Στην ανθεκτικότητα της Χεζμπολάχ μετά τα ισραηλινά πλήγματα, αλλά και στις ευρύτερες γεωπολιτικές μετατοπίσεις από τον Λίβανο έως τον Ινδικό Ωκεανό, στάθηκε ο Σταύρος Καλεντερίδης στη νέα του ανάλυση.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι, παρά τις σοβαρές απώλειες που υπέστη η οργάνωση, όχι μόνο δεν εξαφανίστηκε από το πεδίο, αλλά κατάφερε να ανασυγκροτηθεί και να συνεχίσει τη δράση της απέναντι στο Ισραήλ. Κατά τον ίδιο, η περίπτωση αυτή προσφέρει κρίσιμα μαθήματα για τον σύγχρονο πόλεμο, την επιβίωση οργανώσεων υπό πίεση και την αξία της αποκεντρωμένης διοίκησης.

Όπως ανέφερε, η Χεζμπολάχ δέχθηκε βαρύτατα πλήγματα, τόσο σε επίπεδο ηγεσίας όσο και σε επίπεδο υποδομών, επικοινωνιών και οπλικών συστημάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η οργάνωση επέστρεψε σε ένα πιο ευέλικτο μοντέλο δράσης, με μικρές ημιαυτόνομες ομάδες, περιορισμένη εξάρτηση από κεντρική καθοδήγηση και έμφαση στον ανταρτοπόλεμο.

Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι αυτό το μοντέλο δυσκολεύει τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών, ιδιαίτερα όταν οι αντίπαλες δυνάμεις περιορίζουν τη χρήση προηγμένης τεχνολογίας και κινούνται με πιο «χαμηλό ίχνος» στο πεδίο. Κατά τον ίδιο, εκεί βρίσκεται και το μεγάλο μάθημα: η τεχνολογική υπεροχή δεν αρκεί πάντα, όταν απέναντι υπάρχει δίκτυο με αντοχή, πειθαρχία και δυνατότητα προσαρμογής.

Στο δεύτερο μέρος της ανάλυσής του, ο Σταύρος Καλεντερίδης αναφέρθηκε στη σημασία των νησιών Τσάγκος και στον ρόλο των ΗΠΑ και της Βρετανίας στον Ινδικό Ωκεανό. Όπως τόνισε, η υπόθεση δεν είναι απλώς αποικιακό κατάλοιπο, αλλά ζήτημα στρατηγικού ελέγχου σε μια περιοχή κρίσιμη για τις παγκόσμιες θαλάσσιες γραμμές, τις βάσεις και την προβολή ισχύος.

Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη νέα αμυντική προσέγγιση Ρωσίας – Ινδίας. Σύμφωνα με την ανάλυση, η συμφωνία για αμοιβαία υποστήριξη logistics αποτελεί σημαντική εξέλιξη, καθώς επιτρέπει χρήση βάσεων, λιμανιών και αεροδρομίων σε περίοδο ειρήνης και πολέμου.

Ο Καλεντερίδης συνέδεσε τη ρωσοϊνδική προσέγγιση με την πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στην Ινδία, αλλά και με την προσπάθεια του Νέου Δελχί να αποκτήσει περισσότερες εναλλακτικές οδούς ανεφοδιασμού και στρατηγικής πρόσβασης, από τον Ινδικό Ωκεανό έως την Αρκτική.

Κατά την εκτίμησή του, η εξέλιξη αυτή έχει και αντικινεζική διάσταση, καθώς η Ινδία μπορεί να ενισχύσει την πρόσβασή της σε νέες εμπορικές και στρατηγικές διαδρομές προς την Ευρώπη, αποκτώντας μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στα δυτικά δίκτυα, αλλά και καλύτερη θέση στον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Το γενικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι βαρύ: ο κόσμος κινείται προς νέα μέτωπα, νέες στρατιωτικές συμφωνίες και νέες συγκρούσεις ισχύος. Από τον Λίβανο μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό και από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Αρκτική, οι ισορροπίες αλλάζουν με ταχύτητα.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης προειδοποίησε ότι οι νέες διενέξεις μπορεί να μοιάζουν γεωγραφικά μακρινές, όμως οι συνέπειές τους θα επηρεάσουν ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν

Ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν είναι πολύ πιθανό η πιο αιματηρή εν εξελίξει σύγκρουση, με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς, σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες και περισσότερους από τους διπλάσιους εσωτερικά εκτοπισμένους. Οι μάχες ξέσπασαν τον Απρίλιο του 2023, όταν οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης υπό τον Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο Μούσα, γνωστό ως Χεμεντί, αναπτύχθηκαν κοντά στη βόρεια πόλη Μερόουε και στην πρωτεύουσα Χαρτούμ και αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με κυβερνητικές εντολές αποχώρησης. Ακολούθησαν συγκρούσεις με τις Ένοπλες Δυνάμεις του Σουδάν υπό τον Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν. Μέσα σε λίγες ημέρες, οι δυνάμεις των δύο πλευρών βρέθηκαν σε πλήρη πόλεμο, επιτιθέμενες αδιακρίτως η μία στην επικράτεια της άλλης, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τον άμαχο πληθυσμό.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις του Σουδάν ελέγχουν περίπου τα ανατολικά δύο τρίτα της χώρας, ενώ οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης ελέγχουν το δυτικό τρίτο.

Τα πρώτα χρόνια του πολέμου, ο σουδανικός στρατός είχε τον έλεγχο του Πορτ Σουδάν, ενώ οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης κατείχαν το Χαρτούμ και μεγάλο μέρος του νοτιοδυτικού τμήματος. Πριν από λίγο περισσότερο από έναν χρόνο, όμως, οι δυνάμεις του Μπουρχάν εκδίωξαν τις δυνάμεις του Χεμεντί από την πρωτεύουσα. Σήμερα, ο στρατός ελέγχει περίπου τα ανατολικά δύο τρίτα της χώρας, ενώ οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης ελέγχουν το δυτικό τρίτο, κατά μήκος των συνόρων με τη Λιβύη, το Τσαντ και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία.

Δεν υπάρχουν «άγγελοι» σε αυτή τη σύγκρουση. Και οι δύο πλευρές έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου, όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται όλο και περισσότερο προς τον Μπουρχάν. Στις 7 Ιανουαρίου 2025, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον Χεμεντί, κατηγορώντας τον για γενοκτονία. Τον Οκτώβριο του 2025, οι δυνάμεις του φέρονται να σφαγίασαν χιλιάδες ανθρώπους στη δυτική πόλη Ελ-Φασίρ, με τον αριθμό των νεκρών να είναι τόσο υψηλός ώστε λίμνες αίματος να είναι ορατές ακόμη και από το διάστημα.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι ένοπλες δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στη Λιβύη και η Αιθιοπία στηρίζουν γενικά τον Χεμεντί. Για το Άμπου Ντάμπι και τη Βεγγάζη, η επιλογή δεν είναι εύκολη. Ο Χεμεντί μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολος, αλλά θεωρούν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή, καθώς ο Μπουρχάν έχει περιβληθεί από ισλαμιστές.

Πράγματι, η στροφή της Ουάσιγκτον προς τον Μπουρχάν, επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και τώρα Ντόναλντ Τραμπ, φέρνει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια άβολη θέση: να βρίσκονται στην ίδια πλευρά της σύγκρουσης με το Ιράν και τους Χούθι, οι οποίοι συνεργάζονται στενά με τον Μπουρχάν, καθώς και με την Ερυθραία και χώρες που στηρίζουν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, όπως η Τουρκία και το Κατάρ. Η Αίγυπτος επίσης στηρίζει τον Μπουρχάν, κυρίως για να αντιπαρατεθεί στην Αιθιοπία λόγω της διαμάχης για τον Νείλο, ενώ η Σαουδική Αραβία τον υποστηρίζει για να περιορίσει την επιρροή των ΗΑΕ στην Ερυθρά Θάλασσα. Η πολυπλοκότητα δημιουργεί ειρωνείες, και στην πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στο Σουδάν αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές: ενώ η κυβέρνηση Τραμπ χαρακτήρισε τη Μουσουλμανική Αδελφότητα στο Σουδάν ως τρομοκρατική οργάνωση στις 9 Μαρτίου 2026, ταυτόχρονα στηρίζει τον σημαντικότερο σύμμαχό της στη χώρα.

Ο Μπουρχάν μπορεί να δηλώνει στους Αμερικανούς αξιωματούχους ότι αντιτίθεται στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, αλλά έχοντας ενισχύσει τη δυναμική της, δύσκολα θα μπορέσει να την περιορίσει.

Υπό αυτές τις συνθήκες, μια νίκη του Μπουρχάν επί του Χεμεντί δεν θα φέρει ειρήνη, αλλά έναν νέο κύκλο συγκρούσεων. Τουλάχιστον, ισλαμιστές στο Σουδάν και υποστηρικτές της Αλ Κάιντα θα αντιταχθούν σε μια νέα τάξη υπό τον Μπουρχάν. Επιπλέον, η συγκυριακή σύμπραξη Αιγύπτου και Τουρκίας δεν είναι πιθανό να διαρκέσει· το Κάιρο μπορεί να στηρίζει τον Μπουρχάν για να αντισταθμίσει την Αιθιοπία, αλλά αυτή η στάση δεν θα συνεχιστεί αν οδηγήσει σε ένα κράτος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στα σύνορά του. Παράλληλα, το Ιράν, έχοντας επενδύσει σημαντικά στον Μπουρχάν, δεν θα εγκαταλείψει εύκολα την επιρροή του.

Η σύγκρουση στο Σουδάν είναι ανθρωπιστική κρίση και ενέχει τον κίνδυνο να εμπλέξει τους γείτονες της χώρας σε έναν ευρύτερο πόλεμο, όπως συνέβη παλαιότερα στους πολέμους του Κονγκό.

Μπορεί να είναι δύσκολο να στηρίξει κανείς τον Χεμεντί λόγω των καταχρήσεων και του χαρακτήρα του, όμως ο εχθρός του εχθρού δεν είναι απαραίτητα φίλος. Καθώς ο Μπουρχάν εδραιώνει τον έλεγχό του, αυτό δεν σηματοδοτεί την αρχή του τέλους της τραγωδίας του Σουδάν, αλλά το τέλος της αρχής.

 Middle East Forum

Ενώ η προσοχή του κόσμου είναι στραμμένη στον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ από τις ΗΠΑ, τα τουρκικά ναυπηγεία ασχολούνται με την κατασκευή του πρώτου εθνικού αεροπλανοφόρου της χώρας, του Mugem.

Η Άγκυρα έχει επιταχύνει τα προγράμματα αεράμυνας και μη επανδρωμενων, καθώς και των αεροσκαφών Kaan πέμπτης γενιάς, μετά από δύο γύρους πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν και ΗΠΑ. Η Μεϊσούνε Γιασάρ, ακαδημαϊκός που ειδικεύεται στην τουρκική ναυτική δύναμη, δήλωσε ότι η  συμμαχία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο ωθεί την Τουρκία να επικεντρωθεί στις ναυτικές της δυνατότητες. Παρόλο που τέτοια αεροπλανοφόρα συνήθως αναπτύσσονται για ανοιχτές θάλασσες, ο Γιασάρ λέει ότι η Άγκυρα μπορεί να δει το Mugem ως μοχλό που μπορεί να αποτρέψει πιθανούς εχθρικούς παράγοντες στην περιοχή.

«Οι θερμές σχέσεις μεταξύ της ελληνικής Κύπρου και του Ισραήλ έχουν καταστήσει αυτή τη συμμαχία πολύ αποτελεσματική και η στάση τους γίνεται αρκετά επιθετική», δήλωσε. «Η Τουρκία απομονώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και αυτό το αεροπλανοφόρο αποτελεί τόσο μια πρόσθετη δυνατότητα όσο και μια στρατηγική αναγκαιότητα».

Η κατασκευή ενός αεροπλανοφόρου δεν είναι μια νέα ιδέα στην Τουρκία. Οι ρίζες της μπορούν να εντοπιστούν στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ο Γιανκί Μπαγκτζίογλου, πρώην ναύαρχος του τουρκικού ναυτικού, δήλωσε ότι μια ιδέα για αναπτύξεις σε ανοιχτή θάλασσα αναπτύχθηκε το 1993, η οποία περιελάμβανε ελαφρά αεροπλανοφόρα, αμφίβια πλοία εφόδου και διατλαντική προβολή ισχύος.Δήλωσε στο MEE ότι το έργο υλοποιήθηκε γύρω στο 2017, ως απάντηση σε μια μελέτη για το μέλλον της ναυτικής δύναμης.

«Η ανάγκη για ένα αεροπλανοφόρο ήρθε στο προσκήνιο», είπε. Τα αρχικά σχέδια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για το αεροπλανοφόρο TCG Anadolu της Άγκυρας, προέβλεπαν την αγορά μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς stealth, των F-35. Ωστόσο, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα το 2019, αναγκάζοντάς την να βρει εναλλακτικές λύσεις.

Διαπραγματευτική δύναμη

Ο Alper Coskun, πρώην πρέσβης, δήλωσε ότι το έργο του αεροπλανοφόρου είναι ένα ακόμη σημάδι ότι η Τουρκία βρίσκεται σε καλή θέση εντός της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας με ισχυρές δυνατότητες αμυντικής βιομηχανίας.

Ο Coskun, τώρα ανώτερος συνεργάτης στο think tank Carnegie στην Ουάσινγκτον, πρόσθεσε ότι το αεροπλανοφόρο θα ανέβαζε τη θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, καθώς οι ΗΠΑ καλούν τους συμμάχους να συνεισφέρουν περισσότερο και όλο και περισσότερο σηματοδοτούν ότι μπορεί να εγκαταλείψει την Ευρώπη. «Υπό αυτή την έννοια, θα αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τουρκίας. Αλλά αυτά τα πράγματα έχουν ένα κόστος», είπε. «Θα μπορούσαν επίσης να τροφοδοτήσουν εντάσεις στην περιοχή και να πυροδοτήσουν μια νέα αντίληψη απειλής».

Ένας πρόσφατος γύρος εντάσεων με την Ελλάδα το 2020 οδήγησε σε μια στρατιωτική συμμαχία μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, στην οποία και οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να υποστηρίξουν η μία την κυριαρχία της άλλης. Ο Coskun πιστεύει ότι αυτές οι «αντιλήψεις απειλής» που έχουν άλλα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, θα πρέπει να διαχειριστούν από την Άγκυρα για να αποτρέψουν πιθανές κλιμακώσεις.

Η ναυτική ικανότητα του Ισραήλ είναι περιορισμένη και επικεντρώνεται κυρίως στη διατήρηση ναυτικού εμπάργκο στη Γάζα ή στην εκτέλεση ειδικών αποστολών. Οι ειδικοί σημειώνουν, ωστόσο, ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν αποκάλυψαν τρωτά σημεία μεγάλων πολεμικών πλοίων έναντι μικρών drones και βαλλιστικών πυραύλων, συμπεριλαμβανομένων των αεροπλανοφόρων.

Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα έμειναν σε μεγάλο βαθμό μακριά από την άμεση εμβέλεια των ιρανικών πυραύλων κατά τη διάρκεια του τελευταίου πολέμου στο Ιράν. Το τουρκικό αεροπλανοφόρο αναμένεται να είναι οπλισμένο με αμυντικά συστήματα όπως ένα σύστημα κάθετης εκτόξευσης, ένα σύστημα όπλων μικρού βεληνεκούς και ένα σύστημα όπλων μεγάλου βεληνεκούς για την αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών.

Ο Διοικητής του Ναυπηγείου της Κωνσταντινούπολης, Αντιναύαρχος Ρετζέπ Ερντίντς Γετκίν, δήλωσε στην τουρκική τηλεόραση τον Μάρτιο ότι το έργο προχωρούσε με τέτοιο ρυθμό που είχαν ήδη κατασκευάσει την ράμπα πτήσης, η οποία θα δοκιμαστεί σε αεροδρόμιο αργότερα φέτος. Το πλοίο κατασκευάζεται ραγδαία χάρη σε πολλαπλά ναυπηγεία που μπορούν να παράγουν ταυτόχρονα mega-blocks. Το πλοίο αναμένεται να είναι πλήρως λειτουργικό έως το 2030.

Διπλωματία των κανονιοφόρων

Μια διάσταση που τονίζει η  Άγκυρα είναι η αυξανόμενη παρουσία της Τουρκίας στη Βόρεια Αφρική, ιδιαίτερα στη Λιβύη, και οι επενδύσεις της στο Κέρας της Αφρικής, συγκεκριμένα στο Σουδάν και τη Σομαλία. Η Τουρκία ήδη πραγματοποιεί γεωτρήσεις για ενεργειακούς πόρους στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας και σχεδιάζει να δημιουργήσει μια εγκατάσταση εκτόξευσης στο διάστημα στη χώρα. Ένα αεροπλανοφόρο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικός αμυντικός μηχανισμός για αυτά τα συμφέροντα.

Ο Μπαγκτζίογλου, νυν αντιπρόεδρος του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης της Τουρκίας, CHP, δήλωσε ότι προσωπικά θέλει να δει την Τουρκία να κατέχει ένα αεροπλανοφόρο, αλλά πρόσθεσε ότι η χρονική στιγμή δεν είναι κατάλληλη δεδομένων των περιορισμένων οικονομικών πόρων της χώρας. Σημείωσε ότι η Τουρκία διαθέτει ήδη μια αεροπορική βάση στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρο που λειτουργεί ουσιαστικά ως αβύθιστο αεροπλανοφόρο στη μέση της Μεσογείου.

«Θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα σε επείγουσες ανάγκες όπως το έργο του μαχητικού αεροσκάφους Kaan, καθώς δεν έχουμε προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και στην κατασκευή περισσότερων συστημάτων αεράμυνας για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και στην κατασκευή ενός αντιτορπιλικού», δήλωσε ο Bagcioglu.

Ο Bagcioglu αναγνώρισε ότι το αεροπλανοφόρο θα δημιουργούσε προβλήματα στην Ελλάδα και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε σενάρια διπλωματίας κανονιοφόρων, αλλά πρόσθεσε ότι απαιτεί επίσης πολλά πλοία ως μέρος μιας ομάδας κρούσης, τα οποία η Τουρκία δεν διαθέτει επί του παρόντος.

Είπε αντ’ αυτού ότι η Άγκυρα πρέπει να ολοκληρώσει γρήγορα οκτώ φρεγάτες κλάσης Istanbul, εκ των οποίων μόνο μία είναι σε υπηρεσία, καθώς και αντιτορπιλικά αντιαεροπορικού πολέμου κλάσης Tepe, που έχουν προγραμματιστεί σε οκτώ μονάδες αλλά με μόνο ένα να βρίσκεται σε παραγωγή, και να εκσυγχρονίσει τις τέσσερις φρεγάτες κλάσης Barbaros. «Τότε δεν θα χρειαζόμασταν καν αεροπλανοφόρο», πρόσθεσε.

Η Yasar διαφωνεί. Είπε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να βρει τους πόρους για να κατασκευάσει όλες αυτές τις πλατφόρμες σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. «Πιστεύω σίγουρα ότι ένα αεροπλανοφόρο θα δημιουργούσε αντίκτυπο στη γειτονιά», είπε. «Και θα ήταν ένας πολλαπλασιαστής ισχύος μακροπρόθεσμα στο εξωτερικό».

defence-point.gr