Αναλύσεις
Πολιτική Προστασία και Διαχείριση Κρίσεων στην Ελλάδα: Από τη Θεωρία των Σχεδίων στην Ωμή Πραγματικότητα του Πεδίου
«Τα σχέδια δεν έχουν μάνικα για να σβήσουν τη φωτιά!» Σε μια καθηλωτική και απόλυτα ειλικρινή ομιλία στο ΕΛΙΑΜΕΠ, ο Αντιστράτηγος ε.α. και Περιφερειακός Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας Πελοποννήσου, Λάμπρος Τζούμης, ανοίγει τα χαρτιά του και αποκαλύπτει τις βαθιές παθογένειες του κρατικού μηχανισμού στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.
Σε μια ιδιαίτερα επίκαιρη και καθηλωτική ομιλία προχώρησε ο Αντιστράτηγος εν αποστρατεία και Περιφερειακός Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας Πελοποννήσου, κύριος Λάμπρος Τζούμης, στο πλαίσιο εκδήλωσης του ΕΛΙΑΜΕΠ. Με μια μακρά και ευδόκιμη καριέρα στις Ένοπλες Δυνάμεις, έχοντας υπηρετήσει στον Έβρο, τα νησιά του Αιγαίου, την Κύπρο, αλλά και ως Εθνικός Αντιπρόσωπος της Ελλάδος στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε επιτροπές αντιμετώπισης καταστροφών, ο κ. Τζούμης κατέθεσε μια βαθιά, ρεαλιστική και απαλλαγμένη από ωραιοποιήσεις ανάλυση για την κατάσταση της Πολιτικής Προστασίας στη χώρα μας.
Ξεκινώντας την τοποθέτησή του, ο Αντιστράτηγος αστειεύτηκε αναφέροντας πως είναι από τις ελάχιστες φορές που καλείται σε δημόσιο βήμα για να μιλήσει για ένα θέμα πέραν των ελληνοτουρκικών σχέσεων και της στρατηγικής ανάλυσης. Ωστόσο, όπως απέδειξε η συνέχεια της ομιλίας του, η διαχείριση των κρίσεων και των φυσικών καταστροφών αποτελεί εξίσου κρίσιμο πυλώνα της εθνικής ασφάλειας και της κοινωνικής συνοχής. Συνδυάζοντας την εμπειρία του ως πρώην τμηματάρχης σχεδιασμού εκτάκτων αναγκών στο ΓΕΘΑ με τη σημερινή του ιδιότητα στο πεδίο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο κ. Τζούμης ανέδειξε τα δομικά προβλήματα, τις παθογένειες, αλλά και τα σημαντικά βήματα προόδου που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια.
Το Ιστορικό Παρελθόν και το Σοκ από το Μάτι ως Καταλύτης Αλλαγών
Ο κ. Τζούμης προχώρησε σε μια ιστορική αναδρομή του θεσμού της Πολιτικής Προστασίας στην Ελλάδα, επισημαίνοντας τις τεράστιες καθυστερήσεις στην οργανωτική της εξέλιξη. Αν και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ιδρύθηκε το 1995, χρειάστηκαν σχεδόν τρεις δεκαετίες προκειμένου να αναβαθμιστεί σε αυτόνομο Υπουργείο, μόλις τον Απρίλιο του 2021.
«Πρόλαβα τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας να στεγάζεται σε ένα οροφοδιαμέρισμα του πέμπτου ορόφου στην οδό Μητροπόλεως, με πέντε δωμάτια και έναν γενικό γραμματέα», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια υπηρεσία που «περιφερόταν» επί χρόνια από το Υπουργείο Εσωτερικών στο Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως και το Προστασίας του Πολίτη. Σήμερα, η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά με τη δημιουργία ενός σύγχρονου υπουργικού «μεγαθηρίου», κάτω από την ομπρέλα του οποίου έχει τεθεί ορθώς και το Πυροσβεστικό Σώμα.
Ο Αντιστράτηγος ήταν απολύτως σαφής και ειλικρινής ως προς την αιτία αυτής της καθυστερημένης αφύπνισης του κρατικού μηχανισμού: «Θεωρώ ότι όλες αυτές οι αλλαγές που έγιναν οφείλονται κυρίως στο Μάτι, στην εθνική καταστροφή με τους δεκάδες νεκρούς, όπου έγιναν πάρα πολλά λάθη». Αντίθετα, όπως υπενθύμισε, στις μεγάλες πυρκαγιές του 2007 στην Πελοπόννησο και την Εύβοια, που κόστισαν τη ζωή σε 84 συνανθρώπους μας , η πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία της εποχής είχε αποδώσει την καταστροφή σε ασύμμετρες απειλές («το στρατηγό άνεμο» ), χωρίς να δοθεί η πρέπουσα σημασία στην αναδιοργάνωση των δομών προστασίας.
Αντίστοιχη καθυστέρηση παρατηρήθηκε και στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού αριθμού έκτακτης ανάγκης 112. Ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί από το 1991, στην Ελλάδα τέθηκε σε πλήρη λειτουργία την 1η Ιανουαρίου του 2020. Παρά τη σφοδρή κριτική που δέχεται κατά καιρούς το 112 για αστοχίες στις μετεωρολογικές προβλέψεις, ο κ. Τζούμης υπογράμμισε ότι η λειτουργία του είναι επιβεβλημένη και σώζει ζωές, αποτελώντας ένα πολύτιμο εργαλείο, καθώς λειτουργεί ακόμη και σε περιοχές χωρίς σήμα κινητής τηλεφωνίας.
Η Δομή της Πολιτικής Προστασίας: Ποιος Έχει το Γενικό Πρόσταγμα;
Ένα από τα κρισιμότερα σημεία της εισήγησης του κ. Τζούμη ήταν η αποσαφήνιση των ρόλων των εμπλεκόμενων φορέων, καθώς στην κοινή γνώμη επικρατεί συχνά σύγχυση. Ο Αντιστράτηγος ξεκαθάρισε ότι ο απόλυτος επιχειρησιακός φορέας που έχει την ευθύνη για τον σχεδιασμό, τον συντονισμό και τη διαχείριση των κρίσεων είναι το Πυροσβεστικό Σώμα.
Όλοι οι υπόλοιποι φορείς – οι Ένοπλες Δυνάμεις, τα Σώματα Ασφαλείας, οι εθελοντικές οργανώσεις, ο ΔΕΔΔΗΕ, το ΕΚΑΒ και η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού (Δήμοι και Περιφέρειες) – λειτουργούν επικουρικά και τελούν υπό τις οδηγίες της Πυροσβεστικής κατά τη διάρκεια της κρίσης. Μάλιστα, διευκρίνισε ότι η Πολιτική Προστασία των Δήμων και των Περιφερειών εστιάζει κυρίως στην πρόληψη και την άμεση συνδρομή, ενώ η φάση της οριστικής αποκατάστασης των ζημιών μετά από μια καταστροφή ανήκει στην αρμοδιότητα των Διευθύνσεων Τεχνικών Έργων και όχι των γραφείων Πολιτικής Προστασίας.
«Τα Σχέδια δεν Σβήνουν Φωτιές»: Το Παράδοξο του Κλαούζεβιτς στο Πεδίο
Περνώντας στο κομμάτι των προληπτικών μέτρων, ο κ. Τζούμης επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν πλήρη και επικαιροποιημένα σχέδια σε επίπεδο Δήμων και Περιφερειών (όπως το πρόσφατο σχέδιο «ΙΟΛΑΟΣ» για τις πυρκαγιές που εγκρίθηκε στην Πελοπόννησο). Ωστόσο, έσπευσε να προσγειώσει το ακροατήριο στην πραγματικότητα:
«Τα σχέδια όμως δεν σβήνουν τη φωτιά. Δεν έχουν μάνικα τα σχέδια». Επικαλούμενος τον διάσημο θεωρητικό του πολέμου, Καρλ φον Κλαούζεβιτς, ο οποίος είχε γράψει ότι τα σχέδια ισχύουν μέχρι την πρώτη επαφή με τον εχθρό , ο Αντιστράτηγος τόνισε ότι στην Πολιτική Προστασία τα σχέδια ισχύουν μέχρι την εκδήλωση της πρώτης εστίας. «Όταν ξεκινήσει μια πυρκαγιά, έχω δει καταστάσεις όπου μέσα σε δύο λεπτά ο άνεμος αλλάζει, ανατρέπει τα πάντα και δεν προλαβαίνεις να εφαρμόσεις καμία τυποποιημένη διαδικασία. Εκεί μετράει η εμπειρία, η ψυχραιμία και η άμεση λήψη αποφάσεων».
Η Γύμνια της Αυτοδιοίκησης: Μηχανήματα Χωρίς Χειριστές και το Κόστος των Ιδιωτών
Ο Περιφερειακός Συντονιστής Πελοποννήσου δεν δίστασε να αναδείξει μια από τις μεγαλύτερες παθογένειες της κρατικής μηχανής: την υποστελέχωση και την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού στην Αυτοδιοίκηση. Όπως αποκάλυψε, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι μπορεί να διαθέτουν βαρύ εξοπλισμό, αλλά δεν έχουν ανθρώπους να τον λειτουργήσουν.
«Μπορεί να βρεις σε μια αποθήκη πέντε γκρέιντερ (διαμορφωτές γαιών) και να υπάρχει μόνο ένας υπάλληλος σε ολόκληρη την Περιφέρεια που να έχει άδεια και γνώση να τα χειριστεί». Αυτή η τραγική έλλειψη αναγκάζει το κράτος να καταφεύγει εσπευσμένα στη σύνταξη μνημονίων συνεργασίας με ιδιώτες εργολάβους, οι οποίοι μισθώνουν τα μηχανήματά τους κατά τη διάρκεια των κρίσεων.
Το κόστος αυτής της επιλογής για τα δημόσια ταμεία είναι τεράστιο, καθώς οι ιδιώτες πληρώνονται με την ώρα. Ο κ. Τζούμης ανέφερε ενδεικτικά ότι οι τιμές ξεκινούν από τα 40€ έως 50€ την ώρα για ένα γκρέιντερ. Όταν ένα τέτοιο μηχάνημα απαιτείται να επιχειρεί επί εικοσιτετραώρου βάσεως σε μια μεγάλη πυρκαγιά ή πλημμύρα, τα ποσά που δαπανώνται είναι αστρονομικά, χρήματα που θα μπορούσαν να είχαν εξοικονομηθεί εάν είχαν γίνει έγκαιρα προσλήψεις μόνιμων χειριστών στο Δημόσιο.
Το Κενό Ενημέρωσης στις Εκκενώσεις και η Διαχείριση των Ευπαθών Ομάδων
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα ειδικά σχέδια οργανωμένης προληπτικής απομάκρυνσης πολιτών. Ο κ. Τζούμης επισήμανε ότι υπάρχει τεράστια άγνοια γύρω από αυτό το κομμάτι, όχι μόνο από την πλευρά των πολιτών, αλλά δυστυχώς και από θεσμικούς φορείς.
Στα χαρτιά, οι αρχές διαθέτουν ειδικά μητρώα όπου καταγράφονται οι ευπαθείς ομάδες, κατάκοιτοι συμπολίτες μας, ηλικιωμένοι με κινητικά προβλήματα ή προβλήματα υγείας, καθώς και τα συγκεκριμένα μέσα (π.χ. ασθενοφόρα, λεωφορεία) και τα ασφαλή καταλύματα στα οποία πρέπει να μεταφερθούν σε περίπτωση κινδύνου. Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η ικανότητα έγκαιρης ενεργοποίησης αυτού του δικτύου σε συνθήκες πραγματικού πανικού, κάτι που απαιτεί συνεχή διεξαγωγή ασκήσεων με τη συμμετοχή του κοινού, οι οποίες αν και προβλέπονται ετησίως, συχνά γίνονται σε στενά υπηρεσιακό κύκλο.
Πλημμύρες: Το Δυσβάσταχτο Κόστος των Ρεμάτων και η Καινοτομία των Αισθητήρων
Μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από τις δασικές πυρκαγιές στις πλημμύρες, ο Αντιστράτηγος περιέγραψε το δυσθεώρητο οικονομικό βάρος που συνεπάγεται η συντήρηση των υποδομών. Για να καθαριστούν πλήρως όλα τα ρέματα και τα ποτάμια της Πελοποννήσου, απαιτούνται περίπου 5 εκατομμύρια ευρώ για κάθε μία περιφερειακή ενότητα ξεχωριστά.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο λόγω της έλλειψης κοινωνικής παιδείας και της φύσης του περιβάλλοντος. «Ακόμα κι αν ξοδέψεις αυτά τα χρήματα, μετά από ένα ή δύο χρόνια τα καλάμια θα έχουν ξαναβγεί, ενώ ασυνείδητοι πολίτες θα έχουν πετάξει ξανά μέσα στα ρέματα οικιακές συσκευές, μπάζα και σκουπίδια, φράζοντας τις κοίτες».
Μέσα σε αυτό το προβληματικό πλαίσιο, ο κ. Τζούμης παρουσίασε μια σημαντική καινοτομία που υλοποιεί η Περιφέρεια Πελοποννήσου, ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Πρόκειται για την εγκατάσταση ηλεκτρονικών αισθητήρων και καμερών online παρακολούθησης σε όλα τα κρίσιμα ρέματα και ποτάμια της Περιφέρειας.
Μέσω αυτού του συστήματος, οι υπηρεσίες σε ένα κεντρικό επιχειρησιακό θάλαμο θα βλέπουν σε πραγματικό χρόνο τη στάθμη του νερού. Όταν το ύψος του νερού ξεπερνά ένα προκαθορισμένο όριο ασφαλείας, το σύστημα θα χτυπά αυτόματο συναγερμό, δίνοντας στις αρχές ένα πολύτιμο χρονικό παράθυρο μίας ή δύο ωρών προκειμένου να εκκενώσουν τις κατάντη περιοχές πριν φτάσει το πλημμυρικό κύμα. Το σύστημα αυτό αναμένεται να είναι πλήρως λειτουργικό με την έναρξη της νέας χειμερινής περιόδου.
Συμπέρασμα: Ο Παράγοντας «Κλιματική Κρίση» και η Ανάγκη για Ρεαλισμό
Κλείνοντας την εισήγησή του, ο Λάμπρος Τζούμης αναγνώρισε ότι η χώρα έχει πλέον εξοπλιστεί σημαντικά σε τεχνολογικά και εναέρια μέσα ( drones, UAVs, μισθωμένα και ιδιόκτητα αεροσκάφη, Ευρωπαίους δασοκομάντος). Ωστόσο, το ρίσκο ανεβαίνει δραματικά χρόνο με το χρόνο λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Το συμπέρασμα της ομιλίας του στο ΕΛΙΑΜΕΠ ήταν ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση: Η Πολιτική Προστασία δεν είναι μια άσκηση επί χάρτου, ούτε ένα πεδίο για πολιτική αντιπαράθεση και επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Απαιτεί μόνιμο προσωπικό, αυστηρή αστυνόμευση της αυθαιρεσίας στα ρέματα και τα δάση, και κυρίως, τη συνειδητοποίηση ότι απέναντι στα ακραία φαινόμενα της φύσης, η μόνη πραγματική άμυνα είναι η ειλικρίνεια, η πρόληψη και ο απόλυτος ρεαλισμός στο πεδίο της μάχης.
Αναλύσεις
Το «American Dream» ως αλλοίωση της εθνικής υπόστασης ενός Έθνους
Δύναται να θεωρηθεί όχι απλώς οικονομικό ή κοινωνικό πρότυπο, αλλά ιδεολογικός φορέας προτεσταντικού πολιτισμικού μετασχηματισμού.
Αναλύσεις
Οι Αλβανοί διακινητές και το νομικό κενό που εκμεταλλεύτηκε ο δράστης του Μπέλφαστ!
Εκμεταλλεύονται την απουσία ελέγχων διαβατηρίων στα σύνορα μεταξύ Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας
Επιμέλεια: Μπάμπης Πετράκης
Πώς έφτασε ο Σουδανός στην Ιρλανδία; Σύμφωνα με την αστυνομία, ο άνδρας πέταξε πιθανότατα από το Παρίσι στο Δουβλίνο και στη συνέχεια συνέχισε με λεωφορείο προς τη Βόρεια Ιρλανδία.
Σύμφωνα με την εφημερίδα «The Telegraph», ακριβώς αυτή η διαδρομή διαφημίζεται ενεργά στα social media από Αλβανούς διακινητές ανθρώπων.
Μετά την επίθεση με μαχαίρι στο Μπέλφαστ, γίνονται όλο και περισσότερα γνωστά για τον τρόπο εισόδου του 30χρονου υπόπτου, ο οποίος κατάγεται από το Σουδάν. Σύμφωνα με την αστυνομία, ο Χάντι Αλοντίντ (Hadi Alodid) κατάφερε τον Φεβρουάριο του 2023 να εισέλθει στη Βόρεια Ιρλανδία μέσω της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, αφού είχε ταξιδέψει προηγουμένως με πτήση γραμμής από το Παρίσι στο Δουβλίνο. Μόνο στη Βόρεια Ιρλανδία υπέβαλε αίτηση ασύλου και έλαβε τον Σεπτέμβριο του 2023 άδεια παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι το 2028.
Όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα «The Telegraph», αλβανικές συμμορίες διακινητών προσφέρουν αυτό το νομικό κενό για είσοδο στα social media, εκμεταλλευόμενοι την απουσία ελέγχων διαβατηρίων στα σύνορα μεταξύ Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Ο Αλοντίντ φέρεται μετά την άφιξή του στο Δουβλίνο να πήρε λεωφορείο για το Μπέλφαστ. Αυτή η διαδρομή, σύμφωνα με την Telegraph, διαφημίζεται σε διαδικτυακά βίντεο και αγγελίες ως εναλλακτική λύση στις παράνομες διασχίσεις της Μάγχης – με «εγγυημένη» επιτυχία και «μέγιστη ασφάλεια», όπως αναφέρεται.
Η πληρωμή των 7.000 λιρών (8.100 ευρώ) γίνεται μόνο μετά την άφιξη. Η επικοινωνία με τους διακινητές γίνεται μέσω συνδέσμων ή WhatsApp.
Επιπλέον, όπως αναφέρει και η εφημερίδα «Daily Mail», ο Αλοντίντ επωφελήθηκε από το βρετανικό πρόγραμμα «Fast-Track», μια επιταχυνόμενη διαδικασία ασύλου που εισήχθη ακόμα επί πρωθυπουργίας Ρίσι Σουνάκ. Το πρόγραμμα προβλέπει την ταχεία εξέταση αιτήσεων από άτομα προερχόμενα από χώρες που η βρετανική κυβέρνηση χαρακτηρίζει ως «ασφαλείς».
Ο ύποπτος φέρεται τη Δευτέρα να επιτέθηκε επανειλημμένα με μαχαίρι σε έναν άνδρα και να προσπάθησε να του κόψει τον λαιμό. Το θύμα τραυματίστηκε σοβαρά. Από τότε το Μπέλφαστ συγκλονίζεται από ταραχές. Ταραξίες, εν μέρει καλυμμένοι, περιφέρονταν στους δρόμους μετά το περιστατικό και έβαλαν φωτιά σε αρκετά οχήματα, μεταξύ των οποίων και ένα λεωφορείο.
Επίσης, πυρπολήθηκαν σπίτια και χρειάστηκε να διασωθούν κάτοικοι. Λίγο νωρίτερα, αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί για να διαδηλώσουν κατά των μεταναστών και της μετανάστευσης.
Αναλύσεις
Η ειρήνη του TRIPP και η αποδόμηση της αρμενικής κυριαρχίας
Πέρα από τα εκλογικά αποτελέσματα, είναι ώρα να ληφθούν μέτρα τώρα ώστε να αποτραπούν μεγαλύτερες συμφορές.
Η απειλή του Αζερμπαϊτζάν στα σύνορα καταγγέλλεται ως τεράστια, ενώ ο Πασινιάν κοιτάζει αλλού
Από Diario Armenia
9 Ιουνίου 2026
Ο Νικόλ Πασινιάν κέρδισε τις εκλογές και θέλει να μείνει στην ιστορία για τον ρόλο του στην ανοικοδόμηση της Δημοκρατίας πάνω σε νέα θεμέλια. Όμως ο πρωθυπουργός αντιμετωπίζει αρκετές προκλήσεις, έχοντας μια εμφανώς αφελή κατανόηση της περιφερειακής γεωπολιτικής.
Για τρεις δεκαετίες, τα ανατολικά σύνορα μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν —υπενθυμίζεται ότι οι δύο χώρες μοιράζονται επίσης χερσαία σύνορα νοτιοανατολικά της Αρμενίας, στα σύνορα με το Ναχιτσεβάν— παρέμεναν στρατιωτικοποιημένα και υπό ανοιχτή αμοιβαία απειλή. Παρ’ όλα αυτά, σε όλη εκείνη την περίοδο, το αίσθημα ασφάλειας δεν είχε μειωθεί, τουλάχιστον στην Αρμενία. Ήταν οι εποχές όπου η Δημοκρατία του Αρτσάχ λειτουργούσε ως πραγματικό κράτος-ασπίδα.
Ο δεύτερος πόλεμος του Αρτσάχ το 2020 και οι βομβαρδισμοί του αμάχου πληθυσμού εκείνης της αυτοανακηρυγμένης δημοκρατίας από το Αζερμπαϊτζάν, που οδήγησαν στην εθνοκάθαρση και την εξορία 120.000 αυτοχθόνων Αρμενίων προς την Αρμενία τον Σεπτέμβριο του 2023, άλλαξαν πλήρως το περιφερειακό σκηνικό.
Και σε μεγάλο βαθμό αυτό συνδέεται με τις πολιτικές της κυβέρνησης του Νικόλ Πασινιάν και τις επικίνδυνες γεωπολιτικές του κινήσεις, οι οποίες, μέσα στο όνειρό του να γίνει ο αρχιτέκτονας μιας νέας Αρμενίας, «πραγματικής και όχι ιστορικής», όπως ο ίδιος έχει δηλώσει, κατέληξαν να οδηγήσουν τη μεγαλομανία του αυταρχικού προέδρου του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, σε αδιανόητα άκρα.
Σήμερα, η Αρμενία δεν είναι ασφαλέστερη από πριν, παρά τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων στην άμυνα και τον εκσυγχρονισμό του στρατιωτικού της οπλοστασίου τα τελευταία τρία χρόνια. Η άνευ προηγουμένου στρατιωτική παρέλαση στην Πλατεία Δημοκρατίας στις 28 Μαΐου αποτέλεσε ακόμη ένα παράδειγμα της αυταπάτης του Πασινιάν. Με μια αμφισβητήσιμη κατανόηση της αρμενικής ιστορίας των τελευταίων 150 ετών, πιστεύει ότι μπορεί να μετατρέψει τις γενοκτονικές κυβερνήσεις της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν σε αξιόπιστους εταίρους.
Κυριαρχία σε κίνδυνο
Μακριά από τα νέον φώτα του κέντρου του Γερεβάν και τα σύγχρονα καφέ της Βόρειας Λεωφόρου και της Πλατείας Όπερας, στα ανατολικά σύνορα της Αρμενίας —και ιδιαίτερα στις πόλεις των επαρχιών Σιουνίκ, Βαγιότς Τζορ και Κεγαργκιουνίκ— η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή και η απειλή του Αζερμπαϊτζάν παραμένει διαρκώς παρούσα.
Μόλις 24 ώρες πριν από την έναρξη των κρίσιμων κοινοβουλευτικών εκλογών της Κυριακής 7 Ιουνίου, το Ινστιτούτο Lemkin για την Πρόληψη της Γενοκτονίας και την Ανθρώπινη Ασφάλεια δημοσίευσε έκθεση σχετικά με τις απειλές που αντιμετωπίζουν οι αρμενικές παραμεθόριες κοινότητες στο πλαίσιο της επικείμενης εκλογικής διαδικασίας.
«Το Ινστιτούτο Lemkin για την Πρόληψη της Γενοκτονίας και την Ανθρώπινη Ασφάλεια ανησυχεί σοβαρά για την κυριαρχία της Δημοκρατίας της Αρμενίας, η οποία απειλείται για ακόμη μία φορά από το Αζερμπαϊτζάν και τους συμμάχους του, αυτή τη φορά ενόψει των αρμενικών κοινοβουλευτικών εκλογών της 7ης Ιουνίου 2026», ξεκινά το έγγραφο, καθορίζοντας από την αρχή το επίκεντρο της ανάλυσεώς του.
Συγκεκριμένα, υπενθυμίζει ότι πριν από λιγότερο από έναν μήνα, στις 10 Μαΐου, ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, «απείλησε άμεσα τους Αρμένιους ψηφοφόρους, προειδοποιώντας ότι “ο αρμενικός λαός θα υποφέρει” εάν οποιοσδήποτε υποψήφιος εκτός από τον εν ενεργεία πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν ερχόταν στην εξουσία».
Έτσι, ο ίδιος ο Αλίγιεφ άφησε να εννοηθεί ότι, αν επικρατούσε οποιαδήποτε από τις επιλογές της αντιπολίτευσης, το Αζερμπαϊτζάν θα εισέβαλλε στην Αρμενία — μια απειλή που διατυπώνει σταθερά από το 2020, προσθέτει το Ινστιτούτο Lemkin. Σε συντονισμό με τον Αλίγιεφ, ο πρωθυπουργός Πασινιάν χρησιμοποίησε επανειλημμένα αυτή την εκλογική απειλή ως κεντρικό θέμα της εκστρατείας του, σε ένα σενάριο που θα μπορούσε να περιγραφεί ως «ή εγώ ή πόλεμος».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Ινστιτούτο Lemkin προειδοποιεί για απειλές κατά της εθνικής ασφάλειας και αποκαλεί τα πράγματα με το όνομά τους. «Αυτό το (διεθνές) ενδιαφέρον έχει ξεπεράσει κατά πολύ την ελάχιστη προσοχή που δόθηκε στη γενοκτονία των Αρμενίων του Αρτσάχ από το Αζερμπαϊτζάν το 2023, η οποία έλαβε χώρα μέσα σε ένα περιβάλλον διεθνούς σιωπής και συνενοχής», προειδοποιεί.

Business as usual
Όλα αυτά συμβαίνουν μέσα σε ένα πλαίσιο οικονομικής και εμπορικής προσέγγισης των εξελίξεων στον Νότιο Καύκασο, όπου κεντρικό ρόλο παίζει η υπογραφή της Διακήρυξης της Ουάσιγκτον στις 8 Αυγούστου 2025, με τη διαμεσολάβηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με επίκεντρο το σχέδιο Trump Road to International Peace and Prosperity (TRIPP).
«Υπό το λάβαρο της ειρήνης, η διακήρυξη και οι επακόλουθες συμφωνίες επαναπροσδιορίζουν τη μακροχρόνια επεκτατική εδαφική διεκδίκηση του Αζερμπαϊτζάν επί της νότιας επαρχίας Σιουνίκ της Αρμενίας ως ένα ωφέλιμο αναπτυξιακό σχέδιο και παραχωρούν σε αμερικανική εταιρεία ποσοστό 74% στη διαχείριση της προτεινόμενης διαδρομής μεταφορών, η οποία συνδέει το κυρίως Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακά του στο Ναχιτσεβάν και περαιτέρω με την Τουρκία μέσω κυρίαρχου αρμενικού εδάφους», σημειώνουν οι αναλυτές του Ινστιτούτου Lemkin.
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, υπογράφηκε πρόσφατα με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς πρόταση για μελλοντική στρατηγική συνεργασία σχετικά με την εξόρυξη κρίσιμων ορυκτών και σπάνιων γαιών από την Αρμενία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και για την ανάπτυξη των ενεργειακών συμφερόντων του Αζερμπαϊτζάν.
Γενοκτονία στο Αρτσάχ
Όλα αυτά συμβαίνουν μόλις τρία χρόνια μετά την εκκένωση του Αρτσάχ από τον γηγενή αρμενικό πληθυσμό του και «εν μέσω καταγεγραμμένων περιπτώσεων ευρωπαϊκών εταιρειών που επενδύουν στο Αρτσάχ (Ναγκόρνο-Καραμπάχ), το οποίο τελεί υπό κατοχή του Αζερμπαϊτζάν — το de facto αρμενικό κράτος που το Αζερμπαϊτζάν άδειασε από τον γηγενή αρμενικό πληθυσμό του το 2023 μέσω μιας διαδικασίας που πολλές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένου του Ινστιτούτου Lemkin, χαρακτήρισαν ως γενοκτονία».
Αφού αμφισβητεί τις «κατασταλτικές πολιτικές» της κυβέρνησης Πασινιάν απέναντι στους αντιπάλους της και την Αρμενική Αποστολική Εκκλησία, καθώς και την αποδοχή της αφήγησης της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν — φτάνοντας ακόμη και στο σημείο να υποβαθμίζει τις απαιτήσεις αλλαγής του Εθνικού Συντάγματος και να απειλεί με επανεγκατάσταση εκατοντάδων χιλιάδων Αζέρων στο λεγόμενο «Δυτικό Αζερμπαϊτζάν», το οποίο συμπίπτει με αρμενικό έδαφος — το Ινστιτούτο Lemkin προειδοποιεί για κλιμακούμενες απειλές στα σύνορα.
«Το Ινστιτούτο Lemkin έχει ενημερωθεί για αρκετές ανησυχητικές καταγγελίες που προέρχονται από μαρτυρίες κοινοτήτων της πρώτης γραμμής στην Αρμενία και προσφύγων από το Αρτσάχ. Οι μαρτυρίες τους αποκαλύπτουν μια ριζικά διαφορετική πραγματικότητα από αυτή που παρουσιάζει η αρμενική κυβέρνηση εις βάρος τους», σημειώνουν οι αναλυτές.
Οι σοβαρές κατηγορίες περιλαμβάνουν:
Κρατική λογοκρισία και διαρθρωτική πίεση στις παραμεθόριες κοινότητες εν μέσω συνεχιζόμενης αζερικής επιθετικότητας.
Σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, οι κοινοτάρχες των χωριών δέχονται πιέσεις από την αρμενική κυβέρνηση ώστε να αποκρύπτουν αναφορές για πυρά του Αζερμπαϊτζάν κατά κατοικιών αμάχων από παράνομα αζερικά αποσπάσματα εγκατεστημένα εντός κυρίαρχου αρμενικού εδάφους.
Επιπλέον, απαγορεύεται η κατασκευή ιδιωτικών καταφυγίων και οχυρωματικών έργων, ενώ το κράτος δεν προχωρά το ίδιο σε τέτοιες εργασίες με δικά του έξοδα και «τα λίγα αρμενικά στρατιωτικά φυλάκια που βρίσκονται απέναντι από τους Αζέρους είναι εκτεθειμένα και πολύ ευάλωτα σε επιθέσεις drones».
«Κανένα χωριό σε αυτές τις εξαιρετικά ευαίσθητες περιοχές δεν διαθέτει πολιτικά καταφύγια. Οι κάτοικοι λένε ότι τα παράνομα αζερικά φυλάκια που περιβάλλουν το χωριό τους μπορούν να παρακολουθούν κάθε τους κίνηση, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κατασκευή καταφυγίων αυτή τη στιγμή ίσως είναι αδύνατη», υποστηρίζει το Ινστιτούτο Lemkin.
Διακρίσεις κατά των προσφύγων του Αρτσάχ
Οι πρόσφυγες από το Αρτσάχ στις περιοχές αυτές αναφέρουν συστηματικές διακρίσεις και ρητορική μίσους με κρατική υποστήριξη.
Επιπλέον, οι πρόσφυγες αναφέρουν σημαντικά εμπόδια στην απόκτηση αρμενικής υπηκοότητας, κάτι που τους εμποδίζει να συμμετέχουν στις εκλογές.
Οι ερωτηθέντες δηλώνουν ότι διαθέτουν εξαιρετικά περιορισμένη κοινωνική στήριξη και υποστηρίζουν ότι οι άγαμοι δεν λαμβάνουν καμία βοήθεια από την αρμενική κυβέρνηση.
Αζερική κατοχή και πιεστική επιβολή
Τα διαθέσιμα δημογραφικά στοιχεία δείχνουν ότι από το 2020 έως το 2025 το Σιουνίκ υπέστη σημαντική πληθυσμιακή μείωση, περίπου 15% του συνολικού πληθυσμού, δηλαδή περίπου 20.000 άτομα. Αυτή η μείωση αποδίδεται στη συστηματική εχθρότητα, τη βία και τη συνεχιζόμενη εδαφική διείσδυση του Αζερμπαϊτζάν, «με ορισμένα χωριά να είναι πλέον πλήρως περικυκλωμένα από παράνομα αζερικά φυλάκια και να υπόκεινται σε συνεχή παρακολούθηση από αζερικά drones».
«Ο αζερικός έλεγχος των επικοινωνιών έχει επανειλημμένα αφήσει παραμεθόριες κοινότητες χωρίς σύνδεση δικτύου, ορισμένες φορές για εβδομάδες, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους κατά τη διάρκεια εκτάκτων αναγκών, όταν είναι απαραίτητη η επικοινωνία εντολών εκκένωσης ή άλλων κρίσιμων πληροφοριών», αναφέρει η έκθεση.
Στην πόλη Μετς Ισχανασάρ, εντός της Αρμενίας αλλά υπό κατοχή του Αζερμπαϊτζάν, αναφέρεται ότι οι Αρμένιοι στρατιωτικοί δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να περνούν μέσα από αζερικά φυλάκια για να φτάσουν στις στρατιωτικές τους θέσεις και φέρονται να ελέγχονται από τις κατοχικές δυνάμεις σχετικά με τα όπλα που μεταφέρουν.
Επιπλέον, τους τελευταίους μήνες τουρκικά και αζερικά στρατιωτικά αεροσκάφη έχουν θεαθεί να πετούν απευθείας πάνω από αρμενικά χωριά, παρότι στο παρελθόν απέφευγαν να παραβιάζουν τον αρμενικό εναέριο χώρο.
Το Ινστιτούτο Lemkin καταλήγει με ένα μήνυμα ασυνήθιστης βαρύτητας: «Η ιστορία έχει επανειλημμένα δείξει ότι ο κατευνασμός των επιθετικών ενστίκτων ενός γενοκτονικού επεκτατικού κράτους όπως το Αζερμπαϊτζάν δεν εγγυάται την προστασία ενός έθνους που βρίσκεται στο στόχαστρό του. Αντιθέτως, η πολιτική του κατευνασμού συνήθως συμβάλλει μόνο στη ριζοσπαστικοποίηση και την καταστροφή».
Πέρα από τα εκλογικά αποτελέσματα, είναι ώρα να ληφθούν μέτρα τώρα ώστε να αποτραπούν μεγαλύτερες συμφορές. Δεδομένης της αφέλειας ή της εφησυχασμένης στάσης των πολιτών του Γερεβάν και άλλων πόλεων που ψήφισαν τον Πασινιάν, αξίζει να θυμηθούμε τη φράση ενός χωρικού από το Σιουνίκ που παρατίθεται στην έκθεση του Ινστιτούτου Lemkin:
«Στο Γερεβάν μάς αποκαλούν τρελούς επειδή μένουμε εδώ, αλλά δεν καταλαβαίνουν ότι αν φύγουμε εμείς από αυτό το μέρος, οι επόμενοι θα είναι αυτοί».
Κάρλος Μπογιατζιάν
Δημοσιογράφος
coboyadjian@yahoo.com.ar
-
Πολιτική2 μήνες πριν«Μπλόκο» από τις ελληνικές αρχές στην Ισίν Καρατζά στο «Ελευθέριος Βενιζέλος»! Απέλαση με φόντο την Κομοτηνή και το επεισόδιο του 2024
-
Άμυνα1 μήνα πρινΣυναγερμός στη Λευκάδα για Μυστηριώδες «Σκάφος-Φάντασμα» σε Σπηλιά – Εντόπισαν θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΟ Τασούλας ξέχασε στον αέρα τα λόγια του! Το φάλτσο της 25ης Μαρτίου που έδειξε αμηχανία στο ύψος του θεσμού του προέδρου της Δημοκρατίας
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΣτρατηγική Σύμπραξη Ελλάδας-Κορέας-ΗΠΑ! Ο Όμιλος ONEX Μετατρέπει τα Ελληνικά Ναυπηγεία σε Διεθνή Κόμβο Καινοτομίας
-
Αναλύσεις2 εβδομάδες πρινΑϋφαντής: Έρχεται πολεμική σύγκρουση
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΠροειδοποίηση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας! «Η θαλάσσια φαντασίωση της Άγκυρας θα έχει τίμημα»
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΓιώργος Ασλάν στη Βουλή της Τουρκίας: «Τι απέγιναν οι Χριστιανοί αυτής της γης;»
-
Άμυνα4 εβδομάδες πρινΔικαίωση μετά από 5,5 χρόνια γραφειοκρατικού «γολγοθά»: Ο Έλληνας κατασκευαστής Γιάννης Αραπκούλες πήρε την άδεια παραγωγής ραβδωτών όπλων