Βαρύ οικονομικό κόστος φαίνεται πως έχει για την Τουρκία η επιλογή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να στηρίξει ανοιχτά το Πακιστάν στην αντιπαράθεσή του με την Ινδία.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Η διπλωματική και στρατιωτική ευθυγράμμιση της Άγκυρας με το Ισλαμαμπάντ οδήγησε σε κύμα αντιδράσεων στο Νέο Δελχί, με ακυρώσεις συμβολαίων, αποκλεισμό τουρκικών εταιρειών από κρίσιμους τομείς, πλήγμα στον τουρισμό και συνολική επιδείνωση των σχέσεων Ινδίας-Τουρκίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η τουρκική εταιρεία αεροπορικών υπηρεσιών Celebi, η οποία έχασε την άδεια ασφαλείας της στην Ινδία μετά τη σύντομη σύγκρουση Ινδίας-Πακιστάν τον Μάιο του 2025. Η εταιρεία δραστηριοποιούνταν επί 17 χρόνια στην ινδική αγορά και παρείχε υπηρεσίες επίγειας εξυπηρέτησης σε εννέα μεγάλα αεροδρόμια, μεταξύ των οποίων του Δελχί, της Μουμπάι, της Μπανγκαλόρ, του Χαϊντεραμπάντ και του Τσενάι.

Η πρόεδρος της Celebi Holding, Canan Celebioglu, μιλώντας για πρώτη φορά δημόσια μετά την ανάκληση της άδειας, περιέγραψε το πλήγμα ως καταστροφικό. Όπως ανέφερε, περίπου 10.000 εργαζόμενοι μεταφέρθηκαν σε άλλες εταιρείες μέσα σε μία ημέρα, ενώ επιχειρηματική αξία 400-500 εκατ. δολαρίων «εξαφανίστηκε» ακαριαία. Η ίδια σημείωσε ότι η Ινδία αποτελούσε περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων εσόδων της Celebi Aviation.

Turkish businesswoman Canan Çelebioğlu:

We entered India and became the largest ground handling company there.

I was obsessed with India — I called it my second country.

Last year, around May 15th, the Indian government shut us down.

They seized all our equipment,… pic.twitter.com/leYcgiiIn3

— Clash Report (@clashreport) June 15, 2026

Η απόφαση του Νέου Δελχί δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Η Τουρκία είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ του Πακιστάν κατά την επιχείρηση Sindoor, ενώ πακιστανικές δυνάμεις φέρονται να χρησιμοποίησαν τουρκικά drones εναντίον της Ινδίας. Τότε το Πακιστάν εξαπέλυσε πάνω από 350 τουρκικά drones, μεταξύ των οποίων Bayraktar TB2 και YIHA, με τα περισσότερα να καταρρίπτονται από την ινδική πλευρά.

Η ινδική κυβέρνηση θεώρησε ότι η στρατιωτική συνεργασία Άγκυρας-Ισλαμαμπάντ, σε συνδυασμό με τις επανειλημμένες τουρκικές παρεμβάσεις για το Κασμίρ σε διεθνή φόρα, ξεπέρασε πλέον τα όρια. Έτσι, η σύγκρουση μεταφέρθηκε γρήγορα από το διπλωματικό στο οικονομικό πεδίο.

Η Celebi δεν ήταν η μόνη εταιρεία που βρέθηκε στο στόχαστρο. Η Asis Elektronik, συνδεδεμένη με την Asis Guard, έχασε συμβόλαια περίπου 27 εκατ. δολαρίων για συστήματα αυτόματης είσπραξης κομίστρου στα μετρό του Μποπάλ και του Ιντόρ. Παράλληλα, η κατασκευαστική Gulermak, που εμπλεκόταν σε έργα μετρό στην Ινδία, μπήκε στο μικροσκόπιο των αρχών, ενώ αποχώρησε και από το έργο του μετρό στο Λάκναου.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Turkish Airlines. Η ινδική IndiGo είχε ζητήσει εξάμηνη παράταση της συμφωνίας dry lease και διαμοιρασμού αεροσκαφών με τον τουρκικό αερομεταφορέα, όμως η ινδική κυβέρνηση έδωσε μόνο τρίμηνη παράταση, ξεκαθαρίζοντας ότι πρόκειται για την τελευταία και οριστική παράταση, με λήξη της συνεργασίας έως τις 31 Αυγούστου 2025.

Το δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι η Ινδία είχε ήδη, πριν από τη σύγκρουση του 2025, ακυρώσει συμφωνία ύψους 2 δισ. δολαρίων με το τουρκικό ναυπηγείο Anadolu Shipyard, που αφορούσε συμβουλευτική και τεχνολογική υποστήριξη για την κατασκευή πέντε πλοίων υποστήριξης στόλου για το ινδικό Πολεμικό Ναυτικό. Επισήμως, η αιτιολογία ήταν η ενίσχυση της εγχώριας ναυπηγικής βιομηχανίας, ωστόσο αναλυτές συνέδεσαν την απόφαση και με τη δυσφορία της Ινδίας για τους δεσμούς Τουρκίας-Πακιστάν.

Πλήγμα καταγράφηκε και στον τουρισμό. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ανάλυση, οι Ινδοί τουρίστες προς την Τουρκία μειώθηκαν κατά 36% τον Ιούνιο του 2025 σε σχέση με τον Ιούνιο του 2024, ενώ στο διάστημα Ιουνίου-Δεκεμβρίου η πτώση έφτασε περίπου το 34%.

Γι’αυτούς τους λόγους, η Ινδία έχει εμβαθύνει τις αμυντικές της σχέσεις με χώρες που έχουν προβληματικές ή εχθρικές σχέσεις με την Άγκυρα, όπως η Αρμενία, η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ. Παράλληλα, το Νέο Δελχί συμμετέχει σε δύο μεγάλους εμπορικούς διαδρόμους, το I2U2 και το IMEC, που παρακάμπτουν πλήρως την Τουρκία.

Το βασικό ερώτημα είναι γιατί ο Ερντογάν επιλέγει να επενδύει γεωπολιτικά στο Πακιστάν, όταν η Ινδία έχει οικονομία πάνω από δέκα φορές μεγαλύτερη, είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη οικονομία στον κόσμο και έχει διμερές εμπόριο με την Τουρκία ύψους 8,5 δισ. δολαρίων, έναντι μόλις 1,3 δισ. δολαρίων στις εμπορικές σχέσεις Τουρκίας-Πακιστάν.

H επιλογή στήριξης του Πακιστάν μπορεί να ικανοποιεί ιδεολογικές και γεωπολιτικές προτεραιότητες του Ερντογάν, όμως οι τουρκικές εταιρείες πληρώνουν ήδη τον λογαριασμό στην ινδική αγορά. Και όσο η Ινδία ανεβαίνει ως οικονομική και στρατηγική δύναμη, τόσο μεγαλύτερο θα γίνεται το κόστος για την Τουρκία.

Την εκτίμηση ότι το Ιράν βγαίνει ενισχυμένο από τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή διατύπωσε ο διεθνολόγος Σταύρος Καλεντερίδης, μιλώντας στο Blue Sky, σχολιάζοντας τη Σύνοδο των G7, τον ρόλο των ΗΠΑ, τις πιέσεις προς τη Ρωσία και το μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Ο κ. Καλεντερίδης εκτίμησε αρχικά ότι στην Ευρώπη υπάρχει φόβος πως, μόλις κλείσει ένα μέτωπο, ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να ανοίξει ένα νέο. Όπως ανέφερε, στο στόχαστρο μπαίνει ξανά η Ευρώπη, αυτή τη φορά με αφορμή τα αυστηρά μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, όπως το X και η Meta.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αμερικανική πλευρά απειλεί εκ νέου με δασμούς, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να στοχοποιηθεί ακόμη και η Γαλλία, παρά το γεγονός ότι φιλοξενεί τη Σύνοδο. Ενδεικτικά αναφέρθηκε στα γαλλικά κρασιά ως πιθανό πεδίο πίεσης.

Ο διεθνολόγος άσκησε σκληρή κριτική και στις Βρυξέλλες, χαρακτηρίζοντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως ένα από τα πιο «ολιγαρχικά» όργανα στην ιστορία, καθώς –όπως είπε– αποτελείται από 27 ανθρώπους που δεν έχουν εκλεγεί άμεσα από τους πολίτες, αλλά επιλέγονται από τις κυβερνήσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της λογοκρισίας στο διαδίκτυο, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση πρόσβασης σε ρωσικές ιστοσελίδες στην Ευρώπη συνιστά μορφή «κυβερνοφασισμού». Όπως είπε, ένας αναλυτής που παρακολουθεί καθημερινά τις διεθνείς εξελίξεις πρέπει να έχει πρόσβαση και στη ρωσική πλευρά, ακόμη κι αν αυτή εκφράζει προπαγάνδα.

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ευρώπη έχει χάσει κάθε αξιοπιστία απέναντι στη Ρωσία και δεν μπορεί πλέον να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο. Κατά την εκτίμησή του, η ευρωπαϊκή ηγεσία αυτοπαγιδεύτηκε στον πόλεμο και αυτοτραυματίστηκε με τις κυρώσεις, οι οποίες έπληξαν κυρίως την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αντίθετα, όπως ανέφερε, ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να συνομιλεί με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, επειδή «μιλά τη γλώσσα των αυταρχικών ηγετών». Αυτό, κατά τον κ. Καλεντερίδη, του επιτρέπει να διατηρεί γέφυρες επικοινωνίας με τη Μόσχα.

Στο πεδίο των επιχειρήσεων, σημείωσε ότι οι Ουκρανοί έχουν πετύχει χτυπήματα σε βάθος μέσα στη ρωσική επικράτεια μέσω drones, ωστόσο η συνολική εικόνα παραμένει υπέρ της Ρωσίας, η οποία συνεχίζει την προέλασή της και καταγράφει νέες εδαφικές κατακτήσεις. Παράλληλα, τόνισε ότι η Ουκρανία δυσκολεύεται να αντέξει χωρίς αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα όπλων είναι πλέον περιορισμένα.

Το πιο αιχμηρό σημείο της παρέμβασής του αφορούσε το Ιράν. Ο κ. Καλεντερίδης έκανε λόγο για «στρατηγική πανωλεθρία» των Αμερικανών και των Ισραηλινών, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη βγαίνει απόλυτα ενισχυμένη.

Όπως εξήγησε, το Ιράν απαιτεί πλέον την απομάκρυνση των ισραηλινών στρατευμάτων από τον νότιο Λίβανο, τα οποία χαρακτήρισε κατοχικά. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, αν οι Ισραηλινοί δεν αποχωρήσουν, οι Ιρανοί θα θεωρήσουν ότι παραβιάζεται το μνημόνιο.

Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι το Ιράν είναι ο «απόλυτος νικητής» της νέας ισορροπίας, ενώ οι ΗΠΑ δεν πήραν ουσιαστικά τίποτα. Κατά την άποψή του, το πυρηνικό ζήτημα δεν αποτελούσε πραγματικό πρόβλημα, αλλά δημιουργήθηκε από την πρώτη θητεία Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, όταν οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη συμφωνία του 2015.

Σύμφωνα με τον κ. Καλεντερίδη, οι Ιρανοί δεν θεωρούν παραχώρηση τη δέσμευση για τα πυρηνικά τους, καθώς είχαν ήδη δεχθεί περιορισμούς στο πλαίσιο της προηγούμενης συμφωνίας. Αντιθέτως, εμφανίζονται σήμερα ενισχυμένοι οικονομικά και γεωπολιτικά.

Ανέφερε ακόμη ότι το Ιράν έχει ήδη λάβει 10 δισ. δολάρια από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία λειτουργούν ως μεσάζοντας, ενώ έκανε λόγο και για επενδυτικό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων, το οποίο θα αποτελέσει τεράστια ένεση για την ιρανική οικονομία.

Καταλήγοντας, ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι οι εξελίξεις συνιστούν παγκόσμια ταπείνωση για τις ΗΠΑ, καθώς το Ιράν αναδεικνύεται στο ισχυρότερο κράτος της Μέσης Ανατολής, ενώ η Ουάσινγκτον εμφανίζεται όχι μόνο ανίκανη να προστατεύσει τους συμμάχους της, αλλά και ως δύναμη που τους εκθέτει και τους αποδυναμώνει.

Υπερψηφίστηκε με μεγάλη πλειοψηφία απ’ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η Έκθεση-κόλαφος του Ισπανού ευρωβουλευτή της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) Natso Sanchez Amor για την πρόοδο της Τουρκίας.

Στην έκθεση καταγράφονται πλήθος παραβιάσεων του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του διεθνούς δικαίου και της δημοκρατικής αρχής, περιλαμβανομένων φυλακίσεων πολιτικών αντιπάλων και δημοσιογράφων, εκτοπίσεων και διώξεων αντιφρονούντων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις προκλήσεις της Άγκυρας απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, περιλαμβανομένης της στρατιωτικής κατοχής στη Μεγαλόνησο, του νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και των περιουσιακών δικαιωμάτων των Κωνσταντινουπολιτών, μετά από τροπολογίες με πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ.

Στη συζήτηση που προηγήθηκε σε υψηλούς τόνους, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και μέλος της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νικόλας Φαραντούρης έκανε λόγω για «πρωτοφανές διεθνές παράδοξο, μία χώρα να χτυπά την πόρτα της ΕΕ, να ζητά να συμμετάσχει στην τελωνειακή ένωση και την ασφάλεια και άμυνα της Ευρώπης και ταυτόχρονα να μην αναγνωρίζει ένα κράτος μέλος της και να απειλεί με πόλεμο ένα άλλο». Ο Νικόλας Φαραντούρης ζήτησε τη« διαρκή και κατηγορηματική καταδίκη», τόσο απ’ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και απ’ τα υπόλοιπα όργανα της ΕΕ.

🚨Υπερψηφίστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 🇪🇺 η Έκθεση-ράπισμα για την Τουρκία.
Πρωτοφανές παράδοξο: Μία χώρα να χτυπά την πόρτα της ΕΕ και να μην αναγνωρίζει κράτος-μέλος της!

📍Στην έκθεση καταγράφονται πλήθος παραβιάσεων του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του… pic.twitter.com/n7Brw7CJ3J

— Νικόλας Φαραντούρης / Nikolas Farantouris (@NFarantouris) June 17, 2026

Μήνυμα στην Αθήνα

Σε δηλώσεις του μετά το πέρας της ψηφοφορίας, ο Νικόλας Φαραντούρης δήλωσε ότι «η καταδίκη των προκλήσεων του αυταρχικού καθεστώτος της Άγκυρας πρέπει να προβληματίσουν και την Αθήνα. Η Ελληνική Κυβέρνηση επένδυσε επιπόλαια στον κατευνασμό χωρίς αντίκρισμα. Απαιτείται άλλη στρατηγική, με εξωστρέφεια, ενεργητική διπλωματία και παρέμβαση υπέρ της ειρήνης και του διεθνούς δικαίου, με στιβαρή και διεκδικητική παρουσία στους διεθνείς οργανισμούς και με ενεργοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του ελληνισμού», κατέληξε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

Θυμηθείτε τι είχε δηλώσει ο Φαραντούρης στη συνέντευξη με τον Σάββα Καλεντερίδη την Τρίτη 16 Ιουνίου 2026:

Σχέδιο-βόμβα της Τουρκίας!