Οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή μετατοπίζονται με πρωτοφανή ταχύτητα, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό σκηνικό που επηρεάζει άμεσα την εθνική ασφάλεια της Ελλάδας και της Κύπρου. Στην εκπομπή «Geopolitics» στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής», ο έγκριτος γεωπολιτικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης προχώρησε σε μια βαθιά, αποκαλυπτική ακτινογραφία των όσων συμβαίνουν στο παρασκήνιο της Άγκυρας, συνδέοντας τις εσωτερικές πολιτικές διεργασίες της Τουρκίας με τις αναθεωρητικές της βλέψεις στο Αιγαίο.

Όπως υπογράμμισε ο κ. Καλεντερίδης, τις τελευταίες ημέρες βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ένα ιδιότυπο, δικαστικό και πολιτικό πραξικόπημα στην Τουρκία. Αν και επιφανειακά η δικαστική απόφαση καθαίρεσης στελεχών αφορά την εσωτερική δομή του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα – CHP), στο βάθος κρύβεται ο συντονισμένος μηχανισμός του τουρκικού βαθέος κράτους και της ΜİΤ (Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών). Στόχος δεν είναι άλλος από τον πλήρη έλεγχο του πολιτικού σκηνικού της χώρας, ώστε η Τουρκία –έχοντας εξασφαλίσει ένα «μπετονάρισμα» στο εσωτερικό της μέτωπο– να στραφεί απερίσπαστη και με απόλυτη επιθετικότητα προς το εξωτερικό: στο Ιράν, το Ιράκ, τη Συρία, την Κύπρο και την Ελλάδα.

Το Βαθύ Κράτος της Τουρκίας: Από την «Τεσκιλάτι Μαχσούσα» στον Ντεβλέτ Μπαχτσελί

Για την πλήρη κατανόηση των σύγχρονων εξελίξεων, ο Σάββας Καλεντερίδης πραγματοποίησε μια ιστορική αναδρομή, θυμίζοντας ότι η Τουρκική Δημοκρατία ιδρύθηκε το 1923 από τον Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος χρησιμοποίησε τους μηχανισμούς του κινήματος των Νεοτούρκων. Καθοριστικό ρόλο στην πορεία των Νεοτούρκων προς την εξουσία έπαιξε η μυστική οργάνωση «Τεσκιλάτι Μαχσούσα» (Teşkilat-ı Mahsusa), η οποία ανέλαβε, μεταξύ άλλων, τη διάπραξη του στυγερού εγκλήματος της γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολίας (Ελλήνων, Αρμενίων και Ασυρίων).

Αυτή η κληρονομιά του «τοποτηρητή» του πολιτικού συστήματος πέρασε αυτούσια στη σύγχρονη ΜİΤ και το βαθύ κράτος, το οποίο ιστορικά παρεμβαίνει με πραξικοπήματα κάθε φορά που η πολιτική ηγεσία παρεκκλίνει από τη βασική κρατική γραμμή:

• 1960: Ανατροπή και απαγχονισμός της κυβέρνησης Μεντερές, επειδή επιχείρησε να χρησιμοποιήσει το Ισλάμ για πολιτικούς λόγους και σχεδίαζε ταξίδι στη Μόσχα.

• 1971: Πραξικόπημα μέσω «τελεσιγράφου» που οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης Ντεμιρέλ.

• 1980: Στρατιωτικό πραξικόπημα του στρατηγού Κενάν Εβρέν και καθολική απαγόρευση των πολιτικών κομμάτων.

• 1997: Το λεγόμενο «μεταμοντέρνο πραξικόπημα» εναντίον της κυβέρνησης Ερμπακάν-Τσιλέρ. Ο Ερμπακάν, εμβληματική μορφή του πολιτικού Ισλάμ, θεωρήθηκε ανεξέλεγκτος ριζοσπάστης, γεγονός που οδήγησε το βαθύ κράτος στην ανατροπή του και τη σταδιακή παράδοση της σκυτάλης σε πιο «μετριοπαθή» πρόσωπα, όπως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αφού πρώτα φυλακίστηκε για συμμόρφωση.

• 2003: Παρέμβαση των ενεργούμενων του βαθέους κράτους εντός του AKP (όταν πρωθυπουργός ήταν ο Αμπντουλάχ Γκιούλ), με την οποία καταψηφίστηκε το νομοσχέδιο για την παροχή διόδου στα αμερικανικά στρατεύματα προς το βόρειο Ιράκ, προκαλώντας μείζονα κρίση στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Άγκυρας.

• 2016: Η απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν, η οποία, με τη συνδρομή πληροφοριών από τη Ρωσία και το Ιράν, ελέγχθηκε και χρησιμοποιήθηκε για τη μετάλλαξη του πολιτεύματος σε Προεδρική Δημοκρατία.

Στη σημερινή συγκυρία, ο κύριος μοχλός του βαθέους κράτους είναι ο πρόεδρος του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP), Ντεβλέτ Μπαχτσελί. Το κόμμα των «Γκρίζων Λύκων» αποτελεί τη μετεξέλιξη της τουρκικής Gladio (των παρακρατικών μηχανισμών του ΝΑΤΟ από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου). Ενώ στις άλλες χώρες αυτοί οι μηχανισμοί αποδιαρθρώθηκαν, στην Τουρκία εθνικοποιήθηκαν.

Σύμφωνα με ανάλυση του National Context που παρουσιάστηκε στην εκπομπή, ο πραγματικός αρχιτέκτονας πίσω από τον Μπαχτσελί είναι ο Σενγκάλ Ατασαγκούν, πρώην διοικητής της ΜİΤ και ο πρώτος που προήλθε από τα «σπλάχνα» της υπηρεσίας. Στόχος της παρούσας αρχιτεκτονικής είναι ο πλήρης θεσμικός ανασχεδιασμός της χώρας για την εποχή μετά τον Ερντογάν, μέσω μιας «διαχειριζόμενης ενσωμάτωσης» των αντίπαλων κοινωνικών μπλοκ.

Η κρίση στο CHP ως σχέδιο ελεγχόμενης αντιπολίτευσης για την εποχή μετά τον Ερντογάν

Ο Μπαχτσελί πρότεινε πρόσφατα (Μάιος 2026) την παροχή επίσημου θεσμικού ρόλου στον Αμπντουλάχ Οτσαλάν για τον συντονισμό της ειρηνευτικής διαδικασίας, μετατρέποντας το Κουρδικό από ένοπλη σύγκρουση σε κρατικά διαχειριζόμενο ζήτημα, κάτι που σας είχε αποκαλύψει το Geopolitico.gr. Ταυτόχρονα, μέσω δικαστικών αποφάσεων, επιδιώκεται η αποκαθήλωση της ηγεσίας του Οζέλ και του Ιμάμογλου στο CHP και η επαναφορά του Κιλιτσάρογλου.

Η Τουρκία στήνει τον μηχανισμό διάλυσης του PKK – Ο ρόλος-κλειδί που πρότεινε ο Μπαχτσελί στον Οτζαλάν και το παζάρι με τους Κούρδους

Η στρατηγική επιδιώκει να μετατρέψει την αξιωματική αντιπολίτευση από απειλή εναλλαγής της εξουσίας σε έναν αναγνωρισμένο, ελεγχόμενο εταίρο που θα εκπροσωπεί τις κοσμικές και Αλεβιτικές κοινότητες εντός των ορίων του συστήματος. Έτσι, το βαθύ κράτος μετατρέπει τις εσωτερικές απειλές (Κούρδους, Αλεβίτες, Ιμάμογλου) σε γεωπολιτικά πλεονεκτήματα, θωρακίζοντας το εσωτερικό μέτωπο.

Το Νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»: Η Νομοθέτηση της Αναθεωρητικής Υστερίας

Η εσωτερική αυτή αναδιαμόρφωση συνδέεται άμεσα με την εξωτερική πολιτική της Άγκυρας. Όπως αποκάλυψε ο Σάββας Καλεντερίδης, αμέσως μετά τη μουσουλμανική γιορτή των θυσιών (Κουρμπάν Μπαϊράμ), αναμένεται να εισαχθεί προς συζήτηση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Στα μέσα Μαΐου 2026, ο πρόεδρος του Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών και Θαλάσσιου Δικαίου του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, μαζί με κορυφαίους συμβούλους Εθνικής Ασφάλειας του Ερντογάν, παρουσίασαν επίσημα το πλαίσιο αυτού του νόμου. Δεν πρόκειται για δημοσιογραφικές διαρροές, αλλά για μια επίσημη κρατική πρωτοβουλία που ενσωματώνει και νομοθετεί όλες τις αυθαίρετες τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΗΣ «ΓΑΛΑΖΙΑΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ» ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ              |
+-------------------------------------------------------------------------+
| * Αυθαίρετος ορισμός τουρκικών συνόρων μέχρι τον 25ο Μεσημβρινό.        |
| * Γεωγραφικός εγκλωβισμός των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.  |
| * Νομική εντολή στο Τουρκικό Ναυτικό και την Ακτοφυλακή για παρεμπόδιση |
|   ελληνικών ενεργειών που δεν έχουν λάβει την «άδεια» της Άγκυρας.     |
| * Λεηλασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.|
+-------------------------------------------------------------------------+

Ο κ. Καλεντερίδης έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την Αθήνα. Όταν αυτό το νομοσχέδιο γίνει νόμος του τουρκικού κράτους, θα δεσμεύει νομικά τόσο την παρούσα όσο και όλες τις μελλοντικές κυβερνήσεις της Τουρκίας. Αυτό σημαίνει ότι καμία τουρκική ηγεσία δεν θα μπορεί να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή να υπογράψει συνυποσχετικό για το Δικαστήριο της Χάγης, έχοντας ως αφετηρία οτιδήποτε λιγότερο από τις πρόνοιες αυτού του νόμου.

Η ελληνική πάγια ρητορική του τύπου «ο νόμος αυτός δεν παράγει έννομα αποτελέσματα» είναι επικίνδυνη και ανεπαρκής. Η Τουρκία θα εφαρμόσει τον νόμο στο πεδίο, όπως έπραξε με το παράνομο Τουρκολυβικό Μνημόνιο και στην πρόσφατη κρίση της Κάσου, όπου η Ελλάδα ουσιαστικά υποχώρησε και σταμάτησε την πόντηση του καλωδίου.

«Πάσαλος πασάλω κρούεται». Με αυτή την αρχαία ελληνική ρήση, ο Σάββας Καλεντερίδης πρότεινε μια δυναμική απάντηση: Το ελληνικό κοινοβούλιο πρέπει άμεσα, πριν από την ψήφιση του τουρκικού νομοσχεδίου, να εκδώσει ένα ομόφωνο ψήφισμα. Αυτό θα δίνει ρητή εντολή στις ελληνικές κυβερνήσεις να μπλοκάρουν κάθε χρηματοδότηση ή συναλλαγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία («ούτε ένα ευρώ στην Άγκυρα») και να επιβάλλουν σκληρές κυρώσεις σε περίπτωση υλοποίησης του νόμου της Γαλάζιας Πατρίδας. Αν η Τουρκία δεν έχει γεωπολιτικό και οικονομικό κόστος, οι διεκδικήσεις της θα επεκταθούν σύντομα και δυτικά του 25ου μεσημβρινού, αγγίζοντας ακόμα και τη Θεσσαλονίκη, την οποία Τούρκοι αξιωματούχοι ήδη αποκαλούν «τουρκική πόλη».

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και η Νέα Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική Άμυνας

Η χρονική συγκυρία αυτών των κινήσεων δεν είναι τυχαία. Στις 6 Ιουλίου 2026, η Τουρκία θα φιλοξενήσει την πιο κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η γεωπολιτική αυτοπεποίθηση της Άγκυρας βρίσκεται στο απόγειό της, καθώς ο ρόλος της έχει αναβαθμιστεί λόγω της διαμεσολάβησης στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας και στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν. Η Σύνοδος αυτή θα κληθεί να διαχειριστεί κομβικά ζητήματα:

1. Το νέο στρατηγικό δόγμα των ΗΠΑ (Δεκέμβριος 2025) για αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη και μετατόπιση του βάρους στο δυτικό ημισφαίριο.

2. Τις ευθείες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την κατάληψη και προσάρτηση της Γροιλανδίας από τη Δανία – η πρώτη φορά που το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει απειλή προσάρτησης εδάφους μεταξύ μελών του μετά τις τουρκικές απειλές κατά της Ελλάδας.

3. Τη σκληρή κριτική της κυβέρνησης Τραμπ και του Υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, προς τους Ευρωπαίους συμμάχους που δεν συνέδραμαν στον πόλεμο της Ουάσινγκτον και του Τελ Αβίβ εναντίον της Τεχεράνης στον Περσικό Κόλπο.

4. Την ίδρυση δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων στην Τουρκία: ένα στα Στενά της Κωνσταντινούπολης και ένα στα Άδανα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αμερικανικής αποστασιοποίησης, η Γαλλία, ως η μοναδική πυρηνική δύναμη της ΕΕ, επιχειρεί να ανοίξει την πυρηνική της ομπρέλα σε χώρες του ΝΑΤΟ. Ήδη ο Πρωθυπουργός της Νορβηγίας δήλωσε ότι εξετάζει σοβαρά αυτή την προοπτική, ενώ η Ελλάδα αποτελεί επίσης υποψήφια χώρα. Αυτές οι τεκτονικές αλλαγές συζητήθηκαν στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στη Λεμεσό (27-28 Μαΐου 2026), με τη συμμετοχή των Υπουργών Εξωτερικών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας. Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, κ. Γεραπετρίτης, θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιήσει ένα εγχώριο κοινοβουλευτικό ψήφισμα ως μοχλό πίεσης, δηλώνοντας ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί την ενσωμάτωση της Τουρκίας στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.

Το Παρασκήνιο με τους Patriot στην Κάρπαθο και το Πλήγμα στις Τουρκικές Αιτιάσεις

Μια εξαιρετικά σημαντική πτυχή του ρεπορτάζ αφορά την πρόσφατη απόφαση του ΚΥΣΕΑ για την απόσυρση των ελληνικών οπλικών συστημάτων. Μετά την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ιρανοί (μέσω της Χεζμπολάχ του Λιβάνου) έπληξαν με drone βρετανική αεροπορική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου, όπου στάθμευε αμερικανικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος.

Η Ελλάδα αντέδρασε άμεσα στέλνοντας στην Κύπρο 4 μαχητικά F-16 Viper και δύο φρεγάτες (μεταξύ των οποίων και η υπερσύγχρονη «Κίμων»). Παράλληλα, στο πλαίσιο επιχειρησιακής αναδιάταξης του ΝΑΤΟ για την προστασία του εναέριου χώρου της Βουλγαρίας, η Ελλάδα ανέπτυξε δύο πυροβολαρχίες Patriot στο Διδυμότειχο και την Κάρπαθο.

Η παρουσία των Patriot στην Κάρπαθο προκάλεσε την οργή και τα έντονα άτυπα διαβήματα της Τουρκίας προς το ΝΑΤΟ, με το επιχείρημα ότι το νησί τελεί υπό αποστρατικοποιημένο καθεστώς. Ωστόσο, οι Αμερικανοί και η συμμαχία απέρριψαν τις τουρκικές αιτιάσεις, γεγονός που αποτελεί τεράστιο διπλωματικό πλήγμα για την Άγκυρα, καθώς το ΝΑΤΟ αποδέχθηκε de facto τη στρατιωτικοποίηση του νησιού για τις ανάγκες του. Αν και το ΚΥΣΕΑ αποφάσισε πρόσφατα την απόσυρσή τους, μετά από εσωτερικές αντιδράσεις αποφασίστηκε οι Patriot να παραμείνουν στην Κάρπαθο μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργασίες υποδομής, ώστε τη θέση τους να πάρουν δύο ελληνικά μαχητικά (Mirage 2000-5 ή F-16).

Η Παγίδα του Τραμπ στον Περσικό Κόλπο: Το Στρατηγικό Αδιέξοδο στο Ιράν

Το τελευταίο κομμάτι της ανάλυσης του Σάββα Καλεντερίδη στράφηκε στον εν εξελίξει πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επί χρόνια κατηγορούσε τους προκατόχους του για τους «αιώνιους πολέμους» στη Μέση Ανατολή, έπεσε τελικά ο ίδιος στην παγίδα ενός πολέμου χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική εξόδου.

Σύμφωνα με ανάλυση του εγκύρου περιοδικού Foreign Affairs που παρουσίασε η εκπομπή, η αμερικανο-ισραηλινή ψευδαίσθηση ότι η τεχνολογική υπεροχή, η τεχνητή νοημοσύνη και οι αεροπορικές επιδρομές θα οδηγούσαν το Ιράν σε γρήγορη συνθηκολόγηση, κατέρρευσε. Το ιρανικό καθεστώς όχι μόνο δεν κάμφθηκε, αλλά συσπειρώθηκε γύρω από τους σκληροπυρηνικούς Φρουρούς της Επανάστασης, μετακυλίοντας το κόστος στην παγκόσμια οικονομία μέσω της απειλής κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.

+--------------------------------------------------------------------------+
|             Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΟ ΙΡΑΝ            |
+--------------------------------------------------------------------------+
| * Fox News: Μόλις το 39% επιθυμεί συνέχιση των επιχειρήσεων.             |
| * NY Times / Siena: Το 52% ζητά άμεσο τερματισμό του πολέμου, ακόμα και   |
|   χωρίς πυρηνική συμφωνία.                                               |
| * CNN: Το 59% των πολιτών δηλώνει μηδενική εμπιστοσύνη στους χειρισμούς   |
|   του Προέδρου Τραμπ.                                                    |
| * ABC News / Washington Post: Το 65% δεν πιστεύει ότι οποιαδήποτε        |
|   συμφωνία θα αποτρέψει τελικά το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.|
+--------------------------------------------------------------------------+

Ο Τραμπ βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος: Αν δεχθεί μια συμβιβαστική συμφωνία, θα κατηγορηθεί ότι επέστρεψε σε κάτι παρόμοιο με τη συμφωνία του 2015, την οποία ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει ως τη «χειρότερη στην ιστορία». Αν κλιμακώσει, θα βυθιστεί σε έναν πόλεμο που η αμερικανική κοινωνία αρνείται να στηρίξει. Αν και υπήρχαν πληροφορίες για μια προσωρινή συμφωνία 60 ημερών με άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, οι τελευταίες κινήσεις της Τεχεράνης δείχνουν ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή και επικίνδυνη.

Συμπέρασμα: Η Ώρα της Ελληνικής Εγρήγορσης

Η εκπομπή «Geopolitics» του Σάββα Καλεντερίδη στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής» ανέδειξε με απόλυτη σαφήνεια ότι τίποτα δεν πρέπει να εξετάζεται αποσπασματικά. Η εσωτερική πολιτική αναδιαμόρφωση της Τουρκίας από το βαθύ κράτος και η επερχόμενη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτελούν το προοίμιο μιας μεγάλης, συντονισμένης επίθεσης κατά των κυριαρχικών δικαιωμάτων του ελληνισμού. Με την Άγκυρα να αισθάνεται γεωπολιτικά πανίσχυρη ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ εγκλωβισμένες στο τέλμα του Ιράν, η Αθήνα οφείλει να εγκαταλείψει τον εφησυχασμό και να περάσει άμεσα σε πολιτική ενεργητικής αποτροπής.

Η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού δεν αποτελεί απλώς μια μακρινή, επετειακή αναφορά στο ημερολόγιο της εθνικής μας μνήμης. Είναι ένα βαθύ, ανεξίτηλο και ιστορικά τεκμηριωμένο τραύμα , το οποίο εξακολουθεί να εγείρει κρίσιμα ερωτήματα και να αναζητά πλήρη δικαίωση στον διεθνή δημόσιο λόγο. Σε μια καθηλωτική τηλεοπτική συζήτηση στην ψηφιακή εκπομπή «Πνεύμα Ελεύθερο» , η οποία παράγεται από το έγκριτο κανάλι «Web Ανιχνεύσεις» του έμπειρου δημοσιογράφου Παντελή Σαββίδη, κορυφαίοι ακαδημαϊκοί, ιστορικοί και στρατιωτικοί αναλυτές ξεδίπλωσαν το νήμα της τραγωδίας.

Με οικοδεσπότες τον υποψήφιο διδάκτορα Ιστορικών και Πολιτισμικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης, τον ιπτάμενο Υποπτέραρχο ε.α. και διδάκτορα Διεθνούς Δικαίου του Παντείου Γεώργιο Ανεψιού, καθώς και τον Αντιστράτηγο ε.α. και διδάκτορα του ΕΚΠΑ Νικόλαο Γιαννόπουλο , η εκπομπή προσέγγισε τα γεγονότα με υποδειγματική νηφαλιότητα, επιστημονική ακρίβεια και απόλυτο σεβασμό στα θύματα. Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρέθηκαν οι μαρτυρίες, τα κρατικά αρχεία, οι γεωπολιτικές ισορροπίες της εποχής, αλλά και οι σύγχρονες προεκτάσεις του ποντιακού ζητήματος.

Το Μέγεθος της Τραγωδίας σε Αριθμούς και Τεκμήρια

Η συστηματική εξόντωση του ελληνισμού του ιστορικού Πόντου, η οποία εκτείνεται κυρίως από το 1914 έως το 1923, υπήρξε ένα προμελετημένο έγκλημα. Οι μέθοδοι που επιστρατεύθηκαν από το οθωμανικό καθεστώς και τους Νεότουρκους ήταν σαφείς και ολοκληρωτικές: βίαιες εκτοπίσεις, εξαντλητικές πορείες θανάτου στην έρημο, τεχνητή λιμοκτονία, λεηλασίες και μαζικές σφαγές.

• 353.000 άνθρωποι υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των διώξεων.

• 1,5 εκατομμύριο Έλληνες ξεριζώθηκαν βίαια από τις προγονικές τους εστίες.

• Πολιτισμικός Αφανισμός: Πέρα από τη φυσική εξόντωση, καταστράφηκε συστηματικά ένας ακμάζων πολιτισμός με βαθιές ρίζες χιλιάδων ετών.

Όπως επισημάνθηκε στην εκπομπή, η οικονομική και πνευματική άνθηση των Ελλήνων του Πόντου πριν από την καταστροφή ήταν μνημειώδης. Παρά την Άλωση της Τραπεζούντας αιώνες πριν, οι ελληνικοί πληθυσμοί κυριαρχούσαν στην οικονομική και εμπορική ζωή της ευρύτερης περιοχής. Ενδεικτικά αναφέρθηκε ότι ενώ το 1865 ο ελληνικός πληθυσμός του Πόντου αριθμούσε περίπου 265.000 ψυχές , στις αρχές του 20ού αιώνα είχε αγγίξει τις 700.000. Η πνευματική αυτή αναγέννηση αποτυπώνεται ανάγλυφα στα στατιστικά στοιχεία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων: από περίπου 100 ελληνικά σχολεία το 1860, φτάσαμε στο εντυπωσιακό νούμερο των 1.301 ή 1.401 σχολείων γύρω στο 1914–1919. Αυτή ακριβώς η δυναμική παρουσία και η οικονομική υπεροχή των Ελλήνων και των Αρμενίων αποτέλεσαν το «κόκκινο πανί» για τους εθνικιστικούς κύκλους της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Κωνσταντίνος Φωτιάδης: Η «Ναυαρχίδα» της Ιστορικής Έρευνας

Ο κεντρικός προσκεκλημένος της εκπομπής, Κωνσταντίνος Φωτιάδης, Ομότιμος Καθηγητής Νεότερης Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης , θεωρείται δικαίως η επιστημονική «ναυαρχίδα» στην έρευνα της Γενοκτονίας. Το μνημειώδες 14τομο έργο του, «Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου», το οποίο εκδόθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων , αποτελεί το πιο ισχυρό όπλο τεκμηρίωσης του εγκλήματος.

Ο καθηγητής Φωτιάδης, καταθέτοντας την πολυετή εμπειρία του, εξήγησε ότι οι διώξεις εναντίον των χριστιανικών πληθυσμών δεν ήταν μεμονωμένα επεισόδια. Υπήρχαν σε όλη τη διάρκεια της οθωμανοκρατίας, όπως μαρτυρά η συνεχής μετανάστευση ποντιακών πληθυσμών προς τις ομόθρησκες περιοχές της Ρωσίας, της Γεωργίας και της Μολδαβίας. Ωστόσο, η κατάσταση πήρε έναν απόλυτα συστηματικό και επικίνδυνο χαρακτήρα αμέσως μετά την επικράτηση του κινήματος των Νεότουρκων το 1908–1909.

Με το εθνικιστικό σύνθημα «Η Τουρκία στους Τούρκους» , οι Νεότουρκοι εκμεταλλεύτηκαν κάθε γεωπολιτική συγκυρία. Η ενσωμάτωση της Κρήτης στην Ελλάδα το 1909 και οι μετέπειτα Βαλκανικοί Πόλεμοι δημιούργησαν ένα κλίμα εκδίκησης. Οι Οθωμανοί επέριψαν την ευθύνη για την απώλεια των ευρωπαϊκών τους εδαφών στους εγχώριους χριστιανικούς πληθυσμούς (Έλληνες και Αρμένιους) , χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα την ανάγκη αποκατάστασης των μουσουλμάνων προσφύγων (μουχατζήδων) από τα Βαλκάνια.

Το Ιστορικό Πλαίσιο: Από τους Νεότουρκους στον Κεμαλισμό

Τα χέρια του οθωμανικού καθεστώτος ελευθερώθηκαν οριστικά με την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου το 1914. Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες αποχώρησαν από την περιοχή , και οι μόνοι που παρέμειναν ήταν οι σύμμαχοι των Οθωμανών, οι Γερμανοί και οι Αυστριακοί. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό διπλωματικό vacuum, αποφασίστηκε ο πλήρης αφανισμός των χριστιανών.

Ο καθηγητής Φωτιάδης έκανε μια συγκλονιστική παρομοίωση χρησιμοποιώντας αγροτικούς όρους της εποχής: «Πρώτα ήρθε ο αφανισμός των Αρμενίων … Αφού θησαύρισαν με τις τεράστιες περιουσίες τους, μετά τα σιτάρια ήρθε η σφαγή των κριθαριών. Και το κριθάρι ήταν οι Έλληνες».

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα πολύτιμα στοιχεία που άντλησε ο ίδιος ο καθηγητής από τα ρωσικά αρχεία του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας. Μέχρι το 1917, τα τσαρικά αρχεία ήταν έντονα φιλελληνικά λόγω ομοδοξίας. Μέσα από αυτά, ο κ. Φωτιάδης ανακάλυψε τα επίσημα πρακτικά (στα ελληνικά και τα ρωσικά) του ιστορικού και εξαιρετικά δημοκρατικού συνεδρίου των Ελλήνων της Ρωσίας, που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 1917 στο Ροστόβ και το Ταϊγάνιο. Τα έγγραφα αυτά αποδεικνύουν ότι εκείνη την περίοδο ζούσαν στη Ρωσία περίπου 750.000 Έλληνες , οι οποίοι δεν ήταν απλώς μετανάστες της διασποράς, αλλά αυτόχθονες πληθυσμοί με ιστορία 3.000 ετών στην περιοχή.

Διπλωματικά Σφάλματα και η Ελληνική Αποσιώπηση

Ένα από τα πιο ακανθώδη και θαρρεαλέα σημεία της συζήτησης στο «Πνεύμα Ελεύθερο» ήταν η κριτική ανάλυση των διαχρονικών λαθών της επίσημης ελληνικής πολιτείας. Ο καθηγητής Φωτιάδης δεν δίστασε να αναφερθεί στις ευθύνες του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο οποίος το 1919 αποφάσισε να στείλει ένα ολόκληρο εκστρατευτικό σώμα (23.300 στρατιώτες) στην Κριμαία για να πολεμήσει στο πλευρό των Συμμάχων εναντίον των Μπολσεβίκων.

Αυτή η κίνηση είχε δύο τραγικές συνέπειες:

1. Μετέτρεψε το νέο σοβιετικό καθεστώς σε εχθρό του ελληνισμού και σύμμαχο του Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος ενισχύθηκε σημαντικά με ρωσικό χρυσό και οπλισμό.

2. Άφησε τον Πόντο εντελώς απροστάτευτο την πιο κρίσιμη στιγμή. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, την ώρα που ο Κεμάλ αποβιβαζόταν στη Σαμψούντα τον Μάιο του 1919 με μόλις 36 αξιωματικούς για να οργανώσει τις άτακτες συμμορίες (τσέτες) , αν υπήρχαν εκεί έστω λίγες χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες, ο Κεμαλισμός δεν θα είχε κάνει ούτε ένα βήμα.

Μετά την καταστροφή, ακολούθησε η μακρά περίοδος της «σκόπιμης αποσιώπησης». Με την υπογραφή του Ελληνοτουρκικού Συμφώνου Φιλίας το 1930 από τον Βενιζέλο και την μετέπειτα αμφιλεγόμενη πρότασή του να δοθεί το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης στον Μουσταφά Κεμάλ , το ελληνικό κράτος έβαλε στο «αρχείο» το ποντιακό ζήτημα για χάρη της διπλωματικής σκοπιμότητας.

Ο Κωνσταντίνος Σαμουκασίδης, κάτοχος μεταπτυχιακού στη Δημόσια Ιστορία, εξήγησε πώς αυτή η επίσημη γραμμή λήθης επηρέασε τη συλλογική συνείδηση. Αναφερόμενος στον πρόλογο του εμβληματικού έργου του Πόντιου δημοσιογράφου και συγγραφέα Δημήτρη Ψαθά, τόνισε ότι η τακτική της αποσιώπησης των γεγονότων ήταν ο λόγος που η λεγόμενη ελληνοτουρκική φιλία οικοδομήθηκε πάνω σε σαθρά και ψευδή θεμέλια.

Ο Αγώνας για την Αναγνώριση και τα Εσωτερικά Εμπόδια

Η επίσημη αναγνώριση της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από την Ελληνική Βουλή ήρθε τελικά με τεράστια καθυστέρηση, μόλις το 1994. Ο κ. Σαμουκασίδης, η διπλωματική εργασία του οποίου εξέτασε ακριβώς αυτή την ιστορική περίοδο και τον απόηχό της στη δημόσια σφαίρα, αποκάλυψε παρασκηνιακές λεπτομέρειες που σοκάρουν.

Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του νομοσχεδίου, υπήρξαν έντονες εσωτερικές πολιτικές αντιδράσεις. Στο αρχικό κείμενο της εισηγητικής έκθεσης γινόταν σαφής αναφορά στους άμεσους ή έμμεσους συνεργούς των Τούρκων εγκληματιών (φωτογραφίζοντας τις ευρωπαϊκές δυνάμεις της εποχής). Στο τελικό κείμενο, όμως, η αναφορά αυτή απαλείφθηκε πλήρως. Ακόμα και μέσα στην αίθουσα του Κοινοβουλίου, την ώρα της ψηφοφορίας, καταγράφηκαν αρνητές της γενοκτονίας, με βουλευτή μάλιστα να αποχωρεί επιδεικτικά από τη διαδικασία.

Ο καθηγητής Φωτιάδης συμπλήρωσε πως όταν η Βουλή τού ανέθεσε (υπό την εποπτεία του Μιχάλη Χαραλαμπίδη) τη συγκέντρωση των ντοκουμέντων , ο ίδιος μετατράπηκε για εννέα ολόκληρα χρόνια σε «μαύρο πρόβατο» για το εγχώριο πολιτικό και διπλωματικό κατεστημένο, στερούμενος κάθε προσωπική ζωή.

Η Διεθνής Διάσταση και η Σύγχρονη Γεωπολιτική Πραγματικότητα

Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής, ο Αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Καμπουρίδης, ένας εκ των κορυφαίων γνωστών των ελληνοτουρκικών σχέσεων και της σύγχρονης Τουρκίας (έχοντας υπηρετήσει επί χρόνια στην Κωνσταντινούπολη και ως Ακόλουθος Άμυνας στην Άγκυρα) , έδωσε μια άλλη, άκρως ρεαλιστική διάσταση στο ζήτημα.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο αν η διεκδίκηση της αναγνώρισης μιας γενοκτονίας έχει νόημα σε ένα διεθνές περιβάλλον που συχνά κυριαρχείται από την αρχή της ισχύος και όχι του δικαίου. Οικοδεσπότες και καλεσμένοι συμφώνησαν ότι η αφαίρεση της νομικής και δικαιϊκής διάστασης από τα ιστορικά εγκλήματα ακυρώνει κάθε λόγο συζήτησής τους. Το θύμα, ακόμα και αν ολόκληρη η διεθνής κοινότητα σιωπά, έχει χρέος να διεκδικεί το δίκιο του.

Η αναγνώριση της Γενοκτονίας δεν είναι μια στείρα ιστορική εμμονή, αλλά ένα πανίσχυρο διπλωματικό εργαλείο και ένας μηχανισμός πίεσης. Μέσα από τη διεθνοποίηση του ζητήματος, η Τουρκία εξαναγκάζεται να αντιμετωπίσει το σκοτεινό της παρελθόν, γεγονός που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τον πραγματικό εκδημοκρατισμό της.

Το Βιβλίο που «Τρέμει» η Άγκυρα

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πτυχή που αναδείχθηκε, αφορά τον αντίκτυπο της έρευνας μέσα στην ίδια την Τουρκία και τη Ρωσία. Το έργο του καθηγητή Φωτιάδη έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Η ρωσική μετάφραση, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τον Ιβάν Σαββίδη, έφτασε μέχρι τη ρωσική Δούμα, ανοίγοντας για πρώτη φορά τη συζήτηση για το ποντιακό ζήτημα στη Μόσχα.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το βιβλίο κυκλοφορεί και στην Τουρκία, προκαλώντας τον τρόμο του εθνικιστικού κατεστημένου. Ο κ. Φωτιάδης ανέφερε ότι η τουρκική παραστρατιωτική οργάνωση «ΑΤΑΠΕΗ» απέστειλε επίσημη επιστολή στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ζητώντας την άμεση απαγόρευση και το κάψιμο του βιβλίου. Στην επιστολή εκείνη, οι Τούρκοι εθνικιστές χαρακτήριζαν τον Έλληνα καθηγητή ως «πράκτορα της CIA και της Μοσάντ». Αυτή η ακραία αντίδραση, ωστόσο, λειτούργησε ως η καλύτερη διαφήμιση, κάνοντας πολλούς Τούρκους πολίτες και διανοούμενους να αναζητήσουν το βιβλίο και να έρθουν σε επαφή με την κρυμμένη αλήθεια.

Συμπέρασμα: Η Μνήμη ως Αντίσταση στο Μέλλον

Κλείνοντας, η εκπομπή «Πνεύμα Ελεύθερο» έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα. Ο αγώνας για τη μνήμη της Γενοκτονίας των Ποντίων δεν είναι μια προσπάθεια συντήρησης του μίσους, αλλά μια πράξη αντίστασης στη λήθη και την επανάληψη της ιστορίας. Όπως αποδείχθηκε από τη γεωπολιτική ανάλυση, οι λαοί που δεν γνωρίζουν την ιστορία τους και δεν αξιοποιούν τα διπλωματικά τους όπλα, είναι καταδικασμένοι να ξαναζήσουν τις ίδιες τραγωδίες. Το ψηφιδωτό της ιστορικής αλήθειας συμπληρώνεται μέρα με τη μέρα από νέους επιστήμονες , και ηθικό χρέος της ελληνικής πολιτείας και κοινωνίας είναι να κρατήσει αυτή τη δάδα αναμμένη.

Σε τροχιά ριζικής ανατροπής των ισορροπιών ισχύος εισέρχεται η Ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο. Μέσα από τις αποκαλύψεις της εκπομπής Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια (από το site directus.gr), αναδεικνύεται ένα εκρηκτικό διπλωματικό και στρατιωτικό παρασκήνιο που προκαλεί έντονη νευρικότητα και «χάσιμο ύπνου» στην Άγκυρα.

Το Ινδικό Τελεσίγραφο και οι Πύραυλοι-Εφιάλτης

Η στρατηγική σύγκλιση του Ελληνισμού με την Ινδία αποτελεί πλέον το μεγάλο «ανάχωμα» απέναντι στις νεοοθωμανικές επιδιώξεις. Νέες αναλύσεις από την Ινδία στέλνουν σαφές τελεσίγραφο στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τα στρατηγικά του λάθη , επισημαίνοντας ότι η συμφωνία Ινδίας-Κύπρου προσφέρει στο Νέο Δελχί ένα πολύτιμο μεσογειακό προγεφύρωμα, αποτελώντας κίνηση ΜΑΤ κατά του λεγόμενου «Ισλαμικού ΝΑΤΟ».

Ο απόλυτος εφιάλτης για την Τουρκία και το Πακιστάν παίρνει πλέον μορφή, καθώς ο ινδικός τύπος αναφέρεται ανοιχτά σε στρατιωτική απάντηση μέσω Κύπρου, ενώ εξετάζεται κορυφαίο «deal» για την προμήθεια των υπερηχητικών πυραύλων BrahMos τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα. Όπως τονίζουν τουρκικά και ινδικά μέσα ενημέρωσης, αν οι πύραυλοι αυτοί τοποθετηθούν στην περιοχή, η ισορροπία δυνάμεων θα μεταβληθεί ακαριαία και ριζικά.

Ισραηλινός «Θόλος» στο Αιγαίο και το Μπλόκο στο Καλώδιο

Την ίδια ώρα, η Ελλάδα προχωρά σε αποφασιστικές κινήσεις θωράκισης. Τα νησιά του Αιγαίου μετατρέπονται σε «αστακούς» με την ανάπτυξη σύγχρονων ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας. Ο υπό διαμόρφωση ελληνικός αντι-drone και αντιαεροπορικός «θόλος» κλειδώνει το Αιγαίο, ακυρώνοντας στην πράξη τις τουρκικές απειλές.

Παράλληλα, το Ισραήλ παρεμβαίνει δυναμικά με δημοσιεύματα (όπως της οικονομικής εφημερίδας Globes) που καταγγέλλουν ότι η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει το αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε θεσμικό εργαλείο πίεσης. Στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης βρίσκεται το έργο στρατηγικής σημασίας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, το οποίο η Άγκυρα αμφισβητεί ευθέως, προσπαθώντας να επιβάλει τις δικές της συντεταγμένες. Πληροφορίες μάλιστα θέλουν τον Ερντογάν να επισπεύδει την ψήφιση ειδικού νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Το Σκοτεινό Παρασκήνιο και ο ρόλος του Tom Barrack

Μία από τις πιο σοβαρές αποκαλύψεις του ρεπορτάζ αφορά στο γεωπολιτικό παρασκήνιο πίσω από τον τουρκικό νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές και δημοσιεύματα (όπως του powergame.gr), ο γνωστός Αμερικανός επιχειρηματίας Tom Barrack φαίνεται να «έχει βάλει το χέρι του». Ο Barrack, ο οποίος στο Ισραήλ κατηγορείται ως λομπίστας και πράκτορας των τουρκικών συμφερόντων, φέρεται να επιδιώκει τεχνητή αναταραχή και κρίση στο Αιγαίο, με ορατά τα σενάρια ακόμα και για τουρκικές προβοκάτσιες.

Αμυντική Δικαίωση και Εξοπλιστικό Ντεμαράζ

Μέσα σε αυτό το τεταμένο κλίμα, η Αθήνα καταγράφει σημαντικές επιτυχίες:

1. Διπλωματική Νίκη για το “Turkaegean”: Απορρίφθηκε οριστικά το αίτημα της Τουρκίας για το εμπορικό σήμα, βάζοντας τέλος στις αυθαίρετες διεκδικήσεις και δικαιώνοντας τις ελληνικές θέσεις.

2. Ιταλικές Φρεγάτες Bergamini: Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, αποκάλυψε την ύπαρξη αρχικής συμφωνίας για την απόκτηση δύο συν δύο ιταλικών φρεγατών, αλλάζοντας τα δεδομένα για το Πολεμικό Ναυτικό.

3. Ναυπηγικός Κόμβος στην Ελευσίνα: Υπεγράφη ιστορική τριμερής συμφωνία Ελλάδας-ΗΠΑ-Νότιας Κορέας για επενδύσεις ύψους 1,35 δισ. ευρώ στα ναυπηγεία Ελευσίνας, η οποία αναμένεται να δημιουργήσει 10.000 θέσεις εργασίας και να απογειώσει την ελληνική αμυντική βιομηχανία.

4. Αντίμετρα «Κένταυρος»: Σχεδιάζεται η τοποθέτηση του ελληνικού anti-drone συστήματος «Κένταυρος» σε δεκάδες μονάδες του στόλου.

Οι Διεθνείς Εξελίξεις και η «Βόμβα» των ΗΠΑ

Στο διεθνές στερέωμα, οι πιέσεις του Ερντογάν για την απόκτηση των F-35 πέφτουν στο κενό, με οκτώ Αμερικανούς βουλευτές να δεσμεύονται προσωπικά για τον αποκλεισμό της Τουρκίας. Την ίδια στιγμή, ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ έριξε «βόμβα» μεγατόνων, δηλώνοντας ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες γνωρίζουν και παρακολουθούν στενά τις χώρες που επικοινωνούν και συνεργάζονται κρυφά με το Ιράν, «φωτογραφίζοντας» ανοιχτά την Κίνα, τη Ρωσία και την Τουρκία.

Τέλος, έντονη δυσαρέσκεια επικρατεί στην Αθήνα για την προκλητική στάση του Κιέβου, μετά το σοβαρό περιστατικό με το θαλάσσιο ουκρανικό drone στη Λευκάδα. Έλληνες αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι η συμπεριφορά της Ουκρανίας είναι απαράδεκτη και πως η χώρα μας δεν πρόκειται να προσφέρει άλλη βοήθεια.