Την εκτίμηση ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται σε κρίσιμο επιχειρησιακό σημείο διατύπωσε ο διεθνολόγος Νίκος Παπαδάτος, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», αναλύοντας με χάρτες την κατάσταση στο μέτωπο και τις κινήσεις των ρωσικών δυνάμεων.

Ο κ. Παπαδάτος υποστήριξε ότι η περιοχή του Ντονμπάς παραμένει το βασικό πεδίο της σύγκρουσης, χαρακτηρίζοντας το μέτωπο «κρεατομηχανή». Όπως ανέφερε, η Κωνσταντινόβκα έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία, καθώς λειτουργούσε ως κέντρο επιμελητείας, επικοινωνιών και στρατιωτικών επιχειρήσεων για τις ουκρανικές δυνάμεις.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η απώλεια τέτοιων κομβικών σημείων δυσκολεύει την ουκρανική άμυνα και ανοίγει τον δρόμο για νέες ρωσικές επιχειρήσεις προς το Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ, που θεωρούνται από τα τελευταία μεγάλα ουκρανικά προπύργια στην περιοχή.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι ουκρανικές εφεδρείες μειώνονται σταδιακά και ότι η άμυνα των ουκρανικών δυνάμεων γίνεται ολοένα και δυσκολότερη. Όπως είπε, περιοχές που είχαν προετοιμαστεί επί χρόνια ως οχυρωμένες ζώνες φαίνεται πλέον να πιέζονται σοβαρά.

Παράλληλα, συνέδεσε την εξέλιξη στο μέτωπο με τη διπλωματική κινητικότητα γύρω από τον πόλεμο. Κατά τον κ. Παπαδάτο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να επιδιώξουν μια διαπραγμάτευση πριν ολοκληρωθεί η κατάληψη του Ντονμπάς, καθώς μετά από αυτό το σημείο τα τετελεσμένα θα είναι δυσκολότερο να αγνοηθούν.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον ρόλο της Ευρώπης, εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της τη Ρωσία στο συγκεκριμένο πεδίο. Όπως τόνισε, η στάση των Αμερικανών θα είναι καθοριστική για την τελική γραμμή του δυτικού παράγοντα.

Ο Νίκος Παπαδάτος υποστήριξε ακόμη ότι οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια τερματισμού του πολέμου θα πρέπει να περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφαλείας για όλες τις πλευρές. Κατά την άποψή του, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη λύση χωρίς ζώνες αποστρατιωτικοποίησης και χωρίς ένα πλαίσιο που να λαμβάνει υπόψη και τις ρωσικές ανησυχίες ασφαλείας.

Στην παρέμβασή του ξεκαθάρισε ότι επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου, τονίζοντας ότι αυτό αποτελεί και ελληνικό συμφέρον, καθώς η παράταση της σύγκρουσης επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια, τη σταθερότητα και τη γεωπολιτική θέση της χώρας μας.

Κλείνοντας, εκτίμησε ότι ο κόσμος οδηγείται σε έναν νέο γεωπολιτικό χάρτη, με τρεις βασικούς πόλους: τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα. Το ερώτημα, όπως είπε, είναι αν αυτός ο κόσμος θα είναι πράγματι πολυπολικός ή αν θα διαμορφωθεί γύρω από νέες σκληρές ισορροπίες ισχύος.

Με επίκεντρο τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ανέλυσε στην εκπομπή Direct News τις τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις, εστιάζοντας στις επιδιώξεις της Τουρκίας, στον ανταγωνισμό γύρω από τον εμπορικό διάδρομο IMEC και στις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια.

Όπως ανέφερε, η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη φιλοξενία της Συνόδου του ΝΑΤΟ ως ευκαιρία για να ενισχύσει τη διεθνή της εικόνα και να προωθήσει τις στρατηγικές της επιδιώξεις, μεταξύ των οποίων και την ενσωμάτωση του αφηγήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο ευρύτερο πλαίσιο των συμμαχικών σχεδιασμών.

Στην ανάλυσή του υποστήριξε ότι η Τουρκία επιδιώκει την αναβάθμιση του ρόλου της μέσα στη Συμμαχία, ενώ παράλληλα προωθεί τη δική της αντίληψη για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που, όπως επισήμανε, δημιουργεί ζητήματα για τα ελληνικά συμφέροντα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις διεθνείς τοποθετήσεις αξιωματούχων του ΝΑΤΟ, οι οποίες, σύμφωνα με τον παρουσιαστή, καταδεικνύουν τη διάθεση αρκετών δυτικών χωρών να ενισχύσουν περαιτέρω τον γεωστρατηγικό ρόλο της Τουρκίας, παρά τις γνωστές ελληνοτουρκικές διαφορές.

Στο επίκεντρο της εκπομπής βρέθηκε επίσης ο India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC). Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Ινδία εξετάζει σημαντικές επενδύσεις στα λιμάνια της Βόρειας Ελλάδας, εξέλιξη που, όπως τόνισε, ενισχύει τον ρόλο της χώρας στον υπό διαμόρφωση εμπορικό διάδρομο που θα συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη.

Παράλληλα, έγινε εκτενής αναφορά στην αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Ινδίας, με ιδιαίτερη έμφαση στους πυραύλους BRAHMOS, οι οποίοι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσιάστηκαν, εξετάζονται ως μία από τις επιλογές που θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την ελληνική αποτρεπτική ισχύ στο Αιγαίο.

Η εκπομπή στάθηκε και στις εξελίξεις γύρω από την ελληνική αμυντική βιομηχανία, παρουσιάζοντας την πρόοδο που καταγράφεται στην ανάπτυξη του ελληνικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους LOTUS, αλλά και τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της χώρας στον τομέα των drones.

Στο διεθνές πεδίο, ο παρουσιαστής αναφέρθηκε στις πληροφορίες περί πιθανών αμερικανικών παραχωρήσεων προς την Τουρκία, στο ζήτημα των κινητήρων για τα μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και στον ρόλο του Αμερικανού αξιωματούχου Τομ Μπάρακ στις ευρύτερες εξελίξεις που αφορούν την περιοχή.

Αναλύθηκαν επίσης οι πρόσφατες επαφές του Πακιστανού πρωθυπουργού με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι δηλώσεις που αφορούσαν την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ έγινε λόγος για προσπάθειες της Άγκυρας να επηρεάσει τις εξελίξεις γύρω από τον IMEC και να ενισχύσει τη στρατηγική της θέση.

Η εκπομπή επεκτάθηκε ακόμη στις εξελίξεις στο Ιράν μετά τις τελευταίες αναταράξεις στο εσωτερικό της χώρας, στις διεργασίες που καταγράφονται στον Λίβανο, αλλά και στη σταδιακή ενίσχυση της ισραηλινής παρουσίας στα Βαλκάνια, με αναφορές στις σχέσεις του Τελ Αβίβ με την Αλβανία και στις νέες περιφερειακές ισορροπίες.

Συνολικά, η εκπομπή επιχείρησε να συνδέσει τις εξελίξεις στο ΝΑΤΟ, τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο και τον IMEC, παρουσιάζοντας μια συνολική εικόνα του γεωπολιτικού ανταγωνισμού που βρίσκεται σε εξέλιξη και των επιπτώσεών του για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.

Νέο σοβαρό ζήτημα για την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο ανοίγει δημοσίευμα των New York Times, σύμφωνα με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να δηλώσει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι διατεθειμένος να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35.

Το δημοσίευμα αναρτήθηκε λίγη ώρα πριν από την αναχώρηση του Αμερικανού προέδρου για την Άγκυρα, ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, και στηρίζεται σε ενημέρωση τεσσάρων ανώτερων αξιωματούχων της αμερικανικής κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τους NYT, μετά από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, η Ουάσινγκτον αναζητά τρόπο να ξεπεράσει το αδιέξοδο που κρατά την Τουρκία εκτός του προγράμματος από το 2019. Τότε, η Άγκυρα αποκλείστηκε λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, καθώς οι ΗΠΑ εκτιμούσαν ότι η συνύπαρξή τους με τα F-35 θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τα κρίσιμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά των αμερικανικών μαχητικών.

Το βασικό εμπόδιο παραμένει νομικό και πολιτικό. Νόμος που ψήφισε το Κογκρέσο το 2020 απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση διαπιστώσει ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει πλέον τους S-400. Γι’ αυτό εξετάζονται σενάρια όπως η μεταβίβαση των ρωσικών συστημάτων σε τρίτη χώρα ή η αδρανοποίησή τους μέσω αφαίρεσης κρίσιμων εξαρτημάτων.

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ο Τραμπ ενδέχεται να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του με ανταλλαγή επιστολών με τον Ερντογάν, χωρίς όμως να είναι σαφές πότε και πώς θα μπορούσε να προχωρήσει η παράδοση των μαχητικών.

Η υπόθεση αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, όπου αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι παραμένουν επιφυλακτικοί. Ανάμεσά τους και ο γερουσιαστής Τζιμ Ρις, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων.

Ισχυρές αντιδράσεις υπάρχουν και από το Ισραήλ. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ταχθεί διαχρονικά κατά της πώλησης F-35 στην Τουρκία, προειδοποιώντας ότι η Άγκυρα απειλεί το Ισραήλ, κατέχει τη μισή Κύπρο, πιέζει την Ελλάδα και μιλά ακόμη και για την Ιερουσαλήμ.

Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στα F-35 αποτελεί εξέλιξη πρώτης γραμμής. Η Άγκυρα δεν έχει εγκαταλείψει ούτε το casus belli, ούτε τις διεκδικήσεις στο Αιγαίο, ούτε την κατοχή στην Κύπρο. Αν, λοιπόν, αποκτήσει πρόσβαση στο πιο προηγμένο μαχητικό της Δύσης, η στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή θα επηρεαστεί σοβαρά.

Το μήνυμα είναι καθαρό: ο Τραμπ φαίνεται έτοιμος να ανοίξει ξανά τον φάκελο των F-35 για την Τουρκία, βλέποντας τον Ερντογάν ως προσωπικό συνομιλητή και χρήσιμο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ. Το ερώτημα είναι αν το Κογκρέσο, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος θα μπορέσουν να φρενάρουν μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο.