάζει τον εαυτό της σε πολεμική ατζέντα; Είστε διατεθειμένοι να συζητήσετε την ένωση της Ελλάδας με την Τουρκία;». Ήδη από τον τίτλο, το μήνυμα είναι σαφές: η ελληνική στρατηγική σύγκλιση με τη Γαλλία, το Ισραήλ και τη Δύση παρουσιάζεται από την τουρκική πλευρά ως επιλογή που δήθεν οδηγεί την Αθήνα σε πόλεμο.
Αφορμή για την παρέμβαση αποτέλεσε η δήλωση του Εμανουέλ Μακρόν, στις 25 Απριλίου, στο πλευρό του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι εάν απειληθεί η ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο, η Γαλλία θα σταθεί στο πλευρό της Αθήνας. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η ελληνική πλευρά ερμήνευσε τη δήλωση ως «σαφές μήνυμα προς την Τουρκία», ενώ σημειώνει πως μετά την αντίδραση της Άγκυρας το γαλλικό ΥΠΕΞ προσπάθησε να ανασκευάσει, λέγοντας ότι ο Μακρόν δεν στόχευε συγκεκριμένη χώρα.
Αναθεωρητική ανάγνωση της ελληνικής ιστορίας
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο του κειμένου είναι ότι δεν μένει στην επικαιρότητα. Επιχειρεί να αποδομήσει συνολικά την ιστορική υπόσταση του ελληνικού κράτους, παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως δημιούργημα των Μεγάλων Δυνάμεων και κυρίως της Βρετανίας.
Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ενθαρρύνθηκε από εξωτερικούς παράγοντες, η ανεξαρτησία της Ελλάδας υπήρξε προϊόν γεωπολιτικού σχεδιασμού της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, ενώ το ελληνικό κράτος περιγράφεται ως «μικρό και ελεγχόμενο» εργαλείο ισορροπίας απέναντι στη Ρωσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Το αφήγημα αυτό είναι βαθιά προβληματικό. Δεν πρόκειται απλώς για ιστορική ερμηνεία. Πρόκειται για απόπειρα απονομιμοποίησης της ελληνικής κρατικής υπόστασης, με το επιχείρημα ότι η Ελλάδα δεν υπήρξε αυθεντικό εθνικό κράτος, αλλά «πιόνι» της Δύσης.
Η ανάλυση φτάνει ακόμη πιο μακριά, υποστηρίζοντας ότι όπως η Ελλάδα δημιουργήθηκε ως «buffer state» στη Δυτική Ανατολία, έτσι και η Αρμενία και το Ισραήλ συγκροτήθηκαν ως αντίστοιχα κράτη-αναχώματα για τον έλεγχο των Τούρκων και των περιφερειακών δυνάμεων μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Με άλλα λόγια, η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει Ελλάδα, Αρμενία και Ισραήλ όχι ως κυρίαρχα κράτη με δική τους ιστορική διαδρομή, αλλά ως δυτικά εργαλεία εναντίον της Τουρκίας.Αυτό είναι το ιδεολογικό υπόβαθρο του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Η επίκληση Κιτσίκη και το αφήγημα της «ένωσης»
Κεντρικό σημείο της ανάλυσης είναι η επίκληση του Έλληνα πανεπιστημιακού Δημήτρη Κιτσίκη (σ.σ. απεβίωσε τον Αύγουστο του 2021), του οποίου οι απόψεις χρησιμοποιούνται για να στηριχθεί η ιδέα ότι η λύση στα ελληνοτουρκικά δεν είναι η σύγκρουση, αλλά μια μορφή «συνένωσης» ή «κοινής πορείας» Ελλάδας και Τουρκίας.
Το κείμενο επικαλείται δηλώσεις του Κιτσίκη, σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα έκανε μεγάλο λάθος έναντι της Τουρκίας, η Επανάσταση του 1821 παρουσιάζεται ως σχέδιο δυτικών παρακρατικών κύκλων και μασονικών δικτύων, ενώ η λύση στο Αιγαίο δεν είναι «να δοθούν κάποια νησιά στους Τούρκους», αλλά να υπάρξει μια συμφωνία όπου «οι δύο πλευρές του Αιγαίου θα έρθουν μαζί».
Το τουρκικό κείμενο αξιοποιεί αυτές τις θέσεις για να προωθήσει μια ιδέα που ξεπερνά κατά πολύ την έννοια της ειρηνικής συνύπαρξης. Η φράση περί «ένωσης της Ελλάδας με την Τουρκία» δεν μπορεί να θεωρηθεί αθώα. Σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αναφορές, διαβάζεται ως ιδεολογικό όχημα για την υπονόμευση της ελληνικής κυριαρχίας.
Η ειρήνη δεν σημαίνει κατάργηση των ορίων κυριαρχίας. Δεν σημαίνει «κοινή διαχείριση» υπό την πίεση του ισχυρότερου. Και ασφαλώς δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να αποδεχθεί ένα νεο-οθωμανικό πλαίσιο «συμβίωσης» επειδή η Τουρκία διαθέτει μεγαλύτερο πληθυσμό και στρατιωτική ισχύ.
Το μήνυμα προς την Αθήνα: «Οι Δυτικοί θα σας εγκαταλείψουν»
Το άρθρο επιχειρεί στη συνέχεια να τρομοκρατήσει την Αθήνα με παραδείγματα χωρών και δρώντων που, κατά την τουρκική ανάγνωση, εγκαταλείφθηκαν από τη Δύση.
Αναφέρεται στην Αρμενία, λέγοντας ότι οι δυτικές δυνάμεις την ενθάρρυναν, αλλά την άφησαν μόνη όταν το Αζερμπαϊτζάν, με τη στήριξη της Τουρκίας, ανακατέλαβε τα εδάφη του. Αναφέρεται στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη την χρησιμοποίησαν για να αποδυναμώσουν τη Ρωσία και στη συνέχεια την εγκατέλειψαν. Αναφέρεται στη Γεωργία, στους Κούρδους του Ιράκ, στο YPG/PKK στη Συρία και στον Χαλίφα Χάφταρ στη Λιβύη.
Το μήνυμα προς την Ελλάδα είναι: μην πιστεύετε ότι η Γαλλία, οι ΗΠΑ ή οποιοσδήποτε δυτικός σύμμαχος θα σας σώσει εάν συγκρουστείτε με την Τουρκία.
Η ανάλυση μάλιστα χρησιμοποιεί ειρωνικές διατυπώσεις για τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Εμανουέλ Μακρόν, λέγοντας προς τους Έλληνες ότι αν πιστεύουν πως «ο ναρκισσιστής Τραμπ» ή «ο εμμονικός Μακρόν» θα τους σώσουν, τότε ας συνεχίσουν.
Πρόκειται για κλασική ψυχολογική πίεση. Η Άγκυρα επιχειρεί να απομονώσει νοητικά την Ελλάδα από τους συμμάχους της, να εμφανίσει τη Δύση ως αναξιόπιστη και να παρουσιάσει την Τουρκία ως αναπόφευκτη δύναμη με την οποία η Αθήνα πρέπει να συμβιβαστεί.
Η Λιβύη και το μήνυμα κοντά στα ελληνικά χωρικά ύδατα
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά στη Λιβύη. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η Τουρκία στήριξε τη «νόμιμη κυβέρνηση», ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη στήριξαν τις δυνάμεις του Χαλίφα Χάφταρ, οι οποίες τελικά έχασαν.
Στη συνέχεια γίνεται αναφορά σε πρόσφατη κοινή ναυτική άσκηση δύο αντίπαλων λιβυκών ομάδων, υπό τουρκική ηγεσία, σε περιοχή πολύ κοντά στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Το άρθρο παρουσιάζει την άσκηση αυτή ως «εντυπωσιακό μήνυμα προς την Αθήνα και τους δυτικούς προστάτες της».
Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος για την Ελλάδα, διότι συνδέεται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, την τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη και τη συνολική προσπάθεια της Άγκυρας να πιέσει την ελληνική θαλάσσια κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν πρόκειται μόνο για ρητορική. Είναι μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής στρατηγικής, που συνδυάζει Αιγαίο, Κύπρο, Λιβύη, Ανατολική Μεσόγειο, στρατιωτικές ασκήσεις, ενεργειακές διαδρομές και διπλωματική πίεση.
Η ευθεία απειλή: «Δεν προτιμούμε τον πόλεμο, αλλά είμαστε έτοιμοι»
Το πιο αποκαλυπτικό σημείο της ανάλυσης βρίσκεται στο τέλος. Εκεί ο αρθρογράφος απευθύνεται στην ελληνική πλευρά και γράφει ότι η Άγκυρα δεν προτιμά τον πόλεμο, αλλά είναι έτοιμη για αυτόν εάν η Ελλάδα επιλέξει τη σύγκρουση.
Η φράση είναι ωμή: «Αν πείτε να ζήσουμε μαζί ειρηνικά, γιατί όχι; Αν πείτε να πολεμήσουμε, δεν το προτιμούμε — αλλά είμαστε έτοιμοι και γι’ αυτό. Όπως θέλετε!»
Αυτό δεν είναι απλή αρθρογραφική υπερβολή. Όταν προέρχεται από έναν φορέα που κινείται κοντά στην τουρκική στρατηγική σκέψη και δημοσιεύεται σε μια περίοδο έντασης για το Αιγαίο, τη Γαλλία, το Ισραήλ και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου, αποκτά χαρακτήρα προειδοποίησης.
Η Τουρκία εμφανίζεται να λέει στην Ελλάδα: είτε αποδέχεστε ένα πλαίσιο «ειρηνικής συνύπαρξης» όπως το εννοεί η Άγκυρα, είτε θα αντιμετωπίσετε τις συνέπειες.
Η Ελλάδα, η Γαλλία και το Ισραήλ στο τουρκικό στόχαστρο
Το κείμενο δεν μπορεί να διαβαστεί αποκομμένο από το ευρύτερο περιβάλλον. Η Ελλάδα έχει τα τελευταία χρόνια ενισχύσει τη στρατηγική της συνεργασία με τη Γαλλία και το Ισραήλ, ενώ συμμετέχει σε σχήματα περιφερειακής ασφάλειας που περιορίζουν την τουρκική δυνατότητα μονομερούς επιβολής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται αυτή την εξέλιξη ως απειλή. Γι’ αυτό και επιχειρεί να εμφανίσει την ελληνική πολιτική αποτροπής ως «πολεμική ατζέντα». Όμως η αλήθεια είναι αντίστροφη: η Ελλάδα δεν απειλεί την Τουρκία. Θωρακίζει την κυριαρχία της απέναντι σε μια χώρα που διατηρεί casus belli, αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, προωθεί τη «Γαλάζια Πατρίδα» και επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα από το Αιγαίο μέχρι τη Λιβύη.
Η συνεργασία με τη Γαλλία και το Ισραήλ δεν είναι επιθετική επιλογή. Είναι απάντηση σε ένα περιβάλλον όπου η Τουρκία εμφανίζεται όλο και πιο αναθεωρητική, στρατιωτικοποιημένη και απρόβλεπτη.
Σήμα κινδύνου για τη Δύση και το ΝΑΤΟ
Το κείμενο του Alper Tan λειτουργεί ως ακόμη ένα καμπανάκι για τη Δύση. Η Τουρκία δεν κινείται πια απλώς ως δύσκολος σύμμαχος. Κινείται ως δύναμη που εργαλειοποιεί τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, την ιστορία, τη γεωγραφία, τη στρατιωτική ισχύ και τις περιφερειακές κρίσεις για να πιέσει συμμάχους και γείτονες.
Η επίθεση κατά της Ελλάδας, η προσπάθεια απονομιμοποίησης της ελληνικής ανεξαρτησίας, η προβολή της ιδέας περί ελληνοτουρκικής «ένωσης», η απαξίωση των δυτικών συμμαχιών και η τελική απειλή περί πολέμου συνθέτουν ένα εξαιρετικά ανησυχητικό πλαίσιο.
Για την Αθήνα, το μήνυμα είναι σαφές: η αποτροπή πρέπει να ενισχυθεί, οι συμμαχίες πρέπει να βαθύνουν και η ενημέρωση των δυτικών κέντρων αποφάσεων πρέπει να γίνει πιο επιθετική και συστηματική.
Για τη Δύση, το ερώτημα είναι ακόμη πιο σοβαρό: μπορεί το ΝΑΤΟ να συνεχίσει να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως απλό «ιδιόρρυθμο σύμμαχο», όταν δημόσια τουρκικά κείμενα στρατηγικής σκέψης απειλούν έμμεσα ή άμεσα άλλο κράτος-μέλος της Συμμαχίας;
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνοτουρκικό. Είναι ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας, σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και συνοχής του ΝΑΤΟ. Και όσο η Άγκυρα συνεχίζει να ντύνει τον αναθεωρητισμό της με τη γλώσσα της «ειρήνης», τόσο πιο καθαρά πρέπει να ειπωθεί: ειρήνη υπό απειλή δεν είναι ειρήνη. Είναι καταναγκασμός.
Ποιός είναι ο Άλπερ Ταν
Ο Alper Tan είναι Τούρκος δημοσιογράφος, αρθρογράφος και αναλυτής, με μακρά παρουσία στα μέσα ενημέρωσης και στον χώρο της στρατηγικής σκέψης.
Γεννήθηκε στις 20 Μαΐου 1966 στην περιοχή Andırın του Kahramanmaraş. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του σε Andırın, Kadirli, Osmaniye, Κωνσταντινούπολη και Ικόνιο, ενώ αποφοίτησε από το Τμήμα Ιστορίας της Παιδαγωγικής Σχολής του Πανεπιστημίου Selçuk.
Ξεκίνησε τη δημοσιογραφική του πορεία το 1989 στο Ικόνιο. Το 1994 ολοκλήρωσε τη στρατιωτική του θητεία σε Αμάσεια και Βαν/Ερτσίτς και στη συνέχεια συνέχισε την επαγγελματική του διαδρομή σε διάφορους δημοσιογραφικούς οργανισμούς.
Από το 1997 έως το 2018 είχε κεντρικό ρόλο στο Kanal A, όπου διετέλεσε στέλεχος, πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής και γενικός διευθυντής ενημέρωσης. Παρουσίασε και επιμελήθηκε σειρά εκπομπών, μεταξύ των οποίων οι «Seçmen Soruyor», «Gözden Kaçanlar», «Gündem Ankara», «Manşetlerin Dili» και «Sivil Düşünce».
Ιδιαίτερη θέση στην τηλεοπτική του διαδρομή είχε η εκπομπή «Gündem Ankara», την οποία παρουσίασε μαζί με προσωπικότητες της τουρκικής διπλωματίας, όπως ο πρέσβης Gündüz Aktan, ο πρέσβης İnal Batu (σ.σ.αμφότεροι θανόντες) και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Yaşar Yakış, με αποκλειστικό αντικείμενο την εξωτερική πολιτική.
Ο Alper Tan υπήρξε επίσης σύμβουλος περιεχομένου στη σειρά ντοκιμαντέρ «Dünden Yarına», με θέμα τη νεότερη ιστορία, ενώ δημοσίευσε συστηματικά άρθρα σε περιοδικά και ιστοσελίδες όπως τα kanalahaber.com, sde.org.tr και turktime.com. Διαθέτει κίτρινη δημοσιογραφική κάρτα και έχει πραγματοποιήσει πολλές ομιλίες και διαλέξεις στην Τουρκία και στο εξωτερικό.
Είναι από τους ιδρυτές του Stratejik Düşünce Enstitüsü – SDE, από όπου αλιεύσαμε το βιογραφικό του, ενός από τα πρώτα τουρκικά κέντρα στρατηγικών μελετών. Σήμερα υπηρετεί ως αντιπρόεδρος του SDE και αρθρογραφεί στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου.
Έχει συμμετάσχει ή διατελέσει μέλος σε σειρά οργανισμών, όπως το SDE, το TOBB Medya Meclisi, η Televizyon Yayıncıları Derneği, το TİAK AŞ, η RATEM, η Türkiye Gazeteciler Cemiyeti και η Parlamento Muhabirleri Derneği.
Η Ελλάδα αλλάζει επίπεδο ισχύος – Κύπρος, Άρθρο 42.7 και αμυντική αφύπνιση
Ο Σάββας Καλεντερίδης αναλύει τη νέα αμυντική πραγματικότητα για Ελλάδα και Κύπρο, εξηγώντας γιατί το Άρθρο 42.7 της ΕΕ, η...
Πακιστάν: Τουλάχιστον 470 οι δολοφονίες γυναικών για λόγους «τιμής» το 2025
Η έκθεση του HRCP κατέγραψε επίσης 1.332 δολοφονίες που σχετίζονται με ενδοοικογενειακή βία σε βάρος γυναικών πέρυσι.
ISW: Η Ρωσία τον Απρίλιο έχασε έδαφος στην Ουκρανία για πρώτη φορά από το 2023
Έπειτα από τέσσερα και πλέον χρόνια πολέμου ευρείας κλίμακας, σφοδρές μάχες συνεχίζονται ακατάπαυστα στο μέτωπο, ενώ οι δύσκολες διπλωματικές διαπραγματεύσεις...
Σκληρή παρέμβαση Μεϊχανετσίδη για την πλατεία Μπουτάρη: «Προσβολή στη μνήμη της Θεσσαλονίκης»
Στο επίκεντρο της κριτικής του βρίσκεται η στάση του Γιάννη Μπουτάρη απέναντι σε θέματα ιστορικής μνήμης, ιδίως σε σχέση με...
Βόμβα Μπαχτσελί στην Τουρκία – Ζητά επίσημο ρόλο για τον Οτσαλάν στην ειρηνευτική διαδικασία
Μιλώντας στο τουρκικό κοινοβούλιο, ο Μπαχτσελί απάντησε στις επικρίσεις φιλοκούρδων βουλευτών, οι οποίοι κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι κινείται με πολύ...
-
Πολιτική3 εβδομάδες πριν«Μπλόκο» από τις ελληνικές αρχές στην Ισίν Καρατζά στο «Ελευθέριος Βενιζέλος»! Απέλαση με φόντο την Κομοτηνή και το επεισόδιο του 2024
-
Διεθνή2 μήνες πρινΤραγωδία στο Μπαλίκεσιρ! Συντριβή τουρκικού F-16 – Νεκρός ο πιλότος – Σοκάρει η στιγμή της πτώσης (ΒΙΝΤΕΟ)
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ1 μήνα πρινΟ Τασούλας ξέχασε στον αέρα τα λόγια του! Το φάλτσο της 25ης Μαρτίου που έδειξε αμηχανία στο ύψος του θεσμού του προέδρου της Δημοκρατίας
-
Άμυνα2 μήνες πρινΤραγωδία στο Μπαλίκεσιρ: Αποκαλύφθηκε η ταυτότητα του πιλότου του F-16 που συνετρίβη! «Είμαστε εδώ για το μέλλον μας στους αιθέρες» δήλωνε σε πρωτοχρονιάτικο μήνυμα της Πολεμικής Αεροπορίας
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΣτρατηγική Σύμπραξη Ελλάδας-Κορέας-ΗΠΑ! Ο Όμιλος ONEX Μετατρέπει τα Ελληνικά Ναυπηγεία σε Διεθνή Κόμβο Καινοτομίας
-
Πολιτική3 μήνες πρινΠοιος προστατεύει την αλήθεια; Ο «Έλληνας» δολοφόνος στη Γερμανία που…. δεν ήταν ποτέ Έλληνας
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινH Γκίλφοϊλ πήρε το “όπλο” της! «Είμαι εδώ ως Αμερικανίδα πρέσβης και αυτό σημαίνει να αντισταθώ πολύ επιθετικά στα κινεζικά συμφέροντα» – Η Ελευσίνα ως «αντίβαρο» στον Πειραιά
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤούρκος διπλωμάτης αποστομώνει Έλληνες Ακαδημαϊκούς ότι η Τουρκία έχει δικαιώματα στο Αιγαίο! “Σημάδι ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι πλέον βυθισμένη σε βαθιά νερά”