Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Τη συμμετοχή της σε οποιαδήποτε συνεννόηση με την Τουρκία για τις επικείμενες έρευνες του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου αποκλείει η Nexans, διαψεύδοντας πληροφορίες που την εμφάνιζαν να αναλαμβάνει την ενημέρωση της Άγκυρας στο πλαίσιο σχεδίου επανεκκίνησης του Great Sea Interconnector.

Με επιστολή της στην «Καθημερινή», η γαλλική εταιρεία αποσαφηνίζει ότι δεν έχει πραγματοποιήσει ούτε σχεδιάζει οποιαδήποτε επαφή με τις τουρκικές αρχές για τις συγκεκριμένες εργασίες. Η διάψευση αφορά, επομένως, τόσο προηγούμενη επικοινωνία όσο και την πρόθεση ανάληψης τέτοιου ρόλου.

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται σε απάντηση δημοσιεύματος της Κυριακής 4 Οκτωβρίου, το οποίο περιέγραφε μια φόρμουλα για τη συνέχιση των βυθομετρικών ερευνών ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, με χρονικό ορίζοντα την 26η Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με εκείνο το ρεπορτάζ, ο σχεδιασμός προέβλεπε ενημέρωση της Άγκυρας από τη Nexans για τις εργασίες σε διεθνή ύδατα. Η κυβερνητική εκτίμηση που μεταφερόταν ήταν ότι μια «δημιουργική ασάφεια» θα επέτρεπε την υπέρβαση του αδιεξόδου: η Τουρκία θα παρουσίαζε την ενημέρωση ως παροχή άδειας, ενώ η ελληνογαλλική πλευρά θα επέμενε ότι η γνωστοποίηση των εργασιών δεν συνιστούσε αίτημα έγκρισης.

Η διάψευση της Nexans αφαιρεί από αυτή τη φόρμουλα ένα βασικό στοιχείο: την εταιρεία που εμφανιζόταν να αναλαμβάνει την επικοινωνία με την Τουρκία.

Συντονισμός με Ελλάδα και Κύπρο

Στην επιστολή της, η Nexans διευκρινίζει ότι για τις επικείμενες εργασίες συνεργάζεται με τον φορέα υλοποίησης και τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, όπως προβλέπει η σύμβασή της.

Προσδιορίζει επίσης το αντικείμενό της ως εξειδικευμένου βιομηχανικού αναδόχου: σχεδιασμός, κατασκευή και εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδιακών συστημάτων. Στο ίδιο πλαίσιο, υπογραμμίζει ότι «Δεν λαμβάνει θέσεις σε πολιτικά και γεωπολιτικά ζητήματα που σχετίζονται με το έργο».

Η εταιρεία δηλώνει ότι συνεχίζει να υποστηρίζει την υλοποίηση της διασύνδεσης, σε συνεργασία με τον πελάτη της και σύμφωνα με τις συμβατικές υποχρεώσεις και τις εφαρμοστέες νομικές απαιτήσεις.

Το βάρος επιστρέφει στις κυβερνήσεις

Η τοποθέτηση της Nexans διαχωρίζει την τεχνική εκτέλεση από τη διπλωματική διαχείριση. Από το περιεχόμενό της προκύπτει ότι η εταιρεία δεν αναλαμβάνει τον ρόλο ενδιάμεσου προς την Άγκυρα που της είχε αποδοθεί στον δημόσιο σχεδιασμό.

Αυτό αφήνει ανοιχτό το ουσιαστικό ερώτημα για την επόμενη φάση: πώς θα εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνέχιση των ερευνών και ποιος θα αναλάβει τις πολιτικές συνεννοήσεις που κρίνονται αναγκαίες;

Παράλληλα, η εκδοχή της διαφορετικής ερμηνείας μιας ενημέρωσης από τις δύο πλευρές δημιουργεί ζήτημα πολιτικής σαφήνειας. Εάν η Αθήνα θεωρεί ότι πρόκειται για απλή γνωστοποίηση, αλλά η Άγκυρα την παρουσιάζει ως άσκηση αρμοδιότητας έγκρισης, η διαφωνία παραμένει και μετά την έναρξη των εργασιών.

Η επιστολή δεν ανακοινώνει ακύρωση του έργου. Διαψεύδει, όμως, συγκεκριμένο μηχανισμό επανεκκίνησής του. Η συνέχεια θα κριθεί από τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων και από τη δυνατότητα να μετατραπεί ο σχεδιασμός σε πραγματικές εργασίες στη θάλασσα.

Αιχμηρή προειδοποίηση για τους χειρισμούς γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου απηύθυνε ο Ιωάννης Μάζης, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε ο κίνδυνος η διαδικασία υλοποίησης του έργου να δημιουργήσει προηγούμενο που θα αξιοποιήσει η Τουρκία για να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στην περιοχή της Κάσου.

Ο καθηγητής στάθηκε ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο ειδικής ενημέρωσης της Άγκυρας από τη γαλλική εταιρεία που συμμετέχει στο έργο. Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια κίνηση υπερβαίνει την αναγγελία των εργασιών και μπορεί να αποκτήσει πολιτικό βάρος εις βάρος της ελληνικής πλευράς.

«Αυτό δεν είναι ενημέρωση. Αυτό είναι υποτέλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η NAVTEX και η παγίδα της ξεχωριστής ενημέρωσης

Ο Ιωάννης Μάζης υποστήριξε ότι η ενημέρωση για τις εργασίες μπορεί να γίνει μέσω NAVTEX, με την οποία ειδοποιούνται οι ενδιαφερόμενοι. Αντιθέτως, αντιμετώπισε ως ιδιαίτερα προβληματική την αποστολή ξεχωριστού εγγράφου προς την Τουρκία, επιπλέον της ναυτιλιακής αναγγελίας.

Στο σκεπτικό του, η Άγκυρα θα μπορούσε να παρουσιάσει αυτή την επικοινωνία ως αποδοχή ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα στον βυθό της επίμαχης περιοχής. Αναφερόμενος στην οριοθέτηση Ελλάδας–Αιγύπτου, έθεσε το ερώτημα ποια δικαιώματα της Τουρκίας θα δικαιολογούσαν μια τέτοια ειδική ενημέρωση.

Έθεσε επίσης το ζήτημα της συμμετοχής του ΑΔΜΗΕ σε ενδεχόμενο έγγραφο. Υποστήριξε ότι, λόγω του ρόλου του στο έργο, δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από τη διαδικασία και συνέδεσε πιθανή υπογραφή του με την ελληνική κρατική πλευρά.

Η προειδοποίησή του ήταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε ακόμη και να εμφανιστεί ως εκείνη που «επιτρέπει» τη διέλευση του καλωδίου, μετατρέποντας την εξέλιξη του έργου σε εργαλείο προβολής των δικών της αξιώσεων. Κατά τον ίδιο, ένα τέτοιο έγγραφο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά ως τεκμήριο υπέρ της τουρκικής επιχειρηματολογίας.

«Πάρα πολύ πιθανή» μια τουρκική αντίδραση στην Κάσο

Ερωτηθείς εάν αναμένει ένταση κατά την πρόοδο των εργασιών, ο καθηγητής χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο «πάρα πολύ πιθανό», διευκρινίζοντας ότι διατυπώνει την απάντηση με μεγάλη συγκράτηση.

Εκτίμησε ότι η Άγκυρα θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να επιδείξει τις αρμοδιότητες που η ίδια διεκδικεί στην περιοχή της Κάσου. Η πρόβλεψή του αφορούσε πιθανή τουρκική αντίδραση, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένη ενέργεια.

Επικαλούμενος και δηλώσεις του Άγγελου Συρίγου για προηγούμενους χειρισμούς στην Κάσο, υποστήριξε ότι οι ανησυχίες για ελληνικές υποχωρήσεις δεν περιορίζονται στη δική του κριτική.

Ρούμπιο, Ιράν και Σούδα

Στο πρώτο μέρος της συζήτησης, ο Ιωάννης Μάζης συνέδεσε την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα με την προετοιμασία των Ηνωμένων Πολιτειών για ενδεχόμενη νέα επιχείρηση εναντίον του Ιράν.

Στη δική του ανάλυση, η περιοδεία σε Ελλάδα, Ισλανδία και Πορτογαλία συνδέεται με τη σημασία των στρατηγικών βάσεων και την ανάγκη επιχειρησιακού συντονισμού. Ειδικά για την Ελλάδα, έδωσε έμφαση στη γεωγραφική της θέση και στη Σούδα.

Υποστήριξε ότι η χώρα δεν μπορεί να βρίσκεται εκτός των περιφερειακών σχεδιασμών, εκφράζοντας την ευχή η συμμετοχή της να παραμείνει σε υποστηρικτικό πλαίσιο. Η αναφορά του σε επιχείρηση μετά την 3η Νοεμβρίου αποτυπώνει την εκτίμηση που διατύπωσε στην εκπομπή.

Πώς διαβάζει η Αθήνα τα αμερικανικά μηνύματα

Ο καθηγητής εκτίμησε ότι στις συζητήσεις με την αμερικανική πλευρά μπορεί να τεθεί και η αποφυγή εντάσεων με την Τουρκία, με επίκληση της συνοχής της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Άσκησε, όμως, κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα ερμηνεύει τέτοιες παραινέσεις, υποστηρίζοντας ότι συχνά σπεύδει να προσαρμοστεί σε αμερικανικές επιθυμίες πριν ακόμη αυτές διατυπωθούν καθαρά.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι ο Ρούμπιο γνωρίζει τα ελληνικά ζητήματα, παραπέμποντας στην προηγούμενη συνεργασία του με τον Μπομπ Μενέντεζ. Γι’ αυτό και επέμεινε ότι τα μηνύματά του πρέπει να αξιολογηθούν προσεκτικά.

Η παρέμβασή του κατέληξε στην προειδοποίηση ότι οι χειρισμοί για το καλώδιο πρέπει να εξεταστούν και ως προς τις συνέπειές τους στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα — ιδίως εάν μια ειδική επικοινωνία δώσει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως αρχή που εγκρίνει το έργο.